II SA/Bd 497/23

II SA/Bd 497/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Mariusz Pawełczak /sprawozdawca/
Renata Owczarzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 15 i 15 a
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. Prezydent Miasta T. odmówił A. K. (dalej: skarżąca, strona) przyznania dodatku węglowego.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm. – dalej "u.d.w."), zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego zostało wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, ponieważ głównym źródłem ogrzewania, które jest wykorzystywane w budynku, w którym mieszka skarżąca jest kocioł na paliwo stałe, natomiast wskazane przez stronę źródło ogrzewania tj. piec kaflowy na paliwo stałe zasilany węglem bądź paliwami węglopochodnymi nie został zgłoszony do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej "CEEB").
2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca oświadczyła, że błąd w deklaracji zgłoszonej do CEEB wynikał z niedopatrzenia właściciela budynku, ponieważ nie wyodrębnił on lokalu strony, w którym źródłem ciepła jest piec kaflowy. Skarżąca wskazała również, że dodatek węglowy jest jej potrzebny, gdyż sama wychowuje dwoje dzieci, pozostając na zasiłku PUP. Skarżąca wskazała, iż bezskutecznie prosiła właściciela budynku o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Wyraziła również zgodę na odwiedzenie jej mieszkania.
3. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 ust. 1 u.d.w., bowiem na dzień 11 sierpnia 2022 r. w CEEB nie została w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw podana informacja, iż w którymkolwiek z lokali mieszkalnych wchodzących w skład budynku zlokalizowanym pod adresem: T., ul. [...] został zainstalowany piec kaflowy na paliwo stałe (tak jak strona zaznaczyła we wniosku). Zatem dodatek węglowy wnioskowany jest na źródło ciepła, które nie zostało w ustawowym terminie ujęte w deklaracji. W ocenie Kolegium ewentualna korekta deklaracji pierwotnej nie konwaliduje tego braku i wobec jednoznacznie brzmiących przepisów prawa nie wpłynie na wynik sprawy. Ponadto na rezultat sprawy nie wpływają także okoliczności, które doprowadziły do błędu w zadeklarowaniu źródła ciepła. Jeżeli winę za to ponosi zarządca/właściciel/współwłaściciel - działając tym samym na niekorzyść mieszkańców - w takim wypadku mogą oni występować wobec niego z roszczeniem do sądu powszechnego na zasadach ogólnych, wynikających z Kodeksu cywilnego.
4. W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta T. oraz zobowiązanie Centrum Świadczeń Rodzinie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w domu przy ul. [...] T..
W uzasadnieniu strona podniosła, że właściciel od którego wynajmuje lokal, złożył błędną deklarację do CEEB gdyż nie uwzględnił, że w jej lokalu występuje piec kaflowy na paliwo stałe. Korektę deklaracji można było złożyć do 11 sierpnia 2022 r. lecz nie została ona złożona. Organ nie dopełnił formalności weryfikacji budynku
w którym skarżąca mieszka i oparł się o niepoprawny wpis właściciela do CEEB.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
6. Na wstępie należy wyjaśnić, że na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest zasadna.
7. Przedmiot kontroli Sądu stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydent Miasta T. z dnia [...] listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).
Z powyższych regulacji wynika, że w ramach postępowania o przyznanie dodatku węglowego kluczowymi okolicznościami jakie należy ustalić są: rodzaje urządzeń grzewczych zainstalowanych w gospodarstwie domowym (główne źródło ogrzewania, wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w.) oraz paliw stałych, wykorzystywanych w procesie spalania (węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, wymienione w art. 2 ust. 3 u.d.w.). W przypadku zaś, gdy główne źródło ogrzewania nie jest opalane wskazanym w art. 2 ust. 3 u.d.w. paliwem stałym, dodatek węglowy nie przysługuje.
8. W niniejszej sprawie podstawą odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego było ustalenie, że głównym źródłem ogrzewania, które jest wykorzystywane w budynku wielorodzinnym, w którym mieszka skarżąca jest kocioł na paliwo stałe, natomiast wskazane przez stronę we wniosku źródło ogrzewania tj. piec kaflowy na paliwo stałe zasilany węglem bądź paliwami węglopochodnymi nie został zgłoszony do CEEB. Ponadto w ocenie Kolegium zgłoszona do CEEB ewentualna korekta deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw po dniu 11 sierpnia 2022 r. nie wpłynie na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 3 ust. 3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 - dalej "k.p.a.").W myśl z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podstawowym obowiązkiem organu jest zatem dokładne, prawidłowe i wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy. Na organie ciąży bowiem obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z prawdą (zasada prawdy obiektywnej). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Zatem dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może stanowić podstawę dla jej rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom.
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia [...] września 2022 r. skarżąca podając jako adres zamieszkania ul. [...] T., zwróciła się do Prezydenta Miasta T. o przyznanie dodatku węglowego. Strona wskazała, iż głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest piec kaflowy na paliwo stałe.
W aktach sprawy znajduje się deklaracja z dnia [...] czerwca 2022 r. dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wypełniona przez "Właściciela/Współwłaściciela" M. S. odnosząca się budynku wielorodzinnego przy ul . [...] w T.. Z powyższej deklaracji wynika, że w powyższym wielorodzinnym budynku znajduje się 16 lokali mieszkalnych. W rubryce B01 Rodzaj i liczba źródeł ciepła zainstalowanych oraz eksploatowanych w budynkach znajdują się następujące zapisy: Kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy - liczba zainstalowanych 10, liczba eksploatowanych 5, funkcja co i c.w.u. W rubryce B03 jako rodzaje stosowanych w kotłach paliw stałych podano: węgiel i paliwa węglopochodne, inny rodzaj biomasy oraz drewno kawałkowe. Następnie powyższą deklarację skorygowano w ten sposób, iż zmieniono tylko liczbę zainstalowanych i eksploatowanych źródeł ciepła w powyższym budynku tj. zainstalowanych 7, eksploatowanych 4 (deklaracje z dnia [...] czerwca 2022 r.
Mając na uwadze powyższy stan faktyczny wskazania w tym miejscu wymaga, że stosownie do art. 2 ust. 15a u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265),
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577),
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692),
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Zdaniem Sądu z powyższej regulacji wynika, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego musi być dokonywana wszechstronnie i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień [...] sierpnia 2022 r., jak uczynił w niniejszej sprawie orzekające organy. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być bowiem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a u.d.w. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę w treści tego przepisu zwrot "w szczególności".
W ocenie Sądu organ otrzymując wniosek skarżącej o przyznanie dodatku węglowego, w którym strona jednoznaczne wskazała jako główne źródło ogrzewania piec kaflowy na paliwo stałe oraz dysponując złożonymi deklaracjami dotyczycącymi źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, zobowiązany był dokonać jego weryfikacji i w przypadku wątpliwości przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające, w tym wywiad środowiskowy. Tym samym brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym skarżącej jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak i w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad k.p.a. Z treści bowiem art. 2 ust. 15b, 15c oraz 15d u.d.w. wynika, że jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Należy więc przyjąć, że istnienie jakichkolwiek wątpliwości, również w zakresie głównego źródła ogrzewania w gospodarstwie domowym skutkuje obowiązkiem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
9. Na marginesie wskazania również wymaga, że dokonana przez organ odwoławczy wykładnia przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w. jest sprzecza z celem samej ustawy, którym jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Jak wskazano w uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o dodatku węglowym (druk sejmowy nr 2471): "Projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. (...) Zgodnie z przyjętym rozwiązaniem dodatek przysługuje gospodarstwu domowemu, gdy jego głównym źródłem ciepła jest jedno z tych, które zostały wskazane w ustawie. Oznacza to, że przysługuje ono każdemu z gospodarstw domowych, także w sytuacji gdy wspólnie korzystają z jednego źródła ciepła, np. w domach wielorodzinnych, wspólnotach, czy spółdzielniach mieszkaniowych." Sąd nie podziela zatem stanowiska Kolegium, że wskazana w art. 2 ust. 1 u.d.w. data 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego jakie figurowało w tej dacie w CEEB.
10. Reasumując w świetle powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w. Sąd uznał za niewłaściwy pogląd, iż żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym. Przeciwnie, ustalenie powyższego stanowiło obowiązek organu.
Z powyższych względów, z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 15, ust. 15a-15e u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego. Zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie rodzaju paliwa stosowanego w głównym źródle ogrzewania budynku jednorodzinnego, w którym mieszka skarżąca, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej.