II SA/BD 458/24

II SA/Bd 458/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Saniewski
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OZ 506/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-27
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 742
art. 108 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2024 r., znak: WNEiP.423.39.2024 Rektor Państwowej Akademii Nauk Stosowanych we W. (dalej: Rektor, organ) skreślił B. P. (dalej: skarżący) z listy studentów na kierunku finanse i rachunkowość. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Rektor wskazał, że skarżący rozpoczął studia w roku akademickim 2022/2023, zaś w roku akademickim 2023/2024 nie uzyskał zaliczenia semestru trzeciego. Organ wyjaśnił, że skarżący nie uzyskał pozytywnych wpisów z trzech przedmiotów: zachowania organizacyjne, statystyka opisowa oraz praktyka zawodowa (tradycyjna). Następnie w dniu 7 marca 2024 r. skarżący złożył do Dziekana Wydziału [...] podanie o wpis warunkowy wykazując w nim tylko dwa przedmioty, pomijając przedmiot "praktyka zawodowa (tradycyjna)". Wniosek został rozpatrzony negatywnie z uwagi na to, że nie obejmował przedmiotu "praktyka zawodowa (tradycyjna)". Rektor wskazał, że skarżący został wcześniej poinformowany o konieczności uzupełnienia wniosku, jednak skarżący odmówił złożenia uzupełnionego podania. Organ podkreślił, że zgodnie z § 26 ust. 2 Regulaminu studiów Państwowej Akademii Nauk Stosowanych we W. (dalej: Regulamin studiów) zaliczenie praktyki jest warunkiem zaliczenia semestru, natomiast na podstawie art. 108 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 43 ust. 2 Regulaminu studiów Rektor może skreślić studenta z listy studentów w razie nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę wnosząc o jego uchylenie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
a) brak rozstrzygnięcia o terminie skreślenia z listy studentów,
b) naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej poprzez niezaliczenie praktyki zawodowej w trybie uznania doświadczenia zawodowego na poczet studenckiej praktyki, gdy w poprzednim semestrze zdobyte doświadczenie zawodowe pozwoliło zaliczyć praktykę zawodową w tym trybie i pozwalało oczekiwać podobnego rozstrzygnięcia w następnym semestrze,
c) brak faktycznej możliwości odbycia praktyki poprzez nałożenie na skarżącego, jako osobę niepełnosprawną, niemożliwego do zrealizowania obowiązku zaliczenia 144 godzin praktyki w czasie 4 tygodni przewidzianym w planie studiów.
Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżący wyjaśnił, że w semestrze II na kierunku Finanse i rachunkowość uzyskał zaliczenie przedmiotu Praktyka zawodowa w trybie zaliczenia doświadczenia zawodowego zdobytego w ramach pracy zawodowej na stanowisku Wiceprezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "W. " we W. oraz współpracy z biurem rachunkowym. Wskazał, że na tej podstawie mógł oczekiwać, że również w następnym semestrze praktyki zostaną mu zaliczone w tym samym trybie. Ponadto skarżący podniósł, że uczelnia nie informowała go o zmianie zasad zaliczania praktyk. Skarżący podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W jego ocenie uczelnia nie może bez uzasadnionej przyczyny odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów organ wskazał w pierwszej kolejności, że nie ma możliwości, aby w momencie wydawania decyzji organ wskazał datę, kiedy nastąpi skreślenie z listy studentów. W przedmiotowej sprawie miało to miejsce z upływem 14 dni na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Dalej Rektor wskazał, że zgodnie z § 26 ust. 2 Regulaminu studiów zaliczenie praktyki jest warunkiem zaliczenia semestru, zaś zgodnie z art. 108 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 43 ust. 2 Regulaminu studiów Rektor może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Następnie Rektor podkreślił, że nie jest prawdą, że skarżący miał na zaliczenie 144 godzin praktyk zawodowych tylko 4 tygodnie, gdyż studenci mają możliwość odbywania praktyk zawodowych przez cały semestr, w tym także w okresach wolnych od nauki.
Rektor wyjaśnił również, że efekty uczenia się w ramach zdobytego doświadczenia zawodowego muszą być zgodne z efektami uczenia się określonymi w programie studiów dla praktyk zawodowych, aby można było zaliczyć doświadczenie zawodowe na poczet praktyk zawodowych. Wyjaśnił także, że skarżący był informowany, że to samo doświadczenie zawodowe nie zostanie mu zaliczone na kolejną część praktyk lub drugi raz, wobec czego musi wykonać te praktyki lub dostarczyć nowe dokumenty potwierdzające uzyskanie innych efektów uczenia się w ramach doświadczenia zawodowego. Końcowo organ podkreślił, że skarżącemu dano możliwość skorzystania z wpisu warunkowego co do niezaliczonych przedmiotów, jednak oświadczył, że nie chce skorzystać z tego uprawnienia, gdyż w jego ocenie praktyki powinny zostać mu zaliczone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.
Kontroli sądowej poddana została decyzja Rektora Państwowej Akademii Nauk Stosowanych we W. z dnia 4 kwietnia 2024 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów na kierunku finanse i rachunkowość, z powodu nie uzyskania zaliczenia semestru trzeciego w określonym terminie w roku akademickim 2023/2024.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm. – dalej: p.s.w.n.), w szczególności zaś jej art. 108 ust. 2 pkt 3, który stanowi, że student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Jednocześnie, w myśl ust. 3 ww. przepisu skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Powieleniem ww. regulacji na gruncie Regulaminu studiów jest odpowiednio § 43 ust. 2 ww. aktu.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 107 p.s.w.n. student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni (ust. 1), a w szczególności do:
1) uczestniczenia w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów;
2) składania egzaminów, odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów (ust.2).
Obowiązki, o których mowa w art. 107 ust. 1 p.s.w.n., są szczegółowo określone w Regulaminie studiów Państwowej Akademii Nauk Stosowanych we W. , stanowiącym załącznik do stosownej uchwały Senatu Państwowej Akademii Nauk Stosowanych we W..
Zatem podstawę prawną decyzji kierowanych do studentów stanowią nie tylko przepisy powszechnie obowiązujące, ale również wydane na podstawie delegacji ustawowych akty normatywne właściwych organów szkoły wyższej. Tym samym ocena legalności decyzji w sprawach studenckich przez sąd administracyjny musi uwzględniać nie tylko regulacje prawne rangi ustawowej, ale także postanowienia zawarte w regulaminie studiów. Regulamin ten określa organizację studiów oraz prawa i obowiązki studenta.
Z cytowanych wyżej przepisów ustawy oraz Regulaminu studiów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia z listy studiów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie ma charakter fakultatywny i podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola takich aktów jest ograniczona. Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając akt o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Ustawodawca pozostawił decyzję w tym zakresie do uznania organom uczelni, mając na uwadze zasadę autonomii uczelni. Wskazana regulacja pozostawia decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów, w przypadku zaistnienia co najmniej jednej z przyczyn w nim wskazanych, swobodnemu uznaniu kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej w szczególności po to, ażeby mógł on uwzględnić wystąpienie po stronie studenta przyczyn, które usprawiedliwiają niedopełnienie ciążących na nim obowiązków i tym samym przemawiają za odstąpieniem od skreślenia go z listy studentów. W postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy studentów organy uczelni powinny ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności podnoszone przez studenta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania tego zaliczenia (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4974/21).
Skreślenie z listy studentów jest bardzo daleko idącą i dotkliwą sankcją. Organy uczelni obowiązane są zatem zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. szczegółowo i wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe, zebrać wyczerpująco materiał dowodowy i wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że student dopuścił się naruszenia obowiązków uzasadniającego wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 556/18). W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 376/14).
Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w takim postępowaniu podjęto kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie aktu uznaniowego z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn., akt I OSK 130/10; z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK1981/14).
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, sąd uznał, że organ nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd zauważa, że stan faktyczny sprawy jest niesporny w tym zakresie, że skarżący faktycznie nie uzyskał zaliczenia z przedmiotów "zachowania organizacyjne" i "statystyka opisowa". W ocenie organu skarżący nie uzyskał także zaliczenia z przedmiotu "praktyka zawodowa (tradycyjna)", co skutkowało niezaliczeniem semestru w określonym terminie. Co prawda skarżący pismem z dnia 7 marca 2024 r. złożył wniosek o warunkowe wpisanie go na kolejny semestr studiów, jednak we wniosku zwrócił się o umożliwienie zaliczenia przedmiotów "zachowania organizacyjne" i "statystyka opisowa", nie wpisując jednocześnie przedmiotu "praktyka zawodowa (tradycyjna)". W tym miejscu wskazania wymaga, że zgodnie z § 26 ust. 5 Regulaminu studiów student, który nie zaliczyli praktyki, może ubiegać się o warunkowy wpis na semestr następny. Z notatek służbowych pracownika uczelni wynika, że poinformowano skarżącego o obowiązku wskazania w powyższym wniosku również niezaliczonego przedmiotu "praktyka zawodowa (tradycyjna)" celem warunkowego wpisania na kolejny semestr studiów. Skarżący odmówił złożenia podania o wpis warunkowy z przedmiotu praktyka zawodowa argumentując, że ma odmienne zdanie co do zaliczenia praktyk zawodowych, które powinny być mu zaliczone.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z § 26 ust. 2 Regulaminu studiów zaliczenie praktyki jest warunkiem zaliczenia semestru, w którym plan studiów przewiduje realizację praktyki zawodowej. Podstawą do zaliczenia praktyk zawodowych jest zrealizowanie efektów uczenia się określonych w programie praktyki i zweryfikowanych w formie zgodnej z przepisami PANS we W. (ust. 3). Natomiast stosownie do § 27 ust. 1 Regulaminu studiów student może wnioskować o zaliczenie na poczet praktyki zawodowej czynności wykonywanych przez niego m.in. w ramach zatrudnienia, jeżeli umożliwiły one uzyskanie efektów uczenia się określonych w programie studiów praktyk zawodowych. Powyższe wynika również z § 11 ust. 1 Regulaminu praktyk zawodowych, zajęć praktycznych i staży w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych we W. (dalej: Regulamin praktyk) stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu Państwowej Akademii Nauk Stosowanych we W. w sprawie wprowadzenia Regulaminu praktyk zawodowych, zajęć praktycznych i staży w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych we W. z dnia 30 maja 2023 r. W przypadku zgodności efektów uczenia się przypisanych do praktyki zawodowej z efektami uczenia się uzyskanymi przez uczestnika w procesie uczenia się poza systemem studiów, dziekan wydziału może zaliczyć praktykę zawodową w całości lub częściowo i umożliwić studentowi przystąpienie do weryfikacji efektów uczenia się (§ 11 ust. 2 Regulaminu praktyk).
Stosownie do § 12 ust. 1 i 2 Regulaminu praktyk zaliczenia praktyki zawodowej przez studentów, którzy uzyskali zgodę na zaliczenia doświadczenia zawodowego na poczet praktyki zawodowej, dokonuje uczelniany opiekun praktyk na podstawie pozytywnej weryfikacji efektów uczenia się.
Wyjaśnienia wymaga, że skarżący pismem z dnia 23 listopada 2023 r. wniósł o zaliczenie na poczet studenckiej praktyki zawodowej czynności realizowanych w ramach pracy zawodowej. Skarżący przedkładając stosowne zaświadczenia poświadczył, że posiada doświadczenie zawodowe zdobyte w ramach pracy zawodowej w Spółdzielni Mieszkaniowej "W. " we W. i w ramach współpracy przy prowadzeniu biura rachunkowego J. R. P. z siedzibą we W. . Rozpatrując wniosek uczelniany opiekun praktyk wystosował opinię z dnia 18 grudnia 2023 r. wnosząc o niezaliczenie doświadczenia zawodowego zdobytego w ramach pracy zawodowej na poczet studenckiej praktyki zawodowej, wskazując, że przedstawione przez skarżącego dokumentu i zakres zawartych w nich kompetencji nie wyczerpują zakresu przewidzianego w efektach uczenia na kierunku finanse i rachunkowość. Wobec powyższego Dziekan Wydziału [...] nie wyraził zgody na przystąpienie do weryfikacji efektów uczenia się. Nadmienić należy również, że opiekun praktyk studenckich w notatce służbowej sporządzonej w dniu 14 marca 2024 r. wskazał, że w dniu 6 lutego 2024 r. przedstawiono skarżącemu powody podjęcia negatywnej decyzji i zarazem konieczności odbycia praktyki zawodowej, czego skarżący nie kwestionował. Opiekun praktyk studenckich podkreślił jednocześnie, że skarżący na podstawie tych samych dokumentów wnioskował o zaliczenie praktyk na II semestrze pierwszego roku studiów, które wówczas wyjątkowo zostały mu zaliczone na podstawie zaświadczenia o pomocy w prowadzeniu biura rachunkowego, jednak skarżący wiedział, że na podstawie tych samych dokumentów nie zostaną mu zaliczone praktyki w następnych semestrach. Powód niezaliczenia praktyk studenckich na podstawie doświadczenia zawodowego wyjaśnił także Rzecznik Praw Studenckich w Rozwiązaniu sytuacji konfliktowej/problemowej zgłoszonej przez skarżącego w dniu 23 marca 2024 r., podając, że aktywność zawodowa skarżącego musi odbywać się obecnie i jasno wskazywać na pracę zawodową, a nie pomoc osobie prowadzącej działalność.
Wobec powyższego, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów dotyczących zaliczenia doświadczenia zawodowego na poczet praktyk zawodowych. W szczególności przedstawiono skarżącemu powody niezgodności efektów uczenia się przypisanych do praktyki zawodowej z efektami uczenia się uzyskanymi przez skarżącego w pracy zawodowej. Ponadto pouczono skarżącego o możliwości dokonania warunkowego wpisu przedmiotu "praktyka zawodowa" na kolejny semestr. Co więcej, poinformowano skarżącego, że stosownie do § 10 Regulaminu praktyk dziekan wydziału może na pisemną prośbę studenta i z uzasadnionych przyczyn, po uprzedniej opinii uczelnianego opiekuna praktyki, zezwolić na realizację praktyk w innym semestrze.
Reasumując, wobec niezaliczenia przedmiotu "praktyka zawodowa (tradycyjna)" i niezłożenia wniosku o wpis warunkowy ww. przedmiotu na kolejny semestr studiów zgodnie z § 26 ust. 2 Regulaminu studiów skarżący spełnił przesłankę niezaliczenia semestru. Z kolei niezaliczenie semestru stosownie do art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. oraz § 43 ust. 2 Regulaminu studiów stanowiło podstawę dla skreślenia skarżącego z listy studentów.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Rektor na podstawie wszechstronnie zebranego i ocenionego materiału dowodowego wykazał wszystkie okoliczności niezbędne do wyjaśnienia sprawy w sposób przewidziany przepisami art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie miał podstaw, aby zakwestionować stanowisko organu co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności nie można było przypisać organowi zarzutu dowolności w orzekaniu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.