II SA/Bd 484/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając ją za wydaną z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania.
Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw od decyzji kasacyjnej Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą usunięcie nieprawidłowości w budynku. Sąd uznał, że WINB nadużył kompetencji, wydając decyzję kasacyjną bez wyczerpania możliwości samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy, ograniczając się jedynie do wskazania wąskiego zakresu ustaleń faktycznych do weryfikacji przez organ I instancji. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy powinien merytorycznie rozpoznać sprawę, a nie jedynie kontrolować decyzję organu niższej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał sprzeciw K. L. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia 8 kwietnia 2024 r., która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia 31 stycznia 2024 r. nakazującą właścicielom budynku oficyny wykonanie szeregu prac budowlanych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości zagrażających życiu, zdrowiu i bezpieczeństwu. WINB uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność weryfikacji wykonania tymczasowych zabezpieczeń dachu. Sąd administracyjny, działając w ograniczonym zakresie kontroli decyzji kasacyjnych (art. 64e PPSA), uznał, że WINB nadużył instytucji z art. 138 § 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy powinien merytorycznie rozpoznać sprawę, a nie ograniczać się do wskazania organowi pierwszej instancji wąskiego zakresu ustaleń faktycznych do weryfikacji. WINB, jako organ wyspecjalizowany, miał kompetencje do samodzielnego przeprowadzenia kontroli i uzupełnienia materiału dowodowego. Wydanie decyzji kasacyjnej w tej sytuacji stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) i wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy. Sąd uchylił decyzję WINB, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz K. L. Sąd odniósł się również do zarzutu braku kompletu akt, wyjaśniając, że odwołanie nie jest elementem akt organu I instancji, a jego brak w tych aktach nie stanowi naruszenia prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do wskazania organowi pierwszej instancji wąskiego zakresu ustaleń faktycznych do weryfikacji, lecz powinien samodzielnie rozpoznać sprawę co do istoty, chyba że istnieją uzasadnione przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., które nie zostały wykazane w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy nadużył kompetencji do wydania decyzji kasacyjnej, ponieważ nie wykazał, że nie mógł samodzielnie uzupełnić materiału dowodowego lub że naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy był tak duży, że organ odwoławczy nie mógł go rozpoznać. Organ odwoławczy powinien był samodzielnie przeprowadzić kontrolę lub zlecić ją, a nie uchylać się od merytorycznego rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Uprawnienia kasacyjne mają charakter wyjątkowy.
p.p.s.a. art. 64e
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego w sprawach ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnych organów odwoławczych.
p.p.s.a. art. 151a § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
p.b. art. 66 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Nakaz usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym zagrażającym życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowiska, lub gdy obiekt jest w nieodpowiednim stanie technicznym.
Dz.U. 2023 poz 775 art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić lub zlecić przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów.
k.p.a. art. 129 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.
k.p.a. art. 133
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ pierwszej instancji przesyła odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o zwrocie kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o zwrocie kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nadużył kompetencji do wydania decyzji kasacyjnej, nie wykazując, że nie mógł samodzielnie rozpoznać sprawy lub uzupełnić materiału dowodowego. Organ odwoławczy uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ograniczając się do wskazania organowi pierwszej instancji wąskiego zakresu ustaleń faktycznych do weryfikacji.
Odrzucone argumenty
Zarzut skarżącego dotyczący braku odwołania w aktach sprawy organu pierwszej instancji nie miał wpływu na ocenę prawidłowości zakwestionowanej decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Uprawnienia kasacyjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy, jako że zasadą powinno być orzekanie co do istoty sprawy. Kasacyjny charakter decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może więc podlegać wykładni rozszerzającej. Organ odwoławczy nadużył kompetencji do skierowania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, uchylając się tym samym od samodzielnego rozpoznania sprawy w sposób merytoryczny.
Skład orzekający
Joanna Brzezińska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organy administracji, zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zakres kontroli sądu administracyjnego nad decyzjami kasacyjnymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego w sprawach budowlanych, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego w postępowaniu administracyjnym – nadużywania decyzji kasacyjnych przez organy odwoławcze, co ma bezpośrednie przełożenie na efektywność i szybkość postępowań.
“Organ odwoławczy nie może uchylać się od rozstrzygnięcia sprawy – sąd administracyjny przypomina o zasadzie dwuinstancyjności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 484/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. L. od decyzji [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K. L. kwotę [...]([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 31 stycznia 2024 r. znak PINB.452.10.2022.WZ, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Toruniu ("PINB"), w związku ze stwierdzonym nieodpowiednim stanem technicznym nieużytkowanego budynku oficyny nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...], obr. [...] przy ul. [...] w T., który może zagrażać życiu i zdrowi ludzi oraz bezpieczeństwu mienia, nakazał M. G., K. G., M. G. , E. G., B. ., E. L., K. L., J. T., I. T., G. Ś., właścicielom wyżej opisanego budynku, wykonanie w terminie do dnia 31 października 2025 r. robót budowlanych polegających na:
- wykonaniu poprzez uzupełnienie ubytków (zniszczonych cegieł) w ścianach ceglanych zewnętrznych wraz z ich osuszeniem i uzupełnieniem spoin,
- wykonaniu (wymianie) stropu drewnianego nad parterem i I piętrem,
- oczyszczeniu i wykonaniu zabezpieczenia powłokami malarskimi antykorozyjnymi skorodowanych belek stalowych stropów nad piwnicą i półpiętrami,
- naprawie zniszczonych belek konstrukcji dachu,
- naprawie uszkodzonych nadproży okiennych,
- wykonaniu nowej stolarki drzwiowej wraz z uzupełnieniem brakującej,
- wykonaniu nowej stolarki okiennej,
- wykonaniu nowej instalacji elektrycznej i sanitarnej (wod-kan).
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że rozstrzygnięcie jest skutkiem ponownie przeprowadzonego postępowania, po uchyleniu decyzji PINB mocą decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy ("WINB") z 16 maja 2023 r. znak WOP.7721.46.2023.RL. Na potrzeby prowadzonego postępowania sporządzono ekspertyzę techniczną z 15 grudnia 2022 r., zgodnie z którą przedmiotowy budynek wymaga przeprowadzenia natychmiastowych prac zabezpieczających z uwagi na jego zły stan techniczny. PINB wskazał też m.in., że po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania w dniu 31 lipca 2023 r. przeprowadzono na nieruchomości oględziny, które wykazały, że utrzymujący się zły stan budynku wymaga wykonania zakresu robót wymienionych w rozstrzygnięciu, o czym PINB rozstrzygnął na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 – dalej "p.b.").
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, wniesionego przez K. L., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy, decyzją z 8 kwietnia 2024 r., znak WINB-WOP.7721.34.2024.RŁ, uchylił decyzję I instancji i przekazał sprawę PINB do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego oraz treści art. 61 i art. 66 ust. 1 p.b. organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie zweryfikował, czy zrealizowano wymienione w ekspertyzie roboty polegające na zabezpieczeniu dachu i podparciu krokwi stemplami, wskazane w ekspertyzie jako zabezpieczenie tymczasowe dachu do wykonania natychmiast. WINB wskazał, że z akt sprawy nie wynika, by współwłaściciele zrealizowali ww. zabezpieczenie tymczasowe, a co stwierdził PINB w uzasadnieniu swojej decyzji. W ocenie WINB organ I instancji powinien powtórnie przeprowadzić kontrolę przedmiotowego budynku i zweryfikować realizację wszystkich zabezpieczeń określonych w ekspertyzie jako tymczasowe do wykonania natychmiast, a następnie sformułować zakres robót budowlanych, które w pierwszej kolejności usuną stwierdzone nieprawidłowości zagrażające życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Organ odwoławczy wskazał, że nakaz wykonania nowego pokrycia dachu wraz z obróbkami i odprowadzaniem wody opadowej z dachu, czy też nowej instalacji elektrycznej i sanitarnej (wod-kan) są już elementami inwestycyjnymi wykraczającymi poza dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b., natomiast wykonanie nowego pokrycia dachu w odległym terminie (do 31 października 2025 r.), zamiast realizacji doraźnego zabezpieczenia dachu, może doprowadzić do wystąpienia awarii budowlanej. WINB podsumował, że organ I instancji winien w pierwszej kolejności ograniczyć się do nałożenia obowiązków usuwających stwierdzone nieprawidłowości obiektu budowlanego, które spełniają przesłankę z art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b., a następnie rozważyć możliwość nałożenia na współwłaścicieli obowiązków mających na celu doprowadzenie go do odpowiedniego stanu technicznego. Odnosząc się do zarzutu odwołania WINB co do uniemożliwienia stronie wglądu w akta sprawy WINB podtrzymał swoje stanowisko odpowiedzi na skargę sprzeciwiającego się z dnia 29 stycznia 2024 r. (tj. że odwołanie K. L. nie znajdowało się w aktach sprawy, albowiem zostało przekazane jako element akt odwoławczych przez PINB do WINB zgodnie z art. 133 k.p.a.). Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że nakazanie rozbiórki przedmiotowego budynku zamiast wykonania prac naprawczych byłoby środkiem zbyt daleko ingerującym w prawo własności, a to z uwagi na sprzeciw 8 z 10 współwłaścicieli wobec ewentualnego nakazu rozbiórki budynku.
K. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sprzeciw od powyższej decyzji zarzucając, że w udostępnionych mu w dniu 4 grudnia 2023 r. aktach sprawy dokumentacja sprawy nie była kompletna, nie było odwołania z 7 kwietnia 2023 r., co świadczy o tym, iż nie mógł on zapoznać się z materiałem sprawy i przygotować rzetelnego i pełnego odwołania z winy organu. Wnoszący sprzeciw w niósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia celem umożliwienia mu zapoznania się z kompletną dokumentacją sprawy z godnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie. Odnosząc się do zarzutu sprzeciwu wyjaśnił, że odwołanie E. L. z 7 kwietnia 2023 r. (tożsame w treści z odwołaniem sprzeciwiającego się z 25 kwietnia 2023 r.) zostało przekazane przez PINB do WINB i znajduje się w aktach organu II instancji, dlatego nie zostało ono udostępnione podczas zapoznania się z aktami sprawy w dniu 4 grudnia 2023 r., tj. przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zakres kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny w sprawach ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnych organów odwoławczych określony został w art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej "k.p.a."), tj. decyzji uchylającej decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi (decyzji kasacyjnej). W myśl przepisu art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (§ 2).
Wniesienie sprzeciwu do sądu administracyjnego powoduje zatem wszczęcie postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga natomiast o materialnych prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie warunków wydania decyzji kasacyjnej.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi drugiej instancji kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z konstrukcji normy prawnej zawartej w art. 138 k.p.a. wynika jednoznacznie, że uprawnienia kasacyjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy, jako że zasadą powinno być orzekanie co do istoty sprawy. Kasacyjny charakter decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może więc podlegać wykładni rozszerzającej. Przepis art. 138 k.p.a. kształtuje bowiem postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Organ odwoławczy, działając jako organ merytoryczny i stosując się do zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 k.p.a., powinien więc dążyć do załatwienia sprawy i wydania decyzji o istocie sprawy, stosując w razie potrzeby środki przewidziane w art. 136 k.p.a. ("organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję").
Uzasadnieniem dla wydania decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a., jest zatem sytuacja gdy organ I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma w oczywisty sposób istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w związku z czym wyłączona jest możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a.
Przedmiotem sprawy administracyjnej, w której WINB wydał zakwestionowaną decyzję, był ustalenie czy zaistniała sytuacja odpowiadająca normie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z treścią ww. przepisu w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (pkt 1) albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3) organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Decyzję w tym przedmiocie organ I instancji wydał wobec stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego -zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu lub bezpieczeństwu mienia - budynku oficyny nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...], obr. [...] przy ul. [...] w T.. Ustalenie co do spełnienia przesłanek do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości organ I instancji powziął na podstawie przeprowadzonej w dniu 31 lipca 2023 r. kontroli na nieruchomości oraz ekspertyzy z dnia 15 grudnia 2022 r. autorstwa rzeczoznawców budowlanych.
Uzasadniając konieczność powzięcia decyzji kasacyjnej WINB wskazał, że w jego ocenie uzupełnienia wymaga postępowanie w zakresie ustalenia, które z koniecznych robót budowlanych wskazanych w ekspertyzie technicznej budynku, a określone w niej jako "zabezpieczenia tymczasowe do wykonania natychmiast" zostały już wykonane. Organ odwoławczy zwrócił tutaj uwagę na roboty polegające na zabezpieczeniu dachu i podparciu krokwi stemplami, których wykonanie budzi wątpliwość. Według WINB dopiero wyjaśnienie tej kwestii, na podstawie ponownie przeprowadzonej kontroli na nieruchomości, pozwoli na prawidłowe zastosowanie art. 66 ust. 1 p.b.
W ocenie Sądu przedstawiona przez WINB argumentacja nie uzasadnia zastosowania instytucji z art. 138 § 2 k.p.a., w sprawie nie mamy bowiem do czynienia z taką luką w ustaleniach faktycznych sprawy, których organ nadzoru budowlanego drugiej instancji nie byłby w stanie sam uzupełnić, czy to w drodze samodzielnej czynności procesowej w postaci kontroli na nieruchomości, czy też poprzez zlecenie jej przeprowadzenia organowi I instancji (art. 136 § 1 k.p.a.).
Zwrócić należy przede wszystkim uwagę na to, że wytknięte przez WINB uchybienie polega zasadniczo tylko na braku weryfikacji okoliczności faktycznej związanej z wykonaniem konkretnie wskazanych prac budowlanych, mających na celu tymczasowe zabezpieczenie dachu przedmiotowego budynku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem wyspecjalizowanym w dziedzinie budownictwa, ma więc kompetencje, by samodzielnie podjąć czynności kontrolne mające na celu ustalenie, czy jednostkowa, ale zasadnicza w jego mniemaniu okoliczność faktyczna w sprawie wystąpiła, a co do której ma on wątpliwości. Bez wątpienia również WINB jest w stanie samodzielnie skonstruować rozstrzygnięcie w trybie art. 66 ust. 1 p.b., które według niego, po uzupełnieniu postępowania dowodowego w brakującym zakresie, winno najlepiej urzeczywistnić cel nakazu (zabezpieczenie budynku przed awarią do czasu doprowadzenia go do prawidłowego stanu technicznego).
Ograniczając się tylko do wskazania organowi I instancji konkretnej okoliczności faktycznej wymagającej weryfikacji, a dotyczącej wąskiego zakresu robót budowlanych wykonanych już (lub nie) na przedmiotowym budynku, organ odwoławczy nadużył kompetencji do skierowania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, uchylając się tym samym od samodzielnego rozpoznania sprawy w sposób merytoryczny. Wydanie rozstrzygnięcia co do istoty jest zaś podstawowym zadaniem organu odwoławczego w modelu dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, od którego art. 138 § 2 k.p.a. wprowadza jedynie wyjątek, który nie może być interpretowany rozszerzająco.
Zwrócić również należy uwagę na to, że kontrolowana decyzja kasacyjna jest już drugą tego typu decyzją WINB w sprawie dotyczącej stanu technicznego przedmiotowego budynku. Uwzględniając powołaną wcześniej zasadę szybkości postępowania administracyjnego należy też podkreślić, że utrzymujący się stan nierozstrzygnięcia merytorycznego sprawy prowadzonej w oparciu o art. 66 ust. 1 p.b., a więc dotyczącej stanu technicznego budynku stwarzającego zagrożenie zdrowia, życia lub mienia, skutkuje przeciągającym się zagrożeniem wystąpienia znaczącej awarii budynku, której skutki mogą okazać się krytyczne.
W tak zarysowanych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd stwierdził, że WINB – wydając decyzję kasacyjną w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. – uchybił zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 k.p.a. poprzez ograniczenie się do wskazania wąskiego obszaru ustaleń faktycznych wymagających wyjaśnienia, samemu uchylając się od podjęcia samodzielnej inicjatywy dowodowej w kierunku wyjaśnienia wytkniętej kwestii. Świadczy to o niewywiązaniu się organu z obowiązku ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej w jej całokształcie, a w istocie do poprzestania przez organ II instancji na kontroli rozstrzygnięcia PINB co do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Nie jest zaś rolą organu odwoławczego jedynie kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia I instancji, ale co do zasady rozpoznanie sprawy ponownie w sposób merytoryczny, w oparciu o ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Ewentualne braki w zakresie tego materiału, uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie sprawy, muszą być zaś na tyle istotne, że przeprowadzenie koniecznych czynności przez organ II instancji naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania. Powyższego w niniejszej sprawie nie wykazano.
Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że wniesiony sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, choć wyartykułowany w nim zarzut nie miał żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zakwestionowanej decyzji. Sąd wskazuje, że zasadnie organ odwoławczy wskazuje, że odwołanie strony od decyzji organu I instancji zasadniczo nie jest elementem akt administracyjnych organu I instancji. Ten środek zaskarżenia wnosi się bowiem do organu odwoławczego, a jedynie za pośrednictwem organu I instancji (art. 129 § 1 k.p.a.). Na podstawie art. 133 k.p.a. organ administracji, który wydał decyzję, gdy nie uwzględni odwołania obowiązany jest je przesłać organowi odwoławczemu "wraz z aktami sprawy", w terminie 7 dni od dnia, w którym je otrzymał. Tym samym brak w aktach administracyjnych sprawy ponownie rozpoznawanej przez organ I instancji (na skutek kasacyjnej decyzji organ u odwoławczego) nie stanowi naruszenia prawa. Odwołanie uruchamia bowiem postępowanie przed organem II instancji i stanowi element akt administracyjnych organu odwoławczego. Odwołanie nie jest także dokumentem dowodowym, a więc brak jego kserokopii w aktach I instancji nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w tej instancji. W niniejszej sprawie podnoszony brak tego pisma w aktach I instancji został w sposób wiarygodny wytłumaczony przez WINB (odwołanie zostało dołączone do akt II instancji i tam zalegało w momencie, w którym sprzeciwiający się korzystał ze swojego prawa do przeglądania akt sprawy zgromadzonych w postępowaniu I instancji). Weryfikacja akt przedstawionych Sądowi potwierdza, że odwołanie sprzeciwiającego się z dnia 7 kwietnia 2023 r. zalega w aktach sprawy WINB-WOP.7721.46.2023.RŁ (k. 53 tych akt), przy czym jest ono tożsame w treści z odwołaniem wniesionym przez sprzeciwiającego się (z dnia 25 kwietnia 2023 r.), czego z pewnością ma on świadomość. Brak kserokopii odwołania z 7 kwietnia 2023 r. w aktach sprawy I instancji jest nieistotnym uchybieniem niemającym jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Sąd w tym miejscu wyjaśnia, że prawo wglądu do akt sprawy przysługuje stronie postępowania zarówno w stosunku do akt I, jak i II instancji, a więc jeżeli treść odwołania z dnia 7 kwietnia 2023 r. była z jakichś powodów dla niego istotna, mógł się
z nią zapoznać przeglądając akta sprawy WINB-WOP.7721.46.2023.RŁ, zgodnie z wyjaśnieniem WINB zawartym w piśmie z dnia 6 grudnia 2023 r. (k. 63 akt adm.).
Wskazać jednocześnie należy, że odwołania od decyzji PINB z 22 marca 2023 r. uchylonej były elementem akt administracyjnych sprawy rozstrzyganej przez WINB znak WINB-WOP.7721.46.2023.RŁ, zakończonej wydaniem przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z 16 maja 2023 r. Organ odwoławczy miał obowiązek przekazać organowi
I instancji jedynie odpis tej decyzji, lecz nie odwołań, których to organ odwoławczy jest adresatem. Tym samym nie znajduje żadnych podstaw prawnych oczekiwanie strony wnoszącej sprzeciw, uzupełnienia akt sprawy administracyjnej przez organ I instancji ponownie rozpoznający sprawę o treść odwołań. Brak ich w aktach sprawy nie uniemożliwia zatem zapoznania się z całością materiału dowodowego zgromadzonego przez organ odwoławczy. Odmienną kwestią pozostaje to, że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić i rozważyć, czy i w jaki sposób istota niniejszej sprawy administracyjnej, przy ponownym jej rozpatrzeniu i uwzględniając poprzednie wskazania II instancji została wyjaśniona, z uwzględnieniem stanowisk i interesów wszystkich stron podnoszonych w toku całego postepowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania w postaci wpisu od sprzeciwu (100 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę ocenę prawną wynikającą z niniejszego uzasadnienia.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI