II SA/Bd 441/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę żołnierza zawodowego na decyzję o umorzeniu postępowania dotyczącego wypłaty należności z tytułu uzupełnienia uposażenia, uznając sprawę za bezprzedmiotową z powodu wcześniejszego rozstrzygnięcia decyzją ostateczną.
Sierżant A.B. domagał się wypłaty kwoty 12.976,98 zł wraz z odsetkami, która została mu potrącona jako jednorazowe odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia. Po serii decyzji administracyjnych i sądowych, sprawa trafiła ponownie do WSA. Sąd uznał, że ponowne rozpatrzenie wniosku jest niedopuszczalne z powodu zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), gdyż sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.
Sprawa dotyczyła żądania sierżanta A.B. wypłaty kwoty 12.976,98 zł wraz z odsetkami, która została mu potrącona jako jednorazowe odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia stosunku służbowego. Po różnych decyzjach administracyjnych i sądowych, w tym uchyleniu przez NSA wyroku WSA, sprawa wróciła do WSA w Bydgoszczy. Organy wojskowe konsekwentnie umarzały postępowanie lub pozostawiały wnioski bez rozpoznania, powołując się na przepisy k.p.a. dotyczące nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) oraz bezprzedmiotowości postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.) ze względu na wcześniejsze ostateczne rozstrzygnięcie sprawy decyzją Dowódcy Okręgu Wojskowego. Skarżący argumentował, że skierowanie sprawy na drogę cywilną i uznanie jej za niedopuszczalną przez Sąd Rejonowy stanowi zasadniczą zmianę stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po ponownym rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę. Sąd uznał, że decyzja Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. ma powagę rzeczy osądzonej, a ponowne postępowanie w tej samej materii jest niedopuszczalne i stanowi obejście zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.). Sąd podkreślił, że nawet jeśli decyzja była błędna merytorycznie, to dopóki funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie jest bezprzedmiotowe. Fakt, że sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, nie unieważnia ostatecznej decyzji administracyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, ponowne rozpatrzenie jest niedopuszczalne z powodu zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i bezprzedmiotowości postępowania.
Uzasadnienie
Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do przedmiotu rozstrzygnięcia między tymi samymi stronami. Dopóki taka decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest niedopuszczalne i stanowi obejście zasady trwałości decyzji administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja ostateczna wiąże z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnej.
Pomocnicze
u.s.w.ż.z. art. 104 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
u.p.m.s.z.r.p. art. 14 § ust. 2
Ustawa z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, co czyni ponowne postępowanie bezprzedmiotowym. Decyzja ostateczna ma moc wiążącą i stanowi przeszkodę do ponownego merytorycznego rozpatrzenia tej samej materii.
Odrzucone argumenty
Skierowanie sprawy na drogę cywilną i uznanie jej za niedopuszczalną przez sąd powszechny stanowi zasadniczą zmianę stanu faktycznego i podstawę do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Organ administracyjny jest związany orzeczeniem sądu powszechnego uznającym drogę sądową za niedopuszczalną i przekazującym sprawę do rozpoznania sądowi administracyjnemu.
Godne uwagi sformułowania
Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tejże decyzji. Ponowne rozpatrzenie takiej sprawy stanowiłoby obejście regulacji prawnej przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. statuującej zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.
Skład orzekający
Jarosław Wichrowski
przewodniczący sprawozdawca
Wiesław Czerwiński
przewodniczący
Anna Klotz
członek
Jarosław Wichrowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, nawet jeśli ta decyzja była błędna merytorycznie lub dotyczyła niewłaściwej drogi postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji żołnierza zawodowego, ale zasady prawne są uniwersalne dla postępowań administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje zawiłości proceduralne i zasadę powagi rzeczy osądzonej, co jest kluczowe dla prawników procesowych. Długotrwały spór i wielokrotne postępowania sądowe dodają jej dramatyzmu.
“Czy ostateczna decyzja administracyjna, nawet błędna, zamyka drogę do dochodzenia praw? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 441/11 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2011-07-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-04-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Jarosław Wichrowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6191 Żołnierze zawodowi Hasła tematyczne Żołnierze zawodowi Sygn. powiązane I OSK 2089/11 - Wyrok NSA z 2012-05-31 Skarżony organ Minister Obrony Narodowej Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750 art. 104 ust. 1 Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego wypłaty należności z tytułu uzupełnienia uposażenia oddala skargę. Uzasadnienie Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją nr [...]z [...] r. wypowiedział sierż. szt. A. B. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska służbowego i odmowy przyjęcia niższego stanowiska. Na wniosek wyżej wymienionego 9-miesięczny okres wypowiedzenia został skrócony do jednego miesiąca, w związku z czym Wojewódzki Sztab Wojskowy w S. wypłacił mu na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 76, poz. 804 ze zm.) jednorazowe odszkodowanie w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkiem o charakterze stałym za każdy miesiąc skróconego okresu wypowiedzenia, to jest kwotę 12.976,98 zł. W wyniku stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych w dniu [...] r. decyzją nr [...] nieważności decyzji nr [...] i przywrócenia A. B. do służby, wypłacono mu uposażenie wraz z dodatkami za okres od 1 marca 2003 r. do 31 marca 2006 r. pomniejszając kwotę należności o 12.976,98 zł tytułem wypłaconego wcześniej jednorazowego odszkodowania związanego ze skróceniem okresu wypowiedzenia. W dniu 12 czerwca 2006 r. A. B. złożył wniosek o wypłatę wskazanej wyżej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. odmówił wypłaty żądanej sumy, zaś Dowódca [...] Okręgu wojskowego decyzję tę uchylił i umorzył postępowanie w pierwszej instancji (decyzja nr [...] z dnia [...]r.) uznając, że przepisy dotyczące służby wojskowej żołnierzy zawodowych nie zawierają podstaw do rozstrzygania w przedmiocie świadczeń nienależnych. Następnie A. B. złożył pozew o zapłatę do Sądu Rejonowego w S., który przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Sąd administracyjny uznając pozew za wniesioną po terminie skargę na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. nr [...], prawomocnym postanowieniem z dnia 1 września 2008 r. w sprawie II SA/Bd 516/08 orzekł o jej odrzuceniu. W dniu 9 października 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. oznaczony datą 30 września 2008 r. nowy wniosek A. B. o wydanie decyzji administracyjnej przyznającej mu część uposażenia za okres od 1 marca 2003 r. do 31 marca 2006 r. w wysokości 12.976,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia potrącenia tej kwoty do dnia zapłaty. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania stwierdzając, że wydanie w następstwie tego wniosku decyzji merytorycznej dotknięte byłoby – ze względu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy decyzją ostateczną Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...]z dnia [...] r. – wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (sprawa dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną). Ponadto organ wskazał, że z przepisów ustawy pragmatycznej nie wynika, by stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby aktualizowało obowiązek wypłaty uposażenia za cały okres pozostawania poza służbą. Odwołując się od powyższej decyzji do Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. A. B. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Według odwołującego się dopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie, w której postępowanie uprzednio umorzono, gdyż nowej decyzji wydanej w trybie zwyczajnym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o umorzeniu postępowania nie można zarzucić nieważności z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Decyzją nr [...]z dnia [...] r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w B. uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie określonej w art. 64 k.p.a. instytucji pozostawienia wniosku bez rozpoznania, bowiem wniosek strony z dnia 30 września 2008 r. odpowiadał określonym wymogom i nie wzywano jej o jego uzupełnienie. Natomiast zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji winien rozważyć, czy w świetle okoliczności faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. z powodu jego bezprzedmiotowości. Tym samym w ocenie organu II instancji celowe i uzasadnione stało się ponowne rozpatrzenie sprawy przez podległy organ w celu wydania decyzji zgodnej z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego. A. B. zaskarżył w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej uzasadnienia prawnego uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż organy wojskowe będąc związane prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w S. uznającym drogę sądową za niedopuszczalną i przekazującym sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, mają obowiązek rozpatrzyć sprawę wywołaną wnioskiem skarżącego, zamiast zasłaniać się argumentami istnienia powagi rzeczy osądzonej. W niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wobec czego nie podziela stanowiska zajętego w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Jednocześnie skarżący zgodził się, iż brak było przesłanek do pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. w sprawie II SA/Bd 754/09 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawomocne odrzucenie postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 1 września 2008 r. skargi na decyzję nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] r. nie ma skutku powagi rzeczy osądzonej i nie stanowi prawnej przeszkody w ponownym prowadzeniu w sprawie postępowania sądowoadministracyjnego (vide m.in. wyroki NSA z dnia 23 czerwca 2005 r., OSK 1708/04 i z dnia 9 maja 2008 r., I FZ 117/08). Ponadto Sąd stwierdził, że organ II instancji naruszył art. 138 § 2 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika konieczność dokonywania przez organ I instancji jakichkolwiek czynności przed wydaniem rozstrzygnięcia. Skoro więc w istocie decyzja kasacyjna z dnia 8 lipca 2009 r. miała skutkować wyłącznie podjęciem przez organ I instancji nowej decyzji odmiennej od wydanej w dniu [...] r., nie zachodziły jakiekolwiek podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. i winien on wydać orzeczenie reformatoryjne kończące postępowanie w sprawie. Ustosunkowując się do wywodów skargi w zakresie dotyczącym bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd zauważył, że bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy brak jest z jakiejkolwiek przyczyny podstaw procesowych do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego, to jest gdy zachodzi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkiem czego nie jest możliwe załatwienie sprawy poprzez rozstrzygnięcie co do istoty – pozytywne czy też negatywne. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, przy czym do tych ostatnich należy między innymi sytuacja, w której dana sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tejże decyzji. Ponowne rozpatrzenie sprawy opartej na tożsamej podstawie prawnej i faktycznej, dotyczącej tego samego przedmiotu rozumianego jako interes prawny, który po wydaniu decyzji staje się prawem nabytym (lub jego brakiem) danego podmiotu (vide treść żądania), a także dotyczącej tych samych podmiotów (stron), stanowi obejście regulacji prawnej przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. statuującej zasadę trwałości decyzji administracyjnej. W nawiązaniu do kwestionowania w skardze możliwości przyjęcia powagi rzeczy osądzonej w razie umorzenia postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że istotnie, ale tylko w przypadku, gdy przeszkoda uniemożliwiająca podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia ustanie, nie można mówić o rei iudicatae, gdyż wówczas mamy do czynienia z nową sprawą administracyjną, a nie tożsamą. Na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez A. B. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lipca 2010 r. (sygn. akt I OSK 223/10) uchylił zaskarżony wyrok. W uzasadnieniu wyroku NSA wywodził, że dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jako jej części oraz uchylenie decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia wówczas, gdy przesądza ono o treści przyszłej decyzji organu pierwszej. Uchylając decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w całości, jako naruszającą przepisy postępowania z powodu możliwości wpływu tego uchybienia na wynik sprawy, Sąd I instancji nie wziął pod uwagę zakresu zaskarżenia decyzji do sądu oraz tego, że w tej sprawie uchylenie przez organ odwoławczy sentencji decyzji organu pierwszej instancji "o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania" było zasadniczo zgodne z oczekiwaniem odwołującego się jak i zgodne z prawem, bowiem, jak to trafnie wskazał organ odwoławczy, przepis art. 64 k.p.a. nie miał w okolicznościach sprawy zastosowania oraz nie jest to prawidłowa forma decyzji. Uszło uwadze Sądu, że pozostawienie wniosku A. B. o wypłatę uposażenia bez rozpoznania oznaczało w istocie, że wniosek ten nie został przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. w ogóle rozpoznany. Nie zmienia tego treść uzasadnienia decyzji organu I instancji, bowiem podniesiono w nim wyłącznie okoliczności związane z zupełnie innym sposobem załatwienia sprawy niż wskazany w sentencji decyzji – uzasadnienie dotyczy rozstrzygnięcia, które w tej sprawie nie zostało przez organ pierwszej instancji wydane. W tej sytuacji organ drugiej instancji, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mógł orzec reformatoryjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż w takich okolicznościach sprawy byłoby to orzeczenie jednoinstancyjne. NSA stwierdził, że rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy powinien ocenić legalność jedynie zaskarżonego uzasadnienia decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego, uwzględniając zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w obydwu płaszczyznach – wskazanej wyżej co do uprawnień reformacyjnych organu odwoławczego oraz drugiej – czy zaskarżone uzasadnienie rzeczywiście zawiera wiążące wskazania co do treści ponownej decyzji organu pierwszej instancji, czy zawiera jedynie abstrakcyjne rozważania co do kwestii bezprzedmiotowości postępowania, poddając organowi pierwszej instancji kwestię tę do samodzielnego rozważenia w okolicznościach faktycznych tej sprawy oraz pozostawiając mu do samodzielnego rozstrzygnięcia "w jakiej formie i poprzez rozstrzygnięcie o jakiej treści" załatwić sprawę, aby wydać decyzję "zgodną z przepisami tak pod względem prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego". Po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 2 listopada 2010 r. w sprawie II SA/Bd 951/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. B. na decyzję nr [...] z dnia [...] r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B.. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego postanowił umorzyć postępowanie w sprawie z wniosku A. B. o wypłacenie kwoty 12.976,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu uzupełnienia uposażenia za okres od 1 marca 2003 r. do 31 października 2003 r. W uzasadnieniu organ wywodził, że dokonał oceny, czy nie występuje tożsamość tej sprawy, ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] r. Wyżej wskazaną decyzją organ II instancji, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. nr [...] z dnia [...] r. o odmowie wypłaty kwoty 12.976,98 zł, uchylił tę decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji. Postępowanie objęte tymi decyzjami dotyczyło zaliczenia na poczet uposażenia za okres pozostawania strony poza służbą - kwoty 12.976,98 zł wypłaconej w 2003 r. z tytułu skróconego okresu wypowiedzenia stosunku służbowego. Ostateczna decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] r. korzysta z tej samej ochrony stabilności, jak każda inna decyzja. Poza tym decyzja ta dotyczy tej samej sprawy, która objęta jest wnioskiem skarżącego z dnia 30 września 2008 r. W obydwu sprawach jest on stroną postępowania, jak również występuje ten sam stan faktyczny i to samo żądanie. Oznacza to, że dopóki orzeczenie Dowódcy [...]Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego z dnia 30 września 2008 r. dotyczącym tej samej materii jest bezprzedmiotowe. W takim przypadku brak jest bowiem przedmiotu postępowania administracyjnego, ponieważ sprawa została już wcześniej zakończona orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Na skutek odwołania wniesionego przez A. B. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją Nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wywodził, że umorzenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od tej zasady. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne podlega umorzeniu tylko wtedy, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania określane jest jako jego zastój trwały i ostateczny, "środek ostateczny, niweczący dotychczasowe wyniki postępowania", "stosowany tam tylko, gdzie osiągnięcie celów procesu staje się nieaktualne" (M. Waligórski, Polskie prawo procesowe..., s. 247-248). Judykatura wskazuje na zaistnienie okoliczności stanowiących trwałe i nieusuwalne przeszkody do kontynuowania postępowania. Na uwadze należy mieć w tym względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.03.2000 r., sygn. akt III SA 474/99 (niepubl.). Wobec powyższego stan faktyczny i prawny uznać należy, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze sprawą, która już uprzednio została zakończona decyzją ostateczną Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. Decyzja ta dotyczy tej samej sprawy, która objęta jest wnioskiem A. B. z dnia [...]r. W obu sprawach jest on stroną postępowania, a w sprawie występuje ten sam stan faktyczny i to samo żądanie. Dodatkowo należy mieć na uwadze również treść art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Od powyższej decyzji A. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S.. W uzasadnieniu skargo skarżący wywodził, że w pełni podtrzymuje dotychczas prezentowane stanowisko. Zgadza się z poglądem (jedynym, jaki został wyrażony dotychczas ad meritum w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przedstawionym w uzasadnieniu uchylonego wprawdzie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 754/09, zgodnie z którym, aby można było mówić o nowej, a nie tożsamej sprawie administracyjnej w przypadku wcześniejszego umorzenia postępowania administracyjnego, konieczne jest ustanie przeszkody wcześniej uniemożliwiającej podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia. W wyniku skierowania sprawy na drogę postępowania cywilnego Sąd Rejonowy w S. uznał drogę sądową za niedopuszczalną i przekazał ją postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Spowodowało to zdaniem wnioskodawcy zasadniczą zmianę stanu faktycznego sprawy niniejszej w stosunku do tej, która rozstrzygnięta została decyzją ostateczną. Wbrew zatem zapatrywaniu organów administracji publicznej przedmiotowe postępowanie nie jest oparte na tożsamej podstawie faktycznej w stosunku do wskazanego przez nich, brak jest tożsamości przedmiotowej obu tych postępowań. W związku z tym brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż występuje w tym przypadku res iudicata, jak również związana z tym bezprzedmiotowość postępowania. W wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 r. (sygn. akt SA/Łd 2424/94, ONSA 1996/2 póz. 80) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł zasługującą na pełną aprobatę tezę, głoszącą iż "z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron przyjmując, że nie ma przesłanek do merytorycznego rozstrzygania co do istoty sprawy". Powyższe jednoznacznie przemawia za tym, że organy wojskowe, będąc związane prawomocnym orzeczeniem sądu, który uznał, iż istnieją przywołane przesłanki (prawne i faktyczne) do merytorycznego rozpatrzenia sprawy co do istoty w postępowaniu administracyjnym, mają obecnie obowiązek rozpoznać sprawę wywołaną wnioskiem zainteresowanego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należy zdefiniować, czym jest powaga rzeczy osądzonej (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych zostało przesądzone to, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Istnienie tożsamości sprawy zachodzi więc w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów (tak np. M. Jaśkowska, A. Wróbel "K.p.a. Komentarz" Zakamycze 2005, s. 970-971 i akceptowany przez komentatora wyrok NSA z 29 kwietnia 1998 r., IV SA 1061/96; wyroki NSA z: 28 listopada 2000 r., I SA/Ka 1458/99, POP 6/01/168; 15 września 1999 r., I SA/Ka 120/98; wyrok WSA w Warszawie z 23 września 2005 r., III SA/Wa 1911/05; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2008 r., II SA/Sz 908/07, LEX nr 471565). Zdaniem Sądu biorąc pod uwagę powyższe rozważania nie ulega wątpliwości to, że wniosek skarżącego z dnia 30 września 2008 r. dotyczy tej samej sprawy, która została zakończona ostateczną decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...]r. Fakt, że sąd powszechny (Sąd Rejonowy w S.) uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy, nie ma żadnego związku z tym, że skarżący nie skorzystał z ustawowo zagwarantowanego prawa do wniesienia skargi na w/w decyzję, co skutkowało tym, że stała się ona ostateczna. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego skarżący mógłby skutecznie podważyć prawidłowość tejże decyzji. Idąc dalej tym tokiem rozumowania należy stwierdzić, że decyzja ta jest obarczona wadą merytoryczną polegającą na błędnym uznaniu, że sprawa będąca jej przedmiotem nie ma charakteru sprawy administracyjnej. Skutkuje to tym, że w obrocie istnieje decyzja wydana z naruszeniem przepisów prawa, tym niemniej mająca powagę rzecz osądzonej w zakresie wniosku złożonego przez skarżącego. Należy z całą mocą podkreślić to, że, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wystąpiły nowe okoliczności powodujące "zasadniczą zmianę stanu faktycznego sprawy niniejszej w stosunku do tej, która rozstrzygnięta została decyzją ostateczną", albowiem już w dniu wydania tej decyzji było wiadome, na podstawie prawidłowo zinterpretowanych przepisów, to, że sprawa winna być rozpoznana przez organ administracyjny, a nie przez sąd powszechny. Reasumując, decyzja z dnia [...] r. była błędna, co może jedynie powodować rozważenie złożenia przez skarżącego, w celu wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, wniosku o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na to, że "wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa" (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W związku z powyższym organ w prawidłowy sposób ustalił, że miała miejsce bezprzedmiotowość postępowania, co uzasadniało umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje bowiem przypadku, gdy dana sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tejże decyzji. Ponowne rozpatrzenie takiej sprawy stanowiłoby obejście regulacji prawnej przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. statuującej zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI