II SA/BD 358/24

II SA/Bd 358/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski /przewodniczący/
Mariusz Pawełczak
Renata Owczarzak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1124
art. 153
Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2024 r. sprawy ze skargi C. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 57 ust. 2 pkt 4 i art. 153 ust. 1 ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1124 ze zm.) zwanej dalej ustawą oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 14 maja 2021 r. w sprawie wyznaczenia organu Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań organu właściwego w sprawach Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (Dz.U. z 2021 r., poz. 903) w związku z art. 71a ustawy oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej Kpa, w związku z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, w terminie wskazanym w ustawie, orzekł o nałożeniu na [...] sp. p. z siedzibą we W., administracyjnej kary pieniężnej w kwocie [...]zł, o której mowa w art. 153 ust. 1 ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1124 ze zm.).
Uzasadniając decyzję orzekający organ administracji podniósł, iż w wyniku weryfikacji w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych ustalono, iż Spółka nie dopełniła ciążącego na niej, na podstawie art. 58 ustawy, obowiązku zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, w terminie wskazanym w ustawie, bowiem spółki partnerskie wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed [...] października 2021 r. miały obowiązek zgłosić beneficjentów rzeczywistych do CRBR najpóźniej do 31 stycznia
2022 r. - stosownie do przepisu art. 16 ustawy z 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 815). Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców [...] listopada 2015 r., a zatem w świetle wyżej powołanych przepisów, ustawowy termin do dokonania zgłoszenia do CRBR dla Spółki upłynął [...] stycznia 2022 r. Stosownie zaś do art. 153 ust. 1 ustawy, podmioty wymienione w art. 58, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł.
Dyrektor Izby Skarbowej dokonując oceny, czy w przedmiotowej sytuacji należy nałożyć karę pieniężną, w pierwszej kolejności rozważył, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od jej nałożenia.
Dokonując analizy wagi naruszenia, Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, iż nie jest ona znikoma. Zaniechanie dokonania wpisu do CRBR, w ocenie organu, winno być zakwalifikowane jako kategoria naruszenia, które nie ma ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego jest istotne. W ocenie organu, badając, czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia należy bowiem badać w szczególności rodzaj i charakter naruszenia, sposób popełnienia czynu oraz uwzględnić czas trwania naruszenia.
Organ uwzględnił jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje skutki w przestrzeni publicznej, społecznej czy prywatnej. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, iż dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189 f § 1 pkt 1 Kpa, mają znaczenie chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 Kpa), decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego, a w przypadku istotnego znaczenia wymienionych wartości oraz dóbr prawnie chronionych - waga naruszenia prawa nie może być oceniona jako znikoma.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, brak wykonania obowiązku rejestracji przez Spółkę spowodował sytuację, że brak było możliwości ustalenia beneficjenta rzeczywistego Spółki, a tym samym zaistniało ryzyko wystąpienia sytuacji uniemożliwiającej działanie stworzonych przez ustawę mechanizmów zapobiegających terroryzmowi i przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Oznacza to zatem, że stworzono potencjalne ryzyko prania pieniędzy. Podkreślenia wymaga, iż brak rejestracji spowodował brak możliwości przeprowadzania analiz i monitoringu przez podmioty do tego zobowiązane (jednostki analityki finansowej oraz podmioty obowiązane), zgodnie z przepisami ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu.
Uniemożliwił także ustalenie, czy beneficjent rzeczywisty Spółki występuje również w strukturze innych podmiotów, które mogą być powiązane z działaniem ukierunkowanym na pranie pieniędzy. Rejestr ten bowiem ma za zadanie nie tylko wskazać beneficjenta konkretnego podmiotu, lecz także wskazać, czy w innych podmiotach ta sama osoba jest beneficjentem, co daje możliwość weryfikacji i ustalenia, czy beneficjent danego podmiotu ma lub miał powiązania z innymi podmiotami. Dokonanie rejestracji przez Spółkę wywołuje efekt dopiero od daty wpisu i nie niweluje faktu, że przez okres prawie 2 lat nie było możliwe powyższe wyszukiwanie. W świetle powyższego, twierdzenie Spółki, że zaniechanie zgłoszenia informacji do Rejestru nie wywołuje żadnego "zaburzenia", należy uznać za niezasadne.
Ponadto wskazano, iż kara pieniężna za brak zgłoszenia w ustawowym terminie danych do CRBR ma istotne znaczenie z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finasowaniu terroryzmu. Należy mieć bowiem na względzie znaczenie i rangę przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, jak również cel regulacji zawartej w ustawie.
Kolejną okolicznością uniemożliwiającą uznanie naruszenia za znikome jest w ocenie organu, długi okres trwania naruszenia. Podkreślenia wymaga, że dokonanie wpisu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych nastąpiło po upływie prawie 2 lat od terminu wynikającego z ustawy.
Podsumowując, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, wskazane okoliczności nie mogły spowodować uznania naruszenia jako mające charakter znikomy. Dokonując analizy charakteru naruszenia organ ma na uwadze przede wszystkim ochronę wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak bezpieczeństwo finansowe i zaufanie do organów państwa, ale także długotrwałe pozostawanie przez Spółkę w stanie naruszenia prawa.
Jednocześnie organ dostrzegł, iż Spółka zaprzestała naruszenia prawa, dokonując zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych w trakcie trwania postępowania w sprawie, co miało miejsce [...] grudnia 2023 r. (okoliczność ta została uwzględniona przy ustalaniu wysokości orzeczonej kary). Tym samym, zgłoszenie do CRBR nie zostało dokonane dobrowolnie z inicjatywy Spółki, lecz dopiero wszczęcie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej spowodowało działanie Spółki w postaci wpisu do Rejestru. Jednakże ustawowy termin do dokonania zgłoszenia dla Spółki upłynął [...] stycznia 2022 r.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, odpowiedzialność na podstawie art. 153 ustawy ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, niezależnej od winy podmiotu zobowiązanego do zapłaty kary. Przesłanką wymierzenia przez organ przedmiotowej kary jest przekroczenie wskazanego w ustawie terminu, jest to więc konstrukcja typowa dla kar administracyjnych, których podstawowym celem jest realizowanie funkcji prewencyjnej. Analizie nie podlega to, czy działanie Spółki miało charakter celowy, dlatego w ocenie organu nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, co nie może spowodować wyłączenia odpowiedzialności.
Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził ponadto, iż w przedmiotowej sprawie nie ma również zastosowania przesłanka wymieniona w art.
189 f § 1 pkt 2 Kpa dotycząca uprzedniego prawomocnego ukarania Spółki.
Organ rozpoznał także przesłankę zawartą w art. 189 f § 2 Kpa. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu, w przypadku spełnienia przewidzianych w przepisie warunków, organ może wyznaczyć stronie termin do usunięcia naruszenia prawa. Z ww. przepisu nie wynika obowiązek każdorazowego wyznaczania przez organ terminu, nawet przy spełnieniu warunków przewidzianych w przepisie, gdyż decyzja w tym względzie zależy od uznania organu. Warunkiem wyznaczenia terminu jest stwierdzenie, iż mamy do czynienia z przypadkiem, kiedy odstąpienie od nałożenia kary pozwoli na spełnienie celów kary.
Organ podkreśli, iż kary pieniężne mają na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa, mają bowiem przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Przez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywują adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków (wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII Wa 1345/20).
Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, iż realizacja celu prewencyjnego, powoduje brak zasadności odstąpienia od wymierzenia kary. Prewencyjny charakter kar pieniężnych ze względu na swoją wysokość oraz nieuchronność ma mieć charakter odstraszający, aby nieprawidłowości i naruszenia przepisów nie powtarzały się więcej w przyszłości. Spółka stworzyła ryzyko braku możliwości dokonywania analiz ukierunkowanych na przeciwdziałanie dokonywaniu nadużyć finansowych. Swoim zaniechaniem w postaci niewskazania beneficjenta rzeczywistego, spowodowała brak możliwości dokonywania czynności przez jednostki analityki finansowej oraz podmioty obowiązane. Naruszenie to ma istotne znaczenie dla systemu monitorowania, albowiem brak informacji o beneficjencie rzeczywistym Spółki, uniemożliwił dokonywanie nałożonych przez ustawę analiz. W ocenie organu, brak uzasadnienia do odstąpienia od nałożenia kary wynika również z tego, iż odstąpienie prowadziłoby do nierównego traktowania pozostałych podmiotów, które spełniają wymogi przewidziane w ustawie.
Nałożenie kary realizuje zarówno cel jakim jest prewencja indywidualna, poprzez zapobieżenie naruszeniu przez Spółkę w przyszłości przepisów ustawy (ma doprowadzić do terminowego dokonywania przez Spółkę wszelkich aktualizacji w CRBR), jak i cel jakim jest prewencja generalna - ma wpływać również na inne podmioty, aby przestrzegały przedmiotowych przepisów. Wskazane powyżej okoliczności w ocenie organu powodują, iż w niniejszej sprawie nie ma podstaw do wdrożenia procedury określonej w art. 189f § 2 i § 3 Kpa, ponieważ odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których kara ta miałaby być nałożona.
Odnosząc się zatem do wniosku Spółki o nienakładanie kary z art. 153 ustawy, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w analizowanej sprawie, wbrew stanowisku Spółki, nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Na uwzględnienie nie zasługują argumenty Spółki przedstawione w piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r. jako uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary. Usunięcie naruszenia nie może być bowiem przesłanką do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, przy czym fakt dokonania rejestracji przez Spółkę został przez organ uwzględniony przy określaniu wysokości kary.
Zdaniem organu w niniejszej sprawie należy także mieć na uwadze, że Spółka jest podmiotem profesjonalnym - prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie usług prawniczych. W stosunku do takich podmiotów wyższe wymagania związane są z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie nie jest okolicznością łagodzącą. Podkreślenia wymaga fakt, iż partnerzy Spółki wykonują zawód adwokata i radcy prawnego, co dodatkowo dodaje rangi ze względu na posiadaną wiedzę z zakresu prawa.
Z uwagi zatem na brak wystąpienia okoliczności skutkujących obligatoryjnym (art. 189 f § 1 Kpa) lub fakultatywnym (art. 189 f § 2 Kpa) odstąpieniem od wymierzenia kary administracyjnej, organ dokonał analizy przesłanek pozwalających na ustalenie wysokości kary administracyjnej. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej ustalana jest na podstawie art. 189 d Kpa. W przypadku bowiem, gdy przepis szczególny nie określa zasad wymiaru kary pieniężnej, organ bierze pod uwagę dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189 d Kpa.
Przechodząc do poszczególnych dyrektyw wymiaru kary Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż zawarta w art. 189 d pkt 1 Kpa przesłanka nakazuje wziąć pod uwagę wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Na ustalenie wagi naruszenia prawa ma wpływ ochrona wskazanych w przepisie wartości, a także czas trwania naruszenia.
Mając powyższe na względzie, Dyrektor Izby Skarbowej w zakresie celu omawianej regulacji ustawy dostrzegł, iż Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) to system, w którym są gromadzone i przetwarzane informacje o beneficjentach rzeczywistych, tj. osobach fizycznych sprawujących bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad podmiotem. Jednym z głównych zadań CRBR jest przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Posiadanie dokładnych i aktualnych danych o beneficjentach rzeczywistych, ma kluczowe znaczenie dla zwalczania niepożądanych zjawisk, ponieważ uniemożliwia ukrycie tożsamości osób mających decydujący wpływ na działanie podmiotu.
Przechodząc do oceny zagrożenia chronionych wartości organ zwrócił uwagę, iż zwalczanie zapobieganie zjawiskom nadużyć finansowych służy ochronie ważnego interesu publicznego. Interes publiczny wymaga stworzenia mechanizmów uniemożliwiających pranie pieniędzy i doprowadzanie do nieprawidłowości finansowych. Leży to w interesie ogółu obywateli oraz państw członkowskich, które dzięki współpracy są w stanie zahamować przepływ pieniędzy pochodzących z nielegalnych źródeł, który szkodzi integralności, stabilności i wiarygodności sektora finansowego. W odniesieniu do czasu trwania naruszenia organ zauważył, iż zgłoszenie informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, zostało przez Spółkę dokonane dopiero [...] grudnia 2023 r. Natomiast ostateczny ustawowy termin do dokonania zgłoszenia informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych dla Spółki upłynął [...] stycznia 2022 r.
Ustalając wysokość nakładanej kary organ wziął pod uwagę zarówno wagę, jak i wskazane wyżej okoliczności naruszenia prawa przez Spółkę.
Przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej, organ administracji publicznej uwzględnił również częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara (art. 189 d pkt 2 Kpa). Organ prowadzący postępowanie ocenił, czy strona postępowania administracyjnego nie dopełniła w przeszłości tego samego lub podobnego obowiązku albo naruszyła w przeszłości ten sam lub podobny zakaz, który jest przedmiotem postępowania. Brak wypełnienia obowiązku dokonania rejestracji przez dany podmiot może wystąpić tylko raz. W niniejszej sprawie nie stwierdzono, aby przed datą wszczęcia postępowania w sprawie Spółka nie wypełniła podobnego obowiązku. Tym samym, organ pierwszej instancji uwzględnił przy określaniu wymiaru kary pieniężnej te okoliczności.
Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 189 d pkt 3 Kpa wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Zastosowanie tego przepisu wymaga kumulatywnej aktualizacji następujących przesłanek - tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz uprzedniego ukarania za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. W okolicznościach przedmiotowej sprawy organ ustalił, iż Spółka nie była uprzednio ukarana za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Brak bowiem zgłoszenia do CRBR nie podlega odpowiedzialności karnej, czy karnej skarbowej.
Przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej organ bierze pod uwagę również stopień przyczynienia się strony do powstania naruszenia prawa oraz działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa (art. 189 d pkt 4 oraz pkt 5 Kpa). W art. 189 d pkt 4 Kpa rozgraniczono sytuację, w której fakt naruszenia prawa jest determinowany działaniem strony, od sytuacji, gdy fakt ten stanowi konsekwencję działania nie tylko strony, ale także innych podmiotów, czy nawet zjawisk. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż naruszenie prawa było związane z brakiem prawidłowego działania Strony.
W odniesieniu do dyrektywy określonej w art. 189 d pkt 5 Kpa organ stwierdził, iż działania podjęte w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa prowadzą do obniżenia wymiaru administracyjnej kary pieniężnej. Istotne, aby zostały one podjęte, co do zasady, przed wszczęciem postępowania, w którym ma zostać nałożona administracyjna kara pieniężna. Chodzi o działania dobrowolne podjęte przez stronę przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Ponadto, zgodnie z art. 189 d pkt 6 Kpa organ administracji publicznej wymierzając karę bierze również pod uwagę korzyści, które strona osiągnęła lub straty, których uniknęła wskutek niedopełnienia obowiązku lub naruszenia zakazu. Należy mieć na uwadze zatem korzyści finansowe lub dające się oszacować korzyści materialne, jednak w ocenie orzekającego organu w przedmiotowej sprawie, nie można wskazać na realną korzyść lub realną stratę Spółki, której wysokość można wskazać lub oszacować. Jednocześnie zaznaczył, iż kwestia, czy karany podmiot uzyskał korzyść, bądź uniknął poniesienia straty może wpływać zaostrzająco na wymiar kary pieniężnej. Nie oznacza to jednakże, że brak stwierdzenia takiej okoliczności w sprawie, będzie skutkować złagodzeniem wymiaru kary pieniężnej, bowiem naganność naruszeń, za które jest karana strona nie opiera się na uzyskaniu korzyści, czy też uniknięciu straty, a przede wszystkim na wadze naruszeń i długości ich trwania. Z tego względu, zdaniem organu, powyższa okoliczność pozostała bez znaczenia dla sytuacji Spółki w postępowaniu.
Wskazano ponadto, że zgodnie z art. 189 d pkt 7 Kpa warunki osobiste są uwzględniane tylko w przypadku osoby fizycznej, natomiast Spółka nie jest osobą fizyczną, a zatem w tym przypadku, brak ustawowego wymogu, aby sytuacja osobista była brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej.
Dokonując analizy dyrektyw zawartych w art. 189 d Kpa organ zauważył, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka ma status czynnego podmiotu oraz czynnego podatnika VAT, czyli jest podmiotem profesjonalnym, prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki partnerskiej. W orzecznictwie słusznie podkreśla się, że oceniając okoliczności dotyczące popełnienia deliktu administracyjnego przez podmiot profesjonalny stosuje się wyższe wymagania, związane z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 września 2021 r., II GSK 476/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyrokach z 5 maja 2022 r. III SA/Kr 1735/21 i z 10 czerwca 2022 r. III SA/Kr 281/22). Nie ulega bowiem wątpliwości, że inna jest sytuacja w przypadku kar administracyjnych nakładanych na podmioty nieprofesjonalne (osoby fizyczne), a inna w przypadku podmiotów profesjonalnych, prowadzących działalność w celu osiągnięcia zysku.
Kierując się zasadą proporcjonalności przy ustalaniu wysokości kary, organ dokonał analizy przesłanych przez Spółkę dokumentów obrazujących jej kondycję finansową. Z powyższych dokumentów wynika, że Spółka w roku 2022 osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, wykazując przy tym przychody z działalności na poziomie [...] zł. Z przedstawionej prognozy rozliczenia za 2023 rok wynika, że Spółka w ubiegłym roku osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, przy wykazanych przychodach w kwocie [...]zł. Natomiast z nadesłanych deklaracji JPK_VAT za okres od stycznia do listopada 2023 roku wynika obrót w łącznej kwocie [...]zł. Organ pierwszej instancji dokonał oceny sytuacji finansowej Spółki również w oparciu o deklaracje i pliki JPK za 2022 rok złożone do właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Z pozyskanych informacji zawartych w JPK_VAT za wskazany okres wynika, że Spółka wygenerowała obrót w wysokości [...] zł.
W świetle powyższych danych, Dyrektor Izby Skarbowej zdecydował o wymierzeniu kary w wysokości [...] zł, tj. w kwocie, która w ocenie organu nie wpłynie negatywnie na stan finansów Spółki, gdyż jej wymiar nie jest wygórowany, a nałożona kara pieniężna wypełnia funkcję represyjną oraz prewencyjną rozumianą jako prewencja indywidualna oraz prewencja ogólna. Spełnienie tych celów nie byłoby możliwe, gdyby w przedmiotowej sprawie wymiar kary miał charakter symboliczny, albo gdyby odstąpiono od jej nakładania. Ustawodawca nie zwolnił z odpowiedzialności podmiotów, które ostatecznie dokonały rejestracji w CRBR, ani nie wskazał, że w ich przypadku maksymalny wymiar kary jest niższy. Oczywiście organ nakładający karę jest związany dyrektywami jej wymiaru określonymi w art. 189 d Kpa. Nie ma też wątpliwości, iż w przypadku dokonania rejestracji, waga naruszenia jest niższa, niż w przypadku podmiotów, które w ogóle tego nie zrobiły. [...] wymiar kary ustalany dla podmiotów, które nie dokonały rejestracji do dnia wydania decyzji, jest nawet kilkadziesiąt razy wyższy, niż w sytuacji wypełnienia tego obowiązku po terminie.
Usunięcie naruszenia w trakcie trwania niniejszego postępowania, nie może być, co zostało już wcześniej wyjaśnione, przesłanką do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Jednak fakt dokonania rejestracji przez Spółkę został przez organ uwzględniony przy określaniu wysokości kary.
Ostatecznie Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż mając na względzie treść art. 153 ust. 1 ustawy, który przewiduje zagrożenie karą do wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia informacji w ustawowym terminie do Rejestru, a także ustalenia dokonane w zakresie analizy dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189 d Kpa, kierując się zasadą proporcjonalności, zasadnym jest nałożyć na Spółkę karę pieniężną w kwocie
[...] zł.
Dokonując miarkowania kary pieniężnej, organ uwzględnił okoliczność wpływającą na jej podwyższenie, czyli czas trwania stanu naruszenia prawa (rejestracja w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych po upływie prawie 2 lat od ustawowego terminu). Jednakże organ wziął pod uwagę również okoliczność mającą wpływ na jej obniżenie - usunięcie naruszenia prawa poprzez dokonanie wpisu do Rejestru w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie. Na określenie wysokości kary wpływ miała również wynikająca z analizy zgromadzonych dokumentów - ocena aktualnej sytuacji finansowej Spółki oraz aktywna postawa Spółki w niniejszym postępowaniu. Spółka odbierała kierowaną do niej korespondencję, dokonała rejestracji w CRBR przed wydaniem decyzji w sprawie, a także w odpowiedzi na wezwanie organu dotyczące przedłożenia dokumentów przedstawiających jej sytuację finansową, nadesłała stosowne dokumenty. Aktywna postawa Spółki w prowadzonym postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku dokonania rejestracji w CRBR w terminie ustawowym została uwzględniona przez organ przy określaniu wysokości kary i miała wpływ na jej obniżenie.
Dyrektor Izby Skarbowej rozważył zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), jednak w ocenie organu przepis art. 15 zzzzzn˛ ust 1 ustawy o covid nie znajduje zastosowania, ponieważ w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wyszczególnionych w przywołanym przepisie.
W skardze do Sądu [...] sp. p. z siedzibą we W. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2024 r., nr [...], zarzucając jej wydanie z naruszeniem następujących przepisów prawa:
1. art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt. 5 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych [dalej: ustawa covid] w zw. z art. 6 k. p. a., polegające na zaniechaniu przez organ zawiadomienia skarżącej (strony) o uchybieniu terminu określonego w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i wyznaczeniu stronie 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu;
2. art. 189f § 1 pkt. 1 k. p. a. poprzez jego niezastosowanie i brak odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej wynikające z błędnego ustalenia, że naruszenie nie miało poziomu znikomości, w sytuacji gdy okoliczności naruszenia normy, a jednocześnie usunięcie stanu bezprawności, w tym okoliczności podmiotowe związane ze skarżącą, które nie wpłynęłyby na osiąganie celu ustawy prowadzą do wniosku, że waga naruszenia jest znikoma, co powodować winno odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca spółka podniosła, iż w terminie określonym ustawą nie dokonała określonego zgłoszenia, jednak obowiązek ten został wykonany bezzwłocznie po uzyskaniu wiedzy o prowadzonym postępowaniu, jeszcze przed wydaniem decyzji. Jej zdaniem nie może również budzić wątpliwości, że w sytuacji skarżącej spółki, w której beneficjentami pozostaje dwóch partnerów, nie zaszły żadne zmiany (w okresie od terminu obligacyjnego do daty zgłoszenia), które mogłyby w jakikolwiek sposób wpływać na sytuację podmiotów, czy też realizację innych dyspozycji zawartych w tej ustawie.
Jeżeli uwzględnić, że organ uznał, iż termin do wykonania obowiązku upłynął stronie w dniu [...].01.2022 r., to można zauważyć, że w tym kontekście zobligowany był do stosowania art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt. 5 i ust. 2 ustawy covid i wyznaczenia stronie 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Od regulacji zawartej w art. 15zzzzzn˛ ustawy covid nie przewidziano żadnych wyjątków. Tym samym w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminu zawitego, przewidzianego przepisami prawa administracyjnego, organ powinien zastosować się do tej normy przepisu. Organ ten naruszył zatem tę normę w związku z art. 6 k. p. a., gdyż zobligowany jest do działania na podstawie przepisów prawa.
Skarżąca zaznaczyła, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przywołał ww. normę stwierdzając, że przepis ten "nie znajduje zastosowania, ponieważ w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wyszczególnionych w przywołanym przepisie". O ile pozostała część uzasadnienia zawarta jest na 9 stronach, o tyle zdaniem skarżącej trudno prześledzić sposób wnioskowania i analizy tej normy przeprowadzony przez organ. Niemniej można stwierdzić, że termin ustanowiony w art. 195 p. p. f. t. jest terminem materialnoprawnym (zawitym) wynikającym z prawa administracyjnego, z niedochowaniem którego wiążą się negatywne konsekwencje. Wydłużenie przez ustawodawcę terminu do zgłoszenia informacji o beneficjentach rzeczywistych (z 6 miesięcy do 9 miesięcy), nie oznacza, że termin ten nie może być przywrócony. Od regulacji zaś zawartej w art. 15zzzzzn˛ ustawy covid nie przewidziano żadnych wyjątków. Tym samym w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminu zawitego przewidzianego przepisami prawa administracyjnego, organ powinien zastosować się do treści powyższego przepisu.
Powyższe naruszenie, w ocenie skarżącej jest wystarczające do uchylenia zaskarżonej decyzji, niemniej można zarzucić, że organ nieprawidłowo dokonał analizy stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia art. 189 f § 1 pkt 1 k. p. a, ponieważ bezwzględnie nie ma w niej zastosowania pkt 2 art. 189f § 1 k. p. a., jednakże w niniejszej sprawie można ustalić, że spełniona została hipoteza normy z pkt 1, ponieważ bezsporne jest, że doszło do odpowiedniego zgłoszenia, a zatem - przed wydaniem decyzji - ustał stan bezprawności. Organ szeroko skupił się w uzasadnieniu decyzji na wykazywaniu podstaw wymierzenia kary w określonej wysokości, o tyle mniej poświęcił miejsca rozważaniom co do stopnia wagi naruszenia prawa, dochodząc jednak do wniosku, że jest on wyższy niż znikomy.
Skarżąca uznaje, że o wadze naruszenia nie może decydować sam fakt naruszenia - bezsporny - gdyż w tym wypadku regulacja z art. 189f § 1 pkt 1 k. p. a. byłaby instytucją martwą, gdyż każde naruszenie, przez sam fakt jego zaistnienia - idąc drogą rozumowania organu - nie może być uznane za znikome. Powołane zatem okoliczności - w znacznej mierze - są irrelewantne z punktu widzenia oceny wagi naruszenia. Implementacja norm prawa unijnego również nie wpływa na ocenę wagi i pozostaje poza przedmiotem oceny. Można się zgodzić, że przez określony okres nie było możliwości uwzględnienia określonych danych w analizach monitoringu. Trudno jednak - a organ dość dowolnie feruje w tym względzie wnioski - stwierdzić, że stworzono potencjalne ryzyko prania brudnych pieniędzy. Tzw. pranie brudnych pieniędzy jest działaniem zdecydowanie szerszym i wieloczynowym, a na jego zaistnienie (czy też wystąpienie potencjalnego stanu ryzyka) nie ma realnie wpływu określone zgłoszenie. Oczywiście jest ono elementem systemu, jednak dość odległym od stwarzania potencjalnego ryzyka prania brudnych pieniędzy.
Zdaniem skarżącej, nie ma potrzeby dokonywania analizy na płaszczyźnie daleko idących przypuszczeń organu, gdyż należy ją dokonać z punktu widzenia konkretnego przypadku. Bezsprzeczny stan braku zgłoszenia - który ustał przed wydaniem decyzji - przy ocenie stanu podmiotowego spółki, nie wpłynął w żaden sposób na zaburzenie systemu. Beneficjentami spółki są partnerzy, a jednocześnie nie zaistniały żadne okoliczności powodujące zmiany w rejestrze, czy też stosowanie innych uregulowań zawartych w tej ustawie. Podmiot występuje we wszystkich obowiązkowych rejestrach, prowadzi działalność, która jest m. in. w zakresie podatków stale rejestrowana i objęta sprawozdawczością, a zatem realnie nie ma mowy o wystąpieniu zagrożenia, któremu przeciwdziałać mają instytucje określone w p. p. f. t.
Skarżąca w pełni zgadza się z tezą, że przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 KPA), należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń) jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego (za wyrokiem WSA w Olsztynie z 23.09.2021 r., sygn. II SA/Ol 435/21).
Jeżeli tezę tę zastosować w niniejszej sprawie, to zdaniem skarżącej należy zważyć, że realnie nie doszło do naruszenia żadnych dóbr chronionych określoną regulacją. Dane podmiotu nie występowały w określonym okresie w rejestrze, przy czym należy zauważyć, że większa część tego czasu przypadała na okres epidemii i zagrożenia epidemicznego. Już złożone w ramach postępowania dokumenty księgowe pozwalają na stwierdzenie, że wypełnienie w terminie obowiązku, nie zmieniłoby żadnego stanu, czy też nie wpłynęłoby na dane przekazywane do analizy.
Reasumując, skarżąca stwierdziła, że waga naruszenia in concreto była nieznaczna, a odmienna ocena organu związana była z błędną analizą stanów, które w znacznej mierze są irrelewantne przy tej ocenie, a nieprawidłowo skupiają się na wykazaniu, że naruszenie jest samo w sobie na poziomie wyższym, niż znikomym.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie wymierzył spółce karę pieniężną we wskazanej wysokości, tj. nie odstąpił od jej wymierzenia na podstawie art. 189f k.p.a. z uwagi na znikomość wagi naruszenia prawa, a ponadto czy ustalając wymiar kary naruszył przepis art. 154 ust. 4 i 5 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy poprzez jego niezastosowanie.
Materialnoprawną podstawę nałożenia kary stanowiły przepisy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Z art. 58 ustawy wynika obowiązek zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, w terminie wskazanym w ustawie, bowiem spółki partnerskie wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed [...] października 2021 r. miały obowiązek zgłosić beneficjentów rzeczywistych do CRBR najpóźniej do [...] stycznia 2022 r. - stosownie do przepisu art. 16 ustawy z 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 815). Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżąca spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców [...] listopada 2015 r., a zatem w świetle wyżej powołanych przepisów, ustawowy termin do dokonania zgłoszenia do CRBR dla Spółki upłynął [...] stycznia 2022 r. Stosownie zaś do art. 153 ust. 1 ustawy, podmioty wymienione w art. 58, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł.
Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że spółka zaprzestała naruszenia prawa, dokonując zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych w trakcie trwania postępowania w sprawie, co miało miejsce w dniu [...] grudnia 2023 r., czyli po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W związku z tym, organ wymierzył spółce, na podstawie art. 153 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, karę pieniężną w wysokości [...] zł.
W pierwszej kolejności Sąd odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 15 zzzzzn˛ ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy o COVID. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).
Wskazania w tym miejscu wymaga, że w związku ze stanem epidemii ustawodawca wprowadził szereg przepisów szczególnych mających na celu zminimalizowanie negatywnych skutków prawnych związanych z nadzwyczajną sytuacją, w tym dotyczących biegu terminów prawa materialnego i procesowego. Na tle poprzednio obowiązującej regulacji zawartej w art. 15zzr ustawy COVID-19 zawierającej podobne przepisy co art. 15zzzzzn ust. 1 (w tym pkt 5), Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4485/21 wyraził pogląd, że wykładni zawartego w art.15zzr ustawy COVID-19 (obecnie w art. 15zzzzzn˛ ust. 1) pojęcia "prawo administracyjne" należy nadać szerokie rozumienie, " (...) a więc, że przepis ten reguluje bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidzianych w regulacjach prawnych, które zaliczyć można do szeroko rozumianego prawa administracyjnego - w tym i prawa podatkowego (...)". Akceptując to stanowisko należy przyjąć, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej w okresie stanu epidemii, organ powinien zastosować się do treści powyższego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony.
Powyższa uwaga nie wpływa jednak na ocenę trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Trzeba bowiem zauważyć, że w niniejszej sprawie w ocenie Sądu organy nie naruszyły wskazanych przepisów prawa, bowiem skarżąca przed wydaniem decyzji dokonała zgłoszenia do CRBR i wypełniła ustawy obowiązek rejestracji beneficjenta rzeczywistego, a zatem brak było podstaw do przywrócenia terminu, skoro strona dokonała czynności. Podkreślenia również wymaga, że stan epidemii nie mógł mieć żadnego wpływu w okolicznościach niniejszej sprawy, bowiem dokonanie zgłoszenia do rejestru nie wymagało osobistego stawiennictwa w urzędzie, cała procedura jest przeprowadzana drogami komunikacji elektronicznej.
Przechodząc do kwestii merytorycznych wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, podmioty wymienione w art. 58 pkt 1-5 i 7-13 lub powiernik, lub osoba zajmująca stanowisko równoważne w podmiocie, o którym mowa w art. 58 pkt 6, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia lub aktualizacji informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie lub podały informacje niezgodne ze stanem faktycznym, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł. Jak z kolei wynika z art. 189d k.p.a., wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:
1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;
2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;
3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;
4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;
5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;
6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła.
Ponadto w myśl art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Powyższe unormowanie obliguje do odstąpienia od nałożenia kary, jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione dwie wymienione w nim przesłanki: waga naruszenia prawa jest znikoma i jednocześnie strona zaprzestała naruszania prawa. "Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego" (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 189(f).).
Należy jednak stwierdzić, że odstąpienie od wymierzenia kary dopuszczalne jest dopiero po stwierdzeniu, że doszło do popełnienia deliktu administracyjnego. Trafnie bowiem zauważa się w doktrynie, że art. 189f k.p.a. nie skutkuje przyjęciem, że sprawca nie popełnił deliktu, ale jedynie umożliwia odstąpienie od wymierzenia kary z uwagi na spełnienie się określonych przesłanek (zob. A. Cebera, J. G. Firlus [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 189(f)). Można więc stwierdzić, że chodzi o takie sytuacje, gdy wymierzenie kary z jakichś indywidualnych powodów naruszałoby standardy sprawiedliwości społecznej, pomimo że sprawca zrealizował znamiona deliktu administracyjnego.
Ustawodawca nie wyjaśnia jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. Ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa:
– wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego, nawet gdy zakres ilościowy wywołanych skutków nie jest duży. Zastrzec również należy, że jeżeli naruszenie prawa mogło wywołać poważne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, ale skutków tych nie wywołało z przyczyn niezależnych od woli sprawcy deliktu, to nie jest wykluczone zakwalifikowanie takiego naruszenia jako znacznego;
– wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;
– wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (A. Cebera, J. G. Firlus [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 189(f)). Z kolei B. Adamiak (Komentarz do art. 189f k.p.a., [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 1145).
Stopień naruszenia prawa podzielić więc można na: naruszenie kwalifikowane, naruszenie, które nie ma ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego jest istotne i naruszenie prawa nieistotne. Naruszenie prawa nieistotne to naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie (ibid.). Jak z powyższego wynika doktryna wyróżnia trzy stopnie naruszenia, jedynie nieco odmiennie je nazywając. Należy jednak zauważyć, że jedynie w sytuacji nieistotnego naruszenia, a więc gdy waga naruszonego dobra jest znikoma, wchodziłoby w grę odstępnie od wymierzenia kary.
W doktrynie (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 189(f)) wskazuje się również, że waga naruszonego dobra powinna zostać oceniona z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. W powołanym przepisie ustawodawca wskazał, że wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. W myśl tego unormowania na ustalenie wagi naruszenia prawa ma wpływ ochrona wskazanych wartości, a także okoliczności i czas trwania naruszenia. W piśmiennictwie przyjmuje się na tle tego unormowania, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa, organ administracji publicznej powinien ocenić znaczenie, ciężar gatunkowy niedopełnionego obowiązku czy naruszonego zakazu (tak A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2020). Sprowadza się to w istocie do ustalenia celu wprowadzenia określonej regulacji, oceny zagrożenia chronionych wartości na podstawie zachowania sprawcy deliktu administracyjnego, a także rozważenia okoliczności mających wpływ na powstanie i trwanie naruszenia. Celem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest niedopuszczenie do wymierzenia kary, która byłaby rażąco nieproporcjonalna do wagi naruszenia i jego okoliczności.
Odnosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy Sąd podziela stanowisko organu co do celu i znaczenia CRBR. Jednym z głównych zadań tego rejestru jest przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Posiadanie dokładnych i aktualnych danych o beneficjentach rzeczywistych ma kluczowe znaczenie dla zwalczania tych zjawisk, ponieważ uniemożliwia przestępcom ukrycie swojej tożsamości w skomplikowanej strukturze korporacyjnej. Publiczny charakter rejestru, umożliwiający każdemu nieodpłatny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych, zapewnia również większą kontrolę informacji przez społeczeństwo obywatelskie oraz przyczynia się do zwiększenia zaufania do rynku finansowego i uczestników obrotu gospodarczego.
Zaakcentowania również wymaga, że ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy stanowi implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (dalej: "dyrektywa 2015/849"). Jak wynika z uzasadnienia rządowego projektu ustawy (druk nr 2233): Celem przyjętych przepisów jest m.in. dostosowanie europejskich regulacji z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu do wymogów wynikających ze znowelizowanych zaleceń Financial Action Task Force (zwanych dalej "FATF"), a także usprawnienie współpracy oraz wymiany informacji pomiędzy jednostkami analityki finansowej państw członkowskich (zwanymi dalej "JAF"), jak również wypracowanie spójnej, unijnej polityki wobec państw trzecich, których systemy przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wykazują znaczące braki. Projekt nowej ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu ma na celu dostosowanie polskich przepisów do przepisów dyrektywy 2015/849 oraz znowelizowanych zaleceń FATF, a także zwiększenie efektywności krajowego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W tym celu projekt uwzględnia również doświadczenia związane ze stosowaniem przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2017 r. poz. 1049 - str. 1).
W konsekwencji podzielając stanowisko organu uznać należy, że waga naruszenia w przedmiotowej sprawie nie była znikoma. Jak trafnie wskazał organ, spółka długotrwale pozostawała w stanie zaniechania, bowiem Spółka zaprzestała naruszenia prawa, dokonując zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych w trakcie trwania postępowania w sprawie, co miało miejsce [...] grudnia 2023 r., a więc dokonanie wpisu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych nastąpiło po upływie prawie 2 lat od terminu wynikającego z ustawy. Organ szczegółowo przeanalizował właściwe przesłanki i dokonał właściwych ustaleń w sposób pełny i przekonujący.
Ustalając wymiar administracyjnej kary pieniężnej organ uwzględnił sytuację finansową spółki na podstawie nadesłanych przez spółkę dokumentów finansowych. Mając na uwadze powyższe, nie sposób zatem uznać, ż nałożona na spółkę kara pieniężna jest rażąco nieproporcjonalna. Organ uwzględnił zatem okoliczności wymienione w art. 189d k.p.a.
Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, stan faktyczny w sprawie został ustalony przez organy prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy chodzi o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia przesłanki określone w art.107 § 3 k.p.a., tym samym nie można zarzucić organowi naruszenia art. 11 k.p.a.
Organ rzetelnie zgromadził materiał dowodowy, który pozwolił na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonał jego całościowej oceny zgodnie z logiką i doświadczeniem życiowym. Wyprowadzone przez organ wnioski w zakresie oceny materiału dowodowego należało uznać za trafne i nieprzekraczające granic swobodnej oceny dowodów. Ocena materiału dowodowego znalazła odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera również uzasadnienie prawne z przytoczeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.
Wreszcie odnosząc się do regulacji art. 150 ust. 5 pkt 1 ustawy dotyczącej ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że przepis ten znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy waga naruszeń jest znikoma, a taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem przyjąć znikomej wagi naruszeń zwłaszcza w sytuacji gdy – jak słusznie wskazuje orzekający organ, Spółka jest podmiotem profesjonalnym - prowadzącym działalność gospodarczą. W stosunku do takich podmiotów wyższe wymagania związane są z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie nie jest okolicznością łagodzącą. W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, iż partnerzy Spółki wykonują zawód adwokata i radcy prawnego, co znacząco dodaje rangi ze względu na posiadaną wiedzę z zakresu prawa. Przedstawiciele spółki są zatem podmiotami szczególnego rodzaju, o szerokiej świadomości prawnej znaczenia obowiązujących norm i skutków zaniechania ich respektowania.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy trzeba również podkreślić, że spółka nie wykonała obowiązku niezwłocznej rejestracji nawet po wszczęciu postępowania. Dopiero po 24 dniach od zawiadomienia o wszczęciu postępowania wykonano obowiązek. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczono [...] grudnia 2023 r., a zgłoszenie rejestracji miało miejsce [...] grudnia 2023 r.
Wydana w sprawie decyzja o nałożeniu kary jest decyzją sankcyjną i dotyczy stanu faktycznego na dzień, do którego obowiązek ustawowy powinien być wykonany. Nakładane na podstawie ww. przepisu sankcje mają charakter represyjny, a ich celem jest dyscyplinowanie adresatów norm prawnych. Niewątpliwie dla osiągnięcia skuteczności, przedmiotowe sankcje muszą powodować dolegliwość, ale jednocześnie muszą być współmierne w stosunku do rodzaju naruszenia i nieuchronne (vide: wyrok WSA w Warszawie z 25 października 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 976/17).
Zdaniem Sądu, decyzja w zakresie w jakim nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 złotych nie nosi znamion dowolności. Organ działał w granicach prawa i uzasadnił wysokość wymierzonej kary wskazując przesłanki, którymi się kierował. Wymierzając ją w podanej wyżej wysokości, odwołał się do wyników finansowych skarżącej.
Uznać zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia prawa materialnego. Zdaniem Sądu, analiza okoliczności dokonana przez organ nie jest wadliwa i mieści się w granicach obowiązującego prawa. Nałożona kara jest adekwatna do stwierdzonych w toku postępowania naruszeń przepisów prawa, które znajdują odzwierciedlenie w zebranym materialne dowodowym.
W konsekwencji, w ocenie Sądu organ nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjął wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.
Ponadto poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne obu decyzji organ nie naruszył art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencjui.