II SA/Bd 446/09

II SA/Bd 446/09 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2009-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Renata Owczarzak /przewodniczący/
Wiesław Czerwiński /sprawozdawca/
Wojciech Jarzembski
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
art. 94,  art. 95  pkt 2
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lipca 2009r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...]kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [....] z dnia [...] stycznia 2009r. Kierownika [...] [...] Warsztatów Technicznych w N., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Uzasadnienie
II SA/Bd 446/09
Uzasadnienie
1. Decyzją z [...] r. nr [...] wypowiedziano mł. chor. sztab. J. G. pełniącemu służbę na stanowisku służbowym starszego kierowcy – instruktora stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska. Okres wypowiedzenia stosunku służbowego określono na okres od 1 stycznia 2005 r. do 30 września 2005 r.
2. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dowódcy Wojsk Lądowych, na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdzono nieważność decyzji Nr [...] z dnia [...] r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia mł. chor. sztab. J. G. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy, jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa.
3. Rozkazem dziennym nr Z-6 z Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. z [...] r. w związku z przybyciem w dniu 8 stycznia 2007 r. J. G. zaliczono do stanu ewidencyjnego oraz przyjęto na zaopatrzenie z dniem przybycia.
4. Rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] r. J. G. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpi po upływie skróconego okresu wypowiedzenia z dniem 31 maja 2007 r. Jako podstawę prawną wskazano na przepisy art. 111 pkt 9 lit. a i art. 114 ust. 5 i 6 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), § 7 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483). W uzasadnieniu wskazano, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje wskutek upływu skróconego terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego.
5. Decyzją Kierownika [...] Okręgowych Warsztatów Technicznych nr [...] z dnia [...] r. przyznano J. G. następujące należności pieniężne:
1. odprawę w wysokości 540% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie 16.135,60 zł,
2. świadczenie pieniężne wypłacane co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, w wysokości miesięcznej 2.988, 00 zł,
3. ekwiwalent pieniężny za 46 dni urlopu wypoczynkowego, w kwocie 6.247,64 zł,
4. dodatkowe uposażenie roczne w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych, za które wypłacono uposażenie, tj. 5/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie 1.245 zł.
W podstawie prawnej decyzji wskazano na art. 104 K.p.a., art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 95 pkt 1, 2 i 3 w zw. z art. 83 ust. 2 i 5, art. 97 i art. 104 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.).
Decyzja ta uprawomocniła się w I instancji. Ponieważ skarżącemu na podstawie tej decyzji nie wypłacono kwoty 15.864,95 zł, wezwał on pismem z dnia 6 października 2007 r. Kierownika [...] Okręgowych Warsztatów Technicznych w N. D. M. do wypłaty zaległej kwoty wraz z odsetkami.
6. Postanowieniem z [...] r. Kierownik [...] Okręgowych Warsztatów Technicznych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną Kierownika[...] Okręgowych Warsztatów Technicznych nr [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że wznowienie stało się konieczne ze względu na poznanie przez organ decyzyjny nowych okoliczności i nowych dowodów dotyczących przebiegu służby J. G. w okresie przed pierwotnym jego zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w dniu 30 września 2005 r. a datą ostatecznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu 30 września 2005 r.
7. Decyzją Kierownika [...] Okręgowych Warsztatów Technicznych nr [...] z dnia [...] r. uchylono decyzję nr [...] r. z dnia [...] r. oraz przyznano świadczenia pieniężne należne w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej wyszczególnione w decyzji. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] r. Na powyższą decyzję została wniesiona skarga do sądu administracyjnego.
8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. II SA/Bd 321/08 uchylił decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika [...] Okręgowych Warsztatów Technicznych w N. D. M. z dnia [...] r. nr [...] r.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organ II instancji nie badał, czy istniały przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego. Nie wskazano, jaka nowa okoliczność czy dowód dawały podstawę do wznowienia postępowania. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż dowodem istnienia nieznanych organowi okoliczności jest m.in. pismo głównego księgowego Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia 24 maja 2007 r. W aktach tego pisma nie było. Brak także dowodu pozwalającego na ustalenie, kiedy organ dowiedział się o istnieniu okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania. Z przepisu art. 94 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 179, poz. 1750 ze zm.) wynika, iż poza ściśle określonymi wyjątkami żołnierzowi zwolnionemu ze służby wojskowej przysługuje odprawa. Organ I instancji nie może zatem skutecznie podnosić, iż nie wiedział, iż skarżący otrzymał odprawę, dlatego nie uwzględnił przy wydawaniu decyzji z dnia [...] r. kwoty otrzymanej przez skarżącego z tego tytułu.
9. Decyzją z [...] r. Kierownika [...] Okręgowych Warsztatów Technicznych nr [....], na podstawie art. 104 K.p.a., art. 94 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 3 oraz art. 95 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892) w związku z art. 83 ust. 2 i ust. 5 tej ustawy a także na podstawie art. 97 i art. 104 ust. 1 ustawy, po ponownym rozpoznaniu sprawy mł. chor. sztab. J. G. dotyczącej świadczeń pieniężnych z tytułu zwolnienia tego żołnierza z zawodowej służby wojskowej, wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r. (sygn. II SA/Bd 321/08) wydanych w sprawie decyzji I i II instancji przyznano J. G., zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w dniu 31 maja 2007 r. następujące należności pieniężne: odprawę w kwocie 16.135,20 zł, świadczenia pieniężne wypłacone co miesiąc przez okres jednego roku 2.988 zł., ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy w kwocie 6247,64 zł, dodatkowe uposażenie roczne za 2007 r. w wysokości 1.245 zł. Na poczet przyznanych świadczeń pieniężnych zaliczono wypłacone dotychczas należności pieniężne na podstawie: 6.517,89 zł Decyzji Kierownika [...] OWT nr [...] z dnia [...] r., 15.864,95 zł wypłacone przez WSzW w P. J. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
10. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał ustaleń faktycznych oraz prawidłowej oceny prawnej. Uznano, że odwołujący się domaga się dwukrotnego przyznania mu odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie stanowisko odwołującego się nie znajduje uzasadnienia w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w sposób oczywisty zmierza do uzyskania bezpodstawnej korzyści w postaci podwyższonych świadczeń. Z uwagi na to, że ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie posługuje się pojęciem świadczenia nienależnego, należy posiłkować się definicjami zamieszczonymi w innych gałęziach prawa. Powołano się na przepisy art. 410 § 2 K.c. oraz 405 – 409 K.c. i 498 K.c. Wskazano na sytuacje, w których możliwe jest dokonanie potrąceń na podstawie art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 87 § 1 Kodeksu pracy. Przepisy dotyczące możliwości dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę zostały umieszczone w rozdziale II "Ochrona wynagrodzenia za pracę". Należy uznać, że celem ustawodawcy była jedynie ochrona wynagrodzenia za pracę (jako świadczenia za pracę faktycznie wykonaną), a nie innych należności.
11. Na powyższą decyzję J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez dokonanie bezprawnego potrącenia z uposażenia należnego skarżącemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, rażące naruszenie art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez niczym nieuzasadnione uznanie, iż można żądać zwrotu uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, przysługujących mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty. Podniósł także naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 16 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej, art. 6 K.p.a. polegające na braku oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm oraz nieprawidłowym ustaleniom następstw prawnych, jak również na powoływanie się na przepisy nie mające zastosowania w sprawie, z jednoczesnym świadomym pomijaniem przepisów właściwych, naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niezbadanie w sposób wystarczający sprawy i niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego oraz poprzedzającej jej decyzji nr [...] Kierownika [...] Okręgowych Warsztatów Technicznych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w sprawie w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Kierownika [...] Okręgowych Warsztatów Technicznych nr [...] z dnia [...] r. Decyzja ta uprawomocniła się w dniu [...] r. Skarżący wskazał na wymogi wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej wskazując, że w rozpatrywanej sprawie istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej decyzją ze sprawą będącą przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego we wcześniejszej decyzji ostatecznej.
W ocenie skarżącego nie mogą mieć zastosowania przepisy Kodeksu Cywilnego. Sprawa ma charakter sprawy administracyjnej i zastosowanie mają tylko przepisy ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ze szczególnym uwzględnieniem zapisów art. 77 tej ustawy. Nie ma podstawy prawnej zwrotu pobranych należności przez odwołującego. Zapisy art. 77 ustawy pragmatycznej wskazują jednoznacznie, iż świadczenia wypłacone w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie podlegają zwrotowi. W świetle art. 103 ustawy pragmatycznej w związku z art. 87 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy skoro należności te nie były utrwalone w tytule wykonawczym sądowym czy administracyjnym, ani nie wyrażono na nie zgody, to brak było podstaw do dokonania potrąceń.
12. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo powołano się na przepisy ustawy o Policji i ukształtowane na jej tle orzecznictwo sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Za trafny należy uznać zarzut naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnej wskazany w art. 16 § 1 K.p.a.
Organy wojskowe wydając zaskarżoną decyzję i decyzję pierwszoinstancyjną postąpiły w sposób, który sugeruje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. II SA/Bd 321/08 uchylił decyzje w administracyjnym toku instancji.
Tymczasem wskazanym wyrokiem uchylono obie decyzje wydane w następstwie wznowienia postępowania. Skutkiem tego jest to, że we wznowieniowym postępowaniu nie wydano żadnych decyzji i tym samym w obrocie prawnym obowiązuje decyzja nr [...] z dnia [...] r.
Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Inne tryby wzruszania decyzji to stwierdzenie nieważności, uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 154 i 155 K.p.a. oraz przepisy szczególne do których odsyłają art. 162 i 163 K.p.a.
Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 2 grudnia 2002 r. sygn. OPS 11/02, "granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2k.p.a.)".
Skarżący trafnie wskazuje, że mamy do czynienia z tożsamością spraw. W ślad za skarżącym należy podnieść, że na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe oraz przedmiotowe. Ustalenie tożsamości sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym sprowadza się do tożsamości stron. Ta okoliczność nie budzi w sprawie wątpliwości. Pod względem przedmiotowym na tożsamość sprawy składają się treść uprawnień, podstawa prawna oraz stan faktyczny. Sprawa dotyczy przyznania uprawnień skarżącemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby w dniu 31 maja 2007 r. w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy.
Skutkiem ustalenia tożsamości spraw jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. albowiem sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.
Wobec stwierdzenia nieważności za przedwczesne należy uznać rozważanie innych okoliczności podniesionych w skardze.
Należy nadmienić, że przepisy obowiązujące do dnia 1 stycznia 2008 r. nie zawierały regulacji odnoszących się do sytuacji unieważnienia decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Nowelizacja art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm.), obowiązująca od dnia 1 stycznia 2008 r. uregulowała ten problem. W rozpatrywanej sprawie ostateczną decyzję wydano przed tą datą.
Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.