II SA/BD 356/23

II SA/Bd 356/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/
Katarzyna Korycka /sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne
Lasy
Sygn. powiązane
I OSK 68/24 - Wyrok NSA z 2025-11-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 672
art. 3
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zastrzeżenia do projektu uproszczonego planu urządzania lasu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy w następstwie wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1199/21, Starosta T. nie uznał zastrzeżeń skarżącej M. D. złożonych do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu (UPUL) dla Gminy O. na lata 2020-2029 dla ternu działki nr [...] w miejscowości S., gmino O., w ramach których ww. właścicielka działki wskazała, że na działce nr [...] brak jest drzewostanu, że jest łąka i, że powinno być grunty rolne - łąka.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że analiza całego materiału dowodowego zebranego w spawie wykazała, że na przedmiotowej działce nr [...] występuje las, który spełnia kryteria lasu określone w art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 672, dalej powoływanej jako "ustawa o lasach"), tj. spełnia kryterium przestrzenne (graniczy z gruntami Lasów Państwowych, a sama powierzchnia działki nr [...] wynosi 4,21 ha co już znacznie przekracza wymagany minimalny obszar gruntu leśnego tj. 0,10 ha), kryterium przyrodnicze (grunt jest pokryty roślinnością leśną) i kryterium przeznaczenia do produkcji leśnej – istnieje możliwość pozyskania drewna opałowego, a występująca na gruncie halizna podlega odnowieniu i posiada charakter gruntu leśnego. Organ wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2022 r. dokonano oględzin działki nr [...], które potwierdziły, że na działce nr [...] wstępuje las, na który składa się, zgodnie z opisem zadań gospodarczych, sosna w wieku 26 lat (oddział 4m), olcha w wieku 26 lat (oddział 4o), olcha w wieku 41 lat (oddział 4r) oraz halizna (oddział 4p). Halizna porośnięta jest głównie nawłocią i roślinami zielnymi, stwierdzono również pozostałości po wciętych samosiewach olchowych. Organ wskazał, że od czasu ostatnich oględzin, które miały miejsce w dniu [...] marca 2021 r., w oddziale 4p dokonano zniszczenia naturalnej sukcesji, poprzez wycinkę drzew oraz skoszenie roślinności, co jest działaniem destrukcyjnym w odniesieniu do uprawy leśnej. Wyjaśnił, że działka nr [...] nie jest w całości położona w sąsiedztwie gruntów leśnych (graniczy z gruntami Lasów Państwowych, ale też w części zachodniej z rolą, w części południowo-zachodniej występuje osiedle mieszkaniowe, a w części wschodniej występuje rola), ale zgodnie z ustawą o lasach występuje w kompleksie większym niż 0,10 ha, sama bowiem działka ma powierzchnię 4,21 ha i już spełnia ten warunek. Podkreślił, że cała działka nr [...] objęta była UPUL dla Gminy O. na lata 2010 - 2019, który opisywał stan lasu oraz zalecane zabiegi i zadania, w tym dla obszaru halizny zabieg wskazany do wykonania – odnowienie. Halizna występująca na części działki podlega obowiązkowi odnowienia, zgodnie z przepisami ustawy o lasach. Organ zaznaczył również, że Gmina O. nalicza od przedmiotowej nieruchomości podatek leśny, zgodnie z informacjami zawartymi w ewidencji gruntów i UPUL obowiązującym w latach 2010 - 2019. Organ podkreślił, że zapisy z ewidencji gruntów posłużyły jedynie firmie wykonującej uproszczony plan jako materiał wyjściowy do rozpoczęcia prac związanych z opracowaniem planu, a zapisy dla poszczególnych działek były weryfikowane w terenie. Podniósł, że powoływana przez skarżącą decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr [...] w przedmiocie klasyfikacji gruntów nie podlega rozpatrzeniu w przedmiotowym postępowaniu, a także że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i pochodny, że odzwierciedla ona stan nieruchomości w oparciu o określone dokumenty, lecz go nie tworzy i, że wszelkie zmiany, które nastąpiły w ewidencji gruntów nie podlegają rozpatrzeniu w niniejszym postępowaniu. Odnosząc się natomiast do przedłożonej przez skarżącą opinii specjalisty ds. botaniki dla fragmentu działki nr [...] organ podniósł, że opinia ta odnosi się do roślinności wstępującej na działce i, że wskazuje ona na występowanie roślinności ruderalnej. W tym kontekście organ podniósł, że rośliny ruderalne dominują na przekształconym terenie przez kilka lat, stopniowo tworząc swoją pozycję na korzyść roślin typowych dla danego ekosystemu, chyba że wierzchnia warstwa gleby zostanie całkowicie zniszczona. W opinii wskazuje się, iż: "Nalot drzew w niektórych częściach przedmiotowego obszaru został już wykarczowany". Także w trakcie przeprowadzonych oględzin w dniu [...] czerwca 2022 r. stwierdzono zniszczenie roślinności na tym terenie, która to pojawiła się wcześniej w wyniku naturalnej sukcesji. Działanie to świadczy, jak podkreślił organ, o świadomym niszczeniu gruntu leśnego w celu utworzenia gruntu uprawnego. Jednocześnie organ podkreślił, że w sprawie stwierdza się występowanie halizny z punktu widzenia gospodarki leśnej. W konsekwencji powyższego organ stwierdził, że nie było podstaw do uwzględnienia zastrzeżeń skarżącej do projektu UPUL.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia oraz nieujmowania w UPUL na lata 2020-2029 terenu działki nr [...] oznaczonego w Banku Danych o Lasach jako halizna o pow. 1,82 ha, a także pozostałego terenu tej działki oznaczonego w Banku Danych o Lasach jak las o zadrzewieniu w wieku 26 lat (z wyłączaniem powierzchni 0,33 ha, oznaczonej pierwotnie jak las) ewentualnie wpisania w tym zakresie stosownych zastrzeżeń w UPUL. Strona zarzuciła naruszanie:
I. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 19 ust. 2 i 3 ustawy o lasach poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że dla UPUL,
2) art. 3 pkt 1 lit a ustawy o lasach poprzez uznanie, że działka nr [...] stanowi w całości działkę leśną tj.:
a) uznając obszar halizny (pastwiska) za las w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o lasach organ przyjmuje, że lasem można nazwać grunt zarówno obecnie jak i historycznie, nieprzejściowo pozbawiony roślinności leśnej, ponieważ istnieje możliwość jego odnowienia - co nie znajduje uzasadnienia językowego, systemowego oraz jest sprzeczne z wykładnią gramatyczna przepisu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o lasach i prowadzi do absurdalnej sytuacji, w której skarżąca aby spełnić zalecenia UPUL musiałaby na terenie, który był użytkowany jako pastwisko pierwotnie zasadzić roślinność leśną lub pozostawić teren do samoistnego zalesienia - korzystając z faktu, że jest położony na terenie zadrzewionym;
b) uznając obszar zadrzewiony / las w znaczeniu przyrodniczym z drzewostanem samodzielnie zasadzonym przez skarżącą liczącym 26 lat automatycznie za las w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o lasach, pomimo utrwalonego w orzecznictwie i doktrynie poglądu, że aby mówić o lesie, musi on spełniać kryterium przestrzenne oraz kryterium przyrodnicze, a dodatkowo jeszcze przesłankę wskazaną w podpunktach a), b) lub c) art. 3 ust. 1 ustawy o lasach, której obszar zadrzewiony nie spełnia, ponieważ nie jest i nigdy nie był przeznaczony do produkcji leśnej - dalsze podtrzymywanie stanowiska organu z wyłączeniem art. 3 pkt 1 lit. a, b oraz c w pełnej treści stanowi nieprawidłowe wyodrębnienie w ramach art. 3 pkt 1 ustawy o lasach dwóch norm, nie znajduje uzasadnienia językowego, systemowego oraz jest sprzeczne z wykładnią gramatyczną w szczególności przepisów znajdujących się w art. 3 pkt 1 lit. a, b i c ustawy o lasach, co stanowi istotne naruszenie zakazu per non est, ponieważ czyni zbędną integralną część normy prawnej;
II. przepisów postepowania mające istotny wpływ na wynika sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego ("kpa") w zw. z art. 21 ust. 5 ustawy o lasach poprzez uchybienie obowiązkowi ustalenia stanu faktycznego na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego, w tym niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności skoncentrowanie oceny stanu faktycznego na jednym dowodzie z oględzin przeprowadzonych [...] czerwca 2022 r. oraz ustaleniach związanych z podatkiem leśnym, w wyniku czego nadal nie wyjaśniono na jakiej podstawie organ uznał, że cały obszar działki [...] stanowi las;
2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 8 kpa poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz prowadzenie postepowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej - wobec faktu, że okoliczności, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy powinny być ustalone przez organy w taki sposób, by odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, w szczególności wobec powtarzanego stanowiska organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w niniejszej sprawie, że nie jest możliwa taka zmiana UPUL, która powodowałaby w kolejnych krokach zmianę przeznaczenia gruntu leśnego na nieleśny, albowiem do tego przewidziany jest wyłącznie tryb z art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co jest stanowiskiem nieprawidłowym i nie powinno stanowić żadnego argumentu przy rozpatrywaniu będących przedmiotem niniejszego postępowania uwag do UPUL.
Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w T. decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.
W uzasadnieni decyzji SKO podtrzymało stanowisko organu I instancji odnośnie leśnego charakteru gruntu, stanowiącego działkę nr [...]. Podkreśliło, że zalesienie może być realizowane przez sukcesję naturalną lub sztucznie, przy czym sukcesja naturalna oznacza przekształcenie ekosystemów w inne. Taki proces naturalnej sukcesji następować może na obszarach nieuprawianych rolniczo np. z powodu zaniechania, gdzie w efekcie zjawisk przyrodniczych, bez udziału człowieka może dojść do samoistnego wzrostu i pokrycia dotychczasowego gruntu roślinnością leśną, tj. drzewami, krzewami, runem leśnym, czyli dojść do zalesienia. Fakt naturalnej sukcesji potwierdza protokół z wizji lokalnej sporządzony w dniu [...] czerwca 2022 r. Wynika on również z opinii - ekspertyzy botanicznej przedstawione przez skarżącą. W ekspertyzie wskazano, jak zaznaczyło SKO, że na przedmiotowej działce "(...) stwierdzono nalot lekkonasiennych drzew, głownie olszy czarnej (...) oraz wierzby iwy (...) osiągający zróżnicowane, lecz na ogół przeciętne zwarcie, i o wysokości nie przekraczającej 3 metrów. Nalot drzew w niektórych częściach przedmiotowego obszaru został już wykarczowany". SKO wskazało również, że wbrew zarzutom skarżącej, działka nr [...] spełnia przesłanki określone przepisem art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Podniosło w tym kontekście, że przedmiotowa działka ma powierzchnię znacząco powyżej 0,10 ha i jest pokryta roślinnością leśną. Zaznaczając, że las znajdujący się w granicach działki nie stanowi rezerwatu przyrody, nie wchodzi w skład parku narodowego i nie jest wpisany do rejestru zabytków, wskazało że oceny w sprawie wymagało, czy jest on przeznaczony do produkcji leśnej. Choć pojęcie produkcji leśnej nie jest definiowane w ustawie o lasach, to – jak podkreśliło SKO - w orzecznictwie sądowym definiuje się je jako wzrost i rozwój drzewostanu oraz roślin stanowiących podszycie i runo na gruntach leśnych (tak NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1092/ 18, Lex nr 2799482). SKO przywołało też orzeczenia sądowe, w których wyrażono stanowisko, że sam fakt, iż na danym obszarze znajduje się las wraz z roślinnością leśną wskazuje na jego przeznaczenie do produkcji leśnej (wyroki SN: z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt I CSK 258/09 Lex nr 565990; z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt IV CSK 353/08, Lex nr 527250; wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1399/21, LEX nr 3392881). Ponadto SKO powołało się na znajdujące się w aktach sprawy pismo Geodety Powiatowego z [...] marca 2017 r., z którego wynika, że w 1997 roku została przeprowadzona gleboznawcza klasyfikacja gruntów zalesionych w latach 1993-1996 (zatwierdzona decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr [...]) i, że w operacie klasyfikacyjnym z roku 1997 r. klasyfikator gleb stwierdził, iż działka nr [...] w całości jest zalesiona. SKO zaznaczyło również, że skarżąca w lipcu 2017 r. wystąpiła do organu I instancji o zmianę lasu na użytek rolny, że właściwe w sprawie organy administracji publicznej odmówiły dokonania wnioskowanej zmiany, że WSA w [...] wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/ Bd 80/19 oddalił skargę na decyzję SKO w [...] w tym przedmiocie i, że oddalając skargę Sąd podzielił stanowisko organów, co do faktu, że skarżąca jest właścicielką lasu znajdującego się w granicach działki nr [...]. Wobec powyższego SKO stwierdziło, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu, gdyż poczynione w sprawie ustalenia i zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalają na uwzględnienie zastrzeżeń skarżącej do UPUL na lata 2020 - 2029.
Na powyższą decyzję SKO, M. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz dodatkowo zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 20 ust. 3a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy o lasach poprzez podtrzymywanie błędnej wykładni przepisów, polegającej na uznaniu, iż informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków są wiążące i stanowią podstawę przy ustalaniu UPUL, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami to informacje wynikające z UPUL są wiążące dla organów ewidencji gruntów i budynków, co oznacza, że dopóki nie zostanie dokonana zmiana, o której mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o lasach (wyłączenie gruntu z UPUL) lub nie zostanie wpisane należyte zastrzeżenie, o którym mowa w 57 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu, o niezgodności stanu faktycznego z danymi ujawnionymi w UPUL, dopóty organy prowadzące ewidencje gruntów i budynków nie są uprawnione do dokonywania w prowadzonej przez siebie ewidencji zmian powierzchni i granic lasu, które nie odpowiadałyby ustaleniom UPUL.
Ponadto w zakresie zarzutu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa skarżąca dodatkowo zarzuciła, że SKO przy rozstrzyganiu i wydawaniu decyzji w sprawie uwzględniło i odniosło się jedynie do dowodów zebranych przez organ I instancji, skupiając się na dowodzie z oględzin przeprowadzonych [...] czerwca 2022 r. oraz ustaleniach związanych z podatkiem leśnym, w wyniku czego nadal nie wyjaśniono na jakiej podstawie organ uznał, że cały obszar działki [...] 1 stanowi las. Podniosła także, że wbrew jasnej ocenie WSA w Bydgoszczy wyrażonej w wyroku z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1199/21 odnośnie przeprowadzenia przez organy dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, SKO i organ I instancji:
- ponownie nie poddały terenu działki nr [...] oględzinom przeprowadzonym przez niezależnego profesjonalnego rzeczoznawcę - w celu zweryfikowania oględzin z [...] czerwca 2022 r. oraz wyrażenia stanowiska w zakresie ustaleń obejmujących kwestię historycznego i faktycznego położenia działki [...], charakteru terenu obejmującego graniczące z działką grunty i ich przeznaczenia oraz materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,
- ponownie nie odniosło się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, chociaż wynika z niego iż:
. działka nr [...] została nabyta na podstawie umowy sprzedaży nieruchomości z dnia [...] marca 1996 r. ([...]) jako działka stanowiąca grunt rolny (z wyłączeniem lasu o powierzchni 0,33 ha),
. w zaświadczeniu Wójta Gminy O. z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...] zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy O. działka nr [...] przeznaczona jest wyłącznie pod uprawy rolne, o czym świadczył również nałożony podatek rolny,
. zgodnie z opinią specjalisty ds. botaniki z dnia [...] kwietnia 2021 r., wykonanej na zlecenie skarżącej, fragment działki nr [...] opisywany w nomenklaturze leśniczej jako halizna, nie jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach, bowiem fragment ten obejmuje "zbiorowisko synantropijne ruderalne trudnej do ustalenia przynależności syntaksonomicznej, typowe dla nieużytkowanych od wielu lat gruntów siewnych i pastwiskowych",
. pozostałych dokumentów, m.in. pism w sprawie, odwołania z dnia [...] kwietnia 2021 r., wydruków z Banku Danych o Lasach, z których wynika, że działka nr [...] jest położona w bezpośrednim sąsiedztwie działek budowlanych, na których prowadzona jest intensywna zabudowa, a z kompleksem leśnym działka nr [...] połączona jest jedynie od północy.
W oparciu o podniesione w skardze zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości oraz o zobowiązanie przez Sąd organu do wydania w określonym terminie decyzji, wskazując sposób załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej, tj. uwzględnienia zastrzeżeń i wniosków złożonych przez skarżącą do UPUL, w tym stanowiska skarżącej wynikającego z przedmiotowej skargi i nieujmowania w UPUL na lata 2020-2029 terenu działki nr [...] oznaczonego w Banku Danych o Lasach jako halizna o pow. 1,82 ha, a także pozostałego terenu tej działki oznaczonego w Banku Danych o Lasach jak las o zadrzewieniu w wieku 26 lat (z wyłączaniem powierzchni 0,33 ha, oznaczonej pierwotnie jak las) ewentualnie wpisania w tym zakresie stosownych zastrzeżeń w UPUL,
ewentualnie
2) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości oraz o przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego jej rozpatrzenia, w tym uwzględnienia zastrzeżeń i wniosków złożonych przez skarżącą do UPUL, w tym ww. stanowiska skarżącej wynikającego z przedmiotowej skargi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozstrzygnięcie sporu w sprawie sprowadza się do oceny legalności stanowiska orzekających w sprawie organów odnośnie leśnego charakteru gruntu stanowiącego działkę nr [...] w miejscowości S., gmino O., jako że ta okoliczność była kwestionowana przez skarżącą i jednocześnie stanowiła ona podstawę nieuznania przez organy zastrzeżeń skarżącej wniesionych do projektu UPUL dla Gminy O. na lata 2020-2029 dla ternu działki nr [...].
W związku z tym, iż o sprawie wypowiedział się już WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia [...] stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1199/21, należy wskazać, że orzekające organy rozpatrując ponownie sprawę zobligowane były, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa") do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w ww. wyroku. W zaleceniach co do dalszego postępowania WSA w Bydgoszczy zobowiązał organy do zweryfikowania czy działka nr [...] stanowi grunt leśny w świetle kryteriów określonych w art. 3 ustawy o lasach, tj. kryterium przyrodniczego, przestrzennego i przeznaczania, ze wskazaniem że kryteria te muszą zostać spełnione łącznie, że należy je ocenić w oparciu o kompletny i całościowo rozpatrzony materiał dowodowy, uwzględniający także przedłożoną przez skarżącą opinię specjalisty ds. botaniki, oraz że to rzeczywisty i faktyczny stan działki, a nie zapisy w ewidencji gruntów ma determinujące znaczenie dla oceny czy teren działki nr [...] stanowi las.
Ponownie rozpoznając sprawę orzekające organy wykonały wskazania zawarte w ww. wyroku z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1199/21, gdyż ustaliły leśny charakter przedmiotowego gruntu nie w oparciu o zapisy ewidencji gruntów, lecz na podstawie weryfikacji kryteriów wskazanych w art. 3 ustawy o lasach, odnosząc się przy tym do przedłożonej przez skarżącą opinii specjalisty ds. botaniki. Tym samym zdaniem Sądu nie doszło w sprawie do naruszenia art. 153 ppsa.
Ustosunkowując się natomiast do samego stanowiska organów, iż działka nr [...] spełnia przesłanki z art. 3 ustawy o lasach, podnieść należy, że zgodnie z treścią tej regulacji, lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:
1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:
a) przeznaczony do produkcji leśnej lub
b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo
c) wpisany do rejestru zabytków;
2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.
Przytoczona definicja lasu wprowadza trzy podstawowe kryteria uznania gruntu za las, tj. kryterium przyrodnicze – pokrycie gruntu roślinnością leśną (uprawami leśnymi), na którą składają się drzewa i krzewy oraz runo leśne, przy czym przejściowe pozbawienie roślinności leśnej nie pozbawia gruntu cechy lasu, jeżeli spełnione są pozostałe kryteria; kryterium przestrzenne - zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha; oraz kryterium przeznaczenia – przeznaczenie gruntu do produkcji leśnej, chyba że chodzi o lasy w rezerwatach przyrody i w parkach narodowych bądź wpisane do rejestru zabytków, które z istoty swej nie są przeznaczone do produkcji leśnej.
Z akt sprawy wynika, że celem ustalenia czy przedmiotowy grunt stanowi las, przeprowadzone zostały dwukrotnie oględziny działki nr [...] – w dniu [...] marca 2021 r. i w dniu [...] czerwca 2022 r. - z udziałem przedstawiciela nadleśnictwa, wykonawcy planu, i strony. Z przeprowadzonych oględzin wynika, że w obu wypadkach przeprowadzone wizje potwierdziły leśny charakter przedmiotowego gruntu, wskazując na występowanie na przedmiotowej działce lasu olchowego (według opisu z zadań gospodarczych w wieku 26 i 41 lat) oraz sosnowego (według opisu z zadań gospodarczych w wieku 26 lat). Ponadto obie wizje wykazały występowania na gruncie halizny (w protokole z oględzin z dnia [...] czerwca 2022 r. wskazano, że w oddziale 4p występuje halizna zamiast sukcesji). Na haliźnie stwierdzono występowanie nawłoci, roślin zielnych. Oględziny z dnia [...] czerwca 2022 r. wykazały także na terenie halizny pozostałości po wyciętych samosiewach drzew (olchowych), na których występowanie wskazywały oględziny z dnia [...] marca 2021 r. Również przedłożona przez skarżącą ekspertyza botaniczna dotycząca terenu halizny występującego na działce nr [...] wskazuje na wykarczowanie nalotów drzew w niektórych częściach tego obszaru. Podkreślić należy również, że skarżąca nie kwestionowała występowania na terenie działki nr [...] lasu sosnowego i lasu olchowego, kontestowała natomiast uznanie terenu halizny jako gruntu leśnego oraz przeznaczenie do produkcji leśnej lasu występującego na terenie działki nr [...] (z wyłączaniem lasu olchowego w wieku 41 lat). Skarżąca podkreślała w sprawie, że nabyła działkę jako rolną (z wyłączeniem lasu o pow. 0,33 ha), użytkowaną przed nabyciem i po nabyciu działki jako pastwisko, i że rolny charakter działki znajduje potwierdzenie w akcie notarialnym nabycia działki z 1996 r. i zaświadczeniu Wójta Gminy O. z dnia [...] czerwca 1995 r., wskazującym iż zgodnie z ówcześnie obowiązującym miejscowym planem działka przeznaczona jest wyłącznie pod uprawy rolne. Strona powoływała się również na nieleśny charakter części terenów sąsiednich, a także terenu halizny, na dowód czego przedłożyła ekspertyzę botaniczną. Wyjaśnić należy przy tym, że cała działka nr [...] objęta była już poprzednim UPUL dla Gminy O. na lata 2010-2019, że w ewidencji gruntów oznaczona ona została jako użytek leśny o symbolu LsV i W-LsV, że na mocy pozostającej w obrocie prawnym decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr [...] zatwierdzona została zmiana klasyfikacji gruntu działki nr [...] w związku z przeprowadzoną w 1997 roku gleboznawczą klasyfikacją gruntów zalesionych w latach 1993-1996 i stwierdzonym przez klasyfikatora gleb w operacie klasyfikacyjnym z roku 1997 r. zalesieniem całości działki nr [...].
Zdaniem Sądu, analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prowadzi do wniosku, że orzekające organy nie naruszyła prawa stwierdzając, że działka nr [...] spełnia kryterium przyrodnicze. Przede wszystkim bezspornym jest pokrycie gruntu działki nr [...] roślinnością leśną w części w jakiej występuje na niej las sosnowy i olchowy w wieku 26 i 41 lat. Tej okoliczności bowiem, jak podkreślono, nie kwestionowała nawet strona skarżąca. Odnośnie natomiast spornego obszaru halizny zauważyć należy, na co słusznie zwróciło również uwagę SKO, że zalesienie gruntu może być realizowane nie tylko sztucznie, ale także przez sukcesję naturalną. Jak podkreślił to NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1092/18 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query) sukcesja naturalna oznacza przekształcenie ekosystemów w inne. Taki proces naturalnej sukcesji następować może na obszarach nieuprawianych rolniczo np. z powodu zaniechania i gdzie w efekcie zjawisk przyrodniczych, bez udziału człowieka może dojść do samoistnego wzrostu i pokrycia dotychczasowego gruntu roślinnością leśną, tj. drzewami, krzewami, runem leśnym, czyli dojść do zalesienia. Protokół z wizji lokalnej z dnia [...] czerwca 2022 r. oraz przedłożona przez stronę ekspertyza botaniczna potwierdzają występującą na terenie halizny naturalną sukcesję. W trakcie oględzin z dnia [...] czerwca 2022 r. stwierdzono bowiem na terenie halizny pozostałości po wyciętych samosiewach drzew (olchowych), na których występowanie wskazywały oględziny z dnia [...] marca 2021 r. Natomiast w ekspertyzie botanicznej wskazano, że na przedmiotowej działce cyt. "(...) stwierdzono nalot lekkonasiennych drzew, głownie olszy czarnej (...) oraz wierzby iwy (...) osiągający zróżnicowane, lecz na ogół przeciętne zwarcie, i o wysokości nie przekraczającej 3 metrów. Nalot drzew w niektórych częściach przedmiotowego obszaru został już wykarczowany". Ponadto ekspertyza wskazuje na występowanie roślinności ruderalnej, a więc roślin charakterystyczne dla przekształcanego ekosystemu. Dodatkowo wskazywane przez samą skarżącą zaniechanie upraw rolniczych na gruncie co najmniej od 1996 r. (a więc od nabycia działki przez skarżącą) i wykorzystywanie jej jako pastwiska, a także sąsiedztwo terenu halizny z lasem olchowym, stanowiły okoliczności sprzyjające procesowi naturalnej sukcesji w efekcie zjawisk przyrodniczych, w wyniku którego dochodziło do samoistnego nalotu i rozsiewania drzew na trenie halizny, które były następnie wycinane. Okoliczność natomiast wykarczowania nalotu drzew, a więc świadomego i zamierzonego niszczenia roślinności leśnej, wbrew wymogom ustawy o lasach, nie może stanowić argumentu dla uznania danego gruntu za nieleśny z uwagi na brak na niej roślinności leśnej. Ponadto już przeprowadzona w 1997 r. przez specjalistę tj. klasyfikatora gleb - gleboznawcza klasyfikacja gruntu, zatwierdzona pozostającą w obrocie prawnym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr [...], wskazywała na leśny charakter przedmiotowego gruntu. Zauważyć też należy, że projekt UPUL sporządzony jest, zgodnie z art. 19 pkt 5 ustawy o lasach, przez specjalistyczne jednostki lub inne podmioty wykonawstwa urządzeniowego, a zatem również, jak przy klasyfikacji, przez osoby posiadające stosowną wiedzę. To z kolei prowadzi do wniosku, że leśny charakter gruntu przedmiotowej działki został stwierdzony przez podmioty posiadającą fachową wiedzę w zakresie oceny charakteru i klasy danego gruntu. Biorąc zatem pod uwagę cały zgromadzony w spawie materiał dowodowy oraz ww. okoliczności dotyczące sukcesji naturalnej na terenie halizny Sąd uznał, że skarżąca posiłkując się przedłożoną do akt sprawy ekspertyzę botaniczną nie podważyła skutecznie stanowiska organów co do spełnienia przez przedmiotową działkę kryterium przyrodniczego. Jednocześnie należy podkreślić, że UPUL obrazuje ze swej istoty aktualny stan lasu, w związku z czym znaczenia dla oceny rzeczywistego, aktualnego charakteru przedmiotowego gruntu nie mają i nie mogą mieć powoływane przez skarżącą zdarzenia i dokumenty dotyczące stanu działki sprzed prawie trzydziestu lat, tj. okoliczność że skarżąca nabyła działkę jako rolną, że rolny charakter działki znajduje potwierdzenie w akcie notarialnym nabycia działki z 1996 r. i, że w zaświadczeniu Wójta Gminy O. z dnia [...] czerwca 1995 r. wskazano, iż zgodnie z ówcześnie obowiązującym miejscowym planem działka przeznaczone jest pod uprawy rolne.
Odnosząc się natomiast do kryterium przestrzennego, podnieść należy, że sama działka nr [...] ma powierzchnię 4,21 ha co już spełnia warunek dotyczący wymaganej powierzchni 0,10 ha. Ponadto działka graniczy od północy i częściowo południa z gruntami leśnymi (lasem), natomiast okoliczność, że nie jest w całości położona w sąsiedztwie gruntów leśnych, gdyż graniczy także w części zachodniej i wschodniej z terenami rolnymi, a w części południowo-zachodniej z osiedlem mieszkaniowym nie ma znaczenia dla kwestii spełnienia przesłanki przestrzennej, gdyż ustawa o lasach dla możliwości uznania gruntu za las nie tworzy warunku aby dany grunt w całości położony był w otoczeniu gruntów leśnych.
Zdaniem Sądu w sprawie spełnione zostało również kryterium przeznaczenia do produkcji leśnej. Ustawa o lasach nie definiuje pojęcia produkcji leśnej, a art. 3 ustawy o lasach nie odsyła do żadnych źródeł formalnych pozwalających na ustalenie czy dany grunt jest lasem i czy jest przeznaczony do produkcji leśnej, takich jak np. ewidencja gruntów, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub decyzja o warunkach zabudowy. Ustawodawca w ustawie o lasach w kontekście i w związku z definicją lasu zawartą w art. 3 ustawy nie odwołuje się ani do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji o warunkach zabudowy ani do ewidencji gruntów. Tymczasem czyni takie odesłanie w innych regulacjach ustawy o lasach, jak np. w art. 14 ust. 3 i art. 37a ustawy o lasach, co wskazuje, że celem ustawodawcy nie jest definiowania pojęcia lasu poprzez odwołanie się do wskazanych źródeł formalnych. Zauważyć należy, że w art. 37a ustawy o lasach, dotyczącym prawa pierwokupu przysługującego Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Lasy Państwowe, wyraźnie zostały wyodrębnione grunty: oznaczone jako las w ewidencji gruntów, lub przeznaczone do zalesienia w miejscowym planie albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, albo o których mowa w art. 3, objęte uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o lasach. Dokonanie przez ustawodawcę w art. 37a ustawy o lasach takiego rozróżnienia gruntów, wskazuje że odkodowanie definicji lasu w rozumieniu art. 3 ustawa o lasach, w ramach której ustawodawca odwołał się do pojęcia przeznaczenia do produkcji leśnej, nie może sprowadzać się do prostego odesłania do któregoś ze wskazanych źródeł formalnych (por. ww. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1092/18 i wyrażone w nim stanowisko odnośnie znaczenia dla pojęcia lasu i produkcji leśnej zapisów zawartych w ewidencji gruntów i w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego). Choć, jak wskazano ustawa o lasach nie definiuje terminu produkcja leśna, to jednak zawiera ona definicję gospodarki leśnej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach gospodarka leśna oznacza działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Pojęcie produkcji leśnej można, w ocenie Sądu, wyprowadzić z przytoczonej definicji gospodarki leśnej. Wynika to z końcowej części cytowanej definicji gospodarki leśnej, która stanowi również o realizacji pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Przyjąć zatem należy, że wymienione w początkowej części definicji funkcje stanowią opis funkcji produkcji leśnej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po 521/19 – dostępny jw.). Podstawą formą prowadzenia gospodarki leśnej są plany urządzenia lasu i uproszczone plany urządzenia lasu (patrz art. 7 pkt 1 i art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o lasach). Prowadzenie gospodarki leśnej może być również przedmiotem decyzji (art. 19 ust. 3 ustawy o lasach). Należy zatem stwierdzić, że o przeznaczeniu do produkcji leśnej świadczy co do zasady sporządzenie planu urządzenia lasu, względnie uproszczone plany urządzenia lasu. Wskazane dokumenty potwierdzają więc, że konkretny grunt jest lasem, i jest przeznaczony do produkcji leśnej. Dodatkowo potwierdza to także regulacja art. 20 ust. 3a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którą ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach, a zatem regulacja ta nakazuje uwzględniać rozwiązania wynikające z ustawy o lasach. Odnosząc poczynione uwagi do przedmiotu sprawy, należy wskazać, że cała działka nr [...] objęta została UPUL dla Gminy O. sporządzonym już na lata 2010-2019, a następnie ujęto ją w projekcie UPUL dla Gminy O. sporządzonym na lata 2020-2029. Tym samym podzielić należy stanowisko organów o przeznaczaniu gruntu przedmiotowej działki do produkcji leśnej. Już UPUL sporządzony na lata 2010-2019 określał zalecenia i zadania w zakresie prowadzenia gospodarki leśnej dla działki skarżącej. W tym kontekście należy też zaznaczyć, że skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego, że występujący na działce nr [...] las w wieku 26 lat powstał – jak twierdzi skarżąca – w przeważającej większości poprzez zalesienie dokonane przez skarżącą. Jednocześnie sama skarżąca wskazała na częściowe (tj. w części mniejszej niż przeważająca większość) zalesienie tego gruntu poprzez samosiejki.
W tym stanie rzeczy uwzględniając wszystkie przytoczone argumenty Sąd uznał wydane w sprawie decyzje za zgodne z prawem, a tym samym wniesioną skargę za niezasługującą na uwzględnienie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do uwzględniania zastrzeżeń skarżącej do projektu UPUL na lata 2020 -2029 dla terenu działki nr [...] w zakresie w jakim skarżąca domagała się uznania, że przedmiotowa działki stanowi grunt rolny - łąkę.
Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.