II SA/BD 388/22

II SA/Bd 388/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Bortkiewicz
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 50 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...].
Uzasadnienie
1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] lutego 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) oraz art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] listopada 2021 r. Nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych metodą EEG Biofeedback dla T. Ł.-S.
2. J. Ł. ( dalej jako skarżąca) [...] października 2021 r., złożyła wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych w formie terapii EEG-Biofeedback w wymiarze 1 godziny tygodniowo dla syna T. Ł. - S. Do wniosku Skarżąca załączyła Zaświadczenie Prywatnej Praktyki Psychiatrycznej [...] w B. z dnia [...] września 2021 r. o tym , że dziecko ze względu na stan zdrowia oraz sytuację rodzinną wymaga specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w formie terapii EEG-Biofeedback w wymiarze 1 godz. tygodniowo oraz terapii integracji sensorycznej w wymiarze 1 godz. tygodniowo.
3. Prezydent Miasta B. ( dalej jako: " organ I" ), ustalił , że T. jest objęty kształceniem w Zespole Szkolno-Przedszkolnym Nr [...] Szkole Podstawowej Nr [...] im [...] z Oddziałami Integracyjnymi w B. W szkole realizowana jest pomoc psychologa oraz zajęcia terapeutyczne, w tym terapia integracji sensorycznej. Syn objęty jest również rehabilitacją i terapią pozaszkolną, opłacaną prywatnie. Dochód netto Pani/a rodziny wynosi [...] zł, na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, co stanowi 195,31 % KD określonego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawczyni spełnia wymogi formalne do objęcia pomocą w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna. Organ I instancji ustalił, że na terenie B. metoda EEG Biofeedback realizowana jest przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną Nr [...] w B. ul. [...], tel. [...]. Organ odmawiając decyzją z [...] listopada 2021 r. Nr [...] przyznania świadczenia w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych metodą EEG Biofeedback dla T. Ł.-S. stwierdził, że wykonawca usług opiekuńczych - Zespół Domów Pomocy Społecznej i Ośrodków Wsparcia w B., nie posiada specjalistycznej aparatury niezbędnej do pracy wnioskowaną metodą. Spełnienie oczekiwań co do pomocy wyłącznie ww. metodą nie mieści się w możliwościach Ośrodka.
4. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta B., z dnia [...] listopada 2021 r., w którym powołała się na wskazania zawarte zaświadczeniu lekarskim, co do charakteru i zakresu świadczeń. Podała, że Syn został zgłoszony do ww. Poradni w sierpniu/wrześniu b.r. Czas oczekiwania na objęcie dziecka treningami EEG-Bieedback jest kilkuletni. Z ustaleń wynikających z rozmowy przeprowadzonej z osobą wykonującą tę terapię w Przychodni Psychologiczno-Pedagogiczną nr [...] w B. wynika, że w obecnym roku szkolnym oraz przyszłym, tj. 2022/2023 nie ma szans na przyjęcie T. na zajęcie EEG-Biofeedback. Z uwagi na bardzo długą listę oczekujących dzieci, mało prawdopodobne jest również, że syn zostanie objęty terapią w roku szkolnym 2023/2024.
5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. ( dalej jako : "organ II instancji") powołało się na ustalenia organu I instancji , notatkę służbową, że w ramach NFZ świadczenie metodą EEG-Biofeedback nie jest oferowane przez żadną placówkę służby zdrowia i możliwość terapii EEG-Biofeedback, nie stanowi świadczenia gwarantowanego i w województwie w ramach umowy z NFZ nie prowadzi go żaden świadczeniodawca. Poradnia Psychologicznej -Pedagogicznej nr [...] w B., przy ul. [...] umożliwia uzyskanie bezpłatnego leczenia tą metodą. Podano stronie kontakt bezpośredni z Poradnią. Organ II instancji zacytował treść art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm., dalej zwana: u.p.s.). Zespół Domów Pomocy Społecznej i Ośrodków Wsparcia w B., nie posiada specjalistycznej aparatury niezbędne do pracy tą metodą.
6. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w formie terapii EEG-Biofeedback w wymiarze 1 godziny tygodniowo. Zdaniem skarżącej Ośrodek Pomocy Społecznej w B. nie podjął żadnych starań w celu zapewnienia specjalistycznej formy pomocy dziecku i zatrudnienia specjalisty, który na jego zlecenie świadczyłby usługi dostosowane do potrzeb syna. Przekazana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze informacja w sprawie możliwości realizacji terapii EEG Biofeedback w Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej nr [...] w B., również nie została ustalona przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Skarżąca możliwość terapii w ww. placówce ustaliła osobiście i informację o tym przekazała do Ośrodka w październiku 2021 r. w momencie składania wniosku o przyznanie Specjalistycznych Usług Opiekuńczych. Skarżąca poinformowała również organ o terminach oczekiwania na terapię. W jej ocenie Ośrodek Pomocy Społecznej ma możliwość zorganizowania dla jej syna specjalistycznych usług opiekuńczych w formie terapii EEG-Biofeedback. np. poprzez wyłonienie wykonawcy na skutek złożenia zapytania ofertowego do potencjalnych wykonawców usług (czynił tak np. GOPS w R. MOPS w W.), zamieszczenia ogłoszenia na stronie internetowej ośrodka i wiele innych. Nie zostało to poczynione przez Ośrodek.
7. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
8. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 329 ze zm.).
Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
9. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w B. z [...] lutego 2022 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] listopada 2021 r. Nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych metodą EEG Biofeedback dla T. Ł.-S.
10. Podstawę materialno -prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), który stanowi, że usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem ( ust. 3). Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym ( ust. 4). Ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia ( ust. 5).
11. Skarżąca wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie świadczenia w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych metodą EEG Biofeedback dla T. Ł.-S. Do wniosku skarżąca załączyła Zaświadczenie Prywatnej Praktyki Psychiatrycznej [...] w B. z dnia [...] września 2021 r. o tym , że dziecko ze względu na stan zdrowia oraz sytuację rodzinną wymaga specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w formie terapii EEG-Biofeedach w wymiarze 1 godz. Syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z [...] października 2019r., nr [...]. Zgodnie ze wskazaniami zawartymi w punkcie 6 orzeczenia , syn wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej , organizacje pozarządowe oraz inne placówki.
12. Bezsporne w sprawie jest, że syn skarżącej korzysta ze wsparcia w pomocowego. Terapia integracji sensorycznej realizowana jest w ramach kształcenia w Zespole Szkolno-Przedszkolnym Nr [...] Szkole Podstawowej Nr [...] [...] z Oddziałami Integracyjnymi w B. W szkole realizowana jest pomoc psychologa oraz zajęcia terapeutyczne integracji sensorycznej.
Bezsporne jest również to, że na terenie B. metoda EEG Biofeedback realizowana jest przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną Nr [...] w B. ul. [...].
Organ ustalił, że Skarżąca spełnia wymogi formalne do objęcia pomocą w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna.
13. Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy podstawą do odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych może być okoliczność , że wykonawca usług opiekuńczych - Zespół Domów Pomocy Społecznej i Ośrodków Wsparcia w B., nie posiada specjalistycznej aparatury niezbędnej do pracy metodą EEG-Biofeedback , jak również to , że świadczenie terapii tą metodą nie jest oferowane przez żadną placówkę służby zdrowia oraz to, że terapia tą metodą, nie stanowi świadczenia gwarantowanego w ramach NFZ, a w województwie w ramach umowy z NFZ nie prowadzi go żaden świadczeniodawca.
14. Decyzja wydawana na podstawie art. 50 ust. 2 ups podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organowi administracji przysługuje luz decyzyjny, co do wyboru treści rozstrzygnięcia. Decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia swej celowości, lecz sprowadza się do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. W szczególności Sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) czy zapewniony został stronie czynny udział w postępowaniu a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione (art. 107 § 3 k.p.a.).
W ramach kontroli legalności decyzji uznaniowych Sąd może badać czy prawidłowo organ podjął decyzję o ich przyznaniu oraz czy przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania pomocy dysponował odpowiednim materiałem dowodowym , aby stwierdzić, że usługi opiekuńcze objęte wnioskiem opartym o wskazania zawarte w zaświadczeniu lekarskim oraz orzeczeniu o niepełnosprawności wykraczają poza możliwości organu.
Oceniając z tej perspektywy zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania , co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i tym samym decyzja została podjęta z naruszeniem uznania administracyjnego. Stanowisko organów obydwu instancji jest nieprzekonywujące
Organy nie dokonały wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Zgodnie z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
W orzecznictwie przyjmuje się, że wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usługi są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy, a z drugiej strony – możliwości organów pomocy społecznej. Istota tej pomocy sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnienia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego w każdej sprawie organ pomocy społecznej rozważa sytuację życiową osoby ubiegającej o pomoc, jej stan zdrowia i na tej podstawie ustala zakres niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, biorąc pod uwagę możliwości świadczenia tej pomocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w tym przepisie. (por. m in. wyrok NSA z 26 lipca 2022r., sygn. akt I OSK 1872/21, CBOSA).
W przedmiotowej sprawie zakres usług określony został w punkcje 6 orzeczenia o niepełnosprawności syna. Usługi terapeutyczne , stanowiące korzystanie z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, zostały uszczegółowione w Zaświadczeniu lekarza z [...] września 2021r. Zaświadczenie zostało wydane w celu przedłożenia go w Ośrodku Pomocy Społecznej. Zalecono ze względu na stan zdrowia dziecka oraz sytuację rodzinną , konieczność zapewnienia dziecku specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi , m. in. w formie terapii EEG- Biofeedback w wymiarze 1 godziny tygodniowo , w ramach , których wprowadzone byłoby uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia oraz usprawnienie zaburzonych funkcji organizmu, zgodnie z § 2 pkt 1 lit. a oraz § 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych – (Dz.U. z 2005r. , Nr 189, poz. 1598 ze zm.).
W § 2 ww. rozporządzenia ustalono rodzaje specjalistycznych usług dostosowanych do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy w formie specjalistycznych usług, wynikających z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. W punkcie pkt 1 lit. a zawarto kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych, w szczególności takich jak :
– samoobsługa, zwłaszcza wykonywanie czynności gospodarczych i porządkowych, w tym umiejętność utrzymania i prowadzenia domu,
– dbałość o higienę i wygląd,
– utrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, w miejscu nauki i pracy oraz ze społecznością lokalną,
– wspólne organizowanie i spędzanie czasu wolnego,
– korzystanie z usług różnych instytucji.
W § 2 pkt 3 lit. b ww. rozporządzenia ujęta została rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.) współpraca ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno-pedagogicznego i edukacyjno-terapeutycznego, zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług.
Z powyższego wynika, że wsparcie Ośrodka Pomocy Społecznej może zostać udzielone w zakresie nieobjętym przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Zdaniem sądu, rehabilitacja syna skarżącej w pierwszej kolejności powinna być świadczona na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i przez rodzinę osoby niepełnosprawnej w ramach ich uprawnień, zasobów i możliwości, a dopiero w ostatniej kolejności - gdy te możliwości zostaną wykorzystane - uzupełniona poprzez specjalistyczne usługi opiekuńcze z pomocy społecznej. Kolejność taka wynika wyraźnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (ust. 1). Pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi ( ust. 2). Powyższy przepis wyraża zasadę subsydiarności pomocy społecznej, to jest udzielania świadczeń dopiero wówczas, gdy "własne uprawnienia, zasoby i możliwości" osób i rodzin nie wystarczają do przezwyciężenia "trudnych sytuacji życiowych", w jakich te osoby i rodziny się znajdują. Natomiast § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych stanowi, że specjalistycznymi usługami opiekuńczymi może być rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych- organ pomocy społecznej może przyznać usługi opiekuńcze na podstawie ustawy o pomocy społecznej tylko wtedy, gdy wnioskodawca wyczerpał możliwości wynikające z zakresu świadczeń opieki zdrowotnej.
Sąd podkreśla, że uprawnienia do określonych usług, świadczeń i działań na rzecz dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo wynikają z innych przepisów, w tym: ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1878), ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1457 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1510 z późn. zm.). Rehabilitacja i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze świadczone na podstawie powyższej ustawy wyprzedzają obowiązek świadczeń z systemu pomocy społecznej.
Wobec powyższego pomoc społeczna poprzez przyznanie świadczenia w formie specjalistycznych usług opiekuńczych jedynie dopełnia świadczenia, które są zagwarantowane na podstawie innych przepisów.
Organy na podstawie zaświadczenia lekarskiego oraz sytuacji rodzinnej stwierdziły, że skarżąca spełnia wymogi formalne do objęcia pomocą w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna na terenie B.
W ocenie Sądu niewystarczające jest odesłanie skarżącej, celem zapewnienia wnioskowanych usług metodą EEG Biofeedback, do Poradni Psychologiczno-Pedagogiczną Nr [...] w B., która realizuje wnioskowane usługi. To organ ma obowiązek przyznania tych usług lub ich odmowy w formie decyzji. Wskazanie podmiotu , który realizuje usługi nie jest rozstrzygnięciem problemu. Organ nie przeprowadził korespondencji z ww. Poradnią, celem ustalenia zakresu, miejsca i okresu świadczenia. Zgodnie z art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. To, że ww. podmiot świadczy usługi w zakresie terapii metodą EEG Biofeedback nie jest kwestionowane . Sama Skarżąca potwierdza tę okoliczność.
W przedmiotowej sprawie ważne jest kiedy te usługi mogą zostać zrealizowane i przełożenie tych ustaleń na potrzeby dziecka poparte zaświadczeniem lekarskim.
Organ ustalił, że terapia metodą EEG Biofeedback nie jest gwarantowana w ramach NFZ oraz ,że na terenie Województwa [...] nie ma podmiotu świadczącego tę terapię w ramach NFZ. Skoro usługi nie są gwarantowane na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych , organ powinien przeprowadzić wnikliwie dalsze możliwości wsparcia. Zakładając ,że skarżąca spełnia wymagania do przyznania usług specjalistycznych, organ powinien , po wyeliminowaniu rodziny , dopiero w ostatniej kolejności - gdy te możliwości zostaną wykorzystane, pomoc w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych uzupełnić w ramach pomocy społecznej.
Wobec powyższego uzasadnione jest stanowisko Skarżącej , zaprezentowane w skardze, że Ośrodek Pomocy Społecznej w B. nie podjął żadnych starań w celu zapewnienia specjalistycznej formy pomocy dziecku i zatrudnienia specjalisty, który na jego zlecenie świadczyłby usługi dostosowane do potrzeb syna. Na chwilę obecną nie ma więc możliwości zapewnienia wymaganej terapii dziecka w formie innej, niż poprzez Specjalistyczne Usługi Opiekuńcze. Syn skarżącej z zaburzeniami określonymi w orzeczeniu o niepełnosprawności i zaświadczeniu lekarskim podlega regulacjom wynikającym z art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.). Z jego treści wprost wynika, że organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi należy do zadań zleconych gminie przez administrację rządową. Zadania zlecone z zakresu administracji rządowej wyznaczają zatem konkretne obowiązki gmin, dotyczące pomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi.
Z dokonanego przez skarżącą rozpoznania wynika, że Ośrodek Pomocy Społecznej ma możliwość zorganizowania dla syna specjalistycznych usług opiekuńczych w formie terapii EEG-Biofeedback, np. poprzez wyłonienie wykonawcy na skutek złożenia zapytania ofertowego do potencjalnych wykonawców usług zamieszczenia ogłoszenia na stronie internetowej ośrodka i wiele innych. Nie zostało to poczynione przez Ośrodek. Terapia niemożliwa jest do przeprowadzenia w warunkach domowych i przy współudziale rodziny, ponieważ wymaga specjalistycznego sprzętu i odpowiedniego doświadczenia oraz wiedzy terapeutycznej w zakresie prowadzenia sesji treningowych EEG-Biofeedback.
W zaskarżonej decyzji zabrakło stanowiska organu co do powyższych argumentów. To ,że Ośrodek nie posiada specjalistycznej aparatury niezbędnej do pracy tą metodą, nie zwalnia go z wyszukania podmiotu , który będzie spełniał wymagania terapeutyczne w zakresie sprzętu i kwalifikacji.
W ust. 3 art. 3 ups ustawodawca wymaga, by rodzaj, forma i rozmiar świadczenia były dostosowane do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Obowiązek dostosowywania pomocy do konkretnej sytuacji i indywidualnego beneficjenta łączy się z zasadami indywidualizacji i typizacji świadczeń. Najważniejszą cechą zasady indywidualizacji świadczeń jest elastyczność w dostosowaniu form pomocy do konkretnych sytuacji i indywidualnych potrzeb (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, Wolters Kluwer 2017, uwagi do art. 3).
Organ nie wykazał, że mimo podjętych przez Ośrodek starań nie udało się zatrudnić osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje zawodowe . Tylko wówczas brak specjalisty wykwalifikowanego może stanowić odmowę przyznania świadczenia objętego wnioskiem. Sam organ wymienia podmiot , w ramach którego świadczone są usługi specjalistyczne ww. metodą. Organ nie podjął stosownych czynności w kierunku pozyskania współpracy z tym podmiotem.
Mając na względzie powyższą analizę, Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 11, 77 oraz 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy dokonają ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji zdrowotnej skarżącego, jego potrzeb oraz możliwości organu. Na podstawie wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a po jego rozważaniu wydadzą rozstrzygnięcie, które uzasadnią zgodnie ze wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia.