II SA/Bd 49/23

II SA/Bd 49/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Leszek Tyliński /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 140 mb pkt 2 , art. 78 ust. 2 pkt 1ustawy z dn. 20.06.1997. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.)
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2022 r., nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz H. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...] Starosta I. nałożył na H. M. (zwanego dalej skarżącym) będącego właścicielem pojazdu marki Audi Q7 nr VIN: [...],
nr rej. [...], karę pieniężną w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia starosty w terminie nieprzekraczającym 180 dni o nabyciu pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] października 2020 r. skarżący nabył pojazd marki Audi Q7 o numerze rejestracyjnym [...]
i nie zgłosił w wymaganym terminie nabycia pojazdu. Skarżący nie dopełnił spoczywającego na nim obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.) – dalej P.r.d. polegającego na zgłoszeniu w terminie nieprzekraczającym 30 dni faktu nabycia zarejestrowanego pojazdu. Organ I instancji uwzględnił, że
w rozpatrywanym przypadku termin ten został wydłużony do 180 dni. Strona winna zawiadomić Starostę [...] o nabyciu pojazdu do dnia 28 kwietnia
2021 r.
Organ I instancji przedstawił i wyjaśnił podstawę prawną uzasadniającą nałożenie kary pieniężnej oraz jej wysokość, jak również poinformował o powodach, które w jego ocenie uniemożliwiały zastosowanie art. 189f K.p.a. Zdaniem organu przepis ten może mieć zastosowanie do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Nie ma on natomiast zastosowania do zachowania osoby polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu. W piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że przesłanka ta może znaleźć zastosowanie wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych, deliktów trwałych oraz deliktów z zaniechania, natomiast w przypadków deliktów jednorazowych i skutkowych, z uwagi na ich specyfikę, manifestacja zewnętrzna zmiany stosunku sprawcy do obowiązku respektowania porządku prawnego nie jest nigdy możliwa. W takiej sytuacji znikoma waga naruszenia prawa jest wprawdzie konieczną, ale niewystarczającą przesłanką odstąpienia od wymierzenia kary.
W ocenie organu I instancji w rozpatrywanym przypadku nie można mówić
o znikomej wadze naruszenia prawa, gdyż naruszony został obowiązek jasno sprecyzowany w przepisach Prawa o ruchu drogowym i nie można przyjąć, że 13 dni opóźnienia jest przypadkiem znikomej wagi.
Odwołanie od w/w decyzji złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie oraz wskazując, iż organ I instancji uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i 77 K.p.a. w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i ustalenia prawdy obiektywnej. Wskazał, że organ I instancji w ogóle nie podjął jakichkolwiek czynności procesowych zmierzających do ustalenia z jakich przyczyn doszło do uchybienia terminu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) decyzją
z dnia [...] listopada 2022 r., znak [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że obowiązek zgłoszenia nabycia pojazdu istniał już od wielu lat, jednakże brak było sankcji za niewykonanie tego obowiązku w postaci możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Z dniem 1 stycznia 2020 r. ustawodawca wprowadził obowiązek nałożenia sankcji w postaci kary pieniężnej w wysokości od 200 zł do 1000 zł na osobę, która będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Sankcja ta została wprowadzona w art. 140mb pkt 2 P.r.d. Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 140n ust. 4 P.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.
SKO podało, że przewodnim celem wprowadzenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu, jest uniknięcie wątpliwości co do prawa własności pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pewności, że rejestry państwowe są aktualne oraz posiadają wpisy dotyczące właściciela pojazdu.
Zdaniem SKO skarżący bez wątpienia nie wykonał ciążącego na nim obowiązku w terminie nieprzekraczającym 180 dni zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Pojazd nabył w dniu [...] października 2020 r., termin na dokonanie zawiadomienia z uwzględnieniem okresu zawieszenia biegu terminu upłynął w dniu [...] kwietnia 2021 r.
SKO zauważyło, że obowiązkiem nabywcy zarejestrowanego pojazdu jest jedynie zgłoszenie faktu nabycia pojazdu, a nie jego zarejestrowanie, co z kolei nie wymagało osobistego stawienia się nabywcy w organie rejestrującym. Można było tego dokonać w dowolny sposób, także za pomocą poczty wysyłając na adres organu odpowiednią informację. Zgłoszenie mogło także być dokonane za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub przez pełnomocnika.
SKO zwróciło ponadto uwagę na treść art. 140n ust. 4 P.r.d. zawierającego dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej. Zdaniem SKO strona postępowania bez wątpienia nie uzyskała żadnych korzyści z tytułu niezawiadomienia o nabyciu pojazdu, gdyż konieczność zawiadomienia nie łączy się z obowiązkiem uiszczenia jakiejkolwiek opłaty. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że tego typu naruszenie było pierwszym, jakiego dopuściła się strona.
SKO podniosło, że organ I instancji ustalając wysokość administracyjnej kary pieniężnej uwzględnił fakt, że było to pierwsze naruszenie tego typu przez stronę postępowania oraz braku korzyści z tytułu naruszenia prawa. Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie SKO zasadne jest nałożenie na stronę postępowania administracyjnej kary pieniężnej w minimalnym wymiarze przewidzianym przepisami ustawy, tj. w wysokości [...] zł.
SKO zauważyło ponadto, że zgodnie z art. 189a § 1 K.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego - Administracyjne kary pieniężne.
SKO nie podzieliło poglądu organu I instancji o braku podstaw do zastosowania art. 189f K.p.a. stanowiącego o przesłankach odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W ocenie SKO w przypadku niezgłoszenia nabycia pojazdu mamy do czynienia z zaniechaniem, w przypadku którego zgodnie
z poglądami doktryny może wystąpić zaprzestanie naruszenia prawa.
W rozpatrywanym przypadku zgromadzony materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że skarżący nie zaprzestał naruszania prawa i nie zawiadomił organu o nabyciu pojazdu po upływie 180-dniowego terminu. Termin upłynął w dniu
[...] kwietnia 2021 r. i tym samym nie zaprzestał naruszania prawa. Skarżący także przez 13 dni pozostawał w stanie niezgodności z prawem i zdaniem SKO czas, który upłynął od nabycia pojazdu wyklucza zapewnienie referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów, zatem nie można też mówić
o znikomej wadze naruszenia prawa.
Niespełnienie powyższych przesłanek wymienionych w art. 189f § 1 K.p.a. uniemożliwia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W niniejszej sprawie nie mogą także wystąpić inne okoliczności wymienione w art. 189f § 2 K.p.a. uzasadniające odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na niespełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Na ww decyzję SKO skarżący, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie, zarzucając przy tym naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 K.p.a w zw.
z art. 189f K.p.a poprzez uchybienie obowiązkowi wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i ustalenia prawdy obiektywnej a w konsekwencji brak odstąpienia od wymierzenia kary.
Zdaniem skarżącego SKO nie wzięło pod uwagę, że skarżący wykorzystuje pojazd do prowadzenia i wykonywania działalności gospodarczej. W zakresie floty transportowej, którą dysponuje skarżący powierza on obowiązki swoim pracownikom. To również do obowiązków pracowników należy dbanie o dopełnienie obowiązków związanych z przerejestrowaniem pojazdów w zakresie floty skarżącego. Natomiast w zakresie zatrudnienia również i na stanowisku osoby odpowiedzialnej za przerejestrowanie pojazdów bardzo często występuje wakat.
Skarżący podkreślił, że SKO nie odniosło się do faktu, że pomimo tego, że
w sprawie zgłosił się pełnomocnik skarżącego nie doręczono mu decyzji. Decyzja natomiast została doręczona samemu skarżącemu. Organ I instancji nie umożliwił skarżącemu przygotowania jakiegoś stanowiska czy choćby pisma zawierającego wyjaśnienia, gdyż zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego zostało zawarte już w samym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga była zasadna aczkolwiek z innych powodów aniżeli tych, które zostały podniesione przez pełnomocnika skarżącego.
Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095).
Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji uznał, iż zachodzą podstawy do uchylenia decyzji SKO, jak również poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] nakładającej na stronę karę pieniężną w kwocie [...]zł.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 140mb pkt 2 P.r.d., zgodnie z którego treścią kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej
w wysokości od 200 do 1000 zł. Wskazany przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nakłada na właściciela pojazdu zarejestrowanego obowiązek zawiadomienia starosty
o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni.
Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny był bezsporny. Skarżący przyznał, że obowiązek zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie został dopełniony
w terminie, powołując się na epidemię COVID-19 oraz na zmiany przepisów w zakresie terminu na dopełnienie ww. obowiązku. Organ II instancji, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przywołał przepisy P.r.d., stanowiące podstawę do nałożenia kary pieniężnej na stronę, uzasadnił z jakich względów uznał, iż nie zachodzą podstawy do odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary oraz przedstawił powody, z powodu których uznał, że należy zastosować minimalny wymiar kary.
Zauważyć przy tym trzeba, że w związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z art. 31i ust. 1 powyższej ustawy w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID do dnia 31 grudnia 2020 r.:
1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Z kolei na podstawie art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r., zmieniającej wspomnianą ustawę z dnia 2 marca 2020 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1192) - z dniem 1 lipca 2021 r., dodany został art. 31ia, zgodnie z którym w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.; 2) art. 140mb ustawy,
o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Organ pominął natomiast w swoich rozważaniach przepis art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zgodnie z którym
w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Zgodnie z przepisem art. 15zzzzzn2 ust. 2 ww ustawy w zawiadomieniu,
o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W myśl natomiast art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. prośbę
o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Powyższa regulacja odnosi się do zdarzeń, które nastąpiły w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491
z późn. zm.) i trwał do 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).
Powyższy przepis znajduje zastosowanie również w przypadku uchybienia terminowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., który jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego, następują ujemne skutki dla strony, w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego 30-dniowego terminu dotyczącego zgłoszenia zbycia pojazdu, które miało miejsce 30 października 2020 r. - organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Spełnienie wyżej wskazanego obowiązku miało istotne znaczenie, zważywszy na argumentację skarżącego dotyczącą okoliczności, które także powinny być przedmiotem rozważań organu tj. często zmieniające się przepisy, czy też absencja pracowników w trakcie trwania pandemii Covid-19. Powyższe działania nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. Wskazane powyżej zaniechanie organu, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), ale również jest to naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie wskazanego terminu spowoduje bowiem, że skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Wobec powyższego przedwczesne byłoby odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi.
Dopiero jednoznaczne wykazanie, że skarżący co do zasady powinien ponieść odpowiedzialność z art. 140mb pkt 2 P.r.d., co nie nastąpiło w kontrolowanej sprawie, pozwoli na dalsze rozważenie kwestii merytorycznych. Konieczne zatem pozostaje, zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, otwarcie skarżącemu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu
z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w przypadku złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie
w sprawie przywrócenia terminu.
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikającej z niej wskazań do dalszego postępowania.
Na marginesie należy zaznaczyć, że nie ma racji pełnomocnik skarżącego zarzucając w skardze, że SKO nie odniosło się do faktu, że pomimo tego, że
w sprawie zgłosił się pełnomocnik skarżącego nie doręczono mu decyzji. Decyzja natomiast została doręczona samemu skarżącemu, ponieważ jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 18 października 2022 r. Natomiast pismo pełnomocnika skarżącego z dnia
13 października 2022 r. informujące o reprezentacji strony wpłynęło do organu I instancji w dniu 17 października 2022 r., a więc w okresie, w którym decyzja została wysłana z organu. Poza tym pełnomocnik skarżącego do pisma z dnia
13 października 2022 r. nie dołączył pełnomocnictwa, został o nie wezwany pismem organu z dnia 18 października 2022 r.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 zwanej dalej p.p.s.a.) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 90 zł wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 200 p.p.s.a. oraz z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U.
z 2018 r., poz. 265).