II OSK 1221/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-29
NSAAdministracyjneWysokansa
warunki zabudowyelektrownia fotowoltaicznaOZEprawo budowlaneplanowanie przestrzennedobry sąsiadNSAWSAinwestycje

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że budowa elektrowni fotowoltaicznej o mocy powyżej 100 kW nie wymaga spełnienia przesłanki "dobrego sąsiedztwa", gdyż stosuje się do niej art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Sprawa dotyczyła ustalenia warunków zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej. WSA uchylił decyzje organów administracji, uznając, że inwestycja nie spełnia przesłanki "dobrego sąsiedztwa" i że art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie ma zastosowania do instalacji o mocy powyżej 100 kW. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma zastosowanie do takich instalacji, niezależnie od ich mocy, i nie wymaga spełnienia wymogu "dobrego sąsiedztwa".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzje organów administracji dotyczące warunków zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej, uznając, że inwestycja nie spełnia przesłanki "dobrego sąsiedztwa" i że przepis art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), zwalniający instalacje OZE z tego wymogu, nie ma zastosowania do instalacji o mocy powyżej 100 kW. Sąd argumentował, że przepis ten powinien być interpretowany systemowo z przepisami dotyczącymi studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz że inwestycja stanowi zabudowę przemysłową. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. ma zastosowanie do elektrowni fotowoltaicznych o mocy powyżej 100 kW, niezależnie od ich mocy, i że nie ma podstaw do stosowania wykładni systemowej z przepisami dotyczącymi studium ani do kwalifikowania inwestycji jako zabudowy przemysłowej w kontekście tego przepisu. NSA podkreślił, że przepis ten nie wprowadza ograniczeń mocowych i powinien być interpretowany literalnie, a także że ustalanie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej jest dopuszczalne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma zastosowanie do elektrowni fotowoltaicznych o mocy powyżej 100 kW, niezależnie od ich mocy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przepis art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wprowadza ograniczeń mocowych i powinien być interpretowany literalnie. Wykładnia systemowa z przepisami dotyczącymi studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz odwoływanie się do uzasadnienia projektu ustawy lub przepisów o zabudowie przemysłowej nie są właściwe w tym kontekście.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ma zastosowanie do instalacji OZE o mocy powyżej 100 kW, zwalniając je z wymogu "dobrego sąsiedztwa".

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.o.z.e. art. 2 § 13

Ustawa o odnawialnych źródłach energii

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie planistyczne art. 3 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

rozporządzenie środowiskowe 2010 art. 3 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

rozporządzenie środowiskowe 2010 art. 9 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

rozporządzenie środowiskowe 2019 art. 3 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 2 § 6

u.p.z.p. art. 64b

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 lutego 2024 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 31

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 61 ust. 3 u.p.z.p. ma zastosowanie do elektrowni fotowoltaicznych o mocy powyżej 100 kW, zwalniając je z wymogu "dobrego sąsiedztwa". Wykładnia systemowa z przepisami dotyczącymi studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest właściwa dla interpretacji art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Ustalanie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej jest dopuszczalne.

Odrzucone argumenty

WSA uznał, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie ma zastosowania do instalacji OZE o mocy powyżej 100 kW. WSA uznał, że inwestycja stanowi zabudowę przemysłową w rozumieniu rozporządzenia środowiskowego 2019, co wyłącza zastosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. WSA uznał, że ustalenie warunków zabudowy powinno odnosić się do działki objętej wnioskiem jako całości.

Godne uwagi sformułowania

poprzestanie na wykładni językowej nie zawsze wystarcza do prawidłowej rekonstrukcji obowiązującej normy pozajęzykowe metody wykładni należy traktować jako "współdziałające" z metodą wykładni językowej studium, jako akt kierownictwa wewnętrznego, nie wiąże powszechnie i nie może stanowić materialnoprawnej podstawy do rozstrzygania przez organ administracji publicznej w sprawie indywidualnej nie można zgodzić się z uznaniem, że planowana inwestycja ma polegać na zabudowie przemysłowej w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia środowiskowego 2019 nie można też zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który stwierdził, że przez pojęcie terenu, którego dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, należy zawsze rozumieć obszar działki ewidencyjnej jako całości

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Tomasz Bąkowski

sprawozdawca

Grzegorz Rząsa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście instalacji OZE o mocy powyżej 100 kW oraz dopuszczalność ustalania warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów prawa planistycznego i może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących lokalizacji instalacji OZE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z rozwojem OZE i interpretacją przepisów planistycznych, co jest istotne dla wielu inwestorów i samorządów.

Elektrownie fotowoltaiczne powyżej 100 kW nie potrzebują zgody sąsiadów? NSA rozstrzyga kluczową kwestię dla OZE.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1221/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Robert Sawuła /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
II SA/Bd 392/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-08-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant asystent sędziego Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 392/21 w sprawie ze skargi A.O. i E.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 4 stycznia 2021 r. nr SKO-4212/217/2020 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 392/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.O. i E.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z 4 stycznia 2021 r., nr SKO-4212/217/2020 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza N. z 30 października 2020 r., nr 23/2020 (pkt 1) i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz A.O. i E.O. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Po rozpatrzeniu wniosku inwestora P. sp. z o.o. z siedzibą w W., Burmistrz N. decyzją z 30 października 2020 r., znak: IKS.6730.21.2020.MM, ustalił warunki zabudowy dla zmiany zagospodarowania terenu polegającej na budowie elektrowni fotowoltaicznej o łącznej mocy do 2 MW wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na terenie działki nr [...] (w części), obręb geodezyjny R. [...], gm. N.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli A.O. oraz E.O. Odwołujący się zarzucili naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020 r. poz. 293 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p.") oraz § 3 ust. 1 w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71, dalej: "rozporządzenie środowiskowe 2010"), a także art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "k.p.a."). Odwołujący się wskazali na kwalifikowanie systemów fotowoltaicznych jako zabudowy przemysłowej i na brak w sąsiedztwie projektowanej inwestycji jakichkolwiek obiektów przemysłowych – co sprzeciwia się przyjęciu, że planowana elektrownia słoneczna spełnia przesłankę "dobrego sąsiedztwa".
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania SKO zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego planowana inwestycja wraz z niezbędną infrastrukturą stanowi instalację odnawialnego źródła energii, a zatem nie wymaga spełnienia warunku "dobrego sąsiedztwa" z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Organ uznał również za dopuszczalne ustalenie warunków zabudowy dla fragmentu działki inwestycyjnej. Wyjaśnił przy tym, że w przypadku większych działek możliwe jest określenie we wniosku granic terenu przeznaczonego na realizację zamierzenia budowlanego jedynie do części działki ewidencyjnej i w konsekwencji wskazanie tego terenu w decyzji o warunkach zabudowy oraz uwidocznienie tej części działki w załączniku graficznym. Z uwagi zaś na wskazanie we wniosku inwestora powierzchni zabudowy planowanej inwestycji na 0,99 ha SKO uznało, że inwestycja ta, zgodnie z powoływanymi w odwołaniu przepisami rozporządzenia środowiskowego nie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A.O. oraz E.O. ponowili argumentację wyrażoną w uzasadnieniu odwołania. Ponowili także zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 oraz ust. 5 u.p.z.p., przepisów rozporządzenia środowiskowego 2010, a także art. 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu, gdyż wydane zostały z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegającym na niewyjaśnieniu stanu faktycznego, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1, 2 i ust. 3 u.p.z.p., które to naruszenie, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., miało wpływ na wynik sprawy.
Sąd wskazał, że jak wynika z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. (w brzmieniu nadanym mu przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. – Dz.U. z 2019 r. poz. 1524 – zmieniającej nin. ustawę z dniem 29 sierpnia 2019 r., dalej: "nowela 2019"), przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Z kolei z art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2021 r. poz. 610, dalej: "u.o.z.e.") wynika, że instalacja odnawialnego źródła energii – oznacza instalację stanowiącą wyodrębniony zespół: a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub, b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego – a także połączony z tym zespołem magazyn energii, w tym magazyn biogazu rolniczego.
W ocenie Sądu z literalnego brzmienia przywołanej ustawy po pierwsze wynika, że elektrownia fotowoltaiczna nie jest urządzeniem technicznym, a po drugie wnioskować by można, że każda elektrownia fotowoltaiczna – będąc urządzeniem służącym do wytwarzania energii, w którym energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, spełnia warunek określony w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. – co by oznaczało, że do jej budowy nie potrzeba spełnienia zasady tzw. "dobrego sąsiedztwa".
Zdaniem Sądu dokonanie interpretacji ww. przepisu z zastosowaniem reguł jedynie wykładni literalnej (jak uczyniły to organy obu instancji) nie jest prawidłowe. Z uzasadnienia projektu noweli 2019 (projekt ustawy druk VIII.3656) wynika, że rozszerzenie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. o instalacje odnawialnego źródła energii powiązano z potrzebą wspierania rozwoju prokonsumenckiego wytwarzania energii elektrycznej, a więc przez podmioty będące odbiorcami końcowymi wytwarzającymi energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej (por. art. 1 pkt 27a noweli 2019). Wobec powyższego – zdaniem Sądu – należy odwołać się też do reguł wykładni systemowej i przyjąć, że stosowanie przepisu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym od 29 sierpnia 2019 r. – powinno być dokonywane z uwzględnieniem pozostałych przepisów u.p.z.p., normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (chodzi o art. 10 ust. 2a u.p.z.p. i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p.).
Regulacja przepisów art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. oznacza, że rozmieszczenie tego rodzaju urządzeń infrastruktury energetycznej należy do decyzji organów gminy w ramach władztwa planistycznego, przy czym ustalenia w tym przedmiocie są obligatoryjne w studium, a fakultatywne w planie miejscowym. W konsekwencji uprawnione jest wnioskowanie, że realizacja urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW na obszarze gminy, zarówno na podstawie planu miejscowego, jak też decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, może odbyć się tylko na obszarach wskazanych w studium. Skoro więc z woli ustawodawcy lokalizowanie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW wymaga uprzedniego określenia obszarów przeznaczonych na ten cel w studium, to oznacza, że tego rodzaju inwestycje mają istotne znaczenie dla kształtowania lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, a zwłaszcza ładu przestrzennego w gminie. Nie sposób zatem uznać, że lokalizacja urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., miałaby być na podstawie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zwolniona od wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Treść art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. świadczy o tym, że wolą ustawodawcy jest aby inwestycje, w ramach których planuje się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, były realizowane przede wszystkim na podstawie ustaleń planu miejscowego. Nie wyklucza to oczywiście możliwości ubiegania się o decyzję o warunkach zabudowy takiej inwestycji, ale wówczas wymagane jest spełnienie wymogów art. 61 ust. 1 pkt 1–5 u.p.z.p.
Dodatkowo Sąd uznał, że przedmiotowa inwestycja jest zabudową przemysłową w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie środowiskowe 2019"), a więc inną niż ta, o której mowa w art. 61 ust. 3 u.p.z.p.
Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1588, dalej: "rozporządzenie planistyczne"). Z § 3 ust. 1 rozporządzenia planistycznego wynika zaś obowiązek wyznaczenia obszaru analizowanego wokół działki budowlanej, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu i przeprowadzenia na nim analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1-5 u.p.z.p. Organ I instancji czynności tych nie przeprowadził, zaś organ odwoławczy stanowisko te zaakceptował. Stąd też Sąd przyjął, że decyzje obu organów zostały podjęte z naruszeniem art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. w zw. z § 3 ust. 1-2 rozporządzenia planistycznego i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym nie wyjaśniono stanu faktycznego w sprawie, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Według Sądu wadliwość zaskarżonych decyzji wynika nadto z faktu ustalenia warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej nr [...]. Ustalenie warunków zabudowy powinno bowiem odnosić się do działki objętej wnioskiem jako całości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła P. sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. przez jego niezastosowanie, polegające na – wynikającym z uzasadnienia wyroku – uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż dla wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, stanowiącej instalację odnawialnego źródła energii według definicji zawartej w art. 2 pkt 13 u.o.z.e. konieczne jest spełnienie wymogów z art. 61 ust. 1 pkt 1-5, podczas gdy wprost z literalnego brzmienia przepisów wymóg ten nie ma zastosowania w niniejszym postępowaniu.
Na podstawie powyższego zarzutu wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona rozwinęła stanowisko przedstawione w zarzucie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną należało uznać za uzasadnioną.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że stanowisko Sądu I instancji, według którego, dopuszczalność realizacji planowanej inwestycji powinna być uzależniona od wypełnienia wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., ponieważ przy budowie elektrowni fotowoltaicznej nie ma zastosowania art. 61 ust. 3 u.p.z.p., opiera się na: 1) wykładni systemowej, zgodnie z którą stosowanie przepisu art. 61 ust. 1 i 3 u.p.z.p. powinno być dokonywane z uwzględnieniem pozostałych przepisów u.p.z.p. regulujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, to jest art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p.; 2) uzasadnieniu projektu ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (druk nr VIII.3656), z którego wynika, że rozszerzenie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. o instalacje odnawialnego źródła energii powiązano z potrzebą wspierania rozwoju prosumenckiego wytwarzania energii elektrycznej, a więc przez podmioty będące odbiorcami końcowymi wytwarzającymi energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii wyłącznie na własne potrzeby w mikroinstalacji; 3) przyjęciu, że planowana inwestycja ma polegać na zabudowie przemysłowej w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia środowiskowego 2019.
Odnosząc się do tak umotywowanego stanowiska Sądu należy stwierdzić, że: po pierwsze, art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wprowadza żadnych ograniczeń w zależności od mocy, jaką posiada określona instalacja odnawialnego źródła energii. Należy zatem przyjąć, że przepis ten sam w sobie nie przysparza wątpliwości interpretacyjnych. Tym niemniej rację ma Sąd I instancji, że poprzestanie na wykładni językowej nie zawsze wystarcza do prawidłowej rekonstrukcji obowiązującej normy. Stąd też w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym postuluje się weryfikację znaczenia przepisów przez inne rodzaje wykładni nawet wtedy, gdy wykładnia językowa doprowadzi do ustalenia jednego językowo możliwego znaczenia normy (J. Wróblewski, Wykładnia prawa [w:] W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986, s. 444). Podkreśla się też, że pozajęzykowe metody wykładni należy traktować jako "współdziałające" z metodą wykładni językowej (wyrok NSA z 24.01.2017 r., I OSK 731/15, LEX nr 2248054. Podobnie m.in. w wyroku NSA z 7.07.2011 r., I OSK 267/11). Służą one nie tylko modyfikacji wyniku uzyskanego przy użyciu metody językowej, ale – w zależności od danego przypadku – mogą również posłużyć wzmocnieniu jego uzasadnia.
Wykorzystanie w realiach niniejszej sprawy użycia przez Sąd I instancji systemowej metody wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. przez odwołanie się do treści art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie jest jednak właściwe. Co prawda wszystkie wymienione wyżej przepisy są zawarte w tej samej ustawie, jednakże z uwagi na charakter decyzji o warunkach zabudowy oraz prawną konstrukcję studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, błędne byłoby uznanie ich powiązania (w zakresie wskazanym przez Sąd I instancji) w kontekście wykładni systemowej. Studium, jako akt kierownictwa wewnętrznego, określa politykę przestrzenną gminy i wiąże organy gminy przy sporządzaniu i uchwalaniu planów miejscowych. Jego ustalenia, do momentu w którym nie zostaną "przeniesione" do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie wiążą powszechnie i nie mogą stanowić materialnoprawnej podstawy do rozstrzygania przez organ administracji publicznej w sprawie indywidualnej.
Natomiast decyzje o warunkach zabudowy, zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.z.p., określają sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ich treść jest wypadkową ogólnego porządku planistycznego kształtowanego przez ustawy oraz inne akty normatywne o powszechnej mocy obowiązującej. Zatem ustalenia zawarte w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie mogą z uwagi na ich wewnętrzy charakter wiązać organu wydającego decyzję administracyjną. Ta bowiem jest wydawana na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących. Tym samym dopuszcza się sytuację, w której decyzja o warunkach zabudowy będzie zawierać ustalenia odmienne od ustaleń przyjętych w studium. Tak więc to, że gmina w studium planuje przeznaczyć dany teren pod określoną zabudowę, nie ma znaczenia dla dopuszczalności wydania warunków zabudowy.
Z tych też względów dokonywanie rekonstrukcji treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p. poprzez odwołanie się do art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie można uznać za zastosowanie systemowej metody wykładni prawa. Systemową wykładnię art. 61 ust. 3 u.p.z.p. należy oprzeć na przepisach określających zasady ustalania warunków zabudowy ujętych w rozdziale 5 u.p.z.p. oraz norm konstytucyjnych zawierających gwarancje wolności zabudowy. Analiza art. 61 ust. 3 u.p.z.p., dokonana z perspektywy tych unormowań, potwierdza rezultat uzyskany przy użyciu językowej metody wykładni. Skoro bowiem ustawodawca w zbiorze przepisów obejmujących przesłanki ustalania warunków zabudowy nie dokonuje rozróżnień z punktu widzenia mocy instalacji odnawialnych źródeł energii, to w myśl reguły lege non distinguente, organy stosujące te przepisy oraz sądy kontrolujące ich stosowanie również nie powinny tego czynić.
Ponadto wykładnię art. 61 ust. 3 u.p.z.p., w wyniku której dochodzi do wyłączenia instalacji odnawialnego źródła energii o mocy powyżej 100 kW spod regulacji tego przepisu, należy uznać za wykładnię dokonaną z naruszeniem zasady wolności zabudowy, wywodzonej z norm konstytucyjnych (art. 2, art. 21, art. 31, art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), których systemowe powiązanie z przepisami u.p.z.p. prowadzi do jej urzeczywistnienia w procesie stosowania prawa.
Po drugie, przy jednoznacznym brzmieniu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie znajduje dostatecznej racji odwoływanie się do uzasadnienia projektu ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (druk nr VIII.3656). Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było ograniczenie wyłączenia wymogów przewidzianych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. od instalacji mikroinstalacji, to nie byłoby prawnych przeszkód do wprowadzenia takiego ograniczenia w znowelizowanym art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Wypada też wskazać, że jakkolwiek co do zasady można by przy dokonywaniu wykładni przepisów wspierać się posiłkowo uzasadnieniem do projektu ustawy, to jednak należy w tym względzie mieć świadomość, że uzasadnienie to nie jest wypowiedzią ustawodawcy, lecz projektodawcy. Zatem uzasadnieniu temu daleko jest do miana wykładni autentycznej.
Po trzecie, nie można zgodzić się z uznaniem, że planowana inwestycja ma polegać na zabudowie przemysłowej w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia środowiskowego 2019. Brak związku tego przepisu z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie daje podstaw do wykorzystania jego treści do interpretacji pojęcia "instalacji odnawialnego źródła energii" użytego w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Jeżeli pojęcie zaczerpnięte z jednego aktu normatywnego ma mieć zastosowanie w innym akcie, to dzieje się to za sprawą stosownego odesłania. W przepisach u.p.z.p. nie ma zaś odesłania do stosowania rozwiązań przyjętych w rozporządzeniu środowiskowym przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy. Pojęcie zabudowy przemysłowej nie jest znane przepisom u.p.z.p. Poza tym brzmienie przepisów u.p.z.p. prowadzi do wniosku, że elektrownia fotowoltaiczna o mocy przekraczającej 100 kW nie przynależy kategorialnie do urządzeń zabudowy przemysłowej, lecz stanowi instalację odnawialnego źródła energii i w rezultacie korzysta ze zwolnienia określonego w art. 61 ust. 3 u.p.z.p.
Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który stwierdził, że przez pojęcie terenu, którego dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, należy zawsze rozumieć obszar działki ewidencyjnej jako całości, a nie fragment działki ewidencyjnej, na którym inwestor zaplanował realizację inwestycji. Wprawdzie zazwyczaj ustalenie warunków zabudowy odnosi się o działki objętej wnioskiem jako całości, nie zaś wyłącznie tej jej części, która w wyniku realizacji inwestycji zostanie faktycznie zabudowana. Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie opowiada się za wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, zgodnie z którym wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla części działki ewidencyjnej w świetle art. 59 ust. 1 u.p.z.p. jest możliwe, w szczególności gdy wynika to z uwarunkowań danej sprawy. Mogą to być m.in.: uwarunkowania normatywne, kiedy część działki objęta jest ustaleniami planu miejscowego czy decyzją wydaną w trybie tzw. specustaw (por. wyroki NSA: z 3.12.2019 r., II OSK 177/18; z 2.03.2021 r., II OSK 270/21; z 3.08.2021 r., II OSK 1351/21; z 15.12.2021 r., II OSK 603/21; z 4.11.2021 r., II OSK 1212/19); uwarunkowania wynikające z ochrony gruntów rolnych i leśnych, kiedy wyodrębniona ewidencyjnie jako odrębny użytek części działki ewidencyjnej nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze lub nieleśne (por. wyroki NSA: z 24.05.2018 r., II OSK 1634/16; z 23.04.2020 r., II OSK 1693/19; z 19.02.2021 r., II OSK 2976/20); uwarunkowania urbanistyczne, kiedy z ustaleń analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków w oparciu o parametry zabudowy sąsiednich działek ewidencyjnych wynika, że ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej nie doprowadzi do naruszenia ładu przestrzennego i wymogów, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., (wyrok NSA z 14.06.2022 r., II OSK 1082/21, LEX nr 3398551).
Na marginesie wypada wskazać, że obecnie potwierdzenie dopuszczalności ustalania warunków zabudowy dla części działki można wyprowadzić wprost z uregulowań prawnych, przy uwzględnieniu konsekwencji dodania przez art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021 r. poz. 1986) art. 64b u.p.z.p. i ujętego w nim upoważnienia ustawowego do określenia, w drodze rozporządzenia, wzoru formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy. Zarówno w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 lutego 2024 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy (Dz.U. z 2024 r. poz. 351), jak i w poprzednim rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy (Dz.U. z 2021 r. poz. 2462) przewidziano możliwość wskazania we wniosku o ustalenie warunków zabudowy jako terenu inwestycji części działki ewidencyjnej lub działek ewidencyjnych. Wprawdzie w niniejszej sprawie Sąd I Instancji orzekał, tak zresztą jak i organy administracji, według stanu prawnego nieuwzględniającego zmian wprowadzonych przywołaną wyżej ustawą nowelizującą z dniem 3 stycznia 2022 r., to jednak wskazane uregulowania potwierdzają trafność przyjętej przez znaczną część składów orzekających wykładni w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze należało uznać za zasadny zarzut skarżącej kasacyjnie, według którego zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.z.p.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 oraz art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, mając na uwadze rozbieżności w zakresie wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. oraz wyrażenia "teren" we wskazanych przez Sąd I instancji przepisach art. 59 ust. 1 i art. 61 ust.1 pkt 4 u.p.z.p., jakie ujawniły się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI