II SA/Bd 352/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję SKO w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że skarżący spełnił warunki do jego przyznania od 1.11.2022 r., ale nie mógł otrzymać go wstecznie z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Skarżący domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad niepełnosprawną matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało świadczenie od 1 listopada 2022 r., uznając, że przesłanka niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych została uwzględniona. Skarżący złożył skargę, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku (1 sierpnia 2022 r.) oraz kwestionując okres jego przyznania. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO co do daty przyznania świadczenia, wskazując na zbieg uprawnień ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym i brak wyraźnego wniosku o jego uchylenie.
Sprawa dotyczyła skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, która przyznała skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad niepełnosprawną matką od 1 listopada 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. Organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydenta Miasta B., który odmówił przyznania świadczenia, uznając, że niepełnosprawność matki powstała po 18. roku życia, co zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (uśr) wykluczało przyznanie świadczenia. SKO, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 438/13), uznało ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie różnicującym prawo do świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności i przyznało świadczenie. Skarżący złożył skargę, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku (1 sierpnia 2022 r.) zamiast od 1 listopada 2022 r., a także kwestionując okres przyznania świadczenia do 30 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko SKO, że skarżący spełniał warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże, sąd uznał, że świadczenie mogło być przyznane najwcześniej od 1 listopada 2022 r., ponieważ do tego dnia skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, a nie złożył wyraźnego wniosku o jego uchylenie. Sąd wyjaśnił również, że przepis art. 15h ustawy COVID-owej nie miał zastosowania do przedłużenia ważności orzeczenia o niepełnosprawności, które było wydane na czas określony do 30 kwietnia 2023 r. Tym samym, przyznanie świadczenia do tej daty było prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane najwcześniej od daty ustania przesłanki negatywnej (pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego) i nie można przyznać go wstecznie za okres, w którym pobierano inny zasiłek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego do 31.10.2022 r. stanowiło przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres. Brak wyraźnego wniosku o uchylenie decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym oraz fakt, że świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane od 1.11.2022 r. (po ustaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego), uzasadniały takie rozstrzygnięcie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
uśr art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
uśr art. 27 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
W przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
Pomocnicze
uśr art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis uznany za niekonstytucyjny w zakresie różnicującym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
uśr art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
uśr art. 24 § ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności jest wydane na czas określony.
kpa art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa COVID-owa art. 15h § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis dotyczący przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności w związku z pandemią.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego do 31.10.2022 r. stanowiło przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty wcześniejszej. Brak wyraźnego wniosku o uchylenie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis art. 15h ustawy COVID-owej nie miał zastosowania do przedłużenia ważności orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na czas określony do 30.04.2023 r.
Odrzucone argumenty
Świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od miesiąca złożenia wniosku (1 sierpnia 2022 r.). Świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane do upływu 60. dnia od odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a nie do 30.04.2023 r.
Godne uwagi sformułowania
Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie. Przyjęcie, tak jak organ I instancji, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, byłoby sprzeczne z zasadami państwa prawa. Nie można twierdzić, że organ odwoławczy był uprawniony do określenia w decyzji początkowego terminu przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną, sięgającą poza dzień ustania negatywnej przesłanki do nabycia powyższego prawa. Nie do przyjęcia jest jednak sytuacja, w której decyzja właściwego organu wydana w następstwie wyroku sądu administracyjnego skutkuje powstaniem konieczności wyrównywania wysokości świadczeń rodzinnych bez wskazania wyraźnej podstawy ustawowej. Takie podejście wykładnicze byłoby działaniem contra legem.
Skład orzekający
Jarosław Wichrowski
przewodniczący sprawozdawca
Leszek Tyliński
sędzia
Joanna Brzezińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a także stosowania ustawy COVID-owej do przedłużania ważności orzeczeń o niepełnosprawności."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z pobieraniem dwóch różnych świadczeń opiekuńczych i nie stanowi przełomowej wykładni prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem świadczeń socjalnych ze względu na praktyczne aspekty zbiegu uprawnień i interpretację przepisów przejściowych. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.
“Świadczenie pielęgnacyjne: Kiedy można je otrzymać wstecz i jak uniknąć problemów ze zbiegiem uprawnień?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 352/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2023-07-26 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-03-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Jarosław Wichrowski /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Brzezińska Leszek Tyliński Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 559/24 - Wyrok NSA z 2025-03-27 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 615 art. 17 ust. 5 pkt 1, art. 27 ust. 5 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Tyliński Sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. K. (dalej określany jako Skarżący) od decyzji nr [...] Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2022 r. na podstawie art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej powoływana jako uśr) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej powoływana jako kpa): 1) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości; 2) przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką od 1 listopada 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r.; 3) kwota świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 listopada 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. wynosi 2119 zł miesięcznie, natomiast od 1 stycznia 2023 r. - 2458 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...].04.2022 r., którym została ona zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia była okoliczność, że nie da się ustalić, kiedy powstała niepełnosprawność matki Skarżącego, tymczasem zgodnie z art. 17 ust. 1b uśr świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Odwołanie od ww. decyzji złożył Skarżący, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego przez: 1) błędną wykładnię art. 17 ust. 1b uśr i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność jego matki powstała po 18. roku życia i w związku z tym nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne; 2) błędną wykładnię art. 17 ust. 1b uśr z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r., sygn. akt K 438/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez co narusza to art. 190 ust. 1 Konstytucji. W świetle powyższego Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozpatrując sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 uśr, pomimo że niepełnosprawność osoby powstała w późniejszym wieku - po ukończeniu 18 roku życia lub 25 roku życia w przypadku kontynuowaniu nauki. W przedmiotowej sprawie z treści orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...].04.2022 r. wynika, że matka Skarżącego jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do [...].04.2023 r. We wcześniejszym orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS z [...].05.2019 r. wskazano natomiast jako datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji: od daty złożenia wniosku. Zgodnie z przepisem art. 17 uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1a uśr, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto, zgodnie z art. 17 ust. 1b uśr, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. SKO podkreśliło, że punkt 2 sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 stanowi, że: "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". Powyższe oznacza, że przepis ten, jako niekonstytucyjny, nie może mieć zastosowania wobec opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba, że wydając wyrok, Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W odniesieniu do art. 17 ust. 1b uśr Trybunał nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok w sprawie K 38/13 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem ww. orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b uśr (w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności) począwszy od dnia jego ogłoszenia, tj. od 23.10.2014 r. Przytoczona wyżej treść pkt 2 sentencji wyroku TK w sprawie K 38/13 jest jasna i nie budzi wątpliwości. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, tak jak organ I instancji, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, byłoby sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organ ma obowiązek wcielać w życie. Zgodnie z art. 6 kpa, organy administracji posiadają bowiem uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. Z ww. wyroku wynika, że organy, rozpoznając wniosek, w obecnym stanie prawnym (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 uśr z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23.10.2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Tymczasem organ I instancji uwagę skupił wyłącznie na wskazaniu, że Skarżący nie spełnia warunku przyznania świadczenia z powodu, który nie powinien mieć w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ jest niekonstytucyjny. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Kolegium podkreśliło, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący jest osobą, która nie podejmuje pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący był uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z [...].01.2022 r., na podstawie której przyznano mu specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od [...].11.2022 r. do [...].10.2022 r., w toku postępowania stwierdzając, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. W dniu [...] sierpnia 2022 r. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W toku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że matka Skarżącego choruje przewlekle na nowotwór trzustki, jest po operacji nowotworu trzonu macicy, ma neuropatię dłoni oraz stóp. W związku z tym wymaga ona całodobowej opieki, którą zapewnia jej Skarżący. Matka Skarżącego po mieszkaniu porusza się przy pomocy balkonika, poza domem na wózku inwalidzkim. Skarżący robi zakupy, przygotowuje posiłki, sprząta, załatwia sprawy urzędowe, pomaga w codziennej pielęgnacji matki, pomaga przy ubieraniu, wychodzi z matką na spacery, jeździ do lekarzy i na rehabilitację. Sprawuje zatem nad matką stałą i całodobową opiekę, w związku z czym nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Kolegium uznało, że spełnione zostały warunki umożliwiające ustalenie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza mając na uwadze, że decyzją Prezydenta Miasta B. nr [...] z [...].01.2022 r. już wcześniej przyznano mu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednocześnie ust. 4 cyt. przepisu stanowi, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Skarżący wystąpił o świadczenie pielęgnacyjne [...].08.2022 r., przy czym do [...].10.2022 r. był uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W toku postępowania Skarżący nie zrezygnował w sposób wyraźny z tego świadczenia, a jedynie wniósł o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na dzień wydawania przedmiotowej decyzji decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy została już zrealizowana. Z tego względu, świadczenie pielęgnacyjne należało przyznać od 1.11.2022 r. Z uwagi na fakt, że z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...].04.2022 r. wynika, że matka Skarżącego jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do [...].04.2023 r., świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane do tej daty. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. orzekło jak w sentencji decyzji. Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, zarzucając jej naruszenie: 1. art. 24 ust. 2 uśr przez jego niezastosowanie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1.11.2022 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1.08.2022 r.; 2. art. 24 ust. 4 uśr w zw. z art. 15h ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych przez jego niezastosowanie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 kwietnia 2023 r., a nie do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; 3. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. art. 17 ust. 5 pkt 5 uśr przez jego błędną interpretację i pominięcie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego Skarżący ma prawo wyboru jednego ze świadczeń. Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczył, iż pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy i wnosi o jego uchylenie w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej odwołał się do treści art. 24 ust. 2 i ust. 4 uśr, wyjaśniając, że biorąc pod uwagę cyt. przepisy, winien otrzymać wnioskowane świadczenie począwszy do miesiąca, w którym złożył wniosek. Zwrócił również uwagę na treść art. 15h ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W związku z tym brak było również podstaw prawnych, aby ograniczać przyznane świadczenie pielęgnacyjne do 30.04.2023 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że w całości podziela pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż Skarżący spełniał warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 uśr. W sprawie sporne były natomiast dwie kwestie, tj. po pierwsze - czy Skarżący winien otrzymać wnioskowane świadczenie począwszy od miesiąca, w którym złożył wniosek, a po drugie - czy organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że świadczenie pielęgnacyjne winno być przyznane na okres wynikający z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...].04.2022 r., tj. do 30.04.2023 r. (wynika z niego, że matka Skarżącego jest niezdolna do samodzielnej egzystencji właśnie do 30.04.2023 r.). Ad. 1) Na tle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy istotne jest to, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Usunięcie tej przesłanki może nastąpić najwcześniej z dniem wydania decyzji o uchyleniu decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego (np. w związku z wnioskiem uchylenie tego rodzaju decyzji na podstawie art. 155 kpa) lub po upływie okresu, na jaki przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy. Skarżący, co należy podkreślić – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, we wniosku wniósł o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Brak było natomiast ze strony Skarżącego wyraźnego wniosku o uchylenie decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Zgodnie z art. 27 ust. 5 uśr, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Przepis ten reguluje zagadnienie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń w sytuacji, gdy właściwy organ lub organy orzekają jednocześnie w sprawach ich przyznania lub gdy zostały one już przyznane, jednak na etapie ich realizacji zachodzi konieczność wypłaty jednego świadczenia. Podkreślenia wymaga to, że Skarżący przez cały okres trwania postępowania o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, nie rezygnując z prawa do tego świadczenia. SKO przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1.11.2022 r., tj. od daty, kiedy upłynął okres, na jaki przyznano mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Zatem wobec ustania przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz zaprzestania pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego możliwe stało się przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1.11.2022 r. oraz wypłata tego świadczenia. W tym stanie rzeczy nie można twierdzić, że organ odwoławczy był uprawniony do określenia w decyzji początkowego terminu przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną, sięgającą poza dzień ustania negatywnej przesłanki do nabycia powyższego prawa. Obowiązywanie decyzji o przyznaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego aż do dnia, kiedy upłynął ustalony nią termin wypłaty ww. zasiłku oraz pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres do końca października 2022 r., stanowiło przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną za okres pokrywający się z okresem przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz pobierania tego zasiłku. Nie można więc zarzucać kontrolowanym organom naruszenia przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 oraz art. 27 ust. 5 uśr. Należy zwrócić ponadto uwagę na konsekwencje praktyczne przyjęcia odmiennego stanowiska prawnego. Pobieranie za okres do 31.10.2022 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z obowiązywaniem w tym czasie decyzji o przyznaniu tego świadczenia oraz następcze przyznanie z mocą wsteczną na tożsamy okres prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkowałoby koniecznością zwrotu pobranych świadczeń zasiłkowych jako nienależnych. Nie do przyjęcia jest jednak sytuacja, w której decyzja właściwego organu wydana w następstwie wyroku sądu administracyjnego skutkuje powstaniem konieczności wyrównywania wysokości świadczeń rodzinnych bez wskazania wyraźnej podstawy ustawowej. Takie podejście wykładnicze byłoby działaniem contra legem. Reasumując, skoro Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wyraźnie wskazał, że wnosi o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to skoro w dacie wydania zaskarżonej decyzji SKO, tj. [...].01.2023 r. decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego nie obowiązywała z uwagi na upłynięcie terminu, na jaki został on przyznany, zasadnie Kolegium przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1.11.2022 r. Ad. 2) Zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej powoływana jako ustawa z dnia 2 marca 2020 r.), z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wskazać należy, że z dniem 16 maja 2022 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Zgodnie zatem z cyt. art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. orzeczenie lekarza orzecznika zachowało ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu epidemii (16 maja 2022 r.), a więc do dnia 15 lipca 2022 r. Skoro orzeczenie o niepełnosprawności wydane było na czas określony do 30.04.2023 r., więc nie ma już do niego zastosowania cyt. przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Zasadnie zatem Kolegium przyznało Skarżącemu świadczenie na okres do 30 kwietnia 2023 r., tj. wynikający z orzeczenia lekarza orzecznika z [...].04.2022 r. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) podlegała oddaleniu. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI