II SA/Bd 5/25

II SA/Bd 5/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Mariusz Pawełczak
Renata Owczarzak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1292
art. 3,6
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2025 r. sprawy ze skargi G. S. na [...] Inne w przedmiocie włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżący G. S. wystąpił ze skargą na [...] materialnotechniczną w postaci włączenia przez Inne karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych dotyczącego budynku usytuowanego przy ul. [...]
w R..
Zaskarżonej [...] zarzucił naruszenie:
- przepisu art. 3 pkt 2) w związku z pkt 1) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego bezpodstawne zastosowanie
i uznanie, że budynek usytuowany przy ul. [...] w R. (Lp 116 wykazu zabytków nieruchomych ujętych w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków) jest zabytkiem nieruchomym;
- przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1) lit c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i uznanie, że budynek usytuowany przy ul. [...] w R. podlega ochronie przedmiotowej ustawy;
przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i w konsekwencji bezpodstawne uznanie, że budynek usytuowany przy ul. [...] w R. (Lp 116 wykazu zabytków niemchomych ujętych w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków) stanowi interesujący element historii rozwoju układu urbanistycznego miasta R. oraz ginący element w krajobrazie kulturowym regionu;
przepisów art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu nr [...] do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r., poprzez ograniczenie prawa własności nieruchomości, przejawiające się w braku udzielenia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem włączenia przez Inne karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych - budynku przy ul. [...]
w R..
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a, wniósł
o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że budynek usytuowany przy ul. [...] w R. (Lp 116 wykazu zabytków nieruchomych ujętych w wojewódzkiej
i gminnej ewidencji zabytków) został wpisany do wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków na podstawie uchwały nr [...] Rady M. R. z dnia [...] marca 2019 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami M. R. na lata 2019-2022.
Budynek został wybudowany około 100 lat temu (według przekazów świadków około 1934 r.), murowany w technice szachulcowej, posadowiony jest na fundamentach z kamienia tynkowanego. Na zewnątrz wykonany z materiału
w postaci desek, wewnątrz- tynkowany, parterowy z poddaszem, kryty dachem dwuspadowym z facjatką od strony elewacji frontowej, z przykryciem bitumicznym (papą).
Budynek pozostaje w złym stanie technicznym - m.in. fundamenty są zawilgocone, szalowanie zewnętrzne częściowo odspojone, z ubytkami, zniszczenia tynku ścian i stropów wewnątrz budynku, komin zawilgocony, wewnątrz zniszczone podłogi z desek, stolarka drzwiowa zachowana jedynie częściowo, dobudowany parterowy ganek z zaciekami na suficie z dużymi szczelinami, piwnica bez podłogi, bez wentylacji, zawilgocona, zawilgocona więźba dachowa, na zewnątrz- widoczne ugięcia konstrukcji. Budynek jest częściowo zamieszkiwany
w kondygnacji parteru.
Powyższy stan faktyczny wynika z treści protokołu z dnia [...] lutego 2024 r.
z przeprowadzonego oglądu zabytku spisanego przez M. R. - G. Specjalistę ds. Rejestru zabytków i dokumentacji - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w T. - Delegatura we [...] oraz protokołu z dnia [...] maja 2024r. z przeprowadzonego oglądu zabytku spisanego również przez M. R. oraz J. D.- I. Ochrony Zabytków - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w T. - Delegatura we [...]. Z wiedzy skarżącego wynika, że w momencie włączenia przez Inne karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych- budynku usytuowanego przy ul. [...] w R., przedmiotowa karta budynku nie posiadała wpisów.
Interes prawny skarżącego do złożenia skargi został uzasadniony posiadaniem przez niego prawa własności nieruchomości usytuowanej w R., oznaczonej księgą wieczystą o numerze [...] - działki oznaczone numerami 180 oraz 195, objętej wpisem do ewidencji.
Zdaniem skarżącego, przedmiotowy obiekt nie posiada walorów zabytkowych dla miasta R., a tym samym nie spełnia wymogów ustawowych.
Ponadto, właścicielowi nieruchomości powinien przysługiwać skuteczny sprzeciw wobec ingerencji w jego prawo własności. Włączenie nieruchomości do ewidencji zabytków powoduje istotne ograniczenia, w szczególności w zakresie korzystania z prawa własności, wiążące się z obowiązkiem uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę oraz decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, co wynika z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z ustawy prawo budowlane. Właściciel nieruchomości dowiadując się, że nieruchomość jest wpisana do ewidencji zabytków, nie ma możliwości w postępowaniu administracyjnym zająć stanowiska oraz zakwestionować działań organu. Czynności organu w tym zakresie powinny być bardzo precyzyjne, zaś zastosowane kryteria przejrzyste, z uwagi na bardzo pojemną definicję ustawową "zabytku", co tworzy szerokie pole administracyjnego uznania. Szczególna wartość, jaką jest ochrona dziedzictwa narodowego, w tym ochrona zabytków wyrażona w Preambule do Konstytucji RP oraz w art. 5 i 6 Konstytucji RP, nie musi przeciwstawiać się zasadzie ochrony własności, pod warunkiem racjonalnego i proporcjonalnego wyważenia dóbr.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że podstawą włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji jest stwierdzenie przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Nie budzi żadnych wątpliwości, że tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku z art. 3 pkt1 u.o.z.o.z. może zostać ujęty w ewidencji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, iż nie jest też konieczne, aby na okoliczność potwierdzenia walorów zabytkowych organ zlecał sporządzenie opinii przez właściwego biegłego. Wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa (por. wyrok WSA w Krakowie z 20 października 2020 r., II SA/Kr 707/20, NSA z dn. 06.07.21 II OSK 2948/18, NSA z dn. 25.01.2022 II OSK 945/19). Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu u.o.z.o.z. i nie prowadzi
w tej sprawie postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne twierdzenia, dlatego też organ nie zlecał wcześniej sporządzenia opinii o wartości historycznej, architektonicznej oraz naukowej ww. budynku przez niezależnego biegłego, jednakże na potrzeby niniejszego postępowania, Pani J. D. - pracownik zajmujący się ochroną zabytków - sporządziła opinię, w której wskazuje cechy zabytkowe nieruchomości przy ul. [...] w R.. (dowód: opinia J. D.)
Przedmiotowy budynek mieszkalny wybudowany został na początku XX wieku – (wg informacji powziętej podczas oglądu [...].05.2024 r.), w 1934 roku. Powstał w tradycyjnej drewnianej i murowanej technice budowlanej
z zastosowaniem dekoracji snycerskiej, wykorzystywanej w budownictwie mieszkalnym na terenie ziemi dobrzyńskiej, gdzie obserwuje się różnorodność
w stosowaniu tradycyjnego budownictwa drewnianego, co można przypisać osadnictwu na tym terenie ludności z różnych obszarów kulturowych. W związku
z powyższym, przedmiotowy obiekt stanowi interesujący element historii rozwoju układu urbanistycznego miasta R., a jako jeden z niewielu już pozostałych budynków o drewnianej konstrukcji, stanowi ginący element w krajobrazie kulturowym regionu. Podczas wizji ustalono, że budynek mieszkalny przy ul. [...] w R. obecnie jest częściowo użytkowany w kondygnacji parteru. Wybudowany został kalenicowo, w luźnej linii zabudowy ul. [...], w technice szachulcowej, oszalowany został na zewnątrz deskami pionowymi i poziomymi widocznymi w zwieńczeniu szczytów, tynkowany wewnątrz, posadowiony został na tynkowanych fundamentach kamienno - ceglanych oraz częściowo podpiwniczony. Bryła budynku jest parterowa z użytkowym poddaszem, kryta dachem dwuspadowym z facjatką od strony elewacji frontowej, pod przekryciem bitumicznym (papa). Od strony podwórza, przylega do niej tynkowana niska dobudówka - ganek z wejściem głównym do budynku. Stan zachowania obiektu wskazuje na zużycie materiałowe co potwierdzają ślady zawilgoceń fundamentów oraz więźby i komina, a wewnątrz budynku ubytki tynku i pęknięcia ścian oraz stropów. Ponadto od strony elewacji podwórzowej widoczne jest odspojenie parterowego ganku od właściwej bryły obiektu, co widoczne jest w postaci znacznych szczelin. Jednocześnie należy stwierdzić, że w budynku oprócz historycznej materii budowlanej zachowana została dekoracja snycerska w postaci dekoracyjnych wsporników dachu ze szczególnym uwzględnieniem szczytów oraz facjatki budynku oraz historyczna stolarka drzwiowa ramowo – płycinowa (dowód: karta wartościowania).
Po dokonaniu analizy materiałów oraz danych przechowywanych w urzędzie ustalono, że według archiwalnych wykazów obiektów zabytkowych, wskazany budynek ujęty jest w wojewódzkiej ewidencji zabytków od 2000 r., a dokumentacja w formie karty ewidencyjnej wykonana została w roku 2006 oraz w roku 2012 (dowód: karta ewidencyjna z 2006 roku oraz z 2012 roku).
W dniu [...].01.2001r., pismem [...], zgodnie
z ówczesnym Rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2000 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji dóbr kultury (Dz. U. Nr 86 poz. 965) i w oparciu o § 13 ww. aktu, urząd przesłał do Urzędu M. R. wykaz obiektów zabytkowych ujętych w wojewódzkiej ewidencji i rejestrze zabytków, zlokalizowanych na terenie miasta. Wskazane Rozporządzenie, zgodnie z § 10 ust. 1 nałożyło na M. i Gminy obowiązek opracowania kart adresowych dla przedmiotowych obiektów w ramach gminnej ewidencji zabytków (obecnie obowiązujące - Rozporządzenie Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego z [...] maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 56)) (dowód: pismo do Urzędu M. R. z wykazem obiektów zabytkowych ujętych w wojewódzkiej ewidencji).
W oparciu o przekazane przez WKZ dane, Burmistrz M. R. prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie kart adresowych przyjętą obowiązującym obecnie Zarządzeniem Burmistrza M. R. nr [...] z dnia [...] października 2022 roku, co definiuje art. 22 ust. 4 Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292.). Wcześniejsze zarządzenia Burmistrza M. R. dot. gminnej ewidencji: Nr [...]
z [...] marca 2015 r, Nr [...] z [...] maja 2015 r., Nr [...] z [...] grudnia 2018 r., Nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., Nr [...] z dnia [...] października 2022 r., Nr [...] z dnia [...] maja 2023 r.
Stan prawny na dzień sporządzania kart ewidencyjnych przedstawiał się następująco. Na dzień powstania pierwszej karty ewidencyjnej budynku z 2006 roku, obowiązywało rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 124, poz. 1305). Zgodnie z dyspozycją § 8 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia, karta ewidencyjna zabytku zawiera
w szczególności dane umożliwiające określenie zabytku, jego miejsce położenia lub przechowywania, zwięzły opis cech i wartości kulturowych oraz wskazanie właściciela i posiadacza zabytku. Karta ewidencyjna zabytku ruchomego, oprócz danych określonych w ust. 1, powinna ponadto zawierać dokumentację fotograficzną zabytku. Ponadto, stosownie do § 9 rozporządzenia Wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację, co Inne uczynił.
W ówczesnym stanie prawnym nie było obowiązku informowania właścicieli nieruchomości o sporządzeniu kart ewidencyjnych, dlatego tego nie czyniono. Tak samo wyglądał stan prawny w momencie sporządzenia karty ewidencyjnej zabytku w 2012 roku, tyle że wtedy obowiązywało rozporządzenie, które obowiązuje obecnie, niemniej w starszej wersji-Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661), zawierało ono tożsamy § 14 mówiący o konieczności sprawdzenia czy dane w karcie są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym. We wcześniejszej wersji rozporządzenia nie było § 15 rozporządzenia mówiącego o konieczności informowania właścicieli nieruchomości o zamiarze oraz o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Skarga nie jest zasadna.
W złożonej skardze, jako przedmiot kontroli sądowej określono [...] K.-P. Wojewódzkiego Konserwatora Zbytków w sprawie włączenia karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego – budynku przy
ul. [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest aktem administracyjnym przybierającym postać decyzji, postanowienia bądź zarządzenia, lecz ma charakter [...] materialnotechnicznej z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających
z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyrok WSA
w Poznaniu z 3 lipca 2019 r., IV SA/Po 299/19, wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 września 2024r., sygn. akt II SA/Łd 374/24, wyrok NSA z dnia 8 lutego 2024r., sygn. akt II OSK 1198/21).
Zgodnie z art. 53 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.
W okolicznościach niniejszej sprawy, jak podaje organ, wskazany budynek był ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków od 2000r., natomiast karta ewidencyjna była sporządzana dwukrotnie w 2006r. i 2012r.
W odpowiedzi na zarządzenie Sądu organ wyjaśnił, że kolejne włączenie karty nastąpiło na podstawie wytycznych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pismem z 12 12 2012r. Włączono wówczas do ewidencji jako czynność materialno-techniczną, nie wydając żadnego zarządzenia potwierdzającego dokonanie tej czynności. Powodem sporządzenia karty z 2012r. była konieczność aktualizacji karty ewidencyjnej według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Kultury z dnia 26 05 2011r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. z 2011r.poz 56).
Skarżący wówczas nie otrzymał zawiadomienia o włączeniu karty ewidencyjnej ww. zabytku nieruchomego do ewidencji, zatem nie miał wiedzy
o dacie włączenia karty do ewidencji.
Należy więc uznać, że wnosząc skargę do organu, skarżący nie powinien ponosić negatywnych skutków dotyczących zachowania terminu.
Nie ma natomiast podstaw do automatycznego zakwestionowania materialnoprawnej oceny kwalifikacji budynku jako zabytku z powodu braku powiadomienia o włączeniu karty do ewidencji. Charakter tego braku może oddziaływać na ewentualne naruszenie procedury w zakresie możliwości skorzystania z instrumentów procesowych w postaci wniesienia skargi. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie został pozbawiony praw procesowych w tym zakresie.
Oceniając interes prawny do wniesienia skargi, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący w złożonej skardze wykazał, że posiada taki interes, o jakim mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., bowiem jest właścicielem spornego budynku, który jest objęty kartą ewidencyjną.
Skutek sporządzenia i włączenia karty zbytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków ma wpływ na przysługujące właścicielowi prawo własności, w szczególności ogranicza to prawo w zakresie obowiązku ze strony właściciela, uzgodnienia np. decyzji o warunkach zabudowy z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Materialnoprawne podstawy zaskarżonej w sprawie czynności zawarte są
w przepisach ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, która ma na celu realizację konstytucyjnej wartości, jaką jest ochrona dziedzictwa kulturowego (art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), określenie zadań państwa w tym zakresie oraz obowiązków innych podmiotów prawa, w tym, w szczególności właścicieli
i posiadaczy zabytków.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2023 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1292 ze zm., dalej jako u.o.z.), zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Formami ochrony zabytków w rozumieniu art. 7 u.o.z. są: wpis do rejestru zabytków; wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa; uznanie za pomnik historii; utworzenia parku kulturowego; ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Według art. 22 ust. 2 u.o.z. wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa.
Sposób prowadzenia wojewódzkiej ewidencji zabytków określony został
w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 56). Zgodnie z § 14 ust. 1 tego rozporządzenia, wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące
i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację.
Natomiast stosownie do § 15 ust. 1 rozporządzenia, o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, o włączeniu tej karty, o sporządzeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku, o zamiarze wyłączenia karty ewidencyjnej zabytku z wojewódzkiej ewidencji zabytków lub o wyłączeniu tej karty wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia niezwłocznie właściciela lub posiadacza zabytku albo nieruchomości lub rzeczy ruchomej, która przestała być zabytkiem.
Wojewódzki konserwator zabytków o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, o sporządzeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku albo o zamiarze wyłączenia karty ewidencyjnej zabytku
z wojewódzkiej ewidencji zabytków zawiadamia właściciela lub posiadacza zabytku albo nieruchomości lub rzeczy ruchomej, która przestała być zabytkiem, na co najmniej 14 dni przed planowanym terminem włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków albo wyłączenia tej karty z wojewódzkiej ewidencji zabytków (§ 15 ust. 4 rozporządzenia).
Na dzień powstania karty ewidencyjnej budynku z 2006 roku obowiązywało rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 124, poz. 1305). W ówczesnym stanie prawnym, jak słusznie wskazał organ, nie było obowiązku informowania właścicieli nieruchomości o sporządzeniu kart ewidencyjnych. Pomimo zmiany stanu prawnego, w momencie sporządzenia karty ewidencyjnej zabytku w 2012 roku, wprawdzie obowiązywało obecne rozporządzenie, ale w obowiązującej wówczas wersji - (Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661)), zawierało ono tożsamy § 14 mówiący o konieczności sprawdzenia czy dane w karcie są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym lecz we wcześniejszej wersji rozporządzenia nie było § 15 rozporządzenia mówiącego o konieczności informowania właścicieli nieruchomości o zamiarze oraz o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Organ zatem nie naruszył prawa przy sporządzaniu i włączeniu karty do ewidencji.
Aktualne przepisy konstruują natomiast istotny wymóg dotyczący zapewnienia właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości udziału
w wymienionych w nim czynnościach.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że postępowanie w sprawie włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest postępowaniem uregulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym organ administracji wydawałby decyzję lub postanowienie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (por. wyrok WSA w Łodzi z 6 kwietnia 2022 r., II SA/Łd 1026/21; wyrok NSA z 8 maja 2018 r., II OSK 1926/17). Brak też w tym zakresie odesłania do przepisów k.p.a. w treści u.o.z. Postępowanie w sprawie włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest więc postępowaniem uregulowanym przepisami k.p.a., w którym organ administracji podejmowałby akt po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, ustawodawca odstąpił bowiem od traktowania działań wojewódzkiego konserwatora zabytków jako działań jurysdykcyjnych, które jako zorganizowany ciąg czynności proceduralnych wymagają dla zapewnienia ich poprawności szczegółowego unormowania. Brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego (por. wyrok WSA w Łodzi z 6 kwietnia 2022 r., II SA/Łd 1026/21; wyrok NSA z 29 listopada 2018 r., II OSK 2225/18).
Sądy administracyjne podkreślają, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza jednak, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby
w uproszczonej formie. Podstawą włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji jest stwierdzenie przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Nie budzi żadnych wątpliwości, że tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku z art. 3 pkt 1 u.o.z. może zostać ujęty w ewidencji. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, iż nie jest też konieczne, aby na okoliczność potwierdzenia walorów zabytkowych organ zlecał sporządzenie opinii przez właściwego biegłego. Wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa (por. wyrok WSA w Krakowie
z 20 października 2020 r., II SA/Kr 707/20). Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu u.o.z. i nie prowadzi w tej sprawie postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne twierdzenia. Dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wszczętym na skutek skargi na czynność wojewódzkiego konserwatora zabytków polegającą na włączeniu zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, dopuszczalne jest badanie czy organ administracji miał usprawiedliwione podstawy włączenia zabytku do ewidencji (por. wyrok NSA z 8 maja 2018 r., II OSK 1926/17).
Sąd administracyjny dokonując oceny legalności czynności wojewódzkiego konserwatora zabytków w zakresie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku bada, czy ziściły się przesłanki uzasadniające włączenie danego obiektu do tej ewidencji oraz, czy przyczyny uzasadniające włączenie do ewidencji zostały udokumentowane w należyty sposób. Znaczenie ma przy tym to, czy organ zgromadził materiał dowodowy ujawniający podstawy nadania karcie ewidencyjnej opracowanej dla określonego obiektu nieruchomego treści w niej wyrażonej, czy przyczyny przyznania temu obiektowi takiej ochrony korespondują w wymaganym zakresie ze znaczeniem normatywnym pojęcia zabytku w świetle wymagań u.o.z. (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 października 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1416/21).
Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że postępowanie, jakie się toczy
w tym przedmiocie, nie może być obarczone brakami w ustaleniach dotyczących danego obiektu, w rozpoznawanej sprawie - budynku usytuowanego przy ul. [...] w R. (Lp 116 wykazu zabytków nieruchomych ujętych w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków), pod względem jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. W postępowaniu w sprawie włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków organ powinien wykazać, że dany obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go ewidencją ze względu na posiadane przez niego wartości - historyczną, artystyczną lub naukową.
W ocenie Sądu, uwzględniając załączony przez organ materiał dowodowy
w sprawie stwierdzić należy, że organ wykazał w sposób wystarczający, że włączenie obiektu miało swoje merytoryczne podstawy. Ocena wartości historycznej znajduje oparcie w profesjonalnie sporządzonej opinii zawierającej szczegółowy opis walorów spornego obiektu, a tym samym kwestionowana przez skarżącego czynność nie nosi cech dowolności.
Nie jest koniecznym, aby na okoliczność potwierdzenia walorów zabytkowych organ zlecał sporządzenie opinii przez właściwego biegłego, gdyż jak już podano, wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą, kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa (por. też wyrok NSA z dnia
26 października 2016r., sygn. akt II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017r., sygn. akt II OSK 2926/16). To na stronie skarżącej ciąży obowiązek przedłożenia dowodów, które stanowisko organu w tym przedmiocie skutecznie by podważało. W niniejszej sprawie skarżący takich dowodów nie przedstawił.
Zwrócić należy także uwagę na fakt, co szczególnie istotne jest w tej sprawie, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.z. ochronie podlegają zabytki nieruchome bez względu na stan zachowania. W konsekwencji, podnoszony przez skarżącego zły stan techniczny obiektu, ze względu na stopień jego zniszczenia, nie jest wystarczającą przesłanką przemawiającą za odmową przyznania obiektowi walorów historycznych, uzasadniających brak włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku nieruchomości dla niego sporządzonego.
W takiej sytuacji powoływanie się na stan zniszczenia obiektu, jako przesłankę wykluczającą możliwość uznania wartości zabytkowych, nie może zyskać akceptacji. Co więcej, opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków zabezpieczenia
i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie (art. 5 pkt 3 u.o.z.). Argumentacja skargi kwestionująca walory historyczne obiektu, nie może zatem podlegać uwzględnieniu.
Sporządzona karta ewidencyjna budynku zawiera wszystkie dane wynikające z § 10 rozporządzenia. Nie jest zatem zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 ust.1 u.o.z. poprzez włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej budynku, który zdaniem strony nie jest zabytkiem w rozumieniu art. 3 ust. 1 wskazanej ustawy.
Sąd nie podziela również zarzutów skargi wskazujących na naruszenie standardów wynikających z powołanych przepisów Konstytucji i przepisów proceduralnych, gdyż umożliwiono skarżącemu kontrolę sporządzenia i włączenia karty zabytku do ewidencji w zakresie sposobu ustalania przez organ konserwatorski istotnych w sprawie okoliczności dotyczących zabytkowego charakteru analizowanego obiektu, w szczególności - nie dopatrując się naruszenia praw skarżącego, w tym o charakterze proceduralnym.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak
w sentencji o oddaleniu skargi.