II SA/Bd 357/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-09-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
egzekucja administracyjnakoszty upomnieniaobowiązek szczepieńzarzuty w postępowaniu egzekucyjnymprawo procesowe administracyjneWSAuchylenie postanowienia

WSA w Bydgoszczy uchylił postanowienia organów obu instancji dotyczące egzekucji kosztów upomnienia za niezaspokojenie obowiązku szczepień, wskazując na niedopuszczalność odrębnego postępowania egzekucyjnego w tej kwestii.

Skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej kosztów upomnienia za niezaspokojenie obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Organy administracji utrzymały w mocy postanowienia o oddaleniu zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że egzekucja kosztów upomnienia nie może być prowadzona odrębnie od egzekucji głównego obowiązku niepieniężnego i że zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku szczepień powinny być podnoszone w postępowaniu głównym.

Sprawa dotyczyła skargi P. C. na postanowienie Inspektor Sanitarny utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. w sprawie egzekucji administracyjnej kosztów upomnienia za niezaspokojenie obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Skarżący wniósł zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności, kwestionując konstytucyjność przepisów i podstawę prawną obowiązku szczepień. Organy administracji oddaliły zarzuty, wskazując na odpowiedzialność rodzica i wymagalność obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienia, uznając, że egzekucja kosztów upomnienia nie może być prowadzona odrębnie od egzekucji głównego obowiązku niepieniężnego. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące materialnoprawnych uwarunkowań obowiązku szczepień powinny być podnoszone w postępowaniu głównym dotyczącym egzekucji tego obowiązku, a nie w postępowaniu dotyczącym kosztów upomnienia. W związku z naruszeniem przepisów postępowania egzekucyjnego, Sąd uchylił postanowienia obu instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie jest dopuszczalne wszczęcie przez wierzyciela odrębnego postępowania egzekucyjnego co do kosztów upomnienia (obowiązku o charakterze pieniężnym) w oderwaniu całkowicie od postępowania egzekucyjnego w sprawie egzekucji głównego obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Uzasadnienie

Koszty upomnienia podlegają ściągnięciu w trybie właściwym dla kosztów egzekucyjnych i powinny zostać określone i egzekwowane po zakończeniu postępowania głównego na podstawie postanowienia wydanego w oparciu o art. 64c § 9 u.p.e.a. Brak jest podstawy prawnej do prowadzenia egzekucji kosztów upomnienia w oderwaniu od kosztów ewentualnego postępowania egzekucyjnego co do głównego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 15 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64c § 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 145 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 135

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 200

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 205 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.z.z.z. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.z. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.z. art. 17

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Egzekucja kosztów upomnienia nie może być prowadzona odrębnie od egzekucji głównego obowiązku niepieniężnego. Zarzuty dotyczące materialnoprawnych uwarunkowań obowiązku szczepień powinny być podnoszone w postępowaniu głównym.

Godne uwagi sformułowania

nie jest dopuszczalne wszczęcie przez wierzyciela odrębnego postępowania egzekucyjnego co do kosztów upomnienia (tj. obowiązku o charakterze pieniężnym) w oderwaniu całkowicie od postępowania egzekucyjnego w sprawie egzekucji głównego obowiązku o charakterze niepieniężnym Zarzuty te winny być bowiem podnoszone w ramach postępowania głównego dotyczącego egzekucji obowiązku skarżącego o charakterze niepieniężnym opisanych w upomnieniu.

Skład orzekający

Jerzy Bortkiewicz

przewodniczący

Grzegorz Saniewski

członek

Mariusz Pawełczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Niedopuszczalność odrębnego postępowania egzekucyjnego w sprawie kosztów upomnienia oraz właściwość zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji kosztów upomnienia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowania egzekucyjnego i możliwość jego nadużywania przez organy, co może być ciekawe dla prawników procesowych i osób zainteresowanych prawami obywatelskimi.

Egzekucja kosztów upomnienia – czy można ją prowadzić w oderwaniu od głównego długu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 357/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Mariusz Pawełczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. na rzecz P. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Upomnieniem z dnia [...] lipca 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. wezwał P. C. (dalej: skarżący, strona) do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (zaszczepienia dziecka według indywidualnego programu szczepień ochronnych określnego przez lekarza) wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 5 ust. 2, art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 – dalej "u.z.z.z."), § 1 i nast. Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm. – dalej "rozporządzenie").
Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] września 2023 r. nr [...] dotyczący nieuiszczonych kosztów upomnienia w sprawie egzekucji obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
2. Pismem z dnia [...] października 2023 r. uzupełnionym pismami z dnia [...] listopada 2023 r. oraz z dnia [...] grudnia 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazując na nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 - dalej "u.p.e.a.").
3. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 1, art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a.") oddalił zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku szczepień.
4. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o uwzględnienie zarzutów i uznanie, że egzekucja prowadzona była niezasadnie oraz zwrócenie zajętych środków pieniężnych tytułem dochodzonych kosztów upomnienia. Zarzucił naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. – braku wymagalności obowiązku – z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku poprzez nałożenie obowiązków na skarżącego na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i prowadzenie postępowania przymuszającego do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z Konstytucją oraz naruszenie art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony.
Wyjaśnił, że korzysta także z prywatnych usług medycznych i nie ma obowiązku realizować świadczeń medycznych w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Nadto wskazał, że lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej imienny wykaz: 1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwskazań do szczepienia, 2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt. 1, o ile jest to możliwe do ustalenia. Podkreślił, że jeśli żaden lekarz nie przekazał informacji o tym, że jego dziecko nie jest poddawane szczepieniom, to należy przyjąć, że jest poddawane szczepieniom zgodnie z przepisami prawa.
5. W wyniku rozpatrzenia powyższego zażalenia Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że organ I instancji wyjaśnił skarżącemu podstawy prawne obowiązku będącego przedmiotem postępowania. Ponadto wskazał nie tylko dane osobowe i wiek dziecka, ale również przedstawił przepisy prawne i dowody w sprawie, na których się oparł. Skarżącemu wyjaśniono także, kiedy obowiązek zaszczepienia małoletniego F. C. stał się wymagalny, a także wskazano przedziały czasowe wykonania szczepień ochronnych.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień ponosi osoba sprawująca prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny. W związku z powyższym skarżąca jako rodzic nie dopełniła obowiązku poddania syna szczepieniom ochronnym celem działań zdrowotnych i profilaktycznych, a także działań mających na celu przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi "na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku", Inspektor Sanitarny wskazał, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywał się według PSO, który corocznie był modyfikowany, stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Dalej organ stwierdził, że ocena ta pozostaje aktualna również po wydaniu w dniu 9 maja 2023 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie o sygn. akt SK 81/19.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. organ podkreślił, że nie dostrzegł żadnych wątpliwości, których rzekomo wierzyciel nie rozpatrzył na korzyść zobowiązanego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. dopełnił wszelkich obowiązków w toku postepowania. W pierwszej kolejności zwrócił się do strony o przedstawienie dokumentów potwierdzających realizację ustawowego obowiązku szczepień ochronnych. Ponadto w zgromadzonych aktach sprawy nie ma żadnego dowodu na wykonanie lekarskiego badania kwalifikacyjnego, ani dowodów wykonania brakujących szczepień ochronnych czy skutecznego zaświadczenia odraczającego brakujące szczepienia ochronne.
6. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień organów obu instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. – braku wymagalności obowiązku – z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku poprzez nałożenie obowiązków na skarżącego na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i prowadzenie postępowania przymuszającego do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z Konstytucją
- art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację wspierającą podniesione zarzuty.
7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
8. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: "p.p.s.a.") sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: "p.p.s.a.") – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego, aczkolwiek przesądziły o tym okoliczności inne niż wynikające z zarzutów podniesionych w skardze.
9. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Inspektor Sanitarny utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, wydane w następstwie wniesienia zarzutów.
Z akt sprawy wynika, że [...] lipca 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. wystosował do skarżącego w trybie art. 15 § i u.p.e.a. upomnienie nr [...], wzywające do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (zaszczepienia dziecka według indywidualnego programu szczepień ochronnych określnego przez lekarza) wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 5 ust. 2, art. 17 "u.z.z.z.", § 1 i nast. rozporządzenia. Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. (wierzyciel) wystawił tytułu wykonawczy z dnia [...] września 2023 r. nr [...] dotyczący nieuiszczonych kosztów upomnienia w sprawie egzekucji obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wierzyciel skierował do Drugiego Urzędu Skarbowego w T. jako organu egzekucyjnego, którym jest on w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym zgodnie z art. 19 § 1 u.p.e.a. Skarżący skorzystał z instrumentu wskazanego w art. 33 u.p.e.a i wniósł zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Z kolei na etapie postępowania zażaleniowego skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. (braku wymagalności obowiązku) oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony.
Wskazania zatem wymaga, że zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: (1) nieistnienie obowiązku; (2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; (3) błąd co do zobowiązanego; (4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; (5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; (6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze, co powoduje, że wnosząc go zobowiązany zamierza wykazać zaistnienie jednej z przesłanek z art. 33 § 2 u.p.e.a., czym kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 546/21). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.
Ponadto w myśl art. 26 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wnioski egzekucyjne i tytuły wykonawcze przekazuje się do organu egzekucyjnego drogą elektroniczną lub za pośrednictwem operatora pocztowego (art. 26 § 1c pkt 1 i 2 u.p.e.a.). Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 26 § 3a u.p.e.a.), zaś zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Zaakcentowania w tym miejscu wymaga, że o ile koszty egzekucyjne oraz koszty upomnienia są należnościami podlegającymi egzekucji zgodnie z art. 2 § 1 pkt 9a u.p.e.a., to tryb ich dochodzenia regulowany jest na podstawie art. 64c i następnych w związku z art. 15 § 2 u.p.e.a. W myśl art. 15 § 2 u.p.e.a. koszty upomnienia obciążają zobowiązanego i, z zastrzeżeniem § 3 (nieistotny w sprawie – przyp. Sądu), są pobierane na rzecz wierzyciela. Obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje z chwilą doręczenia upomnienia. Koszty te podlegają ściągnięciu w trybie określonym dla kosztów egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne, którymi zgodnie z art. 64c § 2 u.p.e.a. są opłata manipulacyjna, opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne oraz wydatki egzekucyjne, podlegają ustaleniu w drodze postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych (ar. 64c § 9 u.p.e.a.). Ustalane są one na wniosek zobowiązanego w terminie 30 dni od dnia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 64c § 9 pkt 1 lit. a – c u.p.e.a., albo z urzędu w przypadkach opisanych w art. 64c § 9 pkt 2 u.p.e.a. Na postanowienie to służy zażalenie (art. 64c § 10 u.p.e.a.).
10. W ocenie Sądu z przywołanych regulacji wynika, że nie jest dopuszczalne wszczęcie przez wierzyciela odrębnego postępowania egzekucyjnego co do kosztów upomnienia (tj. obowiązku o charakterze pieniężnym) w oderwaniu całkowicie od postępowania egzekucyjnego w sprawie egzekucji głównego obowiązku o charakterze niepieniężnym. Brak jest bowiem podstawy prawnej do prowadzenie egzekucji kosztów upomnienia w oderwaniu od kosztów ewentualnego postępowania egzekucyjnego co do głównego obowiązku opisanego we właściwym temu obowiązkowi tytule wykonawczym. Do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego nie da się określić kosztów egzekucyjnych jakie postępowanie to wygeneruje (por. komentarz do art. 64c § 9 u.p.e.a. [w:] Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. LEX/el. 2023). Skoro koszty upomnienia podlegają ściągnięciu w trybie właściwym dla kosztów egzekucyjnych, to i one winny zostać określone i egzekwowane po zakończeniu postępowania głównego na podstawie prawnej obowiązku wywodzonej z postanowienia wydawanego w oparciu o art. 64c § 9 u.p.e.a.
Nadto wierzyciel i organ odwoławczy przy wyrażeniu stanowiska co do zgłoszonych zarzutów, w ogóle nie odniosły treści zarzutów do istoty niniejszej sprawy, czyli wyłącznie okoliczności faktycznych i prawnych związanych z wystawieniem upomnienia i powstania obowiązku uiszczenia opłaty z tego tytułu. Tych bowiem kosztów, co wymaga podkreślenia, dotyczy egzekucja administracyjna objęta niniejszym postępowaniem. Nie jest zatem możliwe podnoszenie tych samych zarzutów, które odnoszą się do ewentualnej egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Nadto podkreślenia wymaga, że w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym organem egzekucyjnym nie jest naczelnik urzędu skarbowego. Ma to istotne znaczenie także i z tego powodu, że nie zostało ustalone czy wierzyciel zainicjował jednocześnie odrębne postępowanie egzekucyjne w sprawie obowiązku o charakterze niepieniężnym, do którego wykonania wezwał skarżącego upomnieniem z dnia [...] lipca 2023 r., w którym skarżący jako zobowiązany mógłby podnosić zarzuty dotyczące egzekucji administracyjnej tego obowiązku.
Ponadto wskazania wymaga, że w myśl art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. wierzyciel stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. W konsekwencji stwierdzonego przez Sąd naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego mogłoby zatem dojść do niedopuszczalnego pozbawienia zobowiązanego możliwości zgłoszenia zarzutów w ramach egzekucji administracyjnej spornego obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z kolei w sytuacji gdyby zostało ustalone, że powyższe postępowanie egzekucyjne się toczy i zapadły już w nim rozstrzygnięcia w przedmiocie tych samych zarzutów administracyjne lub sądowe, wówczas niedopuszczalne byłoby ponowna ich ocena w niniejszym postępowaniu.
Odnosząc się zatem do argumentacji skargi, podniesionej na rzecz zasadności zarzutów zgłoszonych w trybie art. 33 u.p.e.a., to stwierdzić należy, że skoro w rozpoznawanej sprawie przedmiotem prowadzonej egzekucji uczyniono wyłącznie obowiązek o charakterze pieniężnym (koszty upomnienia), to odnoszenie się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w zakresie materialnoprawnych uwarunkowań związanych z obowiązkiem poddania dziecka szczepieniom ochronnym, uregulowanych także przez przepisy k.r.o. oraz u.z.z.z., jest w na tym etapie postępowania bezprzedmiotowe i przedwczesne. Zarzuty te winny być bowiem podnoszone w ramach postępowania głównego dotyczącego egzekucji obowiązku skarżącego o charakterze niepieniężnym opisanych w upomnieniu. Nie wynika z akt administracyjnych sprawy, ani treści rozstrzygnięć wierzyciela i organu odwoławczego, czy takie postepowanie w ogóle się toczyło lub toczy.
Mając to na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu postanowień obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania, tj. wpisu od skargi (100 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI