II SA/Bd 500/25

II SA/Bd 500/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 236
art. 59 ust. 9
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2025r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. w T. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2025 r. nr BG-OSE.5112.7.2025.2 w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Bydgoszczy na rzecz K. sp. z o.o. w T. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu [...] marca 2025 r. inspektor pracy wszczął kontrolę w K. P. T. sp. z o.o. (dalej też: skarżąca) w celu zbadania legalności zatrudnienia. W dniu [...] marca 2025 r. do Inspektor Pracy Oddział w T. wpłynął sprzeciw - podpisany przez R. M. - wobec podjęcia czynności kontrolnych przez inspektor pracy E. K.. Spółka zarzuciła kontrolującej: wszczęcie kontroli bez okazania upoważnienia do jej przeprowadzenia (przedsiębiorca otrzymał je w dniu [...] marca 2025 r. drogą pocztową); odmowę wskazania podstawy prawnej kontroli; obecność podczas kontroli innej osoby, która nie wylegitymowała się
i nie okazała upoważnienia; brak uprzedniego zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli; bezpodstawne pomówienie przedsiębiorcy o nielegalne zatrudnianie; brak informacji o dalszych działaniach inspektora pracy po przerwaniu kontroli; brak informacji o wszczęciu wkrótce kontroli w drugiej firmie R. M., co jego zdaniem nosi cechy nękania.
Organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] marca 2025 r. postanowienie
o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Zdaniem organu spośród siedmiu okoliczności wskazanych przez przedsiębiorcę jako przesłanki sprzeciwu, sześć dotyczyło czynności inspektora pracy w dniu wszczęcia kontroli, tj. [...] marca 2025 r., sprzeciw zatem został wniesiony po upływie ustawowego terminu, wynoszącego 3 dni robocze. W związku
z tym nie podlega on rozpatrzeniu.
W przypadku siódmej przyczyny sprzeciwu, tj. nękania przedsiębiorcy poprzez wszczęcie kontroli w drugiej jego firmie, bieg terminu do wniesienia sprzeciwu należy liczyć od powzięcia informacji o drugiej kontroli, a więc od [...] marca 2025 r. W tym zakresie organ uznał termin za dotrzymany, jednakże sprzeciw nie zasługiwał w tym zakresie na uwzględnienie.
Organ zauważył, że okoliczność wskazana przez stronę postępowania nie jest żadną
z wymienionych w art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236; dalej: u.p.p.), a w szczególności nie zachodzi przypadek jednoczesnego prowadzenia dwóch kontroli przedsiębiorcy. Kontrole zostały wszczęte w dwóch różnych podmiotach: K. P. sp. z o.o. i K. C., a każdy z nich podlega kontroli Państwowej Inspekcji Pracy niezależnie od drugiego. Odnośnie do zarzutu nieokazania upoważnienia, organ wyjaśnił, że zostało ono wysłane w dniu [...] marca 2025 r., a więc w ustawowym terminie.
Rozpoznając złożone zażalenie Inspektor Pracy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ podkreślił, że według wyjaśnień starszego inspektora pracy-specjalisty E. K., w dniu wszczęcia kontroli usiłowała wręczyć P. M. pouczenie o prawach i obowiązkach (zawierające m.in. informację o prawie do wniesienia sprzeciwu), jednak przedsiębiorca odmówił jego przyjęcia. Zatem organ pierwszej instancji miał podstawy by przyjąć, że termin do wniesienia sprzeciwu biegł od [...] marca 2025 r., nie zaś dopiero od [...] marca 2025 r., jak chce strona.
Ze względu na sporność ww. kwestii wynikającą z niezgodności oświadczeń inspektora pracy i kontrolowanego, organ odwoławczy postanowił uznać argumentację strony
w zakresie dotrzymania terminu i rozpatrzeć sprzeciw w całości.
Organ podniósł, że część zawartych w nim zarzutów nie stanowi przesłanek do wniesienia sprzeciwu, określonych w art. 59 ust. 1 u.p.p. Są to zarzuty: odmowy wskazania podstawy prawnej kontroli, obecności podczas kontroli innej osoby, która nie wylegitymowała się i nie okazała upoważnienia, bezpodstawnego pomówienia przedsiębiorcy o nielegalne zatrudnianie, braku informacji o dalszych działaniach inspektora pracy po przerwaniu kontroli, nękania poprzez wszczęcie kontroli także
w drugiej firmie P. M..
Rozpatrzeniu organ poddał zarzuty: wszczęcia kontroli bez uprzedniego powiadomienia, nieokazania upoważnienia do jej przeprowadzenia, prowadzenia czynności pod nieobecność przedsiębiorcy.
Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie kontrola jest prowadzona na podstawie Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr [...] w sprawie inspekcji pracy
w przemyśle i handlu. Art. 12 ust. 1 lit. a Konwencji stanowi, że inspektorzy pracy zaopatrzeni w odpowiednie pełnomocnictwa będą upoważnieni do swobodnego wstępu, bez uprzedniego zawiadomienia, o każdej porze dnia i nocy, do każdego zakładu pracy podlegającego inspekcji.
Kontrola ponadto była wynikiem skargi na nielegalne zatrudnianie. Spełniona jest zatem także druga przesłanka zwalniająca inspektora pracy z obowiązku uprzedzenia
o zamiarze przeprowadzenia kontroli.
Z uwagi na przedmiot kontroli niezwłoczne ustalenie tożsamości osób przebywających w siedzibie spółki było niezbędne, inspektor pracy nie mógł więc i nie był obowiązany czekać na przybycie przedstawiciela spółki.
Odnośnie do nieokazania upoważnienia do kontroli, organ podał, że zostało ono wysłane w dniu [...] marca 2025 r., a więc w ustawowym terminie. Termin ten jest liczony od dnia wszczęcia kontroli, a nie od wystawienia upoważnienia.
W opinii organu odwoławczego okoliczności faktyczne - skarga na nielegalne zatrudnianie - uzasadniały niezwłoczne podjęcie kontroli i przeprowadzenie pierwszych czynności po okazaniu legitymacji służbowej.
W świetle powyższych ustaleń, organ odwoławczy stwierdził, że ze strony inspektora pracy nie doszło do naruszeń przepisów prawa, sprzeciw zaś należy uznać za nieuzasadniony. W związku z tym czynności będą kontynuowane.
W złożonej skardze skarżąca zarzuciła naruszenie
- art. 59 ust. 8-9 w związku z art. 59 ust. 16 u.p.p., gdyż nie rozpatrzono zażalenia we wskazanym ustawowo terminie;
art. 48 u.p.p. przez brak zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, tj. doręczenia zawiadomienia przed terminem rozpoczęcia kontroli dnia [...] marca 2025 r.;
art. 49 ust. 1-9 u.p.p. przez wykonanie czynności poza zakres wskazany
w upoważnieniu, tj. dokonanie czynności kontrolnych poza zakresem upoważnienia, tj. nieuzasadnione przeprowadzenie pierwszej czynności kontrolnej w dniu [...].03.2025 przed doręczeniem upoważnienia do kontroli oraz brak poinformowania osoby, wobec której podjęto taką czynność o przysługujących jej prawach i obowiązkach;
art. 50 ust. 1 u.p.p. przez wykonanie czynności kontrolnych w sytuacji braku osoby upoważnionej, gdyż nie zaistniały szczególne okoliczności umożliwiające przeprowadzenie kontroli bez wcześniejszego zawiadomienia;
art. 15 w związku z art. 144 k.p.a. i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) poprzez faktyczne jednokrotne rozpatrzenie sprzeciwu w wyniku uznania, że sprzeciw został wniesiony po terminie;
art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 k.p.a. poprzez brak ustalenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności związanych z wyjaśnieniem w jakim trybie odbyła się kontrola oraz kim była druga osoba biorąca udział w kontroli oraz braku ustalenia okoliczności związanych z przedstawieniem praw podmiotu kontrolowanego.
Mając powyższe na uwadze spółka wniosła o uwzględnienie wniesionej skargi przez uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego postanowienia Państwowego Inspektora Pracy z dnia [...] marca 2025 r. z w sprawie sprzeciwu przedsiębiorcy z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - na zasadzie określonej w art. 106 § 3 - oświadczenia R. G. z dnia [...] maja 2025 r. na okoliczność braku pouczenia jej o przysługujących prawach i obowiązkach, co naruszyło art. 49 ust. 3 u.p.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2025 r. skarżąca podała, że po złożeniu skargi weszła w posiadanie dowodów, które obalają argumentację organów
i wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych do pisma dokumentów.
Skarżąca wskazała, że kwalifikacja skargi jako uzasadniającej natychmiastową kontrolę bez uprzedzenia jest instrumentalnym i rażącym naruszeniem Prawa przedsiębiorców, mającym na celu obejście gwarancji skarżącej. Działanie organu, polegające na szerokiej i swobodnej interpretacji "nielegalnego zatrudnienia" w celu obejścia praw skarżącej jest nieuprawnione i stanowi rażące naruszenie Prawa przedsiębiorców. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, zastosowanie wyjątków z art. 48 ust. 11 u.p.p. musi być obiektywnie usprawiedliwione.
Zdaniem skarżącej, organ do momentu złożenia skargi do WSA aktywnie utrzymywał (poprzez korespondencję z M. S.), że postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych było w obrocie prawnym i miało skutki prawne, a kontrola została zakończona z winy skarżącej. Całkowita zmiana stanowiska organu nastąpiła po otrzymaniu skargi do WSA. Wtedy organ retrospektywnie uznał, że ze względu na uchybienie terminowi kontrola została zakończona z mocy prawa powołując się na art. 59 ust. 10 u.p.p. Jeśli takie byłoby stanowisko organu w dniu [...] maja 2025 r., to organ nie miałby prawa czekać na stawiennictwo skarżącej w dniu [...] maja 2025 r. Organ nie miałby też prawa informować M. S. o udaremnieniu kontroli przez skarżącą,
a inspektor sporządziłby notatkę służbową najpóźniej [...] kwietnia 2025 r., a nie [...] maja 2025 r.
Skarżąca podkreśliła, że organ nie może skutecznie powoływać się na uchylenie postanowienia z mocy prawa wskutek uchybienia terminowi, gdyż własne, bieżące działania organu w spornym okresie dowodzą, że sam traktował je jako pozostające
w obrocie prawnym. Wbrew stanowisku organu przedstawionemu w odpowiedzi na skargę, zaskarżone postanowienie było w obrocie prawnym w dniu wniesienia skargi do WSA, co przesądza o jej zasadności i konieczności.
W świetle tych faktów, stanowisko organu o rzekomym "uchyleniu z mocy prawa" jest jedynie późniejszą, instrumentalną próbą obrony przed zarzutami skargi.
Organ dokonał ponadto błędnej oceny prawnej niestawiennictwa skarżącej jako udaremnienia kontroli. Zgodnie z art. 59 ust. 5 u.p.p., wniesienie sprzeciwu przez przedsiębiorcę powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych z mocy prawa - z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu. Mając na względzie treść skargi M. S. oraz formalną wadliwość upoważnienia do kontroli w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki wskazane w art. 59 ust. 5 u.p.p., a zatem wszelkie wezwania do stawiennictwa były bezskuteczne i bezprzedmiotowe.
Pismem procesowym z dnia [...] listopada 2025 r. skarżąca zwróciła uwagę na niekompletność akt administracyjnych, co stwierdziła wskutek zapoznania się z aktami sprawy w dniu [...] listopada 2025 r. Zdaniem skarżącej organ przekazał dokumentację
z pominięciem kluczowych materiałów i dokumentów sporządzonych w toku kontroli. Skarżąca wniosła także o uznanie notatki służbowej inspektor E. K. za dowód niewiarygodny z uwagi na jej retrospektywny, jednostronny i polemiczny charakter. Ponadto zwróciła uwagę na nieprawidłowości zawarte w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli.
W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2025 r. organ ustosunkował się do twierdzeń skarżącej zawartych w piśmie z dnia [...] października 2025 r. Podkreślił, że kontrola została wszczęta na skutek wniesienia kilku skarg a inspektor pracy miał podstawy do wszczęcia bez uprzedniego zawiadomienia, z uwagi na okoliczność wymienioną w art. 48 ust. 11 pkt 16 p.p., tj. kontrolę legalności zatrudnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie
z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu
z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi art. 120 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty strony skarżącej są zasadne.
Kontroli Sądu podlegało postanowienie z dnia [...] kwietnia 2025 r. Inspektor Pracy utrzymujące w mocy postanowienie [...] marca 2025 r.
w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu strony skarżącej
w zakresie wszczęcia kontroli bez uprzedniego doręczenia zawiadomienia o zamiarze jej wszczęcia. Oceniając pierwszy z zarzutów Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Prawidłowe jest stanowisko organu o dopuszczalności przeprowadzenia spornej kontroli, tj. bez uprzedniego zawiadomienia skarżącej przez organ o zamiarze wszczęcia kontroli. Podać należy, że na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.p. organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Jednakże należy mieć na uwadze przepisy art. 48 ust. 11 pkt 1, 2 i 16 tej ustawy, zgodnie z którymi zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy:
- kontrola ma zostać przeprowadzona na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej albo bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej (pkt 1);
- przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia (pkt 2);
- kontrola jest przeprowadzana na podstawie przepisów art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy
z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 1712 oraz z 2025 r. poz. 321, 368, 620 i 769) (pkt 16).
W kontekście przywołanych przepisów rację należy przyznać organowi, że zastosowanie w sprawie miały postanowienia Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 81 z dnia 11 lipca 1947 r. dotyczącej inspekcji pracy w przemyśle i handlu (Dz. U. z 1997 r. Nr 72, poz. 450). Art. 12 ust. 1 lit. a tej Konwencji stanowi, że inspektorzy pracy zaopatrzeni w odpowiednie pełnomocnictwa będą upoważnieni do swobodnego wstępu, bez uprzedniego zawiadomienia, o każdej porze dnia i nocy, do każdego zakładu pracy podlegającego inspekcji. W ocenie Sądu przepisy wymienionej Konwencji mają zastosowanie do wszelkich zakładów, w których zatrudnieni są pracownicy. Wprawdzie Konwencja odnosi się do zakładów przemysłowych
i handlowych, gdyż w tych zwykle jest najwięcej pracowników, to jednak jej zakresem należy obejmować wszystkich pracodawców, bez względu na charakter prowadzonej działalności. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 1773/21 "po wejściu w życie ustawy z dnia 2 sierpnia 2004 r.
o swobodzie działalności gospodarczej, zarówno w oficjalnych stanowiskach Ministerstwa Pracy i P. Społecznej jak i w praktyce kontrolnej Państwowej Inspekcji Pracy przyjmowano, że Konwencja Nr [...] MOP ma zastosowanie do wszystkich podmiotów podlegających polskiemu systemowi inspekcji pracy, nie czyniąc w tym zakresie żadnych wyłączeń."
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z art. 26 Konwencji wynika, że w każdym przypadku, w którym nie jest pewne, czy postanowienia niniejszej konwencji mają zastosowanie do jakiegoś zakładu, jego części, działu lub miejsca pracy, właściwa władza powinna rozstrzygnąć dany problem. Stosownie do art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. (Dz. U. z 2019, poz. 1251 ) kontroli Państwowej Inspekcji Pracy podlegają m.in. pracodawcy - a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia także niebędący pracodawcami przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne - na rzecz których jest świadczona praca przez osoby fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia tej pracy.
W ocenie NSA, powyższe uregulowanie koresponduje z art. 2 Konwencji, według którego system inspekcji pracy w zakładach przemysłowych będzie miał zastosowanie do wszystkich zakładów, dla których inspektorzy pracy powołani są do zapewnienia stosowania przepisów prawnych, dotyczących warunków pracy i ochrony pracowników przy wykonywaniu ich zawodu.
Na koniec NSA skonstatował, iż oznacza to, że "w myśl art. 12 Konwencji inspektorzy pracy są upoważnieni, bez wcześniejszego upoważnienia do swobodnego wstępu do każdego zakładu zatrudniającego pracowników."
Tut. Sąd podziela stanowisko NSA i w konsekwencji stwierdza, że stosownie do wskazanego art. 12 ust. 1 lit. a ww. Konwencji inspektor pracy była uprawniona do wszczęcia kontroli bez uprzedniego doręczenia zawiadomienia o zamiarze jej wszczęcia.
Ponadto w sprawie zostały spełnione także inne podstawy do odstąpienia od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, tj. z art. 48 ust. 11 pkt 2 i 16 u.p.p. W tym kontekście organ wskazuje, że kontrola była wynikiem skarg na nielegalne zatrudnianie. Wprawdzie w piśmie procesowym z dnia [...] października 2025 r. (k. 32-34 akt sądowych) skarżąca Spółka zakwestionowała ten argument i przedłożyła kserokopię skargi M. S., z której wynika, że podnoszone są kwestie finansowe (wysokość i terminowość wypłat), a nie nielegalnego zatrudnienia. Tut. Sąd uwzględnił wniosek dowodowy Spółki i przeprowadził – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - dowód z tego dokumentu oraz pism organu z nim powiązanych. Zauważyć jednak należy, że
z pisma procesowego organu z dnia [...] listopada 2025 r. wynika, że wskazana skarga nie była jedyną, lecz złożono kilka skarg. Spełniona jest zatem także kolejna przesłanka zwalniająca inspektora pracy z obowiązku uprzedzenia o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Powołane bowiem w art. 48 ust. 11 pkt 16 u.p.p. przepisy art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1712 oraz z 2025 r. poz. 321, 368, 620 i 769) stanowią: do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców.
W konsekwencji powyższego należy uznać, że organ prawidłowo przyjął, iż inspektor uprawniona była do przeprowadzenia w tej sprawie niezapowiedzianej kontroli. Organ nie był zobowiązany do zawiadamiania skarżącej o zamiarze wszczęcia kontroli, a zatem powyższy zarzut skargi nie był zasadny. Jednocześnie należy podkreślić, że nie ma wpływu na ocenę tej kwestii okoliczność, że
w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli nie wskazano ww. Konwencji Nr [...], bowiem prawo organu do niezawiadomienia o zamiarze kontroli nie zależy od wskazania przepisu prawa, lecz jego obowiązywania w systemie prawa.
Za chybiony też należy uznać zarzut, że inspektor uchyliła się od doręczenia upoważnienia do kontroli. Zauważyć należy, że twierdzenie skarżącej Spółki jest niewiarygodne w kontekście okoliczności wezwania przez inspektora asysty P., na czas przybycia której przedstawiciel Spółki – R. M. opuścił siedzibę firmy, a po odjechaniu P. wrócił do siedziby. W sytuacji, gdyby faktycznie przedstawicielowi Spółki zależało na odbiorze upoważnienia z pouczeniem, to pozostałby do czasu przyjazdu P., a nie unikał obecności w tym czasie. Niezrozumiałym jest także podnoszenie kwestii braku możliwości wręczania osobno upoważnienia i pouczenia (przez dwie osoby), wobec tego, że doręczenie tych dokumentów za pośrednictwem Poczty umieszczono na jednej kartce. Techniczne rozmieszczenie dokumentów nie ma znaczenia, lecz ich treść.
Niezależnie od niezasadności części zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie zapadło z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 59 ust. 1 pkt 9 i 10 u.p.p., co obligowało Sąd do jego uchylenia.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.p., przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia
i wykonywania przez organ kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 48, art. 49, art. 50 ust. 1 i 5, art. 51 ust. 1, art. 54 ust. 1, art. 55 ust. 1 i 2 oraz art. 58. Sprzeciw wymaga uzasadnienia. Zgodnie z art. 59 ust. 3 i 4 u.p.p. sprzeciw przedsiębiorca wnosi na piśmie do organu kontroli, którego czynności sprzeciw dotyczy. O wniesieniu sprzeciwu przedsiębiorca zawiadamia na piśmie kontrolującego. Sprzeciw wnosi się
w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli lub wystąpienia przesłanki do wniesienia sprzeciwu. Art. 59 ust. 7 u.p.p. stanowi, że organ kontroli w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu rozpatruje sprzeciw oraz wydaje postanowienie o:
1) odstąpieniu od czynności kontrolnych;
2) kontynuowaniu czynności kontrolnych.
Nierozpatrzenie sprzeciwu w terminie, o którym mowa w ust. 7, jest równoznaczne
w skutkach z wydaniem przez organ właściwy postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych (art. 59 ust. 8 u.p.p.).
Jak wynika z art. 59 ust. 9 u.p.p. na postanowienie, o którym mowa w ust. 7 pkt 2 (a więc jak w niniejszej sprawie, o kontynuowaniu czynności kontrolnych), przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia doręczenia postanowienia. Właściwy organ rozpatruje zażalenie w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia oraz wydaje postanowienie o:
1) utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia;
2) uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych.
Z kolei zgodnie z art. 59 ust. 10 u.p.p., nierozpatrzenie zażalenia w terminie, o którym mowa w ust. 9, jest równoznaczne w skutkach z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. Wreszcie, jak wynika z art. 59 ust. 16 u.p.p., do postępowań, o których mowa w ust. 6, 7 i 9,
w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Sąd podkreśla, że o uwzględnieniu skargi przesądziła okoliczność naruszenia
7-dniowego terminu do załatwienia zażalenia. Otóż zażalenie wpłynęło do organu [...] kwietnia 2025 r. Zatem termin 7-dniowy z art. 59 ust. 9 u.p.p. upływał z dniem [...] kwietnia 2025 r. Wprawdzie zaskarżone postanowienie organu odwoławczego nosi datę [...] kwietnia 2025 r., jednak zostało nadane w dniu następnym, czyli po upływie
7-dniowego terminu, co przyznaje organ w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2025 r. W świetle art. 59 ust. 10 u.p.p. naruszenie wskazanego 7-dniowego terminu jest równoznaczne w skutkach z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. Proces "wydania" aktu administracyjnego z zachowaniem określonego
w ustawie podatkowej terminu do jego wydania, kończy co do zasady podpisanie decyzji. Jeżeli jest to podpis elektroniczny, to data jego złożenia nie jest wątpliwa, natomiast w przypadkach tradycyjnej metody podpisania aktu, dopiero jego nadanie, czyli wyekspediowanie z organu przed upływem tego terminu gwarantuje, że podpis został złożony, a tym samym akt administracyjny został wydany z zachowaniem terminu. Przyjęcie stanowiska wiążącego skutki materialnoprawne dla strony wyłącznie z datą "wydania" aktu administracyjnego rozumianą w ten sposób, że datą tą jest data widniejąca na rozstrzygnięciu, naruszałoby zasadę zaufania do organu. Takie zawężenie pojęcia "wydanie", może wzbudzać uzasadnione wątpliwości co do autentyczności daty wydania aktu. Przyjęcie koncepcji, że data wpisana na decyzji/postanowieniu jest datą ich wydania, pozbawia stronę skutecznej możliwości ochrony przed skutkami materialnoprawnymi tak wydanej decyzji/postanowienia. Nie można zaakceptować poglądu, że samo opatrzenie aktu administracyjnego datą jest równoznaczne z jego wydaniem w tej dacie. W tej sytuacji data wysłania przesyłki do strony jest tym momentem, który pozwala obiektywnie ocenić, czy zachowany został termin, w którym organ uprawniony był do wydania aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2024 r. sygn. akt III FSK 3608/21).
Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że postanowienie zostało opatrzone datą [...] kwietnia 2025 r. i wyekspediowane z organu, jednakże nie w tym dniu, lecz [...] kwietnia 2025 r.
Podsumowując tę część rozważań, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd, że dla oceny czy doszło do skutecznego wydania postanowienia z zachowaniem terminu prawa, określonego w art. 59 ust. 9 u.p.p., kluczowy był moment nadania biegu przesyłce zawierającej sporne postanowienie, przez jego wyekspediowanie na zewnątrz.
Zatem rozpatrując zażalenie po upływie wynikającego z art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców 7-dniowego terminu i w takiej sytuacji utrzymując w mocy postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych, organ działał z naruszeniem art. 59 ust. 9 i ust. 10 u.p.p. Tym samym wadliwe było działanie organu, który po upływie tego terminu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych i dlatego jako wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 59 ust. 1 pkt 9 i 10 u.p.p. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Powyższe stanowi także naruszenie art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a.
Wobec uwzględnienia skargi, zbędne jest odnoszenie się do pozostałych jej zarzutów.
Sąd odmówił przeprowadzenia części dowodów, o co skarżąca Spółka wnosiła
w skardze i w pismach procesowych. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może
z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Inicjatywa dowodowa sądu administracyjnego ogranicza się do przeprowadzenia dowodu z dokumentu (a nie
z przesłuchania świadka, czy też przyjęcia oświadczenia pisemnego lub do protokołu)
i to w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości sprawy.
O konieczności i celowości przeprowadzenia postępowania dowodowego decyduje sąd rozpoznający skargę, przy czym tylko do tego sądu należy ocena, czy w sprawie istnieją istotne wątpliwości, które bez nadmiernego przedłużenia postępowania dowodowego mogą zostać wyjaśnione przez dopuszczenie określonego dowodu. Zdaniem tut. Sądu w rozpoznawanej sprawie dowody zgromadzone przez organ, z uwzględnieniem dowodu przeprowadzonego przez Sąd, pozwalały na rozstrzygnięcie sprawy.
Mając to wszystko na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
O zwrocie od organu na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania (wpis od skargi [...] zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.