II SA/Bd 524/05

II SA/Bd 524/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2005-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grażyna Malinowska-Wasik /przewodniczący/
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Małgorzata Włodarska
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
art. 2 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 4 października 2005r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2005r., Nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku B. S. z dnia [...] 2004 r. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] 2004 r. przyznał jej dodatek mieszkaniowy na okres od 1 listopada do 30 kwietnia 2005 r.
W dniu 17 grudnia 2004 r. Prezydent postanowił wznowić z urzędu postępowanie w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego wskazując jako przyczynę fakt przedłożenia przez stronę niewłaściwego tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. W wyniku wznowionego postępowania w dniu [...] 2004 r. uchylił decyzję z dnia [...]. Decyzja z [...] została jednakże uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. ze względu na brak doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego oraz wadliwe powołanie w uzasadnieniu uchylonej decyzji art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734).
Rozpatrując ponownie przekazaną mu przez Kolegium sprawę Prezydent Miasta B. w dniu [...] 2005 r. powtórnie uchylił swoją decyzję z dnia [...] 2004 r. oraz odmówił przyznania B. S. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że skarżąca ubiegając się o dodatek przedstawiła niewłaściwy tytuł prawny do lokalu tj. decyzję o przyznaniu lokalu, w sytuacji kiedy w dniu 1 czerwca 2004 r. przysługujące jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu darowała córce I. L.. W akcie darowizny wskazano, że darująca ma prawo do dożywotniego zamieszkiwania i korzystania z całego darowanym lokalu, ogrzewanego i oświetlanego na koszt obdarowanej. Wobec zatem przedstawienia niewłaściwego tytułu prawnego do lokalu i braku ponoszenia kosztów utrzymania lokalu przez skarżącą, zdaniem organu w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych brak jest podstaw prawnych umożliwiających przyznanie jej dodatku mieszkaniowego.
W odwołaniu skarżąca przyznała, iż dokonała darowizny, zwróciła jednak uwagę, iż w związku z koniecznością uzupełnienia braków formalnych aktu notarialnego darowizny, do momentu tegoż uzupełnienia i przedstawienia uzupełnionego aktu Zarządowi Spółdzielni Mieszkaniowej lokal nadal był przypisany jej, a nie córce. Posiedzenie Zarządu Spółdzielni, na którym zaakceptowano wiadomość o przekazaniu mieszkania na rzecz córki odbyło się dopiero 26 października 2004 r. Do tego czasu skarżąca działała w przeświadczeniu, iż to jej przysługuje tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Utwierdziła ją w tym przekonaniu porada, jaką udzielił jej pracownik działu członkowskiego Spółdzielni Mieszkaniowej, iż wniosek o dodatek mieszkaniowy powinien być złożony na nazwisko skarżącej, bo to ona figuruje w bazie komputerowej jako członek spółdzielni.
Odwołująca się wskazując na swoje trudne warunki rodzinne i finansowe podniosła, iż poczynione przez nią działania nie były podyktowane chęcią oszustwa i zagarnięcia pieniędzy, lecz były skutkiem wprowadzenia jej w błąd przez pracownika Spółdzielni.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...] 2005 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2005 r.
Kolegium powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stwierdziło, iż skoro organ pierwszej instancji powziął wiadomość, że skarżąca w dniu 1 czerwca 2004 r. darowała lokal mieszkaniowy córce aktem darowizny, w którym zapisano, iż wszelkie opłaty związane z lokalem będą uiszczane przez obdarowaną od dnia darowizny - słusznie wydał postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu, a następnie wobec stwierdzenia braku ponoszenia kosztów utrzymania lokalu przez skarżącą uchylił decyzję z dnia [...] 2004 r. i odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego. Według Kolegium nie ma znaczenia dla sprawy okoliczność, że działania strony nie były podyktowane chęcią oszustwa, ani też że oparła się na informacjach uzyskanych od pracownika spółdzielni.
Składając skargę na decyzję Kolegium B. S. wniosła o jej uchylenie ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub wydanie decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego na rzecz córki.
W uzasadnieniu zarzuciła Kolegium błędne uznanie, iż decyzję w sprawie odebrania jej dodatku mieszkaniowego należało utrzymać w mocy pomimo jej wyraźnego wskazania, że wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego został błędnie sporządzony przez spółdzielnię mieszkaniową.
Wskazując na niskie dochody swojej rodziny oraz zauważając, że wniosek o dodatek mieszkaniowy będzie dokładnie taki sam pod względem dochodów i liczby osób zamieszkujących w mieszkaniu, a zmieni się jedynie osoba uprawniona, skarżąca wniosła o wydanie decyzji o przyznanie dodatku mieszkaniowego na rzecz jej córki lub utrzymanie w mocy decyzji o przyznaniu jej samej tegoż dodatku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując swoje stanowisko, wniosło o jej oddalenie.
Według organu drugiej instancji skarżącej nie przysługiwał dodatek mieszkaniowy, ponieważ ani w momencie składania wniosku ani obecnie nie posiada ona tytułu prawnego do zajmowanego lokalu.
Ponadto Kolegium uznało za chybiony argument skarżącej, że spółdzielnia mieszkaniowa błędnie sporządziła wniosek o przyznanie dodatku. Wniosek wypełnia i składa osobiście osoba mająca tytuł prawny do lokalu, spółdzielnia jedynie potwierdza kwotę wydatków ponoszonych na lokal.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, ale z innych przyczyn, niż wskazuje skarżąca.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rolą sądu administracyjnego jest zatem jedynie kontrola tj. usuwanie z obrotu prawnego wadliwych orzeczeń merytorycznych organów administracji (czy to przez ich uchylenie, czy poprzez stwierdzenie nieważności) i spowodowanie tym samym, że sprawa strony skarżącej jest ponownie rozpoznawana przez organy administracji, z wyeliminowaniem wskazanych przez sąd błędów i uwzględnieniem zawartej w uzasadnieniu orzeczenia sądu wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania (art. 141 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.)). Sąd administracyjny nie jest "trzecią instancją" merytoryczną, organem, który jeszcze raz na podstawie zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego, jak również w toku postępowania przed sądem dowodów (zeznań, pism itd) dokonuje oceny sytuacji skarżącego i na tej podstawie rozstrzyga o zastosowaniu względem niego określonych przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może zatem, jak chce skarżąca, wydać decyzji merytorycznej przyznającej dodatek mieszkaniowy skarżącej lub jej córce.
Rozpatrując natomiast sprawę w zakresie określonym przez ustawodawcę Sąd uznał za niezasadny zarzut pominięcia przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego błędnego sporządzenia wniosku o dodatek mieszkaniowy przez Spółdzielnię. Znajdujący się w aktach sprawy wniosek nosi podpis skarżącej, ona zatem jest wnioskodawczynią i to ona ponosi odpowiedzialność za treść wniosku, nawet w przypadku, jeżeli w celu jego sporządzenia korzystała z pomocy innych osób.
Sąd podzielił też stanowisko orzekających w sprawie organów, sprowadzające się do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca nie mogła wywodzić swojego prawa do lokalu mieszkaniowego z samego faktu członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej. Jak wynika z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przysługuje tylko osobom posiadającym jedno z określonych w tym przepisie praw do lokalu mieszkalnego ewentualnie osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Jednym z wymienionych we wskazanym przepisie rodzajów praw do lokalu jest spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy), do których zalicza się własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego. Ponieważ spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego zalicza się do ograniczonych praw rzeczowych (art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; Dz. U. Nr 16, poz. 93; z późn. zm.) do przeniesienia tegoż prawa potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz - jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi. Do przeniesienia tegoż prawa nie jest natomiast potrzebna zgoda spółdzielni czy też przyjęcie nabywcy (osoby obdarowanej) w poczet członków spółdzielni. Wymóg przyjęcia nabywcy w poczet członków spółdzielni został zniesiony w związku z utratą z dniem 15 kwietnia 2004r. mocy obowiązującej przepisu art. 172 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116; z późn. zm.) wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 63, poz. 591). O ile zatem własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego nie jest ujawnione w księdze wieczystej, prawo to zostaje przeniesione z momentem zawarcia umowy (w tym umowy darowizny).
W przedmiotowej sprawie, jak wynika z aktu notarialnego z dnia 1 czerwca 2004 r., własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego przysługujące skarżącej nie zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z momentem zatem dokonania darowizny tj. z dniem 1 czerwca 2004 r. własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. K. przestało przysługiwać skarżącej B. S. W konsekwencji, jak słusznie zauważyły organy administracji, nie mogła ona powoływać się na to prawo wnosząc o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego.
Wspomniany przepis art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w pkt 4 wskazuje, że dodatek mieszkaniowy przysługuje także innym (niż wymienione w pkt 1 – 3) osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem. Badając zatem prawo danej osoby do dodatku mieszkaniowego nie można ograniczyć się do zbadania, czy przysługują jej prawa wyraźnie wyszczególnione w pkt 1 – 3 art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ale należy badać, czy wnioskodawcy przysługuje innego rodzaju prawo do lokalu. W przedmiotowej sprawie skarżąca wyzbywając się w drodze darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego jednocześnie zapewniła sobie dożywotnie prawo do zamieszkiwania i korzystania z całości lokalu przy ul. K. (§ 7 aktu notarialnego z 1 czerwca 2004 r.), przysługuje jej zatem prawo do ww. lokalu mieszkalnego. Ta okoliczność, wbrew wynikającemu z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) obowiązkowi rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie była rozpatrywana przez organy administracji orzekające w sprawie.
Z przebiegu postępowania oraz z uzasadnień wydanych decyzji wynika, że organy administracji przyjęły błędną wykładnię mającego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przysługuje osobie, która faktycznie ponosi wydatki na utrzymanie lokalu. Ustawodawca w tym przepisie nie używa bowiem żadnego zwrotu wskazującego na obowiązek ciążący na osobie ubiegającej się o dodatek (np. "zobowiązany jest" "powinien"), ale poprzez słowo "ponosi" akcentuje konieczność zbadania, czy ta osoba, niezależnie od ciążących na niej obowiązków, faktycznie wydatkuje swoje środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego. Tymczasem zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak też Prezydent Miasta B. nie zbadali, czy skarżąca faktycznie ponosiła wydatki na utrzymanie lokalu, do którego przysługuje jej tytuł prawny. Organy obu instancji skupiły się na zapisie ww. § 7 aktu notarialnego, z którego wynika, iż córka skarżącej będzie ogrzewać i oświetlać darowany lokal, w którym skarżąca ma prawo zamieszkiwać. Zapis taki dowodzi tylko tego, iż córka skarżącej przyjęła na siebie zobowiązanie ogrzewania i oświetlania lokalu, nie dowodzi natomiast ani faktu, iż zobowiązanie to jest w całości przez nią wypełniane, ani faktu, że skarżąca nie ponosi wydatków na utrzymanie lokalu. W ponownym postępowaniu organy powinny zatem w celu zbadania tej ostatniej okoliczności przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić decyzje zarówno Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., jak też poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B.
Wobec uwzględnienia skargi, stosownie do art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie 200 ww. ustawy, uwzględniając wysokość poniesionego wpisu.