II SA/Po 521/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-02-09
NSAinneWysokawsa
dodatek węglowygospodarstwo domoweadres zamieszkaniawspólne ogrzewanieświadczenia socjalneprawo administracyjnepostępowanie administracyjneKodeks postępowania administracyjnegoustawa o dodatku węglowym

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, uznając, że brak formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu zamieszkania nie wyklucza prawa do świadczenia, jeśli wnioskodawca złożył oświadczenie o niemożności jego ustalenia.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego L. B., która zamieszkuje w odrębnym lokalu pod adresem, gdzie przyznano już dodatek innemu gospodarstwu domowemu. Organy administracji odmówiły świadczenia, uznając, że skarżąca nie podjęła formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu dla swojego lokalu. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając, że ustawa nie wymaga takich formalnych kroków, a wystarczające jest oświadczenie wnioskodawcy o niemożności ustalenia odrębnego adresu, co potwierdził wywiad środowiskowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania dodatku węglowego. Problem prawny dotyczył interpretacji przepisów ustawy o dodatku węglowym, w szczególności art. 2 ust. 3c i 3d, w sytuacji gdy pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Organy administracji uznały, że dla przyznania dodatku konieczne jest podjęcie formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu dla lokalu skarżącej, czego L. B. nie uczyniła. Sąd uznał to stanowisko za błędne, wskazując, że ustawa nie nakłada takiego obowiązku. Kluczowe jest, aby wnioskodawca złożył oświadczenie o niemożności ustalenia odrębnego adresu, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Sąd podkreślił, że celem przepisów jest objęcie wsparciem jak największej liczby gospodarstw domowych, a odmawianie świadczenia z powodu braku formalnych kroków, które nie wynikają wprost z ustawy, narusza zasadę praworządności. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu nie wyklucza możliwości przyznania dodatku węglowego, jeśli wnioskodawca złożył oświadczenie o niemożności ustalenia odrębnego adresu, a organ administracji ustalił zamieszkiwanie w odrębnych lokalach i wykorzystywanie oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa o dodatku węglowym nie wymaga podjęcia formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu. Kluczowe jest oświadczenie wnioskodawcy o braku możliwości ustalenia takiego adresu, co aktualizuje obowiązki organu do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ewentualnego przyznania świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.d.w. art. 2 § ust. 1

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 2

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3c

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 3d

Ustawa o dodatku węglowym

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § ust. 12

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 15

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 15a

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § ust. 16

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 3 § ust. 2

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 3 § ust. 3

Ustawa o dodatku węglowym

u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27a § ust. 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27g § ust. 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

k.p.a. art. 104 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw art. 50 § pkt 1 lit. b

Ustawa o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych art. 26 § pkt 1 lit. a

P.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2zzs4 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa nie wymaga podjęcia formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu zamieszkania. Złożenie oświadczenia o niemożności ustalenia odrębnego adresu jest wystarczające do wszczęcia procedury przyznania dodatku węglowego w sytuacji zamieszkiwania w odrębnych lokalach pod jednym adresem. Celem przepisów jest zapewnienie jak najszerszego dostępu do świadczenia.

Odrzucone argumenty

Brak podjęcia formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu dla lokalu skarżącej. Konieczność wykazania podjęcia starań lub kroków formalnych celem uzyskania odrębnego adresu.

Godne uwagi sformułowania

ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o dodatku węglowym nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu w tak krótkim terminie brak złożenia przez skarżącą wniosku o nadanie dla zajmowanej przez nią części nieruchomości osobnego numeru porządkowego oraz brak podjęcia działań celem formalnego wyodrębnienia lokalu, nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego.

Skład orzekający

Edyta Podrazik

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Daniel

asesor

Wiesława Batorowicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania dodatku węglowego w sytuacji zamieszkiwania więcej niż jednego gospodarstwa domowego pod jednym adresem, w szczególności w zakresie wymogu formalnych kroków do ustalenia odrębnego adresu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem węglowym i przepisami obowiązującymi w określonym czasie. Może mieć znaczenie dla podobnych świadczeń socjalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak interpretacja przepisów przez sądy może wpływać na dostęp obywateli do pomocy państwa, zwłaszcza w skomplikowanych sytuacjach życiowych.

Dodatek węglowy: Czy brak formalnego adresu lokalu pozbawi Cię świadczenia? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 521/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 141
art. 2 ust. 1, 2, 3, 3a, 3b, 3c i 3d
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1967
art. 50 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2236
art. 26 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 09 lutego 2024 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia 01 lutego 2023 r. nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 1 lutego 2023 r., nr [...], Burmistrz Gminy K., na podstawie art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3c i 3d, ust. 12 , ust. 15 , ust. 15a i ust. 16 oraz art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 141, dalej: u.d.w.), odmówił L. B. (dalej: skarżąca), przyznania dodatku węglowego.
W uzasadnieniu wskazano, że L. B. wnioskiem z dnia 21 listopada 2022 r. zwróciła się o wypłatę dodatku węglowego dla jej wieloosobowej rodziny stanowiącej gospodarstwo domowe. We wniosku wskazano, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe. Skarżąca wskazała adres zamieszkania w K. przy ul. [...].
Organ I instancji ustalił, że na wskazany adres został już przyznany i wypłacony dodatek węglowy, którego beneficjentem jest inne gospodarstwo domowe. Deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została złożona. do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576) w dniu 21 stycznia 2022 r. przez M. J.. W związku z powyższym organ I instancji wystosował pismo z dnia 23 listopada 2022 r., nr [...], wzywające L. B. do podjęcia kroków formalnych w związku z koniecznością ustalenia odrębnego adresu zamieszkania dla jej lokalu. Pismo to skarżąca odebrała w dniu 28 listopada 2022 r. Natomiast w dniu 29 listopada 2022 r. skarżąca odpowiedziała, że nie jest możliwe ustalenia odrębnego adresu w tak krótkim terminie, a poza tym wiąże się to z dużymi kosztami.
W oparciu o przeprowadzony w dniu 13 grudnia 2022 r. wywiad środowiskowy organ I instancji ustalił, że pod jednym adresem, tj. [...] w K., zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe (dwa gospodarstwa domowe) oraz, że skarżąca zamieszkuje w odrębnym lokalu.
Dalej Burmistrz wyjasnił, iż zasady i tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość dodatku węglowego oraz właściwość organów w tych sprawach określa ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023r., poz. 141, dalej: u.d.w.). W myśl art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stale, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Z kolegi zgodnie z art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (3c). Przy czym w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo rezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (3d).
Zdaniem organu, dla przyznania dodatku węglowego w wyżej opisanym stanie faktycznym i prawnym nie jest wystarczające stwierdzenie, że wnioskodawca zamieszkuje w odrębnym lokalu, lecz ponadto organ administracji musi ustalić, a wnioskodawca musi wykazać że "w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach". Organ I instancji uznał, że brak możliwości ustalenia odrębnego adresu zamieszkania spowodowany winien być przyczynami zewnętrznymi, obiektywnymi tj. niezależnymi od woli wnioskodawcy. Aby stwierdzić że nie było takiej możliwości należało ustalić, czy w ogóle kroki formalne, prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania, zostały przez skarżącą poczynione. Burmistrz ustalił jednak, iż skarżąca żadnych kroków formalnych w tej kwestii nie poczyniła, wskazując, iż brak poczynienia jakichkolwiek kroków formalnych powoduje, że dodatek nie może być skarżącej przyznany.
Pismem z dnia 15 lutego 2023 r. L. B. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od powyższej decyzji.
W odwołaniu skarżąca podniosła, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji – dodatek węglowy należy się skarżącej, gdyż prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, a kolejność złożenia wniosku nie powinna decydować komu przyznać przedmiotowe świadczenie. Ponadto skarżąca wskazała, że składając wniosek z dnia 21 listopada 2022 r. nie poczyniła starań o nadanie swojemu lokalowi oddzielnego adresu, bowiem nie wiedziała o takim wymogu. O konieczności wykazania, że podjęła kroki formalne zwiazane z uzyskaniem oddzielnego adresu dowiedziała się z pisma Burmistrza z dnia 28 listopada 2022 r. Skarżąca podniosła, że nie było możliwe w ciągu 2 dni, które pozostały do 30 listopada 2022 r., uzyskanie oddzielnego adresu. Skarżąca podniosła również, że przepis art. 2 ust. 3c u.d.w. nie mówi o wykazaniu podjęcia starań lub kroków forlanych celem uzyskania odrębnego adresu, lecz o braku możliwości w tym zakresie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 czerwca 2023 r., nr [...], utrzymało mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy K..
W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postepowania oraz przytoczył przepis art. 2 ust. 3d u.d.w. Dalej Kolegium wskazało, że na wskazany adres, tj. [...] w K. został już wcześniej złożony wniosek i przyznano dodatek węglowy innemu gospodarstwu domowemu. Istotnie w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że pod przedmiotowym adresem zamieszkują dwa osobne gospodarstwa domowe. W związku z tym L. B. została pismem z dnia 23 listopada 2022 r. wezwana do podjęcia kroków formalnych celem ustalenia odrębnego adresu dla jej lokalu. Pismo storna odebrała w dniu 28 listopada 2022 r. Natomiast w dniu 29 listopada 2022 r. skarżąca odpowiedziała, że nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu w tak krótkim terminie oraz wiąże się to z dużymi kosztami. Kolegium wskazało, że chociaż faktycznie nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu w tak ktrótkim terminie, to skarżąca powinna była podjąć kroki formalne zmierzające do uzyskania tego adresu i przedstawić kopię wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego. Skarżąca żadnych kroków formalnych w tym zakresie nie poczyniła, co powoduje, że dodatek nie może być przyznany.
Pismem z dnia 17 lipca 2023 r. L. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Kolegium.
W uzasadnieniu skargi wskazała, iż błędne jest stwierdzenie, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe – skarżąca posiada piec kaflowy opalany węglem. Skarżąca wskazała również, iż Gmina ustala numery porządkowe budynków, a nie lokali, a ustalenie odrębnego adresu zamieszkania można załatwić w Starostwie Powiatowym w G. oddalonym o 20 km od jej miejsca zamieszkania. Skarżąca nie była w stanie załatwić powyższej sprawy w przeciągu 2 dni z powodu niemożności skompletowania załączników potrzebnych do złożenia wniosku. Skarżąca podniosła również, że przepisy ustawy o dodatku węglowym mówią tylko o istnieniu możliwości ustalenia odrębnego adresu. Zdaniem skarżącej organy obu instancji dokonały w stosunku do niej nadinterpretacji przepisów, zaś inne osoby w takiej samej sytuacji jak skarżąca otrzymały przedmiotowy dodatek.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 czerwca 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia z dnia 1 lutego 2023 r. nr [...], którą odmówiono przyznania L. B. dodatku węglowego.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141, dalej: u.d.w.). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z kolei przez gospodarstwo domowe, stosownie do art. 2 ust. 2 u.d.w. rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).
W tym miejscu, co ma istotne znaczenie w sprawie, wskazać należy, iż na mocy art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967), obowiązującego od 20 września 2022 r., w ustawie o dodatku węglowym dokonano nowelizacji art. 2 wprowadzając regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego.
Zgodnie z brzmieniem dodanego ust. 3a i 3b w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).
Ponadto dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotna jest również kolejna zmiana omawianego art. 2 ustawy dokonana ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236). Na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy nowelizującej dokonano zmiany art. 2 u.d.w. poprzez dodanie ust. 3c-3e.
W myśl art. 2 ust. 3c u.d.w. w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 u.d.w.).
Odnotowania wymaga, iż kolejne nowelizacje ustawy jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
W związku z powyższym na organach obu instancji spoczywał obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b u.d.w.
Należy w tym kontekście zauważyć, z przeprowadzonego przez organ I instancji wywiadu środowiskowego oraz dokonanych przez ten organ ustaleń, niezakwestionowanych przez organ odwoławczy wynika, iż pod adresem wskazanym we wniosku skarżącej zamieszkuje w odrębnych lokalach więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Bezspornym jest także, że to drugie gospodarstwo domowe uzyskało już dodatek węglowy. Zdaniem organów obu instancji w takim stanie faktycznym skarżąca, aby uzyskać wnioskowany dodatek węglowy, powinna była wykazać podjęcie kroków formalnych zmierzających do uzyskania odrębnego adresu dla zajmowanego przez nią lokalu. Kolegium przy tym sprecyzowało ten obowiązek, wskazując na konieczność wykazania wystąpienia z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu bądź wystąpienia z wnioskiem o nadanie numeru porządkowego dla lokalu.
Bazując na powyższym założeniu, jako podstawę odmowy przyznania dodatku węglowego wskazano fakt nie podjęcia przez skarżącą formalnych kroków w celu ustalenia odrębnego adresu dla zajmowanego przez nią lokalu.
Zdaniem Sądu takie stanowisko organów obu instancji nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o dodatku węglowym, zwłaszcza w kontekście wspomnianego wyżej ratio legis omawianych regulacji oraz ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych.
Sąd zauważa, że ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem (por. wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 299/23). Wprowadzona regulacja nie wymaga też wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23). Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy wspomniana nowelizacja weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 474/23, z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. II SA/Gl 391/23). Odmienne stanowisko doprowadziłoby do usankcjonowania nałożenia na osoby występujące o przyznanie przedmiotowego świadczenia obowiązku, który nie wynika z ustawy. Pozbawione podstaw prawnych pozostaje zatem uzależnienie przyznania wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Prowadziłoby to do naruszenia wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, jako jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. II SA/Gl 633/23).
Sam więc brak złożenia przez skarżącą wniosku o nadanie dla zajmowanej przez nią części nieruchomości osobnego numeru porządkowego oraz brak podjęcia działań celem formalnego wyodrębnienia lokalu, nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego. Dla spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3d w związku z ust. 3c u.d.w., tj. braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla jej gospodarstwa, wystarczające było złożenie przez skarżącą oświadczenia w tym zakresie (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 32/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. II SA/Łd 299/23; wyroki WSA w Krakowie z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23 oraz z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 383/23). Takie oświadczenie skarżąca w niniejszej sprawie złożyła w piśmie z dnia 29 listopada 2022 r.
Zatem, w ślad za szeroko prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, Sąd wskazuje, iż przepisy ustawy nie wprowadzają "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu porządkowego lokalu. Przesłanka braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, o której stanowi art. 2 ust. 3c u.d.w. zostaje spełniona, gdy wnioskodawca złoży oświadczenie, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania, a pod danym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe w odrębnych lokalach. Takie oświadczenie wnioskodawcy aktualizuje obowiązki organu administracji publicznej określone w przepisie art. 2 ust. 3d u.d.w.
Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedająca ja decyzja Burmistrza Gminy K. z dnia 1 lutego 2023 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3ci 3d u.d.w., które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedającą ją decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia 1 lutego 2023 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ orzekający, będąc związanym na mocy art. 153 P.p.s.a. wykładnią dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku, ponownie rozważy wszystkie okoliczności sprawy z punktu widzenia spełnienia przez skarżącą przesłanek do przyznania dodatku węglowego.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 16 sierpnia 2023 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI