II SA/Bd 507/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2019-09-03
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościpodział nieruchomościstwierdzenie nieważnościpostępowanie administracyjneSKOWSAwywłaszczeniezwrot nieruchomościzasada przekonywaniadwuinstancyjność

WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, uznając, że SKO nie odniosło się do wszystkich zarzutów skarżącego.

Skarżący M. R. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z 2005 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, wskazując na naruszenia związane z postępowaniem zwrotnym wywłaszczonej nieruchomości i niezgodność podziału z przepisami. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, ograniczając się do analizy przepisów o uchwale rady miasta i rzetelności oświadczeń. WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO, stwierdzając istotne naruszenie przepisów postępowania, w tym brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego i naruszenie zasady przekonywania.

Sprawa dotyczyła skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z 2005 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Skarżący podnosił liczne zarzuty, w tym dotyczące naruszenia przepisów o gospodarce nieruchomościami (art. 136 ugn) w związku z postępowaniem zwrotnym wywłaszczonej nieruchomości, niezgodności podziału ze stanem faktycznym (budowa przepompowni wody) oraz braku zawiadomienia poprzednich właścicieli. SKO w swoich decyzjach odmówiło stwierdzenia nieważności, ograniczając się do analizy kwestii związanych z uchwałą rady miasta (której skarżący przyznał, że nie stosuje) oraz możliwości weryfikacji rzetelności oświadczeń stron umowy sprzedaży. WSA w Bydgoszczy uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez SKO. Sąd wskazał, że SKO nie odniosło się do większości zarzutów skarżącego, w tym do kluczowych kwestii związanych z postępowaniem zwrotnym, niezgodnością podziału z przepisami odrębnymi oraz brakiem zawiadomienia stron. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy i odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, czego SKO nie uczyniło, powtarzając jedynie swoje wcześniejsze stanowisko i nie wyjaśniając zasadności przesłanek decyzji. W konsekwencji WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, SKO naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasady wyjaśniania stanu faktycznego, dokładnego wyjaśniania sprawy oraz zasadę przekonywania, poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego.

Uzasadnienie

SKO powtórzyło swoje wcześniejsze stanowisko i odniosło się jedynie do dwóch kwestii, podczas gdy skarżący podniósł szereg innych zarzutów dotyczących m.in. postępowania zwrotnego, niezgodności podziału z przepisami odrębnymi i braku zawiadomienia stron. Brak odniesienia się do tych zarzutów uniemożliwił kontrolę decyzji przez sąd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (29)

Główne

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.n. art. 93

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 94 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 101

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 104

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 136 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 136 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7b

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

SKO nie odniosło się do wszystkich zarzutów skarżącego, w tym kluczowych kwestii związanych z postępowaniem zwrotnym i naruszeniem art. 136 ugn. SKO powtórzyło swoje stanowisko bez merytorycznego rozpatrzenia sprawy i odniesienia się do zindywidualizowanych okoliczności. Naruszenie zasady przekonywania i obowiązku wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek decyzji.

Godne uwagi sformułowania

sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej, a nie poprzez rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw administracyjnych w zastępstwie organów zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia i zarzuty strony oraz nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy decyzje SKO, w których to została przemilczana cała argumentacja i zarzuty skarżącego, nie poddają się w istocie kontroli Sądu

Skład orzekający

Jerzy Bortkiewicz

przewodniczący

Elżbieta Piechowiak

sędzia

Katarzyna Korycka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności brak odniesienia się do wszystkich zarzutów strony i naruszenie zasady przekonywania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości w kontekście postępowania zwrotnego i naruszeń proceduralnych organu odwoławczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i jak sądowa kontrola może naprawić błędy organów, szczególnie w kontekście praw byłych właścicieli wywłaszczonych nieruchomości.

Sąd administracyjny uchyla decyzję SKO za milczenie: kluczowe zarzuty strony zignorowane.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 507/19 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2019-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Katarzyna Korycka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 942/20 - Wyrok NSA z 2023-07-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. R. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] [...] Prezydenta Miasta B. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B., stanowiącej własność gminy B., będącej w użytkowaniu wieczystym L. Sp. z o.o. (L. ) - polegający na podziale działek: nr [...] (na trzy działki: [...]), nr [...] (na trzy działki: [...]) i nr [...] (na trzy działki: [...]).
Wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. skarżący M. R. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. jako wydanej bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem praw i wadami powodującymi jej nieważność z mocy prawa. Skarżący wskazał, że objęta podziałem działka nr [...], która wchodziła w skład wywłaszczonej w 1978 r. nieruchomości i stanowi przedmiot żądania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jako użytej niezgodnie z celem wywłaszczenia, została na mocy decyzji Zarządu Miasta B. z [...] lipca 1992 r. przekazana [...] w użytkowanie wieczyste (decyzja stwierdzająca nabycie przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działki nr [...]), która to decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną i prawomocną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2011 r. o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji z [...] lipca 1992 r. Skarżący zarzucił, że podział dotyczył działki objętej niezakończonym postępowaniem zwrotowym (którego jest stroną), że miał na celu legitymizowanie wybudowanej na niej niezgodnie z celem wywłaszczenia inwestycji (przepompowni wody), jako że działka nr [...] w chwili podziału była działką zabudowaną, że w dokumentach załączonych do wniosku o podział i dotyczących podziału istniała niezgodność informacji o działce nr [...] ze stanem faktycznym (istnienie na działce przepompowni wody), że w załączonym do wniosku o zatwierdzenie projektu podziału wypisie z rejestru gruntów zamieszczony został wpis dotyczący działki nr [...]: "Uwagi: zwrot [...]", że podział był niezbędnym warunkiem do realizacji zaplanowanej sprzedaży wieczystego użytkowania działek, w tym działki nr [...] (po podziale nieruchomości doszło do sprzedaży wieczystego użytkowania gruntów przez [...] na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego umowy ze spółką M. ), że wskazane okoliczności (wybudowanie inwestycji nie na swoim terenie niezgodnie z celem wywłaszczenia) nie zostały podane do jego wiadomości i to na żadnym etapie postępowania zwrotowego, że decyzja o podziale została wydana bez uprzedniego zbadania zgodności podziału z przepisami odrębnymi (należało bowiem uwzględnić toczące się postępowanie zwrotowe, fakt wykorzystania terenu w sposób niezgodny z celem wywłaszczenia itp.) czego wymaga art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "ugn"), że przepisy rozdziału I działu III ugn nie pozwalają na wydzielenie działek mniejszych niż 0,3 ha, a także że decyzja o podziale nie została poprzedzona uchwałą Rady Miasta wydaną w oparciu o przepisy art. 101-104 ugn.
W następstwie rozpatrzenia powyższego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. zatwierdzającej projekt podział nieruchomości, w związku z wydanym w sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 405/18, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. [...], na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 i a contrario art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa") odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji SKO opisując dotychczasowy przebieg postępowania oraz analizując instytucję stwierdzenia nieważności decyzji wraz z wymienionymi w art. 156 § 1 kpa przesłankami nieważności decyzji, w tym przesłanką rażącego naruszenie prawa, wskazało że zawarty we wniosku z dnia [...] października 2017 r. zarzut braku poprzedzenia decyzji uchwałą Rady Miasta wydaną w oparciu o przepisy art. 101-104 ugn jest niezasadny, gdyż przepisy art. 101-104 ugn nie mają w sprawie zastosowania, jako że dotyczą one podziału w oparciu o przepisy rozdziału II działu III ugn "Scalanie i podział nieruchomości", natomiast podział działki nr [...] dokonany został w oparciu o przepisy rozdziału I działu III ugn "Podziały nieruchomości", a w tym trybie ustawodawca nie przewidział możliwości podjęcia przez gminę uchwały. Ponadto SKO wskazało, że kwestia rzetelności oświadczeń (co do kwestii niezabudowania nieruchomości) stron umowy sprzedaży prawa wieczystego użytkowania m.in. działki nr [...] zawartej przez L. ze spółką M. nie może być przedmiotem oceny SKO, gdyż właściwym do ich oceny jest sąd powszechny.
Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. skarżący złożył do SKO wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając:
1) pominięcie okoliczności, iż zwracał się on nie tylko o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2004 r. (prawidłowo 2005 r.), zatwierdzającej podział działki nr [...], ale również poprzedzającego ją postanowienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2005 r. [...] opiniującego pozytywnie projekt podziału nieruchomości;
2) rażące naruszenia prawa bądź działania bez podstawy prawnej przez Prezydenta Miasta B.:
a) podczas procesu dokonywania podziału nieruchomości w celu dalszego przyzwolenia na sprzedaż jej części, tj.:
- art. 136 ust. 1 ugn w związku z nieuwzględnieniem zasady, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, pomimo że poprzedni właściciele lub ich spadkobiercy złożyli wniosek o zwrot tej nieruchomości zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn,
- art. 136 ust. 2 ugn poprzez niezawiadamianie poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, niż cel wywłaszczenia,
- art. 94 ust. 1 i art. 93 ugn, pomimo, że przepisy te zostały przywołane jako podstawa prawna wydania ww. aktów;
b) podczas wykonywania czynności administracyjnych dotyczących wywłaszczonej nieruchomości, tj.:
- art. 7, art. 7a i b, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 28, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 kpa poprzez niedokładne i niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego,
- art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez nieuwzględnienia faktu, że nieważne jest rozporządzenie wywłaszczoną nieruchomością w drodze czynności prawnej, naruszające art. 136 ust. 1 ugn,
- art. 21 Konstytucji RP poprzez niezastosowania takiej interpretacji przepisów, która w sposób najpełniejszy chroni podmioty wywłaszczone.
Jednocześnie skarżący oświadczył, że przyjmuje stanowisko SKO i WSA, że przy podziale działki [...] na [...] nie mają zastosowania przepisy art. 101-104 ugn, gdyż w sprawie należy stosować przepisy rozdziału I działu III ugn;
3) nieuwzględnienie uwag zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 405/18 uchylającym postanowienie SKO z dnia [...] stycznia 2018 r. [...] i poprzedzające je postanowienie SKO z dnia [...] listopada 2017 r. [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości z dnia [...] kwietnia 2005 r.
W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powtórzył argumentu i zarzuty zawarte we wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r., podkreślając dodatkowo, że Prezydent M. B. wydał decyzję podziałową mając świadomość niezgodności w dokumentach dotyczących podziału - opisu działki nr [...] ze stanem faktycznym, że podział dotyczył nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym, że zadysponowanie nieruchomością na inny cel niż w decyzji o wywłaszczeniu bez zawiadomienia o tym zamiarze poprzednich właścicieli nieruchomości bądź ich spadkobierców narusza art. 136 ust. 1 i 2 ugn, zwłaszcza w sytuacji złożenia przez nich wniosku o zwrot nieruchomości, że poprzedni właściciele nieruchomości bądź ich spadkobiercy powinni być traktowani jako strony we wszystkich postępowaniach dotyczących takiej nieruchomości, a mogących uniemożliwiać lub utrudniać realizację roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, że o zamiarze m.in. podziału nieruchomości podmioty wywłaszczone nie były informowane, przez co nie mogły uczestniczyć w tym postępowaniu, że zarzucana sprzeczność podziału z przepisami odrębnymi wynika nie tylko ze złamania przepisów art. 136 ust. 1 i 2 ugn, ale również z zaakceptowania oczywistej niezgodności dokumentów i informacji dotyczących działki [...] ze stanem faktycznym, oraz pominięcia oddziaływania posadowionych na działce [...] obiektów na działki sąsiednie (zlikwidowanie naturalnego dostępu do działki [...], jaki istniał w obrębie działki [...]; pozbawienie możliwości zagospodarowania odciętej od naturalnego terenowego zaplecza działki [...]; teoretyczny dostęp do działki [...]), że w przypadku zrealizowanej inwestycji na działce [...] mamy do czynienia albo z samowolą budowlaną albo z rażąco naruszającą prawo decyzją ustalającą warunki zabudowy dla tej inwestycji, a ponadto że także weryfikacja zgodności podziału z art. 93 ugn wskazuje na rażące naruszanie prawa z uwagi na niespełnienie wymogów określonych w art. 93 ust. 2a i 3 ugn.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO decyzją z dnia [...] marca 2019 r. znak [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] listopada 2018 r. (prawidłowo [...] stycznia 2019 r.) [...], powtarzając w całości uzasadnienie zawarte w decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. i odnosząc się - tak jak w decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. - jedynie do kwestii poprzedzenia decyzji o podziale uchwałą Rady Miasta wydaną w oparciu o przepisy art. 101-104 ugn oraz do kwestii możliwości weryfikacji przez organ rzetelności oświadczeń stron umowy sprzedaży prawa wieczystego użytkowania m.in. działki nr [...].
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] marca 2019 r. i poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz zobowiązania SKO do stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Prezydenta Miasta T. z dnia [...] lutego 2005 r. i decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] kwietnia 2005 r., podtrzymało zarzuty i argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd uznał skargę za uzasadnioną, z uwagi na okoliczność, iż zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.
Podkreślić należy, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej, a nie poprzez rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw administracyjnych w zastępstwie organów administracji publicznej, czy odnoszenie się zamiast organu do zarzutów strony zgłaszanych w odwołaniu czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd administracyjny nie posiada bowiem kompetencji w tym zakresie.
Zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z art. 7 kpa wynika zaś, że w toku postępowania organy stoją na straży praworządności oraz, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa) oraz obowiązane są do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 kpa). Wskazane zasady postępowania administracyjnego, w tym i zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 kpa, organ realizuje m.in. poprzez prawidłowe, a więc zgodne z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie (faktyczne i prawne) decyzji administracyjnej, załatwiającej daną sprawę.
Uzasadnienie decyzji, stanowi integralną część decyzji administracyjnej. Sporządzenie go więc w sposób istotnie wadliwy, uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia, a w konsekwencji czyni niemożliwym dokonanie przez Sąd kontroli decyzji administracyjnej. Z treści art. 11 kpa wprost wynika, że organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia i zarzuty strony oraz nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania oraz wyjaśnienie istotnych okoliczności danej sprawy (art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa). Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje koniecznością uchylenia wadliwej w tym zakresie decyzji administracyjnej.
W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja SKO z dnia [...] marca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję SKO z dnia [...] stycznia 2019 r. o odmowie stwierdzenia na wniosek skarżącego nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2005 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...]. Analiza obu wydanych w sprawie przez SKO decyzji wskazuje, że mają one jednakową treść. W obu decyzjach SKO opisało dotychczasowy przebieg postępowania, następnie poczyniło abstrakcyjne rozważania co do instytucji i podstaw stwierdzenia nieważności decyzji oraz odniosło się jedynie do kwestii poprzedzenia przedmiotowej decyzji o podziale uchwałą Rady Miasta wydaną w oparciu o przepisy art. 101-104 ugn oraz do kwestii możliwości weryfikacji przez organ rzetelności oświadczeń stron umowy sprzedaży prawa wieczystego użytkowania m.in. działki nr [...]. Zauważyć jednak należy, że do tych dwóch kwestii odniósł się już wcześniej WSA w Bydgoszczy w wydanym w sprawie wyroku z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 405/18 uchylającym postanowienie SKO z dnia [...] stycznia 2018 r. [...] i poprzedzające je postanowienie SKO z dnia [...] listopada 2017 r. [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości z dnia [...] kwietnia 2005 r. SKO natomiast wyłącznie powtórzyło w decyzjach z dnia [...] marca 2019 r. i [...] stycznia 2019 r. stanowisko wyrażone już w wyroku z dnia 22 maja 2018 r. Co istotne skarżący, w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, oświadczył, że przyjmuje pogląd WSA i SKO, że przy podziale działki [...] na [...] nie mają zastosowania przepisy art. 101-104 ugn, gdyż w sprawie należy stosować przepisy rozdziału I działu III ugn. Pomimo tego SKO w zaskarżonej decyzji ponownie jako jeden z dwóch argumentów do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wskazało na brak podstaw do zastosowania przepisów art. 101-104 ugn do przedmiotowego podziału. Jednocześnie zauważyć należy, że w sprawie skarżący przedstawiając obszerną argumentację na poparcie zasadności złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej podniósł szereg innych zarzutów dotyczących decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, które SKO całkowicie przemilczało, w ogóle się do nich nie odnosząc. I tak SKO nie odniosło się w żaden sposób do zasadniczej dla skarżącego kwestii legalności postępowania podziałowego w kontekście okoliczności, iż dotyczyło one nieruchomości objętej toczącym się i niezakończonym postępowaniem zwrotowym oraz okoliczności, że o postępowaniu podziałowym nie zostali poinformowani dotychczasowi właściciele wywłaszczonej nieruchomości i ich spadkobiercy, że celem podziału miało być zalegalizowanie wybudowanej na działce objętej podziałem niezgodnie z decyzją wywłaszczeniową przepompowni wody, i że podział został przeprowadzony celem dokonania przekształceń własnościowych uniemożliwiających skuteczne dochodzenie przez dotychczasowych właścicieli i ich spadkobierców zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W ramach szeregu podniesionych przez skarżącego zarzutów skarżący powołał się także na niezgodność podziału nieruchomości z przepisami odrębnymi (art. 94 ust. 1 ugn) wynikającą z całkowitego braku respektowania przepisów art. 136 ust. 1 i 2 ugn, na oczywistą niezgodności dokumentów załączonych do wniosku o podział i dotyczących podziału ze stanem faktycznym (istnienie na gruncie przepompowni wody), na okoliczność, iż w załączonym do wniosku o zatwierdzenie projektu podziału wypisie z rejestru gruntów zamieszczony został wpis dotyczący działki nr [...]: "Uwagi: zwrot [...], na pominięcie oddziaływania posadowionych na działce [...] obiektów na działki sąsiednie oraz na rażące naruszenie art. 93 ust. 2a i 3 ugn z uwagi na nie spełnienie wymogów określonych w tych przepisach. Ponadto skarżący zarzucił pominięcie jego żądana stwierdzenia nieważności także postanowienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2005 r. [...] opiniującego pozytywnie projekt podziału nieruchomości. Pomimo powyższych zarzutów, do żadnego z nich SKO się w ogóle nie ustosunkowało. Tymczasem, niezależnie od kwestii ich trafności i skuteczności, obowiązkiem organu było, jako wykazano powyżej, wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, ustosunkowanie się do podniesionych przez stronę zarzutów oraz wyjaśnienie okoliczności danej sprawy (art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa). Decyzje SKO, w których to została przemilczana cała argumentacja i zarzuty skarżącego, nie poddają się w istocie kontroli Sądu.
Zaznaczyć należy przy tym, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada dwuinstancyjności postępowania. Istota dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy, zarówno w zakresie podstawy faktycznej jak i prawnej sprawy. Decyzja drugo-instancyjna jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja wydana w pierwszej instancji, a działanie organu odwoławczego / rozpatrującego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym. Taki organ zobligowany jest zatem do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tzn. do poczynienia własnych ustaleń faktycznych, samodzielnego dokonania mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa i samodzielnego, merytorycznego rozstrzygnięcia, a także odniesienia się do zarzutów powołanych przez stronę w odwołaniu / wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wymaga to ponownego i całościowego rozpatrzenia sprawy, a nie jedynie formalnej kontroli decyzji. W sprawie natomiast SKO w zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2019 r. powtórzyło w całości uzasadnienie zawarte w decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r., nie odnosząc się (tak samo jak w decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r.) do większości zarzutów skarżącego.
Brak odniesienia się przez SKO do argumentacji i zarzutów skarżącego oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji bez odniesienia się do zindywidualizowanych i spornych okoliczności sprawy, a jedynie powtórzenie stanowiska wyrażonego już w wydanym w sprawie wyroku z dnia 22 maja 2018 r., które to w części nie było już sporne, stanowi w ocenie Sądu naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego określonych w art. 6, art. 7, art. 8. art. 11, art. 77 § 1, art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Uchybienie wskazanym przepisom postępowania administracyjnego, doprowadziło do braku możliwości prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego oraz zapoznania się z motywami wydanych w sprawie decyzji, i tym samym obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia [...] stycznia 2019 r. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów wyroku Sądu. Ponownie rozpatrując sprawę SKO odniesie się do wszystkich wyszczególnionych przez Sąd zrzutów skarżącego, i rozpatrzy je w kontekście wad kwalifikowanych decyzji, o których mowa w art. 156 kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI