II SA/Bd 501/22

II SA/Bd 501/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Katarzyna Korycka
Mariusz Pawełczak /sprawozdawca/
Renata Owczarzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1669
art. 285
Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. P. z dnia [...] września 2021r. A. Ł. (skarżąca) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie stypendium doktoranckiego wskazując, że jest uczestnikiem IV roku studiów doktoranckich z zakresu filozofii. W aktach sprawy znajdują się: Opinia Komisji ds. spraw studiów doktoranckich z której wynika, że skarżąca otrzymała łącznie 36 pkt i zajęła 4 miejsce na liście rankingowej zawierająca podpis skarżącej z oświadczeniem o braku uwag do opinii; wyciąg z osiągnięć w poszczególnych kategoriach; opinia promotora przyznająca skarżącej maksymalną ilość punktów w skali dwudziestostopniowej; zaświadczenie o działalności w kole naukowym; zaświadczenie z którego wynika, że skarżąca jest jednym ze współtwórców projektu badawczo-popularyzatorskiego pt. "F. i F."; zaświadczenie o pełnieniu funkcji w T. Oddziale [...] Towarzystwa Kulturoznawczego; podziękowanie dla skarżącej od S. M. G. i F. T..
2. Decyzją z [...] listopada 2022r. Prorektor ds. studenckich (działający z upoważnienia Rektora – upoważnienie nr [...]) orzekł o nieprzyznaniu skarżącej stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2021/2022.
3. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zarzuciła, że organ nie wskazał na jakiej podstawie został ustalony limit 3 stypendiów doktoranckich, do rozdysponowania na rok akademicki 2021/2022 na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych oraz, że w sposób niewystarczający wyjaśnił dlaczego została wydana decyzja odmawiająca przyznanie stypendium doktoranckiego.
4 Po ponownymi rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] marca 2022r. Prorektor ds. kształcenia (działający z upoważnienia Rektora – upoważnienie nr [...]), na podstawie: art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm. – dalej "k.p.a."), art. 280 i art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018r., poz. 1669 ze zm. – dalej "ustawa wprowadzająca") oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017r. poz. 1696 – dalej "rozporządzenie"), utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2021r.
W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy oraz powołał treść przepisów art. 279 ust. 1, art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, § 13 ust. 2, § 14 ust. 3, § 15 ust. 3 rozporządzenia, art. 195a ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tj. Dz. U. z 2016r. poz. 1842 ze zm. – dalej "p.s.w.") oraz art. 18 ustawy z dnia 23 czerwca 2016r. o zmianie ustawy – Prawo szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 1311).
Z powyższych przepisów organ wywiódł, że Wydział Filozofii i Nauk Społecznych w roku akademickim 2021/22 powinien przeznaczyć środki finansowe na co najmniej 11 stypendiów doktoranckich i tego obowiązku się wywiązał. Dziekan Wydziału, biorąc pod uwagę osiągnięcia doktorantów i kierując się możliwościami finansowymi Wydziału, pismem z dnia [...] listopada 2021r. zaproponował liczbę stypendiów doktoranckich z podziałem na poszczególne dyscypliny studiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych. Na tej podstawie oraz zgodnie z § 10 pkt. 5) Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu M. K. w T. (Uchwała Senatu Nr [...] z [...] kwietnia 2012 r., ze zm.) Rektor ustalił, że liczba stypendiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych w roku akademickim 2021/2022 wynosi 11, z czego 3 stypendia przypadają dla uczestników studiów doktoranckich z zakresu filozofii. Na siedem złożonych wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, na studiach doktoranckich z zakresu filozofii oraz z uzyskaną liczbą 36 punktów za osiągnięcia naukowe za rok akademicki 2020/2021, skarżąca uplasowała się na 4 pozycji listy rankingowej do przyznania stypendium doktoranckiego i z tego względu nie znalazła się w gronie stypendystów. Organ odwołując się do treści § 15 ust. 3 rozporządzenia odnoszący się do przyznawania stypendium doktoranckiego w przypadku przedłużenia okresów studiów wskazał na uznaniowy charakter decyzji przyznającej stypendium w takiej sytuacji. Zdaniem Rektora oznacza to, że nie ma on bezwzględnego obowiązku wspierania finansowego doktorantów i uwzględniania rekomendacji Komisji ds. studiów doktoranckich. Przepisy prawa nie nakładają obowiązku na uczelnię do wypłacania stypendium doktoranckiego każdemu uczestnikowi studiów doktoranckich.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. organ wyjaśnił, że w poprzednich latach akademickich liczba złożonych wniosków o stypendia nie przekraczała liczby stypendiów przeznaczonych dla doktorantów z zakresu filozofii. W ocenie Rektora nie można w tej sytuacji zarzucać odstępstwa od utrwalonej praktyki.
5. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie obu decyzji Rektora, zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej jej stypendium doktoranckie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz w oparciu o przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżonym decyzją zarzuciła naruszenie:
- § 13 ust. 2 rozporządzenia poprzez nieprzyznanie stypendium doktoranckiego mimo spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do otrzymania przedmiotowego stypendium, co zostało udowodnione dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy;
- art. 280 ustawy wprowadzającej w zw. z art. 195a ust. 2 p.s.w., zgodnie z którymi do obliczenia proporcji liczby uczestników studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie do liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem stosuje się przepis art. 195a ust. 2 tej ustawy, a zatem liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie nie może być mniejsza niż 50% liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem, tymczasem organ przyznał stypendium mniej niż 50% doktorantów ogółem: trzem osobom przy liczbie siedmioro doktorantów ogółem;
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także dowolną a nie swobodną jego ocenę;
- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn, dla których określono taką, a nie inną liczbę stypendiów doktoranckich w bieżącym roku akademickim;
- art. 8 § 2 k.p.a. poprzez wprowadzenie w bieżącym roku akademickim nowego czynnika warunkującego przyznanie stypendium, nieokreślonego żadną podstawą prawną, w postaci odgórnego, nieopartego o żadne klarowne zasady ustalenia liczby stypendiów doktoranckich.
6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
7. Sprawę rozpoznano posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. prawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym został zgłoszony w skardze, a organ nie domagał się przeprowadzenia rozprawy.
Następnie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi administracyjnemu na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
8. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora z dnia [...] marca 2022r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2021r., w której odmówiono skarżącej przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2021/2022.
Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2021r. wynika, że skarżąca nie osiągnęła minimalnej liczby punktów uprawniających do nabycia prawa do stypendium doktoranckiego i przyznawanych zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia. Z uzasadnienia zaś zaskarżonej decyzji wnioskować należy, że z uwagi na konieczność uwzględnienia liczby stypendiów przypadających w roku akademickim 2021/2022 na Wydział Filozofii i Nauk Społecznych (kierunek filozofia) i uzyskanie przez skarżącą 4 miejsca na liście rankingowej nie było możliwe przyznanie jej wnioskowanej pomocy. Jednocześnie w zaskarżonej decyzji wskazano na zasady przyznawania stypendiów uczestnikom studiów doktoranckich w okresie ich przedłużenia (§ 15 rozporządzenia).
Tak zaprezentowane stanowisko organu nie poddaje się kontroli sądowej, zatem rację ma skarżąca, zarzucając organowi brak jasnego wskazania podstaw faktycznych i prawnych wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
9. W niniejszej sprawie należy przyjąć, że skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.), lecz przepisy przejściowe przewidziane w akcie wprowadzającym tę ustawę, tj. ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. – ustawie wprowadzającej. Zgodnie z art. 169 pkt 3 ustawy wprowadzającej uchylony został uprzednio obowiązujący akt normatywny regulujący zasady funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego, a zatem ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Wraz z uchyleniem p.s.w. nastąpiła również utrata mocy obowiązującej aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie, a zatem również rozporządzenia. Jednakże w myśl art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Natomiast stosownie do art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 p.s.w. w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w. W art. 285 ustawy wprowadzającej przewidziano zatem normę kompetencyjną, pozwalającą na przyznawanie stypendium doktoranckiego. W przepisie tym nie przewidziano też szczególnych reguł w zakresie przyznawania stypendium doktoranckiego. Z treści tego przepisu w powiązaniu z art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej należy wyprowadzić wniosek, że zasad i trybu przyznawania stypendium doktoranckiego należy poszukiwać w dotychczasowych przepisach. Właściwym jest zatem rozstrzyganie tego rodzaju spraw w oparciu o przepisy rozporządzenia oraz przepisy wewnętrzne uczelni.
Istotne jest również to, że w postępowaniu o przyznanie stypendium doktoranckiego prowadzonym na podstawie przepisów p.s.w. oraz prawa wewnętrznego obowiązującego na uczelni, nie zostały wyłączone przepisy postępowania zawarte w k.p.a., w tym przepisy stanowiące ogólne zasady postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w. na organie uczelni spoczywa obowiązek zachowania minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem (art. 207 ust. 1 p.s.w.), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Natomiast w myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie spełnia wskazanych wyżej wymogów.
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy wnioskować, że Rektor przyznał stypendia doktoranckie trzem doktorantom – uczestnikom studiów z zakresu filozofii według listy rankingowej sporządzonej przez Komisję ds. studiów doktoranckich. Stwierdzono też, że skarżąca została sklasyfikowana na 4 miejscu listy rankingowej doktorantów i znalazła się poniżej progu uprawniającego do przyznania stypendium (jak wyjaśniono w decyzji z [...] listopada 2021r.). Nie wyjaśniono przy tym w oparciu o jakie regulacje ustalono liczbę punktów stanowiącą próg uprawniający do otrzymania stypendium i z jakich względów został on określony na przyjętym poziomie (58 pkt.). Nie wynika to z pewnością z dołączonego do akt dokumentu "Zasady naliczania punktów w trakcie procedury ewaluacyjnej wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) i projakościowego na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych UMK – studia doktoranckie w zakresie Filozofii". W zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również, w oparciu o obowiązujące przepisy, trybu procedowania Komisji ds. studiów doktoranckich oraz podjęcia ostatecznej decyzji w przedmiocie przyznanej liczby punktów. Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie kwestionowała przyznanej liczby punktów, jednakże miało to bez wątpienia związek z tym, że w latach poprzednich wszyscy doktoranci na kierunku filozofii otrzymali stypendium, a ponadto z materiału dowodowego wynika, że skarżąca spełniła wszystkie warunki określone w § 13 ust. 2 rozporządzenia. Co więcej z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącej o przyznanie stypendium uzyskał pozytywną rekomendację Komisji.
Wymaga zauważenia również powołanie się przez organ w zaskarżonej decyzji na § 15 ust. 3 rozporządzenia – odnoszący się do doktorantów korzystających z przedłużenia okresów studiów doktoranckich. Z zaskarżonego rozstrzygnięcia jak również z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, czy skarżąca uzyskała zgodę na przedłużenie studiów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor wskazał na "skorzystanie przez niego z takiej możliwości" jednakże na podstawie akt sprawy nie sposób ustalić, czy i kiedy wyrażono skarżącej zgodę na przedłużenie okresów studiów doktoranckich, która to zgoda powinna być wyrażona nie przez Rektora a przez kierownika studiów doktoranckich na podstawie § 19 Uchwały nr [...] Senatu UMK w T. z dnia [...] kwietnia 2012r. w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedłużenie studiów doktoranckich należy bowiem uznać za sytuację wyjątkową. Przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. Znalazło to odzwierciedlenie w przepisach rozporządzenia, gdyż stypendia dla doktorantów przedłużających studia są przyznawane w oparciu o odrębną podstawę prawną. W myśl powołanego przez organ § 15 ust. 3 rozporządzenia w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej może przyznać doktorantowi stypendium doktoranckie w tym okresie. Prawodawca nie określił przesłanek przyznawania stypendium doktorantom przedłużającym studia, tak jak uczynił to w stosunku do doktorantów drugiego i kolejnych lat w § 13 ust. 2 rozporządzenia. W związku z powyższym przesłanki uzasadniające przyznanie stypendium doktorantom korzystającym z przedłużonego okresu odbywania studiów powinny zostać unormowane w akcie wewnętrznym uczelni. Ciężar wyraźnego określenia i ustanowienia wymiernych kryteriów dla oceny wystąpienia przepisanych prawem przesłanek spoczywa bowiem na uczelniach, które winny w drodze swych regulacji wewnętrznych ustalić konkretne kryteria, które będą brane pod uwagę w ocenie pracy doktoranta - co z kolei wprost wynika z zasady autonomii uczelni. Zarówno w uchwale Senatu UMK nr 36 oraz w akcie ją zmieniającym - Uchwała nr [...] Senatu UMK z [...] września 2013r. – dostępnej na stronie: [...] brak jest takiej regulacji. Ponadto "Zasady naliczania punktów w trakcie procedury ewaluacyjnej wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego (tzw. rektorskiego) i projakościowego na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych UMK – studia doktoranckie w zakresie Filozofii" (k. 13 akt adm.) odnoszą się wyłącznie do doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów doktoranckich, nie regulują zasad obowiązujących w okresie przedłużonych studiów doktoranckich. W związku z czym w sytuacji korzystania przez skarżącą z przedłużenia okresów studiów organ powinien był wskazać na kryteria przyznawania stypendium, jakimi się kierował przy wydawaniu zaskarżonego aktu – tak aby możliwa była ocena, czy kryteria te są jasne i obiektywne, co z kolei pozwoliłoby uniknąć zarzutu arbitralności rozstrzygnięcia.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że nie jest też rzeczą składu orzekającego kontrolowanie gospodarki finansowej uczelni, jednak uznaniowość rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego, wynikająca z istniejącego wobec skarżącej władztwa organów uczelni, nie może przesądzać jednoczesnej jego arbitralności i musi znajdować uzasadnienie w okolicznościach faktycznych sprawy i odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W przeciwnym wypadku przekroczenie granic uznaniowości rozstrzygnięcia stanowi nadużycie tego władztwa. Prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej winno więc zawierać wyczerpującą analizę stanu prawnego oraz faktycznego, co do spełnienia przez doktoranta przesłanek do przyznania stypendium. Rzecz jasna, że organy uczelniane nie są stricte organami administracji publicznej; zostały na mocy ustawy powołane do wykonywania określonych zadań publicznych, tj. pełnią funkcję organów administrujących (organów administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym), jednak, co już podkreślono, do postępowań w sprawach indywidualnych studentów i doktorantów na mocy odesłania z art. 207 ust. 1 p.s.w., stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Przyjąć więc trzeba, że również zasady ogólne postępowania administracyjnego winny być stosowane odpowiednio także w niniejszym postępowaniu.
10. Za niezasadny Sąd uznaje natomiast zarzut skarżącej dotyczący nieprawidłowej liczby przyznanych na rok 2021/2022 stypendiów doktoranckich. W tym zakresie wskazania wymaga, że zgodnie z art. 195a ust. 2 p.s.w. w jednostce organizacyjnej uczelni oraz w jednostce naukowej liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 z wyłączeniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano wyłącznie środki finansowe, o których mowa w art. 200a ust. 2, nie może być mniejsza niż 50% liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem.
Ponadto w myśl art. 18 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw do obliczenia proporcji, o których mowa w art. 195a ustawy, uwzględnia się liczbę uczestników studiów doktoranckich rozpoczynających te studia, począwszy od roku akademickiego 2017/2018. Procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2017/2018 i którym przyznano stypendium doktoranckie, w liczbie uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich w jednostce organizacyjnej uczelni lub jednostce naukowej, którzy rozpoczęli przed tym rokiem akademickim, nie może być mniejszy niż procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie w roku akademickim 2015/2016, w liczbie uczestników studiów doktoranckich odbywających stacjonarne studia doktoranckie w tych jednostkach w tym roku akademickim (art. 18 ust. 2 tej ustawy).
Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji, a czego skarżąca nie kwestionowała na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych w październiku 2021r. studiowało 27 doktorantów, z czego 11 osób rozpoczęło studia przed rokiem akademickim 2017/2018. Liczba doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych w roku akademickim 2017/2018 i 2018/2019 wynosiła 16, zatem prawidłowo wskazano, że uczelnia była zobligowana do przyznania tym doktorantom minimum 8 stypendium z czego się wywiązała. Natomiast pozostałe stypendia w ilości 3 prawidłowo obliczono w oparciu o powołaną powyżej regulację z art. 18 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (stosowne wyliczenie znajduje się na str. 3 zaskarżonej decyzji).
11. Podsumowując powiedziane wyżej, Sąd doszedł do przekonania, że uchybienia w postaci niewyjaśnienia w sposób dostateczny podstawy prawnej wydanych decyzji z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy, stanowią o podjęciu rozstrzygnięcia z naruszeniem przede wszystkim wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu przedstawione uzasadnienia podjętych decyzji nie pozwalają na odtworzenie toku myślowego oraz poglądu prawnego organu, a także nie przekonuje o słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Brak prawidłowych ustaleń faktycznych (chociażby co do statusu skarżącej) stanowi z kolei podstawę do postawienia organowi skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz zasad ustalonych w art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Ujawnione naruszenia, w opinii Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym kontrolowane rozstrzygnięcia wymykają się spod merytorycznej kontroli Sądu, ponieważ wadliwości ich uzasadnienia uniemożliwia dokonanie przez Sąd oceny przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając przyznania stypendium doktoranckiego. Natomiast nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu, czy też odpowiedź na postawione w toku postępowania przed organami zarzuty. Jak bowiem wskazano na wstępie, sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach zastępować. Nadto sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organu w ustalaniu stanu faktycznego sprawy oraz wyjaśnianiu podstaw prawnych do poczynionych przezeń ustaleń. Z tych względów Sąd uznał za w pełni zasadne zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów prawa procesowego.
Sąd nie był jednak uprawniony do uwzględnienia wniosku skargi o zobowiązanie organu do wydania decyzji o określonej treści. Przepis art. 145a § 1 p.p.s.a. co prawda pozwala sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia – ale jest to możliwe wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Takiego naruszenia Sąd nie stwierdził. Przeszkodą dla zastosowania w sprawie ww. przepisu jest też uznaniowy charakter decyzji przyznającej stypendium doktoranckie.
Z tych wszystkich względów, wobec dostrzeżonej wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd orzekł jak w sentencji (pkt 1 wyroku) - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy, uwzględniając uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu Sądu i wydać decyzję spełniającą wymogi określone w art. 107 k.p.a. Stanowisko organu musi być oparte na analizie wszystkich elementów prawidłowo zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) w ich wzajemnym powiązaniu. Przede wszystkim organ przeanalizuje w sposób szczegółowy sytuację skarżącej w oparciu o ww. przepisy.