II SA/Bd 364/23

II SA/Bd 364/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 11, art. 107 par. 3, art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 września 2023r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję O. K. S. U. M. K. w Toruniu z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium rektora uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję K. S. U. M. K. w T. z dnia [...] grudnia 2022r.
Uzasadnienie
Skarżący wystąpił do Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w T. z wnioskiem o przyznanie stypendium rektora. Rozpatrując wniosek strony, Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia [...] r. przyznała skarżącemu stypendium na okres 5 miesięcy. Organ, wskazując na art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej: "p.sz.w.n.") oraz § 4 ust. 2 i 3 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w T. (dalej: "Regulamin") stwierdził, że stypendium rektora przysługuje stronie na jeden semestr.
Rozpatrując wniesione odwołanie, Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w T. decyzją z dnia [...] r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 91 ust. 1 p.sz.w.n. stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Jednocześnie w art. 95 p.sz.w.n. ustawodawca uprawnił rektora i uczelniany organ samorządu studenckiego do ustalenia szczegółowych zasad i kryteriów przyznawania stypendiów. W Uniwersytecie [...] w T. zasady te reguluje Regulamin świadczeń dla studentów [...]. W § 25 ust. 2 Regulaminu wskazano, że stypendium rektora przyznaje się wg listy rankingowej. Procent studentów, którzy mogą otrzymać stypendium na danym kierunku i poziomie kształcenia został określony zgodnie z § 18 Regulaminu i wynosi 9%. Minimalna liczba punktów uprawniająca do otrzymania stypendium wynosi 42,27 pkt, wnioskodawca uzyskał 42,95 pkt.
Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] stwierdziła, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił okres studiowania strony do dnia [...] r. Do tego dnia wnioskodawca rozpoczął studia na 8 semestrach. Świadczą o tym dane systemu POL- on oraz USOS. Zasadnie więc przyznano skarżącemu stypendium na okres jednego semestru.
Odnosząc się do argumentacji odwołania, w którym skarżący wskazał, że na Politechnice G. studiował przez okres 3 semestrów - od [...] r. do [...] r., o czym świadczy decyzja w sprawie skreślenia z listy studentów z dnia [...] r., a semestr letni 2020 r. na Politechnice G. rozpoczynał się z dniem [...] r., co potwierdza pismo Rektora Politechniki G. z dnia [...] r., oraz że skarżący aktualnie jest na 5 semestrze studiów [...] na kierunku informatyka, organ wskazał, że Politechnika G. w systemie POL-on wskazuje stronę jako studenta studiującego w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020. Dowody, które skarżący przedstawił, w ocenie organu, nie świadczą o tym, że wnioskodawca nie posiadał statusu studenta w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020. Zgodnie bowiem z art. 130 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. W dniu [...] r. nie minął 14-dniowy okres do wniesienia odwołania od tej decyzji w sprawie skreślenia z listy studentów i nie była ona wykonalna. Okres ten upływał [...] r. - w czasie trwania semestru letniego, którego czas trwania wskazano w piśmie Rektora Politechniki G. z dnia [...] r. Skarżący przy tym nie przedstawił żadnego dowodu na to, że decyzja w sprawie skreślenia z listy studentów była wykonalna w czasie trwania semestru zimowego. W związku z powyższym organ uznał, iż skreślenie nastąpiło w czasie trwania semestru letniego roku akademickiego 2019/2020. Skoro zgodnie z art. 93 p.sz.w.n. należy uwzględnić każdy rozpoczęty semestr studiów, to nie mogła Komisja Stypendialna [...] pominąć semestru letniego roku akademickiego 2019/2020 w procesie rozpatrywania wniosku.
W skardze strona wniosła o uchylenie decyzji Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] r. o przyznaniu stypendium rektora na okres 5 miesięcy w części nieprzyznającej stypendium na okres trwania semestru letniego 2022/2023 oraz uchylenie w całości decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] r. o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w części nieprzyznającej stypendium na okres trwania semestru letniego 2022/2023. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 7 k.p.a. przez jego niezastosowanie, skutkujące nieuwzględnieniem słusznego interesu strony oraz niedopełnieniem obowiązku stania na straży praworządności, przez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, takich jak wystąpienie do Rektora Politechniki G. o przekazanie dokumentów oraz wszelkich informacji odnośnie statusu skarżącego oraz faktycznego okresu studiowania;
2) naruszenie art. 7b k.p.a. przez brak podjęcia współdziałania przez Odwoławczą Komisję Stypendialną [...] z innymi organami administracji publicznej w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przez niewystąpienie do Rektora Politechniki G. o przekazanie dokumentów dotyczących skarżącego, czy też o udzielenie niezbędnych informacji celem prawidłowego i kompleksowego ustalenia stanu faktycznego sprawy;
3) naruszenie art. 77 k.p.a. przez jego niezastosowanie polegające na niewystąpieniu do Rektora Politechniki G. o przekazanie dokumentów dotyczących skarżącego, informacji o powodzie oraz trybie skreślenia strony z listy studentów, skutkujące wydaniem decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy;
4) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy przez uznanie, że w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020 skarżący pozostawał studentem Politechniki G., pomimo wykreślenia strony z listy studentów w trakcie trwania semestru zimowego roku akademickiego 2019/2020, na podstawie decyzji Rektora Politechniki G., wydanej w związku z rezygnacją ze studiów;
5) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy przez uznanie, że w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020 skarżący podjął studia na Politechnice G., gdy w rzeczywistości, w czasie trwania semestru zimowego 2019/2020, w związku z rezygnacją wydana została decyzja Rektora o skreśleniu strony z listy studentów, skutkująca, zgodnie z wolą strony, utratą statusu studenta przed rozpoczęciem semestru letniego 2019/2020, świadcząca o braku możliwości rozpoczęcia studiów w tymże semestrze.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia [...] r. skarżący wskazał, że Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] poinformowała go, iż w związku z wniesioną skargą postępowanie administracyjne w jego sprawie zostało wznowione przez organ i zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze z zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na rozprawie.
Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzje te naruszają prawo.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania stypendium rektora na drugi semestr (letni) roku akademickiego 2022/2023.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] r. R. R. zwrócił się do Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w T. przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023. Decyzją z dnia [...] r. Komisja Stypendialna przyznała skarżącemu stypendium rektora "od dnia [...] r. na okres 5 miesięcy w wysokości [...] zł". Komisja stwierdziła, że skarżącemu przysługuje stypendium rektora tylko za jeden semestr, tj. za semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023. Od decyzji tej wnioskodawca złożył odwołanie w części dotyczącej braku przyznania stypendium rektora za drugi semestr roku akademickiego 2022/2023 i wniósł o przyznanie stypendium za cały wskazany rok akademicki. Po rozpatrzeniu odwołania, Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że na studiach pierwszego stopnia stypendium przysługuje nie dłużej niż przez 9 semestrów. Skoro zatem do dnia [...] r. skarżący rozpoczął studia na 8 semestrach, to zasadnie przyznano mu stypendium na okres jednego semestru. Komisja podkreśliła też, że decyzja z dnia [...] r. o skreślenie R. R. z listy studentów Politechniki G., świadczy o tym, że skreślenia nastąpiło w czasie trwania semestru letniego roku akademickiego 2019/2020, tym samym semestru tego, wbrew stanowisku skarżącego, nie można było pominąć przy rozpatrywaniu jego wniosku. Na tę ostatnią decyzję strona wniosła skargę do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie decyzji w części nieprzyznającej jej stypendium rektora za drugi semestr roku akademickiego 2022/2023 (semestr letni).
Należy zauważyć, że w myśl art. 86 ust. 1 pkt 4 p.sz.w.n. student może ubiegać się o stypendium rektora. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym organy uczelni przy procedowaniu w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania stypendium są obowiązane do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (por. H. Izdebski, J.M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, Lex/el 2021, Komentarz do art. 86). Z kolei w myśl art. 93 ust. 4 p.sz.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie art. 107 § 1 k.p.a. do części składowych decyzji należy m. in. rozstrzygnięcie (pkt 5) oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6). W rozstrzygnięciu (osnowie) organ orzeka o prawnych konsekwencjach zastosowanej normy prawnej w danej sytuacji faktycznej. Ze sformułowania rozstrzygnięcia powinno wyraźnie wynikać jakie uprawnienia zostały stronie przyznane lub jakie obowiązki zostały na nią nałożone (por. J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, str. 129). Z kolei, jak stanowi art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przywołaniem przepisów prawa. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że treść rozstrzygnięcia powinna stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w sprawie stanu faktycznego i jego prawną ocenę (por. J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1989, str. 206). Uzasadnienie decyzji powinno tłumaczyć podjęte przez organ rozstrzygnięcie. Uzasadnienie ma także spełniać rolę instrumentu wyjaśniającego adresatowi decyzji zasadności przesłanek tej decyzji, w szczególności po to, aby doprowadzić do jej wykonania bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 k.p.a.).
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie powyższe przepisy zostały naruszone, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera prawidłowo sformułowanego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że skarżący ubiegał się o przyznanie stypendium rektora za cały rok akademicki 2022/2023. Tymczasem decyzja z dnia [...] r. Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] zawiera rozstrzygnięcie jedynie w zakresie części okresu na jaki ubiegał się skarżący o przyznanie stypendium, tj. za semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023, nie zawiera natomiast rozstrzygnięcia za semestr letni tego roku. Skarżący jednak ubiegał się o przyznanie stypendium nie tylko na semestr zimowy, lecz także na semestr letni. Jeżeli w ocenie Komisji skarżącemu nie przysługiwało stypendium w drugim semestrze roku akademickiego 2022/2023, to powinno to znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu decyzji. Innymi słowy, w osnowie decyzji organ powinien wyraźnie odmówić skarżącemu przyznania stypendium za ten semestr. Wydana decyzja takiego rozstrzygnięcia nie zawiera. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji nie wskazano motywów, którymi kierowała się Komisja, przyznając skarżącemu stypendium rektora tylko za pierwszy semestr wymienionego roku. Brak jest też wskazania jakichkolwiek przyczyn odmowy przyznania świadczenia za drugi semestr roku akademickiego 2022/2023.
Reasumując stwierdzić należy, że decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera zarówno prawidłowego rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia.
W tej sytuacji brak było podstaw do utrzymania w mocy przez organ odwoławczy decyzji z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Postępując inaczej Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] naruszyła ten przepis.
Należy zauważyć, że w skardze strona wniosła o uchylenie decyzji w części nieprzyznającej jej stypendium rektora za drugi semestr roku akademickiego 2022/2023 (semestr letni). Skoro jednak w tym zakresie organ nie orzekał, to przedwczesne byłoby odnoszenie się do podniesionych w tym względzie w skardze zarzutów.
Jednocześnie Sąd oddalił wniosek skarżącego zawarty w piśmie z dnia [...] r. o przeprowadzenie, na podstawie art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., dowodu z zaświadczenie z dnia [...] r. wydanego przez Politechnikę G. o okresie studiów na tej uczelni. Przepisy k.p.a. nie mogą być podstawą przeprowadzania przez sąd administracyjny dowodów. Takim przepisem może być jedynie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i następuje gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie. Dla wydania przez Sąd rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie przeprowadzenie dowodów ze wskazanego dokumentu nie było konieczne.
W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego wniósł o odroczenie terminu rozprawy z uwagi na to, że jej termin koliduje z wyznaczoną mu uprzednio rozprawą w Sądzie Okręgowym w O.. Wskazał przy tym, że nie ma możliwości ustalenia zastępstwa na rozprawie, ponieważ mocodawca dostrzega konieczność jego osobistego stawiennictwa.
Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu wtedy, gdy sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Rozważając odroczenie rozprawy sąd musi brać pod uwagę sformułowany w art. 45 ust. 1 Konstytucji nakaz rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki oraz regulację zawartą w art. 7 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W tym kontekście należy też zauważyć, że nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 p.p.s.a.), a wnioski strony skarżącej - w razie jej nieobecności - wynikające ze skargi oraz pism procesowych są przedstawiane w trakcie rozprawy (art. 108 p.p.s.a.).
W świetle powyższych regulacji odroczenie rozprawy jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2008 r., II FSK 471/07). W ocenie Sądu okoliczność, iż pełnomocnik skarżącego ma inne obowiązki związane ze sprawą toczącą się przed sądem powszechnym i w związku z tym zachodzi kolizja terminów rozpraw nie może powodować odroczenia rozprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, bez jednoczesnego wykazania, że przyczyna ta była niemożliwa do przezwyciężenia. W tym względzie należy zauważyć, że z treści pełnomocnictwa udzielonego przez R. R. wynika, że pełnomocnik skarżącego został umocowany do przenoszenia pełnomocnictwa na inne osoby według własnego uznania. Przeczy to twierdzeniu zawartemu w piśmie z dnia [...] r., że mocodawca dostrzega konieczność osobistego stawiennictwa pełnomocnika na rozprawie przed WSA w Bydgoszczy. W rezultacie, wobec braku wykazania, że w sprawie nie było możliwości ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego, Sąd wniosek o odroczenie rozprawy oddalił.
Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku.
Mając powyższe uwadze, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] r. Skarżący został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych.