II SA/Bd 400/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2022-10-26
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskaraport oddziaływania na środowiskowarianty inwestycjipostępowanie administracyjnenaruszenia proceduralneuchylenie decyzjiinwestycjeplanowanie przestrzenneinspektor sanitarnywsa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji produkcyjno-biurowo-magazynowej z powodu wadliwości raportu oddziaływania na środowisko i braku opinii sanitarnej.

Skarżący zarzucili naruszenia proceduralne w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając decyzje obu instancji. Głównymi przyczynami były wady raportu oddziaływania na środowisko, w szczególności brak jasnego przedstawienia i analizy racjonalnego wariantu alternatywnego, oraz brak ponownej opinii Inspektora Sanitarnego po uzupełnieniu raportu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S., ustalające środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia produkcyjno-biurowo-magazynowego. Skarga mieszkańców została uwzględniona z powodu istotnych naruszeń proceduralnych. Sąd wskazał, że raport o oddziaływaniu na środowisko nie spełniał wymogów ustawowych, ponieważ nie zawierał jasnego opisu i analizy racjonalnego wariantu alternatywnego. Ponadto, organ prowadzący postępowanie nie uzyskał ponownej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego po istotnym uzupełnieniu raportu, co stanowiło naruszenie art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Sąd podkreślił, że brak spójnego dokumentu raportu uniemożliwiał kontrolę jego rzetelności i zupełności, a także naruszał zasady postępowania administracyjnego dotyczące wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. W ponownym postępowaniu organ ma obowiązek uzyskać od inwestora jeden, spójny raport z trzema wariantami inwestycji i przedstawić go do ponownej opinii właściwym organom.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, raport nie spełniał wymogów, ponieważ brakowało szczegółowego opisu i analizy racjonalnego wariantu alternatywnego, co uniemożliwiało ocenę jego odmienności od innych wariantów i zakresu oddziaływania.

Uzasadnienie

Raport nie zawierał spójnej koncepcji racjonalnego wariantu alternatywnego, a jedynie zbiór pomysłów, co uniemożliwiło organowi dokonanie rzetelnej oceny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.u.i.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Raport o oddziaływaniu na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

u.u.i.ś. art. 77 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Organ prowadzący postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań jest zobowiązany do uzgodnienia lub uzyskania opinii od innych organów, w tym Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uwzględnienia skargi w przypadku stwierdzenia innych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

u.u.i.ś. art. 77 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Organ występujący o uzgodnienie lub opinię przedkłada raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach postępowania sądowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit c)

Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 1 pkt 37 lit. d i pkt 54 lit. b

Klasyfikacja przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Konstytucja RP art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada zrównoważonego rozwoju.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawierał opisu i analizy racjonalnego wariantu alternatywnego. Organ nie uzyskał ponownej opinii Inspektora Sanitarnego po uzupełnieniu raportu. Brak spójnego dokumentu raportu uniemożliwiał kontrolę jego rzetelności i zupełności.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżących dotyczące merytorycznej wartości raportu (bez przedstawienia kontrraportu) nie zostały uwzględnione. Kolegium uznało za niezasadne zarzuty sprowadzające się w głównej mierze do sprzeciwu wobec realizacji przedsięwzięcia w przyjętym układzie budynków.

Godne uwagi sformułowania

nie wystarczy zatem samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, konieczne jest jeszcze wykazanie, że mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy i to wpływ istotny Do wzruszenia ustaleń wynikających z raport potrzebny jest zatem dowód przeciwny o równej wartości dowodowej, sporządzony przez podmiot posiadający wiadomości specjalne w tym zakresie (wspomniany tzw. kontrraport) Raport może być kwestionowany przez strony, jak również przedstawicieli społeczeństwa Wobec braku szczegółowego opisu wszystkich elementów proponowanego racjonalnego wariantu alternatywnego, jasnego wskazania jakie rozwiązania ten wariant tworzą, a jakie nie oraz braku szczegółowej analizy racjonalnego wariantu alternatywnego nie sposób ocenić czym on dokładnie różni się od innych wariantów oraz na czym dokładnie polega inny zakres oddziaływania tego wariantu na środowisko. Opinii organu opiniującego nie mogą zastępować własne oceny Kolegium wypowiadającego się odnośnie nowych informacji wynikających z uzupełnień raportu.

Skład orzekający

Grzegorz Saniewski

sprawozdawca

Joanna Brzezińska

przewodniczący

Mariusz Pawełczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące raportu o oddziaływaniu na środowisko, w szczególności analiza wariantów, oraz obowiązek uzyskiwania opinii organów opiniujących po uzupełnieniu materiału dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniach środowiskowych, które mają bezpośredni wpływ na realizację inwestycji i ochronę środowiska. Pokazuje, jak istotne są rzetelne raporty i prawidłowe procedury opiniowania.

WSA uchyla decyzję środowiskową: wadliwy raport i brak opinii sanitarnej kluczowe dla losów inwestycji.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 400/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 247
art. 66 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi B. W., J. Z. i Ł. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z [...] grudnia 2021 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wójt Gminy S., na podstawie art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82 ust. 1 i 3, art. 83 oraz art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247 ze zm., zwanej w skrócie "u.u.i.ś."), decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...].DK/MS/WP ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na realizacji zabudowy produkcyjno - biurowo - magazynowej z zapleczem socjalnym oraz towarzyszącą infrastrukturą drogową i techniczną, na działkach nr: [...] obręb P. , gmina S..
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli B. W., J. Ż., i Ł. G. zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 6 ust. 2 u.p.o.ś. poprzez błędną wykładnię oraz nieuzasadnione zastosowanie zasady przezorności w sytuacji, gdy brak było ku temu przesłanek;
b) art. 5 Konstytucji RP w zw. z art. 3 pkt 50 u.p.o.ś. poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie o niepełne, niespójne i niepotwierdzone argumenty przyrodnicze bez podjęcia próby ich pogodzenia z wartościami społecznymi, gospodarczymi i politycznymi (zasada zrównoważonego rozwoju); uzupełniona przez wnioskodawcę dokumentacja nie była przedmiotem uzupełnionych opinii przez powołane w przepisach instytucje,
c) art. 6 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na art. 6 ust. 2 u.p.o.ś. wyrażającym ogólną (zasadę przezorności) podczas, gdy stanowi ona jedynie dyrektywę interpretacyjną i nie powinna stanowić samodzielnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia;
d) nieuwzględnienie w treści warunków realizacji spornej inwestycji warunków ochrony przyrody, a ogranicza się jedynie do stwierdzenia, iż dla ,,zachowanego stanowiska kocanek pisakowych nie istnieje zagrożenie znaczącego pogorszenia się stanu populacji gatunku w regionie" czyniąc to stwierdzenie bez odwołania się do poglądów nauki przedmiotu w zakresie, a nadto pomijając w treści skarżonej decyzji inne gatunki zwierząt występujące na tym terenie i wpływ inwestycji na szlaki i migracji oraz siedliska.
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj:
a) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez nieodniesienie się do zarzutów formułowanych przez mieszkańców w ramach konsultacji społecznych, co doprowadziło organ do błędnych wniosków dotyczących planowanej inwestycji oraz przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie;
b) art. 77 ust. 1 u.p.o.ś. poprzez złamanie obowiązku dokonywania uzgodnień na każdym etapie postępowania także po wery?kacji stanowiska organu współpracującego,
c) art. 12 k.p.a. w zw. z art. 49 k.p.a. oraz art. 9 i 8 k.p.a. poprzez dokonanie błędnego pouczenia stron postępowania w przedmiocie przysługującego im odwołania w szczególności co do terminu jego wniesienia, ograniczając treść pouczenia jedynie do kategorii podmiotów, którym decyzja jest doręczona w sposób tradycyjny,
d) art. 9 i 8 k.p.a. ograniczając postępowanie dowodowe jedynie do potwierdzenia prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu wydanym przez RDOŚ bez odniesienia się do zarzutów zaprezentowanych przez odwołujących oraz innych mieszkańców w ramach ,,konsultacji społecznych",
e) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania jakie dane dotyczące populacji i szlaków ptaków, a także dzikich zwierząt zostały przyjęte przez organy uczestniczące w postępowaniu jako udowodnione, brak wskazania na jakich publikacjach opierały się organy uczestniczące w postępowaniu ustalając dane niezbędne do przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko oraz brak powołania publikacji, na których opierały się organy uczestniczące W postępowaniu,
f) art. 64 § 2 k.p.a. przez RDOŚ wobec uzupełnienia przez Wnioskodawcę - inwestora dla spornego przedsięwzięcia dokumentacji z uchybieniem terminu zakreślonego przez organ administracji,
g) brak uwzględnienia w skarżonej decyzji informacji o łagodzeniu występujących kon?iktów społecznych na tle powstającego przedsięwzięcia.
W treści odwołania Skarżący zwrócili uwagę, że głównym powodem protestów społeczności P. wobec realizacji inwestycji w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych (ok. 20 m) była lokalizacja hal na kierunku północ – południe, która powodowała przenoszenie się zanieczyszczenia powietrza oraz hałasu na zabudowania mieszkalne położone w północnej części P.. Mieszkańcy domagali się lokalizacji hal w kierunku wschód – zachód i położenia hal równolegle do ul. [...], co znacznie ograniczyłoby przenikanie szkodliwych emisji na teren zabudowy mieszkalnej.
Odwołujący się wskazali także, że organ nie przesłał do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego całości Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (wraz z kolejnymi jego uzupełnieniami) w celu zaopiniowania. Opinia tego organu została wydana wyłącznie w oparciu o podstawową wersję Raportu, z pominięciem jego czterech uzupełnień z [...] grudnia 2020 r., 18 marca, 5 maja i [...] maja 2021 r.
Odwołujący podnieśli także, że przedstawiony przez inwestora wariant alternatywny, polegający na wprowadzeniu dodatkowego ruchu "okrężnego" wokół planowanych obiektów oraz zmiany punktów dokujących nie stanowi racjonalnego wariantu alternatywnego. Inwestor nie przedstawił żadnej w Raporcie jakiegokolwiek wariantu inwestycji z uwzględnieniem innej lokalizacji budynków, nie przeanalizował możliwości jakiegokolwiek zmniejszenia skali inwestycji, które znacząco ograniczyłoby emisję hałasu oraz zanieczyszczenia powietrza na terenie zabudowy mieszkaniowej
W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium ustaliło, że planowane przedsięwzięcie będzie składało się z: zabudowy produkcyjno-biurowo-magazynowej z funkcją socjalną, hal z wydzielonymi funkcjami magazynowo - logistycznymi, produkcyjnymi i administracyjno-biurowymi, budynku portierni i budynku pompowni wraz ze zbiornikiem do celów przeciwpożarowych, zbiorników retencyjno-ewaporacyjnych wody deszczowej o pojemności ok. 2500 m3 każdy, terenów komunikacyjnych (drogi, place manewrowe, chodniki i parkingi), murków oporowych, przyłączy, instalacji wodociągowej, instalacji kanalizacji deszczowej, instalacji kanalizacji sanitarnej, instalacji gazowej, instalacji elektrycznej, ogrodzenia terenu, instalacji wewnętrznych. W obiekcie mają być świadczone kompleksowe usługi związane z magazynowaniem i dystrybucją towarów w opakowaniach zjednostkowanych oraz lekkiej nieuciążliwej produkcji. Całkowita powierzchnia przedsięwzięcia wniesie ok 19,4 ha, a powierzchnia zabudowy 7,7 ha.
Teren planowanej inwestycji jest objęty obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Rady Gminy S. nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części miejscowości P. (Dz. Urz. Woj. Kuj .-Pom. z 2019 r. poz. 6535) i leży na obszarach oznaczonych jako 2P/U, 3P/U - tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów z dopuszczeniem zabudowy usługowej, 1ZP, 6ZP -tereny zieleni urządzonej oraz KDW1 - tereny drogi wewnętrznej i KD-S1 - tereny drogi publicznej ekspresowej. Planowane przedsięwzięcie stosownie do § 3 ust. 1 pkt 37 lit. d i pkt 54 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1839) zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Kolegium za niezasadne uznało zarzuty sprowadzające się w główne mierze do sprzeciwu wobec realizacji przedsięwzięcia w przyjętym układzie budynków.
Kolegium stwierdziło, że wbrew twierdzeniom Skarżących raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawiera opis racjonalnego wariantu alternatywnego, jak również wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.
Także wydane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. postanowienie z dnia [...] maja 2021 r. odpowiada prawu. Bez znaczenia pozostaje fakt udzielenia przez inwestora odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie do uzupełnienia raportu po wskazanym terminie, gdyż wezwanie to było oparte na treści art. 50 § 1 k.p.a., nie zaś art. 64 § 2 k.p.a. i skutkiem niezachowania wskazanego w wezwaniu terminu było wstrzymanie terminu wydania przez organ postanowienia. Samo postanowienie jest zgodne z prawem, kompletne i nie zawiera błędów. Kolegium wskazało, że zarówno organ l instancji jak i organy opiniujące, w tym przede wszystkim Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska odnieśli się i przy wydawaniu opinii uwzględnili znajdującą się w pobliżu zabudowę mieszkaniową. Z opinii tych wynika, iż realizacja i eksploatacja przedmiotowej inwestycji nie będzie skutkować niekorzystnym wpływem na środowisko przyrodnicze i krajobraz, a przyjęte działania minimalizujące mają wyeliminować zidentyfikowane zagrożenia względem stwierdzonych elementów środowiska przyrodniczego, w tym roślin i zwierząt. Organy te, specjalizujące się w dokonywaniu przedmiotowych ocen, nie wskazały na istnienie zagrożenie dla środowiska, w związku z funkcjonowaniem planowanej inwestycji. Podniesione zaś przez Skarżących zarzuty nie są niczym poparte.
Odnosząc się do nieuwzględnienia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. w wydanej opinii z dnia [...] listopada 2020 r. przedłożonego przez inwestora uzupełnienia raportu Kolegium wskazało, iż wprowadzone zmiany wprowadzające dodatkowe zabezpieczenia polegające na budowie ekranów akustycznych pomiędzy obiektami od strony północnej (ul. M. ) oraz wprowadzony pas zieleni izolacyjnej niskiej i wysokiej o szerokości 10 m, na północnej granicy działek pozostają bez wpływu na wydaną opinię. Ponadto jeżeli wcześniejsze warunki w ocenie ww. organu spełniały określone przez niego wymagania dotyczące środowiskowych uwarunkowań, to należy uznać, iż spełniają je warunki rozszerzające ochronę środowiskową.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnego pouczenie przez organ czy i w jakim trybie służy stronom odwołanie od decyzji, możliwości zrzeczenia się odwołania i jego skutkach Kolegium podniosło, że w związku z treścią art. 74 ust. 3 u.i.o.ś. ze względu na ilość stron postępowania w toku postępowania zawiadomienia, w tym i o wydaniu decyzji były dokonywane zgodnie z art. 49 k.p.a poprzez obwieszczenia. O wydaniu decyzji obwieszczenie zamieszczono na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy w [...] oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w S. i tablicy ogłoszeń sołectwa P..
W złożonej do Sądu skardze na decyzję Kolegium B. W., J. Ż., i Ł. G. wnieśli o jej uchylenie zarzucając naruszenie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji, w szczególności zaś:
- art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty odwołania wniesionego przez Skarżących, nierozpatrzenie wszystkich żądań strony i nieustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze,
- art. 11 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu skarżonej decyzji do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez Skarżących,
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak ponownego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nieprzeprowadzenie ponownej merytorycznej oceny tych dowodów, w szczególności poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów formułowanych przez Skarżących w odwołaniu, a jedynie wskazanie w skażonej decyzji, iż Skarżący "nie przedstawili żadnych dowodów popierających i uzasadniających przedstawione w odwołaniu wątpliwości" oraz przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela w pełni stanowiska Skarżących.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że zarzuty w skardze dotyczą wyłącznie naruszeń proceduralnych. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a.") sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystarczy zatem samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, konieczne jest jeszcze wykazanie, że mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy i to wpływ istotny.
Należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji Kolegium co do zasady odniosło się do stanowiska Skarżących zawartych w odwołaniu. Zrekapitulowanie tego stanowiska poprzez wskazanie iż w głównej mierze sprowadza się ono do sprzeciwu wobec przyjętego układu budynków planowanej inwestycji (skutkującego większym oddziaływaniem akustycznym na teren zabudowany niż układ wskazywany przez Skarżących) i odniesienie się do tak sprecyzowanej istoty stanowiska Skarżących poprzez wskazanie na treść raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (w którym analizowane jest oddziaływanie akustyczne) nie może być uznane same w sobie za naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza że sami Skarżący w odwołaniu wskazują na układ budynków jako zasadniczy problem w sprawie.
Kwestionowane przez Skarżących dane dotyczące populacji i szlaków ptaków, a także dzikich zwierząt są częścią raportu o oddziaływaniu na środowisko. Raport jest dokumentem prywatnym o szczególnej mocy dowodowej, który zostaje sporządzony przez osobę posiadającą fachową wiedzę i wiadomości specjalne. Raport jest weryfikowany w toku postępowania administracyjnego, zarówno w formie współdziałania przez organy wyspecjalizowane (art. 77 ust. 1 u.o.i.ś.), jak i przez organ główny. Oparcie raportu na wiadomościach specjalnych oznacza, że inne strony postępowania, które chcą podważyć ustalenia raportu, mogą przedłożyć opracowanie również oparte na wiadomościach specjalnych (tzw. kontrraport). Nie jest wystarczające podważanie w sposób wyrywkowy merytorycznych (specjalistycznych) ustaleń raportu. Do wzruszenia ustaleń wynikających z raport potrzebny jest zatem dowód przeciwny o równej wartości dowodowej, sporządzony przez podmiot posiadający wiadomości specjalne w tym zakresie (wspomniany tzw. kontrraport). Strona kwestionująca przyjętą metodologię raportu winna przedstawić organowi taki kontrraport do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Byłby on wtedy przedmiotem analizy organu, podobnie jak raport sporządzony przez inwestora, której wyniki organ winien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji. W niniejszej sprawie takiego specjalistycznego kontrdowodu Skarżący nie przedstawiłli, toteż zarzuty skupiające się na wartości merytorycznej raportu nie mogą zostać uwzględnione.
Inną kwestią jest natomiast ocena, czy raport spełnia ustawowe wymogi odnośnie jego zakresu określonego art. 66 u.u.i.ś. Organ nie jest przy tym związany treścią raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co powoduje, że dokonując jego oceny powinien dążyć do wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowanie zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych, a także społecznych. Organ nie jest związany treścią raportu, a ustalenia w nim zawarte mogą służyć wydaniu decyzji, gdy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości. Raport może być kwestionowany przez strony, jak również przedstawicieli społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2008 r., II OSK 1113/07, wyrok NSA z dnia 23 lutego 2007 r., II OSK 363/06, CBOSA).Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:
a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,
b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru.
Z powyższej regulacji wynika, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny, po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru. Wskazać należy, że celem wariantowania jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym.
W przedmiotowej sprawie w pierwszej wersji raportu (przekazanego organowi w październiku 2020 r. – k. 223 akt administracyjnych) przedstawiono wariant inwestora, wariant niepodejmowania przedsięwzięcia a jako racjonalny wariant alternatywny wskazano możliwość dodatkowej budowy stacji paliw w ramach planowanego przedsięwzięcia wraz z myjnią samochodową, budowy ujęcia wód podziemnych, odprowadzania wód opadowych i roztopowych, zaopatrzenia w ciepło (kotłownia centralna). W opracowaniu tym nie znalazł się jednakże żaden szczegółowy opis ani żadna szczegółowa analiza elementów różniących wariant inwestora od racjonalnego wariantu alternatywnego. Sytuacji tej w istocie nie zmieniły kolejne uzupełnienia raportu. W uzupełnieniu raportu przekazanym organowi [...] maja 2021 r. (k. 533) przedstawiono trzy warianty, przy czym w pkt 2.2. odnośnie racjonalnego wariantu alternatywnego wskazano (k. 550 – 553) wskazano, że "dotyczy" on budowy własnego ujęcia wód podziemnych, odprowadzania wód opadowych i roztopowych (wprowadzenie wód opadowych i roztopowych do studni chłonnych), zaopatrzenia w ciepło (kotłownia centralna), rozmieszczenia obiektów biurowo - socjalnych oraz organizacji ruchu na terenie przedsięwzięcia. Wskazano również, że "dodatkowe rozważane racjonalne warianty alternatywne mogą dotyczyć rozwiązań szczegółowych, np. gospodarki ściekami komunalnymi (własna biologiczno – mechaniczna oczyszczalnia ścieków, z odprowadzeniem oczyszczonych ścieków do studni chłonnych i zbiorników odprowadzających". Z powyższego opisu wynika, że inwestor jako racjonalny wariant alternatywny przedstawił nie tyle spójną koncepcję innego sposobu zrealizowania inwestycji dająca się porównać z koncepcjami tworzącymi inne warianty, ile pewien zbiór pomysłów, w którym trudno zweryfikować co jest, a co nie jest częścią koncepcji, która jest w sposób ogólny analizowana w tabeli przedstawiającej oddziaływanie tego wariantu na środowisko (k. 552). Wobec braku szczegółowego opisu wszystkich elementów proponowanego racjonalnego wariantu alternatywnego, jasnego wskazania jakie rozwiązania ten wariant tworzą, a jakie nie oraz braku szczegółowej analizy racjonalnego wariantu alternatywnego nie sposób ocenić czym on dokładnie różni się od innych wariantów oraz na czym dokładnie polega inny zakres oddziaływania tego wariantu na środowisko. Szczegółowa część uzupełnienia raportu z maja 2021 r. wskazuje wprawdzie na różnice w oddziaływaniu akustycznym i oraz emisji gazów i pyłów, ale brak analizy innego rodzaju oddziaływań które miałby być częścią racjonalnego wariantu alternatywnego (gospodarka wodami opadowymi, roztopowymi oraz ewentualnie ściekami, o ile przyjąć, że zmiany w tym zakresie także są częścią racjonalnego wariantu alternatywnego).
Powyższe prowadzi do wniosku, że raport nie spełnia warunku określonego w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś.
Zasadne jest stanowisko Skarżących odnośnie naruszenia obowiązku opiniowania projektu w zakresie dotyczącym uzyskania opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (art. 77 ust. 1 pkt 2 u.u.i.ś.). W przedmiotowej sprawie inspektor sanitarny wypowiedział się w formie opinii [...] listopada 2020 r. tj. w momencie, kiedy w sprawie został przedstawiona jedynie pierwotna wersja raportu, z października 2020 r. Organ prowadzący postępowanie nie występował do inspektora sanitarnego o opinię, mimo że raport był kilkakrotnie uzupełniany w istotny sposób m.in. poprzez przedstawienie wariantów inwestycji nieujętych w pierwotnej wersji raportu oraz o analizę oddziaływania akustycznego i zanieczyszczeń powietrza (uzupełnienie z maja 2021 r.). W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie powinien zwrócić się do inspektora sanitarnego o ponowną opinię uwzględniająca uzupełniony raport oddziaływania na środowisko. Należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 77 ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś. organ występujący o uzgodnienie lub opinię, o których mowa w ust. 1, przedkłada raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Przepis ten ma na celu to, aby organ opiniujący mógł przy wydawaniu opinii wziąć pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony przez organ orzekający i odnieść się do niego, biorąc pod uwagę wiedzę merytoryczną i kompetencje organu opiniującego. Jakkolwiek opinia ta nie ma charakteru wiążącego, to ma ona stanowić istotny składnik materiału dowodowego, mając na względzie posiadaną przez organ opiniujący wiedzę specjalistyczną. Z kolei organ wydający decyzję w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia w chwili orzekania musi dysponować pełnym i aktualnym materiałem dowodowym (art. 77 § 1 k.p.a.). Warunek ten nie jest spełniony w sytuacji, w której już po wydaniu opinii przez PPIS raport oddziaływania na środowisko zostaje uzupełniony w zakresie, w jakim może to mieć wpływ na treść opinii. Opinii organu opiniującego nie mogą zastępować własne oceny Kolegium wypowiadającego się odnośnie nowych informacji wynikających z uzupełnień raportu.
Należy ponadto zauważyć, że przedstawienie raportu poprzez przedłożenie go w różniących się od siebie wersjach i z obszernymi uzupełnieniami uniemożliwia de facto kontrolę spójności, rzetelności oraz zupełności tego opracowania jako merytorycznej całości. W takiej sytuacji orzekanie przez organ pomimo braku dysponowania jednym spójnym dokumentem stanowiącym raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko należy uznać za naruszenie ciążącego na organie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do załatwienia sprawy (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.)
Z tych względów należy uznać, że decyzje organów obu instancji naruszają art. 66 ust. 1 pkt 5 oraz art. 77 ust. 1 pkt 2 u.u.i.ś., a nadto art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co zasadnym czyniło uchylenie zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
W ponownym postępowaniu organ winien orzec na podstawie uzupełnionego raportu, stosownie do powyższego stanowiska Sądu. Organ winien przy tym uzyskać od inwestora raport w formie jednego, spójnego dokumentu przedstawiającego trzy warianty inwestycji. Warianty powinny być opisane w sposób pozwalający na ocenę, jakie rozwiązania faktycznie stanowią część danego wariantu. Tak sporządzony raport powinien także być przedstawiony Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu celem wydania uzupełniającej opinii.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI