II SA/Bd 517/23

II SA/Bd 517/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Janiszewska - Ziołek /sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Renata Owczarzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 102 ust. 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. 6
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2023r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] stycznia 2023r. nr [...] Starosta [...], działając w oparciu art. 102 ust. 2 i art. 49 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm., dalej jako "u.k.p.") odmówił zwrotu J. W. (Skarżącemu) zatrzymanego prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z [...] maja 2021r. ([...]) Starosta [...] - w związku z przekroczeniem przez Skarżącego [...] maja 2021 r. dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h - orzekł zatrzymać Skarżącemu prawo jazdy na okres 3 miesięcy od 1 maja 2021r. do 1 sierpnia 2021r. włącznie. Następnie podkreślił, że Skarżący był pozbawiony prawa jazdy na okres przekraczający rok, gdyż od dnia jego zatrzymania [...] maja 2021 r. do [...] stycznia 2023r., kiedy to złożył dopiero wniosek o jego zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W konsekwencji wskazanych okoliczności stwierdził, powołując się na treść art. 102 ust. 2 u.k.p., że warunkiem zwrotu zatrzymanego prawa jazdy jest przystąpienie przez Skarżącego do egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikacje kierowcy i uzyskanie jego pozytywnego wyniku.
Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie art. 49 ust. 1 pkt 3 lit b oraz art. 102 ust. 2 u.k.p poprzez ich błędną interpretację. W uzasadnieniu powołał się on na stanowisko judykatury i przywołał m.in. wyroki NSA z 24 października 2012r. (I OSK 24/12) oraz WSA w Gdańsku z 19 października 2017r. (III SA/Gd 38/17).
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z [...] marca 2023r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że w sprawie zastosowanie mają przepisy art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., wobec czego brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutów Skarżącego, które sprowadzają się do podważenia wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego czy też prawidłowej wykładni przepisów prawa, stanowiących podstawę decyzji odmownej. Kolegium w pełni zaaprobowało stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym czas na jaki zatrzymano Skarżącemu prawo jazdy przekroczył okres jednego roku. Był to przy tym okres ciągły, nieprzerwany.
Na powyższą decyzję Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika (radcę prawnego), wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji oraz zwrotu kosztów postępowania. Sformułował przy tym zarzuty wraz z argumentacją tożsame z podniesionymi na gruncie odwołania, zarzucając naruszenie art. 49 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 102 ust. 2 u.k.p. poprzez błędną wykładnię i nieuwzględnienie, że przepis ten odnosi się do okresu pozbawienia prawa jazdy oznaczonego w określonych orzeczeniach lub decyzjach administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego zamiast rozprawy zdalnej, jeżeli nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W niniejszej sprawie z uwagi na brak możliwości technicznych wszystkich stron do przeprowadzenia rozprawy zdalnej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku Przewodniczący Wydziału zarządzeniem 6 czerwca 2023r. wyznaczył termin posiedzenia niejawnego. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Następnie należy wskazać, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiot kontroli Sądu stanowi decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...], mocą której odmówiono Skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
Istota sporu między stronami dotyczy kwestii, czy w sprawie zaistniały podstawy do uzależnienia zwrotu Skarżącemu prawa jazdy od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Organy obu instancji stanęły bowiem na stanowisku, że zwrot Skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy nie jest możliwy do czasu uzyskania przez niego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, albowiem okres zatrzymania mu prawa jazdy przekroczył rok. Skarżący natomiast wyraził stanowisko, że okres zatrzymania prawa jazdy na okres ponad roku powinien wynikać z określonych tytułów prawnych – wyroku, postanowienia, decyzji administracyjne, co w jego przypadku nie miało miejsca, bowiem na mocy decyzji Starosty z [...] maja 2021r. okres zatrzymania mu prawa jazdy wynosił 3 miesiące, a zatem upłynął z dniem [...] sierpnia 2021 r.
Rozstrzygnięcie powyższej, spornej między stronami kwestii, wymaga odniesienia się do istotnych z punku widzenia przedmiotu sporu przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 102 ust. 2 u.k.p., zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Z kolei art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.k.p. stanowi, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Wskazać należy również na treść art. 104a pkt 2 u.k.p., zgodnie z którym uprawnienia do kierowania pojazdami osoby wobec, której starosta wydał decyzję administracyjną o zatrzymaniu dokumentu stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami na podstawie m.in. art. 102 ust. 1 pkt 2-5 i 7 oraz ust. 1d u.k.p. – ulegają zawieszeniu.
Mając na uwadze wskazane regulacje zauważyć należy po pierwsze, że koniecznymi przesłankami zwrotu zatrzymanego prawa jazdy są ustanie przyczyny zatrzymania i uiszczenie opłaty ewidencyjnej. Niezbędnym warunkiem jest również posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami, bowiem zwrot dokumentu prawa jazdy dokonywany jest z założeniem, że dana osoba posiada uprawnienia do kierowania pojazdami. Ponadto, jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Ustawodawca wskazał zatem, że przesłanką do skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest upływ okresu przekraczającego rok liczony od dnia zatrzymania prawa jazdy. Interpretując tę przesłankę nie można pominąć jednak tego, że treść art. 102 ust. 2 u.k.p. w pełni koresponduje z przepisem art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., stanowiącym, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była "pozbawiona" na okres przekraczający rok. Przy czym podkreślić należy w tym miejscu, że – zgodnie z wyrażanym na gruncie orzecznictwa sądowoadministracyjnego poglądem, który tutejszy Sąd podziela - wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy wynikający wprost z określonych tytułów prawnych jak wyrok, postanowienie czy decyzja administracyjna przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy, a nie czas, w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy (por. wyroki: NSA z 24 października 2012 r. sygn. akt I OSK 24/12, WSA w Gdańsku z 19 października 2017 r. sygn. akt III SAB/Gd 38/17 - dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Koniecznym jest więc wyraźne rozróżnienie wskazanych powyżej okresów, tj. okresu pozbawienia prawa jazdy określonego w konkretnym tytule prawnym (np. decyzji administracyjnej) oraz okresu przez jaki dana osoba rzeczywiście pozostaje bez prawa jazdy (tj. od momentu faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu). Wykładnia przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p. dokonana przy uwzględnieniu treści art. 49 ust. 1 pkt 4 lit. b u.k.p. prowadzi zatem do wniosku, że zwrot prawa jazdy uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wyłącznie w sytuacji, gdy okres na jaki dana osoba została pozbawiona prawa jazdy na podstawie określonego tytułu prawnego, przekracza rok. Skutku tego natomiast nie wywołuje jedynie czas w jakim osoba w rzeczywistości pozostawała bez prawa jazdy, tj. okres od dnia faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu. Zauważyć należy jednocześnie, że okres ten, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, jest co do zasady dłuższy, niż stwierdzony tytułem prawnym okres pozbawienia prawa jazdy i nie pokrywa się z nim, a wynika to chociażby z konieczności dopełnienia przez stronę stosownych formalności takich jak np. złożenie wniosku o zwrot prawa jazdy, co do którego ustawodawca nie określił nawet terminu jego złożenia. Nie ma zatem podstaw prawnych aby dany okres uwzględniać obok okresu zatrzymania prawa jazdy stwierdzonego stosownym tytułem prawnym i tym samym de facto go wydłużać, a następnie uzależniać od tego konieczność zdania egzaminu państwowego na prawo jazdy. Konsekwencją przyjęcia odmiennej koncepcji, byłaby bowiem sytuacja, w której strona ponosiłaby konsekwencje np. przedłużających się postępowań sądowych lub administracyjnych, czy też określonych okoliczności życiowych (np. choroba, pobyt w szpitalu, wyjazd za granicę) uniemożliwiających złożenie wniosku o zwrot praw jazdy w terminie nieprzekraczającym roku od dnia zatrzymania prawa jazdy. W związku z powyższym nie może ulegać wątpliwości, że zgodnie z wolą racjonalnego ustawodawcy okres zatrzymania prawa jazdy, istotny dla możliwości prawidłowego stosowania art. 102 ust. 2 i art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.k.p., powinien mieć oparcie w decyzji administracyjnej, wyroku czy postanowieniu.
Za powyższym stanowiskiem przemawia dodatkowo treść art. 49 ust. 3 u.k.p. – gdzie wskazano że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego nie podlegają osoby wobec, których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone, co również potwierdza, że konieczność zdania egzaminu skorelowana jest stricte z pozbawieniem prawa jazdy na podstawie tytułu prawnego (w tym wypadku wyroku sądu), nie zaś z rzeczywistym okresem pozostawania bez prawa jazdy.
W niniejszej sprawie okres pozbawienia Skarżącego prawa jazdy, znajduje potwierdzenie w konkretnym tytule prawnym, jakim jest decyzja Starosty [...] maja 2021r., na podstawie której zatrzymano Skarżącemu prawo jazdy na okres 3 miesięcy od [...] maja 2021r. do [...] sierpnia 2021 r. włącznie. Z powyższego wynika więc, że okres pozbawienia Skarżącego prawa jazdy – wbrew stanowisku organów – nie przekroczył rocznego okresu, o którym stanowi art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. Z akt sprawy nie wynika jednocześnie aby na gruncie sprawy zaistniały jakiekolwiek inne przesłanki ku temu, aby wniosek Skarżącego rozpatrzyć negatywnie.
W związku z tym odmowa przez organy orzekające zwrotu prawa jazdy wyłącznie z uwagi na błędną wykładnię przepisów i związane z tym nieprawidłowe uznanie, że zwrot prawa jazdy Skarżącemu uzależniony jest od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku egzaminu państwowego, prowadzi do wniosku, że uchybienie to miało istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Stwierdzić należy zatem, że organy obu instancji - dokonując błędnej wykładni ww. przepisów i w sposób nieuprawniony uznając, że istotnym w sprawie z punktu widzenia art. 102 ust. 2 u.k.p. jest okres rzeczywistego pozostawania Skarżącego bez prawa jazdy – naruszyły mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego i w konsekwencji wydały rozstrzygnięcia wadliwe w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W tym stanie rzeczy Sąd - stwierdzając, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają wskazane powyżej przepisy prawa materialnego, w sposób mający wpływ na wynik sprawy oraz biorąc pod uwagę to, że zwrot prawa jazdy jest czynnością materialno-techniczną pozostającą w zakresie właściwości organu I instancji - uchylił obydwa wydane w sprawie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz Skarżącego kwotę uiszczonego w sprawie wpisu (pkt 2 sentencji wyroku).