II SA/Bd 390/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-08-02
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo wodneurządzenie wodnestudnia głębinowapozwolenie wodnoprawnelegalizacjabezprzedmiotowość postępowaniakodeks postępowania administracyjnegokontrolaadministracja publiczna

WSA w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego na budowę studni, uznając, że wykonano już urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia.

Skarżący domagał się pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie studni głębinowej i pobór wód. Organ administracji umorzył postępowanie, uznając, że skarżący wykonał już urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Skarżący argumentował, że na działce znajdują się jedynie elementy konstrukcyjne, a nie kompletne urządzenie. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że wykonana obudowa studni wraz z uzbrojeniem stanowi urządzenie wodne wymagające pozwolenia, a jego brak uzasadnia umorzenie postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi J. B. na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego (studni głębinowej), pobór wód podziemnych oraz szczególne korzystanie z wód. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, stwierdzając, że skarżący wykonał już urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Skarżący twierdził, że na działce znajdują się jedynie elementy konstrukcyjne, a nie kompletne urządzenie wodne, i że otwór wiertniczy ma charakter badawczo-eksploatacyjny. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, wskazując, że wykonana obudowa studni z kręgów betonowych, metalową pokrywą i kominkiem wentylacyjnym, wraz z rurą studzienną i liną do pompy, stanowi urządzenie wodne w rozumieniu Prawa wodnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżący wykonał znaczną część prac objętych wnioskiem, w tym obudowę studni, co stanowi wykonanie urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia. W związku z tym postępowanie o wydanie pozwolenia stało się bezprzedmiotowe, a decyzja o umorzeniu była prawidłowa. Sąd podkreślił, że brak pewnych elementów planowanego urządzenia nie przesądza o tym, że jego część, która została już zrealizowana, nie wymaga pozwolenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wykonanie obudowy studni z kręgów betonowych, metalową pokrywą i kominkiem wentylacyjnym, wraz z rurą studzienną i liną do pompy, stanowi wykonanie urządzenia wodnego w rozumieniu Prawa wodnego, nawet jeśli nie wszystkie elementy planowanego urządzenia zostały zainstalowane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wykonanie znaczącej części prac objętych wnioskiem, w tym obudowy studni, jest równoznaczne z wykonaniem urządzenia wodnego. Brak kompletnego wyposażenia nie zmienia faktu, że urządzenie zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia, co czyni postępowanie o wydanie pozwolenia bezprzedmiotowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe w całości albo w części.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Prawo wodne art. 16 § pkt 65 lit. d

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Przez 'urządzenie wodne' rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych.

Prawo wodne art. 389 § pkt 1, pkt 2, pkt 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne (pobór wód podziemnych), szczególne korzystanie z wód (nawadnianie gruntów/upraw w ilości większej niż 5 m3/dobę) oraz na wykonanie urządzeń wodnych.

Prawo wodne art. 190 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Właściciel urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację.

Prawo wodne art. 190 § ust. 13

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o legalizację, organ nakłada obowiązek likwidacji urządzenia.

k.p.a. art. 107 § § 1-3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa COVID-19 art. 15zzs4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykonanie obudowy studni z kręgów betonowych, metalową pokrywą i kominkiem wentylacyjnym, wraz z rurą studzienną i liną do pompy, stanowi urządzenie wodne w rozumieniu Prawa wodnego. Wykonanie urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego czyni postępowanie o wydanie tego pozwolenia bezprzedmiotowym, co uzasadnia jego umorzenie.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego, że na działce znajdują się jedynie elementy konstrukcyjne, a nie kompletne urządzenie wodne, i że otwór wiertniczy ma charakter badawczo-eksploatacyjny.

Godne uwagi sformułowania

nie ma możliwości wydania decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego wnioskowanego przez Skarżącego. postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ nie istnieje przedmiot tej konkretnej sprawy. nie ma możliwości bezkolizyjnego przeniesienia konstrukcji do innej lokalizacji, a wykonanie powyższego stanowi niewątpliwie wykonanie urządzenia wodnego, które służy do poboru wód podziemnych. Otwór wiertniczy traci charakter badawczo-eksploatacyjny po obudowaniu go oraz wyposażeniu w urządzenia służące do poboru wód. brak pewnych elementów planowego urządzenia wodnoprawnego (...) nie przesądza o tym, że część, która została już zrealizowana (...) wykonana została bez stosownego pozwolenia wodnoprawnego.

Skład orzekający

Jarosław Wichrowski

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Janiszewska - Ziołek

sędzia

Mariusz Pawełczak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'urządzenie wodne' w kontekście Prawa wodnego oraz skutki wykonania takiego urządzenia bez wymaganego pozwolenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykonania części prac związanych z budową studni głębinowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną kwestię prawną dotyczącą definicji urządzenia wodnego i konsekwencji jego budowy bez pozwolenia, co jest istotne dla praktyków prawa wodnego i budowlanego.

Czy częściowo zbudowana studnia to już 'urządzenie wodne'? Sąd wyjaśnia konsekwencje budowy bez pozwolenia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 390/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 2203/24 - Wyrok NSA z 2025-09-12
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 389 pkt 1, pkt 2, pkt 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Inne z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., znak: [...], na podstawie art. 105 § 1 i art. 107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej powoływana jako kpa) po rozpatrzeniu wniosku J. B. (dalej określany jako Skarżący) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia Skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego na:
wykonanie urządzenia wodnego - obiektu służącego do ujmowania wód podziemnych - studni nr [...], z lokalizacją na działce o nr ewid. [...], obręb [...] S., gm. C., powiat w;
usługę wodną obejmującą pobór wód podziemnych z ww. ujęcia - studni nr [...];
szczególne korzystanie z wód obejmujące korzystanie z wód do nawadniania gruntów lub upraw, a także na potrzeby działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 333), w ilości większej niż średniorocznie 5 m3 na dobę.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z [...] lutego 2021 r. Skarżący zwrócił się do o udzielenie pozwolenia wodno prawnego. Zgodnie z art. 407 ust. 2 i art. 408 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, do wniosku dołączono operat wodnoprawny oraz zaświadczenie Burmistrza Gminy C. z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...] o braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Podczas kontroli na terenie przedmiotowej działki stwierdzono, że na jej terenie widoczna była obudowa z kręgów betonowych wyniesiona nad powierzchnię terenu, przykryta metalową pokrywą zamykaną na klucz z kominkiem wentylacyjnym; wewnątrz widoczna rura studzienna z wyprowadzonym rurociągiem wychodzącym z obudowy, na rurze studziennej zawieszona była lina stalowa służąca do wpuszczania pompy; rura studzienna nie była zabezpieczona przed przedostawaniem się zanieczyszczeń; nie była wyposażona w głowicę osłaniającą rurę studzienną; nie stwierdzono zainstalowanego licznika; nie stwierdzono poboru wód i nawadniania. Przeprowadzona kontrola wykazała zatem, że Skarżący wykonał urządzenie wodne - studnię głębinową, służącą do poboru wód podziemnych, tj. studnię nr [...], bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Skarżący pismem z [...] listopada 2021 r. złożył wyjaśniania, informując, że nie dostrzega podstaw do wniesienia wniosku o legalizację urządzenia wodnego, ponieważ urządzenie wodne nie zostało wykonane, albowiem elementy konstrukcyjne zalegające na działce nie stanowią integralnej całości, przez co nie mogą być one wykorzystane w celu gospodarowania zasobami wodnymi, co z kolei unicestwia konieczność przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. d) ustawy Prawo wodne, poprzez pojęcie "urządzenie wodne" rozumie się obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych. Biorąc powyższe pod uwagę, zgodnie z art. 389 pkt 6 ww. ustawy na wykonanie urządzenia wodnego - studni, wymagane było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego.
Zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 ustawy Prawo wodne, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację. Natomiast jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z ww. wnioskiem, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawych na wykonanie urządzeń wodnych w myśl art. 190 ust. 13 ww. ustawy nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.
W takim stanie faktycznym nie ma możliwości wydania decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego wnioskowanego przez Skarżącego. Skarżący winien zwrócić się z odrębnym wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego. Następnie po uzyskaniu ww. decyzji winien zwrócić się z wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodno prawnego.
Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W przedmiotowej sprawie postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ nie istnieje przedmiot tej konkretnej sprawy. W takim stanie faktycznym nie ma możliwości wydania decyzji, tym samym umorzenie postępowania jest uzasadnione.
Odwołanie od ww. decyzji złożył Skarżący, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 16 pkt 65 lit. d ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że elementy konstrukcyjne pozostawione na terenie działki stanowią "urządzenie wodne" w rozumieniu przepisów ustawy, podczas gdy w istocie ww. składowe dopiero po ich właściwym połączeniu mogłyby służyć do ujmowania wód;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 105 § 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, kiedy brak było ku temu podstaw, albowiem w trakcie postępowania nie doszło do zaistnienia przesłanki "bezprzedmiotowości" postępowania; - art. 6, art. 7 i art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a polegający na zaniechaniu przez organ ponownych oględzin nieruchomości w związku z powstałymi wątpliwościami dotyczącymi klasyfikacji elementów konstrukcyjnych;
- art. 77 i art. 80 kpa poprzez błędną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności protokołu kontroli, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie i wydania zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu odwołania wskazał, że organ kontrolujący nie stwierdził - wbrew ustaleniom organu I instancji - wykonania urządzenia wodnego na rzeczonym terenie, a jedynie zaleganie na nieruchomości elementów konstrukcyjnych, które po właściwym połączeniu oraz uzupełnieniu o elementy dodatkowe mogłyby posłużyć do wykonania urządzenia służącego do poboru wód. Tym samym organ I instancji w swej analizie oparł się na wadliwej wykładni pojęcia "urządzenia wodnego". Na podkreślenie zasługuje, że same elementy konstrukcyjne mogące składać się na urządzenie wodne, bez koniecznego połączenia umożliwiającego faktyczny pobór wód/rozprowadzanie wód nie może być traktowany jako urządzenie wodne. Takie elementy konstrukcyjne, pozostawione w miejscu planowanej inwestycji, bez koniecznej integracji, nie są zdatne do ujmowania wód powierzchniowych czy wód podziemnych.
Zgodnie natomiast z art. 389 pkt 6 ustawy Prawo wodne, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych. Mając na względzie wadliwość ustaleń faktycznych organu I instancji, jako że urządzenie wodne nie zostało w istocie wykonane, brak jest podstaw do uznania zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, a zatem i umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 kpa, albowiem przedmiot postępowania zachowuje przymiot aktualności.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 389 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 ustawy Prawo wodne, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na:
- usługi wodne, które zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, obejmują pobór wód podziemnych,
- szczególne korzystanie z wód, które zgodnie z art. 34 pkt 12 obejmuje korzystanie z wód do nawadniania gruntów lub upraw, a także na potrzeby działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333), w ilości większej niż średniorocznie 5 m3 na dobę,
- wykonanie urządzeń wodnych, przez które zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. d rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych.
Zgodnie z art. 190 ustawy Prawo wodne, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422 tej ustawy.
Kontrola przeprowadzona [...].09.2021 r. wykazała, że wykonano obudowę z kręgów betonowych wyniesioną ponad powierzchnię terenu, przykrytą metalową pokrywą zamykaną na klucz, z kominkiem wychodzącym z obudowy, a na rurze stalowej zawieszona była lina stalowa służąca do wpuszczania pompy. W wykonanej dokumentacji fotograficznej widać, że wewnątrz obudowy studni widoczny był również przewód elektryczny. Powyższego nie można uznać, za "elementy konstrukcyjne pozostawione w miejscu planowanego obiektu służącego do ujmowania wód podziemnych", ponieważ w ww. dokumentacji fotograficznej uwidoczniono zespolony obiekt tożsamy konstrukcyjnie i funkcjonalnie z rysunkiem nr 3 - "Obudowa i uzbrojenie studni głębinowej nr [...]", stanowiącym załącznik graficzny do operatu wodnoprawnego z lutego 2021 r. Nie ma możliwości bezkolizyjnego przeniesienia konstrukcji do innej lokalizacji, a wykonanie powyższego stanowi niewątpliwie wykonanie urządzenia wodnego, które służy do poboru wód podziemnych. Świadczy o tym wykonana obudowa, przyłącze wodociągowe, a także wyposażenie w przewód elektryczny służący do zasilania pompy oraz lina służąca do podwieszania pompy głębinowej. Tym samym otwór wiertniczy utracił charakter badawczo eksploatacyjny i stał się urządzeniem wodnym.
Zatem organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i właściwie rozeznał, że doszło do wykonania urządzenia wodnego. W związku z powyższym organ I instancji nie mógł na podstawie art. 389 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 ustawy Prawo wodne procedować wniosku Skarżącego o udzielenie pozwoleń wodnoprawnych i prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego z uwagi na fakt wykonania urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Organ nie mógł udzielić pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie już istniejącego urządzenia wodnego. Nie mógł także udzielić pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne i szczególne korzystanie z wód związane z tym urządzeniem do czasu jego legalizacji w trybie art. 190 ustawy Prawo wodne.
Przepisy ustawy Prawo wodne definiują pojęcie urządzenia wodnego. Zgodnie z treścią art. 16 pkt 65 ww. ustawy, ilekroć w ustawie mowa o urządzeniach wodnych - rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych. Z powyższego przepisu wynika wprost, że urządzenie wodne jest to urządzenie, które umożliwia korzystanie z zasobów wodnych. Należy rozróżnić pojęcia studni i otworu wiertniczego, który nie służy do korzystania z zasobów wodnych. Celem wykonania otworu wiertniczego jest poszukiwanie i rozpoznawanie wód podziemnych (ustalenie poziomu zalegania wód podziemnych oraz określenie wydajności eksploatacyjnej ujęcia wód). Otwór wiertniczy traci charakter badawczo-eksploatacyjny po obudowaniu go oraz wyposażeniu w urządzenia służące do poboru wód (wyrok NSA w sprawie II OSK 1840/08). Fakt uzbrojenia otworu wiertniczego jest równoznaczny ze zmianą jego statusu na urządzenie wodne służące do poboru wód. Otwór wiertniczy, na którym zamontowano oprzyrządowanie służące do ujmowania wód podziemnych, wykonano obudowę studni i zainstalowano przyłącze energetyczne, stanowi urządzenie wodne.
Organ odwoławczy nie mógł przyjąć interpretacji, że "obudowa z kręgów betonowych wyniesiona ponad powierzchnię terenu (...)" nie stanowi urządzenia wodnego, skoro wnioskowano o "wykonanie obudowy studni nr [...]wraz z uzbrojeniem".
Ponadto, decyzja umarzająca postępowanie została wydana z poszanowaniem zasady prostoty postępowania. Przed wszczęciem z urzędu postępowania w sprawie likwidacji urządzenia wodnego należy zdaniem organu I instancji umożliwić właścicielowi urządzenia wodnego wystąpienie z wnioskiem o jego legalizację. Wynika to wprost z art. 190 ust. 13 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.
Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 16 pkt 65 lit. d ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię przez organ I i II instancji, a w konsekwencji uznanie, że elementy konstrukcyjne pozostawione na terenie działki o nr ewid. [...] stanowią "urządzenie wodne" w rozumieniu przepisów ustawy, podczas gdy zgromadzone elementy są niekompletne, niepołączone i w takim stanie nie mogą służyć do ujmowania wód, a otwór wiertniczy ma jedynie charakter badawczo-eksploatacyjny;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 6, art. 7 i art. 8 kpa poprzez prowadzenie przez organ I i II instancji postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a polegający na zaniechaniu przez organ II instancji ponownych oględzin nieruchomości w związku z powstałymi wątpliwościami dotyczącymi klasyfikacji elementów konstrukcyjnych pozostawionych na terenie działki, przez co wątpliwości tych ostatecznie nie rozstrzygnięto;
- art. 77 i art. 80 kpa poprzez błędną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez organ I i II instancji - w szczególności protokołu kontroli, w którym wprost wskazano, że m.in. "rura studzienna nie była wyposażona w głowicę", co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, polegających na uznaniu, że konstrukcja stanowi "urządzenie wodne", podczas gdy nie odpowiada ona kryteriom zakreślonym przez ustawę dla tego typu urządzeń;
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 kpa polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta, jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania, winna zostać uchylona, albowiem brak było podstaw do umorzenia postępowania, gdyż nie zaistniała przesłanka "bezprzedmiotowości" postępowania, a zatem sprawa powinna zostać przekazana organowi I instancji do ponownego merytorycznego rozpatrzenia.
Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał argumentację podniesioną w odwołaniu. Podkreślił, że w protokole kontroli zamieszczono wyłącznie wymienienie elementów konstrukcyjnych pozostawionych w miejscu planowanego obiektu służącego do ujmowania wód podziemnych. Swobodnie pozostawione elementy nie stanowiły jednolitej całości wobec braku ich połączenia. W protokole brak jest wzmianki, jakoby zainstalowane zostały takie elementy jak uszczelnienia, pompa i jej osprzęt, wprost natomiast stwierdzono m.in. brak głowicy.
Jak wynika bezpośrednio z powyższego, organ kontrolujący nie stwierdził - wbrew ustaleniom organów - wykonania urządzenia wodnego na rzeczonym terenie, a jedynie zaleganie na nieruchomości elementów konstrukcyjnych, które po właściwym połączeniu oraz uzupełnieniu o elementy dodatkowe mogłyby ewentualnie posłużyć do wykonania urządzenia służącego do poboru wód. Uznać zatem należy, że otwór wiertniczy zachowuje jedynie charakter badawczo-eksploatacyjny, gdyż brak jest przesłanek, które stanowiłyby o możliwości zaklasyfikowania samych tylko niekompletnych i niepołączonych elementów jako urządzenie wodne, albowiem w takim stanie nie mogą one służyć do ujmowania wód czy innego kształtowania lub korzystania z zasobów wodnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Wnioskiem z [...].02.2021 r. Skarżący zwrócił się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych ze studni nr [...] na wskazanej działce na szczególne korzystanie z wód, tj. nawadnianie upraw rolnych oraz wykonanie obudowy studni nr [...] wraz z uzbrojeniem.
Problem w analizowanej sprawie sprowadzał się do oceny, czy znajdujące się na działce urządzenie stanowi urządzenie wodne w rozumieniu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 z późn. zm.) i czy Skarżący rozpoczął bez stosownego pozwolenia wodnoprawnego jego budowę. Zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. d cyt. ustawy, urządzenie wodne to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych. Na tak zadane pytanie należy udzielić pozytywnej odpowiedzi.
Jak wynika z akt sprawy, podczas przeprowadzonej [...].09.2021 r. kontroli na przedmiotowej działce widoczna była obudowa z kręgów betonowych wyniesiona nad powierzchnię terenu, przykryta metalową pokrywą zamykaną na klucz z kominkiem wentylacyjnym; wewnątrz widoczna rura studzienna z wyprowadzonym rurociągiem wychodzącym z obudowy, na rurze studziennej zawieszona była lina stalowa służąca do wpuszczania pompy; rura studzienna nie była zabezpieczona przed przedostawaniem się zanieczyszczeń i nie była wyposażona w głowicę osłaniającą rurę studzienną; nie stwierdzono zainstalowanego licznika oraz poboru wód i nawadniania.
Z kolei z wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wynika, że zakres planowanej inwestycji obejmował m.in. wykonanie obudowy wraz z uzbrojeniem. Obudowa miała być wykonana z kręgów żelbetowych. Winna ona obejmować również kominek wentylacyjny i płytę żelbetową nadstudzienną (czyli metalową pokrywę opisaną w trakcie kontroli).
Zestawiając ww. zakres faktycznie wykonanych robót oraz zakres planowanej inwestycji, stwierdzić trzeba, że Skarżący wykonał znaczną część prac objętych wnioskiem, tj. przede wszystkim została wykonana obudowa studni. To, że nie zostały jeszcze wykonane wszystkie objęte wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego elementy inwestycji, nie ma wpływu na prawidłowe ustalenia organów, że część prac objętych tymże wnioskiem została wykonana.
Zgodnie z art. 389 pkt 6 Prawa wodnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że Skarżący wykonał urządzenie wodne, jakim jest niewątpliwie studnia, bez stosownego pozwolenia. W takiej sytuacji zastosowanie może znaleźć art. 190 ust. 1 Prawa wodnego, w myśl którego jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422.Powyższe wymaga jednak wszczęcia odrębnego postępowania, zatem cyt. przepis art. 190 ust. 1 nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie.
W tych okolicznościach, skoro Skarżący wykonał urządzenie wodne bez stosownego pozwolenia, nie było możliwe kontynuowanie procedowania jego wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Umarzająca postępowanie decyzja organu I instancji oparta została na podstawie zawartej w art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Brak przedmiotu sprawy administracyjnej świadczy o trwałej (nieusuwalnej) przeszkodzie do jego kontynuowania i wydania przez organ decyzji merytorycznej konkretyzującej prawa i obowiązki stron. Należy zauważyć, że bezprzedmiotowość postępowania może być pierwotna (gdy załatwiana sprawa nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania), bądź następcza (jeżeli utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego). Jednocześnie bezprzedmiotowość postępowania może zaistnieć wskutek okoliczności faktycznych (gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających wg hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej), jak i prawnych (gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej).
W rozpoznawanej sprawie mamy zatem do czynienia, biorąc pod uwagę wcześniejsze rozważania, z następczą bezprzedmiotowością postępowania z przyczyn faktycznych. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku w sprawie II OSK 508/22 (dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), rozpoczęcie robót budowlanych przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji obliguje do umorzenia postępowania zgodnie z art. 105 § 1 kpa. Co prawda wyrok ten dotyczy sprawy rozpoznawanej na podstawie przepisów Prawa budowlanego, tym niemniej przedstawiona w nim argumentacja ma w pełni zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Reasumując, organ rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Organ z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Tak jak tego wymaga art. 107 § 3 kpa, wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wyjaśnił również podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne. Wskazać należy, że nie było celowe dokonywania ponownych oględzin przedmiotowej studni, bowiem de facto Skarżący nie kwestionował jej ustaleń, a jedynie polemizował z wyciągniętym na ich podstawie wnioskami. Jeszcze raz podkreślić należy, że brak pewnych elementów planowego urządzenia wodnoprawnego (Skarżący podkreślał szczególnie brak głowicy) nie przesądza o tym, że część, która została już zrealizowana (w szczególności obudowa studni), wykonana została bez stosownego pozwolenia wodnoprawnego.
W związku z powyższym skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259) podlegała oddaleniu.
Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 4.07.2023 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI