II SA/Bd 484/21

II SA/Bd 484/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2021-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Saniewski
Joanna Janiszewska-Ziołek
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 641/22 - Wyrok NSA z 2023-07-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 92 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2021r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w B. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu [...] [...] w B. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w B. na rzecz skarżącego P. O. kwotę [...]([...])złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2020 r., nr [...] Prodziekan do spraw kształcenia i spraw studenckich, działając z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...] w [...], odmówił przyznania P. O. stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2020/2021.
Decyzją z dnia [...].2021 r., nr [...], wydaną na skutek złożenia przez P. O. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Rektor Uniwersytetu [...] w [...] utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Rektor wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego w sprawie wynika, iż wnioskodawca w okresie od [...].2004r. do [...].2014 r. studiował na kierunku "[...]" i został skreślony ze studiów. Następnie 1 października 2020 r. podjął studia na kierunku "[...]", których dotyczy wniosek o przyznanie stypendium. Niepełnosprawność strony jest zaś datowana od [...].2019 r. na podstawie Orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].2020 r.
W ocenie Rektora zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującym Regulaminem świadczeń dla studentów i doktorantów, który w §2 ust. 29 stanowi, że świadczenia, o których mowa w § 1 ust. 5 przysługują ma studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Oznacza to, że łączny okres, w którym dana osoba może otrzymać świadczenia w ramach studiów – niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane – nie może przekroczyć 6 lat. Okres ten oblicza się w miesiącach, sumując do 72 miesięcy każdy rozpoczęty miesiąc, w którym wnioskodawca posiadał status studenta, w tym na studiach za granicą również wówczas, gdy student przebywa na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia liczenie wskazanego okresu jest kontynuowane, a nie rozpoczyna się od nowa. Do wskazanego okresu wlicza się także okresy studiowania sprzed 1 października 2019 r. W przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać stypendium dla osób niepełnosprawnych tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
W ocenie organu, mając na uwadze, że niepełnosprawność wystąpiła u strony w dniu [...].2019 r., tj. przed dniem podjęcia studiów (1.10.2020 r.) przywołany wyżej przepis nie znajduje zastosowania i nie stanowi podstawy do uznania żądania strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję P. O. (dalej jako: skarżący) zarzucił jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 oraz 93 ust.4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej jako: "ustawa") poprzez błędną wykładnie polegającą na nieuprawnionym uznaniu, jakoby norma ta stanowiła o 6 letnim okresie przysługiwania uprawnienia do ubiegania się o świadczenia z funduszu pomocy materialnej – podczas gdy z literalnego jej brzmienia wprost wynika, że reguluje ona uprawnienia do otrzymywania świadczenia, nie dłużej niż przez okres 6 lat i bez zakreślenia granic czasowych okresu studiowania;
2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak należytego uzasadnienia skarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wniosek o stypendium dla osób niepełnosprawnych złożył [...].2020 r. po uzyskaniu orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, obejmującym okres od [...].2019 r. Wskazał, że z uwagi na fakt, że niepełnosprawność zaistniał dopiero 2019 r., okres pobierania świadczenia w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych wciąż się nie rozpoczął, mimo podejmowanych wcześniej studiów.
W odpowiedzi na skargę organ, wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że bezspornie, w sprawie podstawą przyznania stypendium nie mógł być art. 93 ust. 4 ustawy, gdyż niepełnosprawność skarżącego nie powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego. Jeśli natomiast chodzi o możliwość przyznania stypendium na podstawie przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, w ocenie organu w przepisie tym powiązano sześcioletni okres z posiadaniem statusu studenta nie zaś z pobieraniem świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga jest zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie była decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...].2020, o odmowie przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych.
Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest wykładnia przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020r., poz. 85 ze zm., zwanej dalej ustawą).
Zgodnie z tym przepisem świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (do których zalicza się między innymi stypendium dla osób niepełnosprawnych, o które ubiegał się skarżący), przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
W rozpatrywanej sprawie Rektor, wydając decyzje w obu instancjach, opierając się na treści Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów, a także stanowisku Ministerstwa Edukacji i Nauk stwierdził, że dla obliczenia terminu 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce kluczowy jest okres, w jakim skarżący posiadał status studenta, ustalając tym samym, że na moment złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora skarżący posiadał status studenta przez okres dłuższy niż 72 miesiące odpowiadające wskazanemu w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce okresowi 6 lat akademickich.
W ocenie Sądu, organ błędnie przyjął, że wskazany w omawianym przepisie termin 6-letni dotyczy okresu, w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenie w ramach studiów, a tym samym dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenie oraz czy je pobiera.
Zdaniem Sądu, sposób skonstruowania przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy bezspornie wskazuje, że świadczenia o których w nim mowa, przysługują przez okres nie dłuższy niż 6 lat. Wskazać zatem należy że pojęcie "przysługuje", którym ustawodawca posłużył się w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, wobec braku jego definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie ma znaczenie to, że student występował o świadczeniu, które zostało mu przyznane i je pobrał. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, w przypadku stypendium dla osób niepełnosprawnych m.in. po uzyskaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Jak jednolicie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy zatem odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Okres ten powiązano tym samym bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21).
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy jak i skargi bezspornie wynika, że skarżący legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...].2020 r., w którym zaliczono go od [...].2019r. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Dopiero po uzyskaniu powyższego orzeczenia i podjęciu kolejnych studiów, skarżący miał możliwość ubiegania się o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych. Okoliczność, że skarżący w okresie [...]2004-[...].2014 r. studiował na innym kierunku, pozostaje zatem bez wpływu na prawo do świadczenia, o którym mowa w art. 93 ust.2 pkt 1.
Reasumując, sąd uznał, że organy administracji obu instancji wadliwie zinterpretowały przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Wobec powyższego sąd uznał, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić ocenę prawną dokonaną przez Sąd.
G. Saniewski E. Piechowiak J. Janiszewska-Ziołek