II SA/Bd 447/10

II SA/Bd 447/10 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2010-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Małgorzata Włodarska /sprawozdawca/
Wiesław Czerwiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 37 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Bd 447/10
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta T. przez zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. (dalej MOPR) przyznano skarżącej E. R. zasiłek stały na okres od 13 stycznia 2003 r. do 31 stycznia 2011 r. i w tym samym okresie składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz określono wysokość zasiłku stałego, na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) dalej powoływanej w skrócie jako "ustawa o p.s.", na kwotę 72,96 zł w miesiącu styczniu 2009 r. i na kwotę 194 zł od lutego 2009 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że na dochód rodzinny skarżącej w miesiącu grudniu 2008 r. składał się zasiłek rodzinny w wysokości 64 zł i zaliczka alimentacyjna w wysokości 500 zł, łączny dochód wynosił więc 564 zł i z tej kwoty skarżąca zapłaciła synowi K. alimenty w kwocie 100 zł, co ustalono na podstawie oświadczenia skarżącej z dnia 4 lutego 2009 r. Wobec tego przyjęto, że dochód rodziny skarżącej wyniósł 464 zł i na tej podstawie oraz zgodnie z treścią przepisów art. 37 ust. 2 pkt 2, ust. 3 i art. 8 ust. 3 ustawy o p.s. ustalono, że wysokość zasiłku stałego w styczniu 2009 r. będzie wynosiła 72, 94 zł. Natomiast w pozostałym okresie ustalono zasiłek stały w wysokości 194 zł, ponieważ przyjęto, że w tym okresie dochód rodziny skarżącej należy pomniejszyć o zapłacone przez skarżącą alimenty dla syna Kamila w kwocie 250 zł miesięcznie.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła kwestię płacenia przez nią alimentów na syna, twierdząc że wprawdzie oświadczyła w dniu 4 lutego 2009 r., że opłaciła alimenty w kwocie 100 zł, to jednak "w terminie późniejszym przekazała synowi różnicę w wysokości 150 zł," co powinno być wzięte przez organ pod uwagę i co powinno spowodować przyznanie jej zasiłku stałego za miesiące styczeń 2009 r. w kwocie 194 zł. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 107 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), dalej powoływanej jako "kpa", przez niedokładne podanie źródła publikacji kpa polegające na nie wymienieniu publikatorów poszczególnych zamian tej ustawy oraz błędne określenie wysokości w związku z terminem przyznania zasiłku stałego przez przyjęcie, że zasiłek w kwocie 194 zł będzie stały do 31 grudnia 2011 r. pomimo tego, że decyzje dotyczące świadczenia alimentacyjnego na rzecz córki A., od której zależy wysokość dochodów skarżącej, jest wiążąca jedynie do 30 września 2010 r.; nieczytelną sentencję w decyzji w części dotyczącej wypłaty wyróżnienia zasiłku stałego; a także nieuprawnione zobowiązanie jej do skierowania do sądu sprawy o zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego wobec syna K. Skarżąca zarzuciła organowi także rażące naruszenie art. 7, 8 i 77 § 1 kpa poprzez nieuwzględnień dowodów i okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (SKO) decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając je za odpowiadającą przepisom prawa. Jako sporną w niniejszej sprawie SKO uznało jedynie kwestię świadczonych przez skarżącą alimentów na syna K., która to okoliczność wpływa na ustalenie prawidłowej wysokości zasiłku stałego. Na tą też okoliczność SKO przeprowadziło postępowanie dowodowe. W efekcie SKO uznało za wiarygodne oświadczenie skarżącej złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej w dniu 4 lutego 2009 r. o tym, że do grudnia 2008 r. wspierała syna alimentami w kwocie po 100 zł, a od stycznia 2009 r. po 250 zł - zgodnie z wyrokiem sądu. SKO nie dało natomiast wiary zarówno skarżącej jak i jej synowi co do ich twierdzeń, że już od grudnia 2007 r. skarżąca płaciła alimenty w kwocie 250 zł. Na taką ocenę oświadczeń wpływ miało to, że skarżąca dysponując niskimi dochodami, w tym czasie korzystała z innych form pomocy tj.: z zasiłków celowych oraz okresowych, a w wywiadach środowiskowych poprzedzających wydanie decyzji, jeszcze w październiku 2008 r. podawała, że świadczy alimenty na rzecz syna w kwocie 100 zł miesięcznie. Skarżąca nie zdołała ponadto udokumentować, ani też w inny sposób udowodnić płacenia wyższych kwot alimentów. SKO wskazało ponadto, że z urzędu jest jemu wiadome, iż skarżąca w okresie 2005 -2008, ubiegając się o zasiłki okresowe oraz celowe, nie podawała pracownikowi socjalnemu, przeprowadzającemu wywiady środowiskowe prawdziwych danych co do wysokości dochodów rodziny, zatajając otrzymywane na rzecz córki świadczenia. Doprowadziło to do uchyleń decyzji ostatecznych, a w toku są także sprawy w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń. Powyższe świadczy, w ocenie SKO o tym, że skarżąca mijała się z prawdą w zakresie wysokości dochodów, doprowadzając do nienależenie wypłaconych na jej rzecz świadczeń z pomocy społecznej, a to z kolei ma znaczenie dla niekorzystnej oceny wiarygodności oświadczeń skarżącej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania SKO wskazało, że zasiłek stały został przyznany skarżącej do końca okresu obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności, a jeżeli ulegnie zmianie wysokość dochodów rodziny skarżącej, o czym skarżąca powinna poinformować organ, to ulegnie też zmianie wysokość przyznanego zasiłku i nastąpi to w oparciu o przepis art. 106 ust. 5 ustawy o p.s. Wobec tego ustalenie "z góry" terminu przyznania zasiłku nie stanowi uchybienia prowadzącego do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie jest podstawą do uchylenia decyzji według organu także zaniechanie podania kolejnych nowelizacji kpa, ani zobowiązanie do podjęcia stosownych korków w celu uzyskania zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego, a kwestia spłaty zaległego zasiłku nie podlegała ocenie SKO, ponieważ organ rozstrzygający nie miał obowiązku ustalać wysokości spłaty zasiłku stałego, a jedynie ustalić prawo do tego świadczenia, jego wysokość oraz datę nabycia.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie SKO skarżąca zarzuciła organowi, że bezpodstawnie zakwestionował on fakt płacenia przez nią alimentów na rzecz syna K. w grudniu 2008 r. w wysokości 250 zł, że niesłusznie założono, iż zasiłek w kwocie 194 zł będzie stały do 31 grudnia 2011 r., skoro decyzja dotycząca świadczenia alimentacyjnego na rzecz córki A. jest wiążąca jedynie do 30 września 2010 r., a od tej kwoty uzależniony jest jej dochód, oraz że SKO nie ustosunkowało się do podniesionej przez nią kwestii zobowiązania jej do skierowania do sądu sprawy o zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego wobec syna K. Ponadto podniosło, że SKO niedostatecznie poinformowało strony o trybie składania skargi do sądu i nie zamieściło w pouczeniu informacji o podstawie prawnej, o jaką można oprzeć skargę ani dostępnym trybie złożenia skargi. Tak, jak w odwołaniu skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie przepisów art. 7, 8 i 77 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie dowodów i okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygające sprawę organy zarówno I i jak i II instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie znaczyć należy, że stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracyjnej publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienie organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenie istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialno – prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy o p.s. (cyt. na wstępie). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których osoby te nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zamierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o p.s.). Jedną z form pomocy udzielonej potrzebującym jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku stałego (art. 36 pkt 1 lit. a ustawy o .p.s.). Zasiłek stały przysługuje m.in. pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o p.s.). Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o p.s. zasiłek stały ustala się w tym przypadku w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o p.s.). Za dochód uważa się natomiast sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszonego:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
2) składniki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie społeczne,
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Jak prawidłowo ustaliły to organy administracji i co wynika z akt sprawy, skarżąca jest osobą pełnoletnią, rozwiedzioną, mieszkającą z 15 – letnią córką na pokoju w mieszkaniu swoich rodziców, którzy prowadzą osobne gospodarstwo domowe.
Orzeczeniem Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Toruniu z dnia [...] uznana została za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym do dnia 31 stycznia 2011 r., co jest równoznaczne z całkowitą niezdolnością do pracy do dnia 31 stycznia 2011 r., [art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92, ze zm.)]. Na dochód rodziny skarżącej składa się zasiłek rodzinny na córkę Aleksandrę w kwocie 64 zł oraz alimenty na nią w kwocie 500 zł łącznie 564 zł, którą to kwotę należy pomniejszyć o płacone przez skarżącą na syna Kamila alimenty. Niewątpliwie jednak pewnym jest, że dochód rodziny skarżącej nie przekracza kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, co uprawnia skarżącą, w związku z powyżej wymienionymi przesłankami, do uzyskania pomocy w formie zasiłku stałego. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje kwestia wysokości tego zasiłku udzielonego za styczeń 2009 r. W celu obliczenia jego wysokości organ przyjął, że przychód rodziny skarżącej w grudniu 2008 r. należy pomniejszyć o alimenty płacone przez skarżącą na rzecz syna K. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w T. Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] (sygn. akt [...]), w wysokości wynikającej z jej oświadczenia złożonego w dniu 4 lutego 2009 r., to jest w kwocie 100 zł. W ocenie Sądu taki sposób obliczenia wysokości dochodu rodziny skarżącej w grudniu 2008 r. uznać należy za prawidłowy. Oświadczenie z dnia 4 lutego 2009 r. skarżąca założyła bowiem pod rygorem odpowiedzialności karnej, uzupełniając niezbędne dane do wniosku o przyznanie świadczenie z dnia 30 stycznia 2009 r. W toku postępowania administracyjnego skarżąca nie przedstawiła żadnego prawnego i wiarygodnego dowodu potwierdzającego wpłatę na rzecz syna, w grudniu 2008 r. kwoty 250 zł. Dowodem takim nie jest w szczególności oświadczenie syna z dnia 8 października 2009 r., ponieważ pomimo tego, że złożone jest w obecności notariusza, to stwierdzenia w nim zawarte są dowolne. Oceniając oświadczenie syna skarżącej należy mieć ponadto na uwadze to, na co zwrócił też uwagę organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że skarżąca ma bardzo niskie dochody, z których nie jest w stanie utrzymać siebie i córki. Trudno, zatem przyjąć, że pomimo tego, praktycznie z alimentów należnych córce, zapłaciła dorosłemu synowi pracującemu w Anglii, który notabene pomaga jej finansowo w ponoszeniu kosztów leczenia prywatnego (vide: aktualizacja wywiadu z dnia 4 lutego 2009 r.) kwotę 250 zł, stanowiącą bez mała połowę dochodów miesięcznych jej rodziny. Uznając zatem, że w zakresie spornego dochodu rodziny skarżącej za grudzień 2008 r., organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów art. 7, 8, 75 kpa stwierdzić należy, że prawidłowo także ustalona została wysokość zasiłku stałego należnego skarżącej za styczeń 2009 r. – jako różnica pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (351 zł), a dochodem na osobę w rodzinie (564 zł -100 zł = 232 zł) - w wysokości 199 zł, pomniejszoną na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy o p.s. w związku z tym, że upoważnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca – do kwoty 72,94 zł (uprawnienie do świadczenia skarżąca nabyła z dniem ustalenia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności tj. z dniem z 13 stycznia 2009 r.).
Co do pozostałych zarzutów skargi to stwierdzić należy, że także nie zasługuje ona na uwzględnienie. Nie jest bowiem naruszeniem prawa skutkującym uchyleniem zaskarżonych decyzji to, że organ ustalił prawo do świadczenia do 31 stycznia 2011 r., to jest na okres zaliczenia skarżącej do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W przypadku bowiem zmiany sytuacji dochodowej skarżącej, o czym skarżąca obowiązana jest powiadomić organ, nastąpi zmiana wysokości przyznanego świadczenia na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o p.s. Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji nie mogłoby być także nie ustosunkowanie się przez ten organ do twierdzeń organu I instancji co do słuszności płacenia przez skarżącą alimentów na rzecz syna K., ponieważ nie ma ono wpływu na wynik sprawy, przy czym wskazać wypada, że SKO w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] do tej kwestii się odniósł. Za nieuzasadniony uznać należy także zarzut niedostatecznego poinformowania skarżącej o trybie złożenia do skargi do sądu administracyjnego. Pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy, których znajomość jest konieczna, a zarazem wystarczająca dla skutecznego złożenia skargi do sądu, o czym świadczy choćby ten fakt, że skarżąca prawidłowo swoją skargę do sądu wniosła.
Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa, Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jak w sentencji wyroku.