II SA/Bd 346/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-09-13
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowębudowlaskład kruszywanadzór budowlanywstrzymanie budowyobiekt budowlanyinstalacje budowlane

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargi na postanowienie o wstrzymaniu budowy składu kruszywa, uznając go za budowlę wymagającą pozwolenia na budowę.

Sprawa dotyczyła skarg na postanowienie o wstrzymaniu budowy składu kruszywa, składającego się z pięciu boksów. Skarżący inwestor kwestionował kwalifikację obiektu jako budowli wymagającej pozwolenia na budowę, podczas gdy sąsiadka domagała się uznania samowoli za zagrażającą życiu i zdrowiu. Sąd uznał, że skład kruszywa wraz z instalacjami stanowi budowlę w rozumieniu Prawa Budowlanego, która została wybudowana bez wymaganego pozwolenia, co uzasadniało wstrzymanie budowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał połączone skargi inwestora (C. Sp. z o.o.) oraz sąsiadki (G. P.) na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie wstrzymania budowy składu kruszywa. Inwestor twierdził, że obiekt nie jest budowlą wymagającą pozwolenia na budowę, podczas gdy sąsiadka domagała się uznania samowoli budowlanej za zagrażającą życiu i zdrowiu. Sąd, analizując przepisy Prawa Budowlanego, w szczególności definicje obiektu budowlanego i budowli, uznał, że pięć boksów do składowania kruszywa wraz z instalacjami elektryczną i wodociągową stanowi jedną, funkcjonalnie powiązaną całość techniczno-użytkową, kwalifikowaną jako budowla. Stwierdzono, że budowa tej budowli bez wymaganego pozwolenia na budowę uzasadniała zastosowanie art. 48 ust. 1 Prawa Budowlanego i wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy. Sąd oddalił skargę inwestora, uznając jego argumenty za niezasadne, w tym dotyczące braku konieczności powoływania biegłych. Oddalił również skargę sąsiadki, stwierdzając brak podstaw do zastosowania art. 48 ust. 2 Prawa Budowlanego (nakazanie bezzwłocznego zabezpieczenia i usunięcia stanu zagrożenia), gdyż organ nie stwierdził konkretnych czynników zagrażających życiu lub zdrowiu. Kwestie uciążliwości i ochrony środowiska należą do kompetencji innych organów. W konsekwencji, Sąd oddalił obie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, skład kruszywa wraz z instalacjami elektryczną i wodociągową stanowi jedną, funkcjonalnie powiązaną całość techniczno-użytkową, kwalifikowaną jako budowla w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa Budowlanego, na którą wymagane jest pozwolenie na budowę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zespół boksów i instalacji tworzy budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową, służącą magazynowaniu kruszywa, co wpisuje się w otwarty katalog budowli z art. 3 pkt 3 Prawa Budowlanego. Kwalifikacja ta nie wymaga opinii biegłego, a jedynie stosowania przepisów prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.b. art. 48 § 1 pkt 1

Ustawa Prawo Budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.

p.b. art. 48 § 3

Ustawa Prawo Budowlane

W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 1

Ustawa Prawo Budowlane

Definicja obiektu budowlanego.

p.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa Prawo Budowlane

Definicja budowli, zawierająca otwarty katalog obiektów.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.b. art. 28 § 1

Ustawa Prawo Budowlane

Zasada uzyskiwania pozwolenia na budowę.

p.b. art. 48 § 2

Ustawa Prawo Budowlane

Nakaz zabezpieczenia i usunięcia stanu zagrożenia życia lub zdrowia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skład kruszywa wraz z instalacjami stanowi budowlę w rozumieniu Prawa Budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę. Budowa składu kruszywa bez wymaganego pozwolenia na budowę uzasadnia zastosowanie art. 48 ust. 1 Prawa Budowlanego. Brak stwierdzenia konkretnych czynników zagrażających życiu lub zdrowiu uniemożliwia zastosowanie art. 48 ust. 2 Prawa Budowlanego. Kwalifikacja prawna obiektu budowlanego nie wymaga opinii biegłego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja inwestora, że skład kruszywa nie jest budowlą wymagającą pozwolenia na budowę. Argumentacja sąsiadki, że samowola budowlana zagraża życiu i zdrowiu, co powinno skutkować nakazem usunięcia zagrożenia. Postulat powołania biegłego z zakresu budownictwa i ochrony środowiska.

Godne uwagi sformułowania

obiekt budowlany stanowiący całość techniczno-użytkową otwarty katalog budowli wymienionych w art. 3 pkt 3 p.b. brak konkretnych czynników, które w stanie faktycznym sprawy powodują wystąpienie stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi

Skład orzekający

Jerzy Bortkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Korycka

sędzia

Jarosław Wichrowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że magazyny materiałów sypkich, w tym składy kruszywa z instalacjami, są kwalifikowane jako budowle wymagające pozwolenia na budowę, a także interpretacja przepisów dotyczących wstrzymania budowy i braku zagrożenia życia/zdrowia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa Budowlanego w kontekście konkretnego obiektu. Nie stanowi przełomu, ale utrwala utrwalone stanowisko w zakresie kwalifikacji budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowej samowoli budowlanej i jej kwalifikacji prawnej, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego. Brak tu jednak nietypowych faktów czy przełomowych rozstrzygnięć.

Samowola budowlana: Czy skład kruszywa to budowla? WSA w Bydgoszczy wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 346/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-09-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant referent stażysta Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2023 r. sprawy ze skarg C. i G. P. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargi.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2022 r., nr PINB.450.7.2022.AT, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Radziejowie (PINB), działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 – dalej "p.b.") wstrzymał inwestorowi – C. Sp. z o. o. w C. – budowę pięciu boksów do składowania materiałów sypkich (kruszywa do produkcji materiałów budowlanych) z płyt betonowych na słupach stalowych w części murowanych z posadzką z kostki brukowej o wymiarach: 1) 8,00 m x 16,26 m x 4,43 m; 2) 7,70 m x 16,23 m x 4,43 m; 3) 11,87 m x 16,23 m x 4,20 m i 3,60 m; 4) 13,26 m x 16,26 m 3,60 m i 2,66 m; 5) 9,20 m x 16,26 m i 4,25 m x 266 m i 2,60 m. Organ pouczył o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej obliczonej na zasadach wskazanych w p.b. oddzielnej dla każdego boksu oddzielnie. W uzasadnieniu postanowienia organ przywołał, że w dniu 30 marca 2022 r. podczas kontroli przeprowadzonej na terenie firmy C. Sp. z o. o. w C. (dz. nr ewid.[...]) stwierdzono pobudowanie m.in. boksów do składowania kruszywa wraz z ogrodzeniem i instalacjami w ilości 5 sztuk o różnych wymiarach i wysokościach z płyt betonowych na słupach stalowych z posadzką z kostki brukowej w części murowane. Na granicy z działką sąsiednią (nr ewid. [...]) wybudowany został mur z płyt betonowych a słupach stalowych dwuteowych i w części murowany na długości ok. 50 m, przy tym murze pobudowane zostało pięć boksów. Na tylnej ścianie muru "ogrodzenia" zainstalowano skrzynkę i przewód elektryczny oraz wodociąg doprowadzający wodę do boksów. Jak wyjaśnił inwestor do protokołu z kontroli ogrodzenie zbudowane zostało celem zmniejszenia niekorzystnych oddziaływań pyłowych na działkę nr [...], instalacja odprowadza wodę z boksów i doprowadza wodę celem zmaczania kruszywa instalacja elektryczna obsługuje pompy odprowadzające wodę z boksów, mur ogrodzeniowy wybudowano z powodu różnicy terenu między działka nr [...] (ok. 2 m), na budowę boksów nie uzyskał pozwoleń na budowę. PINB wskazał, że brak pozwolenia na budowę potwierdził w roku postępowania Starosta R.. Wyjaśnił, że pobudowane boksy składają się z murów pełniących funkcję murów oporowych (konstrukcja oporowa), które nie mogą być z tego powodu kwalifikowane jako ogrodzenie (urządzenie budowlane) ale jako budowla w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b., na której realizację konieczne jest pozwolenie na budowę. PINB wskazał, że nie jest możliwe wyodrębnienie jako oddzielnych zadań zrealizowanych: boksów, ogrodzenia, instalacji elektrycznej i wodociągowej, jest to budowla stanowiąca całość użytkową jako boksy do składowania i magazynowania kruszywa do produkcji materiałów budowlanych, tylna część ("ogrodzenie") stanowi jedną ze ścian boksów, a pozostałe ściany są ścianami oporowymi tych boksów.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła właścicielka działki nr [...], G. P. (skarżąca) wskazując, że z uwagi na uciążliwości, jakie generuje zakład produkcyjny inwestora, zasadnym jest zobowiązanie inwestora do rozbiórki stwierdzonej samowoli budowlanej oraz nałożenie na niego kary finansowej w maksymalnej wysokości.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2023 r., nr WINB-WOP.7722.126.2022.MK, Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił postanowienie I instancji i rozstrzygnął co do istoty, tj. wstrzymał inwestorowi budowę składu kruszywa na działce nr [...] w miejscowości C. w gminie T., składającego się z pięciu boksów do składowania materiałów sypkich (kruszywa do produkcji materiałów budowlanych) z płyt betonowych na słupach stalowych w części murowanych z posadzką z kostki brukowej, wyposażonego w instalacje wodociągową i elektryczną, o wymiarach boksów 1) 8,00 m x 16,26 m x 4,43 m; 2) 7,70 m x 16,23 m x 4,43 m; 3) 11,87 m x 16,23 m x 4,20 m i 3,60 m; 4) 13,26 m x 16,26 m 3,60 m i 2,66 m; 5) 9,20 m x 16,26 m i 4,25 m x 266 m i 2,60 m. WINB pouczył inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację stwierdzonej samowoli budowlanej i warunkującą tę legalizację koniecznością uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości obliczonej wedle wskazanego w pouczeniu sposobu. W uzasadnieniu postanowienia, po przytoczeniu dotychczasowego toku postępowania oraz treści art. 48 ust. 1-3 i 5 p.b., art. 48a ust. 1 i 3 p.b. i art. 28 ust. 1 p.b. WINB stwierdził, że budowa składu kruszywa nie mieści się w zakresie robót budowlanych, dla których wymagane jest jedynie zgłoszenie, zatem na budowę tego rodzaju obiektu należy uzyskać pozwolenie na budowę. Wskazał, że o ile prawidłowo PINB wdrożył postępowanie w oparciu o art. 48 p.b., to w sentencji postanowienia nieprawidłowo określił rodzaj inwestycji, nazywając ją budową 5 boksów do składowania materiałów sypkich, podczas gdy w sprawie mamy do czynienia z budową składu kruszywa składającego się z 5 sztuk boksów do składowania materiałów sypkich, wyposażonego w instalację elektryczną i wodociągową. Ponadto w ocenie WINB nieprawidłowo w zakwestionowanym postanowieniu pouczono, że opłata legalizacyjna zostanie naliczona od każdego z boksów osobno, podczas gdy tego rodzaju opłatę nalicza się jedną dla całości samowoli. Wypowiadając się w kwestii kwalifikacji ujawnionej samowoli budowlanej organ przywołał art. 3 pkt 1 p.b. i stwierdził, że przedmiotowe boksy stanowią jeden, połączony ze sobą funkcjonalnie obiekt budowlany służący do składowania materiałów sypkich do produkcji materiałów budowlanych. Przytoczywszy treść art. 3 pkt 3 p.b. stwierdził nadto, że przepis ten zawiera otwarty katalog obiektów budowlanych będących budowlą, do którego w ocenie organu można zaliczyć skład kruszywa. WINB odniósł się także do argumentów odwołania wskazując, że możliwość legalizacji gwarantowana jest przepisami p.b., przepisy te nie przewidują dodatkowych, poza opłatą legalizacyjną, sankcji finansowych za dopuszczenie się samowoli budowlanej, że stan faktyczny sprawy jest jasny, że w kwestii uciążliwości właściwe są inne, wskazane przez WINB, organy oraz że organy nadzoru budowlanego nie rozstrzygają zagadnień uregulowanych przepisami prawa cywilnego.
Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w części, w której WINB wstrzymał opisaną w sentencji postanowienia budowę. Wniosła o uchylenie postanowienia WINB we wskazanej części, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 6, 7, 8, 11, 12, 77, 80, 124 § 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania wbrew treści tych przepisów, art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 p.b. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie nie zachodzi konieczność uzyskania pozwolenia na budowę, oraz art. 3 pkt 1 i 3 p.b. poprzez nieprawidłową kwalifikację składu kruszywa jako obiektu budowlanego i budowli, podczas gdy kruszywo znajduje się na utwardzonym terenie działki nr [...] i brak jest podstaw do kwalifikacji tej części terenu działki jak w postanowieniu. W uzasadnieniu spółka przywołała argumentację na rzecz postawionych zarzutów, wskazując, że organ błędnie przyjął, iż na działce [...] zlokalizowany jest skład kruszywa zaliczający się do VIII kategorii obiektów budowlanych, kwalifikacji tej dokonał bez uzyskania opinii biegłego mimo iż brak jest definicji ustawowej składu kruszywa, a skład taki nie jest podobny do obiektów wymienionych w art. 3 pkt 3 p.b. Zakwestionowała, by skład zaopatrzony był w instalacje wodociągową i elektryczną, wskazując, że organ nie wskazał podstawy prawnej kwalifikacji powyższego jako instalacji, a nadto pominął, że służą one zabezpieczeniu terenu sąsiedniego przed ewentualną szkodą. Wytknęła, że organ zamiennie posługuje się pojęciem składu budowlanego i boksów do składowania materiałów sypkich oraz łączy te pojęcia dowolnie na swój użytek. Nie wyjaśnił też dokonanego przyporządkowania przedmiotowego składu do kategorii VIII obiektów budowlanych, a skład ten nie powinien w ogóle być kwalifikowany jako obiekt budowlany w rozumieniu p.b.
Postanowienie WINB zaskarżyła również G. P., wnosząc o jego zmianę w części poprzez uznanie przedmiotowej samowoli jako zagrażającą życiu lub zdrowiu ludzi i nakazanie usunięcie stanu zagrożenia. Wniosła nadto o zasądzenie kosztów postępowania, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przywołała, że w toku postępowania spółka przeniosła skrzynkę elektryczną będącą częścią instalacji elektrycznej obsługującej skład kruszywa od strony jej działki (nr [...]) na działkę inwestora, co jednak wykonano bez projektu, pozwolenia ani żadnego uzgodnienia, bez sporządzenia dokumentacji powykonawczej i inwentaryzacji. Wskazała, że Starosta Radziejowski w piśmie z 12 października 2022 r. potwierdził wybudowanie ogrodzenia pomiędzy jej działką a działką inwestora bez pozwolenia, oraz że nie jest to pierwsza samowola inwestora. W ocenie skarżącej wstrzymując inwestorowi roboty budowlane organ winien jednocześnie uznać samowolę jak zagrażającą życiu lub zdrowiu ludzi i nakazać usunąć to zagrożenie, albowiem budowane składy kruszywa stanowią zagrożenie dla pracowników inwestora, współpracowników (dostawców i odbiorców kruszywa) jak i sąsiadów. Wskazała, że skład kruszywa winien być zbadany pod względem ochrony środowiska. Stwierdziła, że składowane materiały stanowią zagrożenie poprzez pylenie i przesypywanie przy silnym wietrze. Skarżąca wskazała, że w sprawie istnieje konieczność powołania biegłych z zakresu budownictwa i ochrony środowiska, a nadto organ winien dokonać oceny jak samowola wpłynie na sąsiednie nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę inwestora organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powielając argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia i uznając podniesione zarzuty za niezasadne. Organ wniósł tez o oddalenie skargi G. P., wskazując, że ustalony stan faktyczny nie potwierdza, by ujawniona samowola stanowiła zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi, że nie ma konieczności powołania wskazanych biegłych, oraz że w kwestii uciążliwości właściwe są inne organy wskazane w zaskarżonym postanowieniu.
Zarządzeniem wydanym na rozprawie w dniu 13 września 2023 r. Sąd połączył sprawy ze skargi inwestora (II SA/Bd 346/23) oraz G. P. (II SA/Bd 348/23) do wspólnego rozpoznania i rozpatrzenia pod jedną sygnaturą: II SA/Bd 346/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") wykazała, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z jego treścią organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z treści powyższego przepisu wynika, że możliwość jego zastosowania determinuje stwierdzenie budowy (trwającej lub zakończonej) obiektu budowlanego, na którego realizację konieczne jest uzyskanie pozwolenia budowę.
Zasadą jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, o czym stanowi art. 28 ust. 1 p.b. Przepis ten wprowadza jednocześnie zastrzeżenie, że zasada ta nie ma zastosowania w sytuacjach, o których mowa w art. 29 - 31 p.b. Nie dotyczy zatem budów lub rozbiórek wymienionych odpowiednio w art. 29 p.b. i 31 p.b. Przepisy te wskazują obiekty, których budowa lub rozbiórka możliwa jest po zgłoszeniu do organu architektoniczno-budowlanego, oraz obiekty, których budowa i rozbiórka nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 p.b. ilekroć w ustawie mowa jest o obiekcie budowlanym, należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 3 p.b. pod pojęciem "budowli" należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową
Organ odwoławczy prawidłowo zakwalifikował ujawniony podczas kontroli na nieruchomości inwestora (dz. nr [...] w miejscowości C.) skład kruszywa jako obiekt budowalny (budowlę) stanowiący całość techniczno-użytkową przeznaczoną do składowania materiałów sypkich wykorzystywanych do produkcji budowlanej. Obiekt ten został wzniesiony za pomocą materiałów budowlanych – płyt betonowych na słupach stalowych dwuteowych (ściana tylna – ogrodzenie) wraz z zasiekami (przegrodami) betonowymi oddzielającymi poszczególne przestrzenie na materiały sypkie, tworzącymi w sumie pięć boksów na te materiały. Boksy wykonano z posadzką z kostki brukowej oraz płyt betonowych. Wymiary poszczególnych boksów: 1) 8,00 m x 16,26 m x 4,43 m; 2) 7,70 m x 16,23 m x 4,43 m; 3) 11,87 m x 16,23 m x 4,20 m i 3,60 m; 4) 13,26 m x 16,26 m 3,60 m i 2,66 m; 5) 9,20 m x 16,26 m i 4,25 m x 266 m i 2,60 m. Część ściany tylnej i bocznej boksu nr [...] wykonano w technologii murowanej. Skład wyposażony został w instalację elektryczną i wodociągową do doprowadzania i odprowadzania wody z boksów (vide: k. 15 akt adm., tj. protokół z oględzin terenu nr 5/5/2021 z 30 marca 2022 r., wraz z dołączoną dokumentacją rysunkową i fotograficzną; k. 31 akt adm., tj. notatka z rozpoznania sprawy z dnia 17 października 2022 r. z załącznikiem rysunkowym i fotograficznym).
W ocenie Sądu tak zidentyfikowany zespół obiektów (boksów) tworzy budowlę określaną mianem składu kruszywa – poszczególne boksy wraz z instalacjami elektryczną i wodociągową składają się na trwale połączoną z gruntem całość techniczno-użytkową w rozumieniu przepisów p.b. O całości techniczno-użytkowej w przypadku tego składu świadczy niewątpliwy związek funkcjonalny obiektu, nakierowany na realizację podstawowego zadania polegającego na magazynowaniu kruszywa wykorzystywanego potem do produkcji materiałów budowlanych w firmie inwestora. Przedmiotowy obiekt budowlany służy segregacji poszczególnych składowanych materiałów sypkich w sposób zabezpieczający je przed zmieszaniem między sobą, efektywnemu rozładunkowi i załadunkowi tych materiałów, zapewnieniu łatwego dostępu pojazdów dostarczających i wybierających te materiały. Jako taki obiekt ten wpisuje się w otwarty katalog budowli niebędących budynkami lub obiektami małej architektury, zawarty w art. 3 pkt 3 p.b.
W tym miejscu wskazać należy, że zasadnie organ odwoławczy zmienił kwalifikację spornego obiektu na "skład kruszywa" w ujęciu całościowym, a nie – jak uczynił to organ I instancji – pięć odrębnych boksów stanowiących konstrukcje oporowe. Jak wyjaśniono, przedmiotowy obiekt stanowi całość techniczno-użytkową wraz z wykonanymi instalacjami elektryczną i wodociągową, i winien być rozpatrywany jako jeden obiekt, a nie pięć oddzielnych obiektów, zwłaszcza w sytuacji, gdy poszczególne boksy mają jedną wspólną ścianę z boksem sąsiednim.
Wykonanie budowli w postaci składu kruszywa, jako nieujętej w katalogu art. 29 ust. 1 i 2 p.b., wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Okoliczności sprawy niewątpliwie wskazują na to, że przedmiotowy skład kruszywa wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę (oświadczenie przedstawiciela inwestora złożone do protokołu o braku pozwolenia na budowę w protokole z 30 marca 2022 r., brak pozwolenia potwierdzony przez Starostę Radziejowskiego w pismach z dnia 26 września 2022 r. i 12 października 2022 r.– k. 25 i 28 akt adm.). Stwierdzone pobudowanie składu kruszywa bez pozwolenia na budowę świadczy o dopuszczeniu się przez inwestora samowoli budowlanej, co uzasadniało podjęcie działań przez organ nadzoru budowlanego w oparciu o art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 p.b.
W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 p.b.).
W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo pouczono inwestora o okolicznościach, o którym mowa w art. 48 ust. 3 p.b. Zasadnie przede wszystkim zakwalifikowano obiekt do kategorii VIII obiektów budowlanych wymienionej w załączniku do ustawy Prawo budowlane. Przedmiotowy skład kruszywa winien został ujęty w tej kategorii ("inne") jako niemieszczący się w żadnej z pozostałych kategorii wymienionych w załączniku. Nie jest to przede wszystkim obiekt, o którym mowa w kat. XXII ("place składowe, postojowe, składowiska odpadów, parkingi"), skoro przedmiotowy skład jest obiektem, którego immanentnym elementem są betonowe i murowane przegrody o znacznej (od 2,60 m do 4,43 m) wysokości. W związku z powyższym prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu zastosowano współczynnik kategorii obiektu w wysokości 5,0 dla obliczenia wysokości opłaty legalizacyjnej warunkującej legalizację stwierdzonej samowoli, w sposób opisany w art. 49d ust. 1 pkt 1 i art. 59f p.b.
Powyższe rozważania zasadniczo wyczerpują argumentację skargi inwestora nakierowaną na zakwestionowanie, jakoby stwierdzony skład kruszywa nie był obiektem budowlanym w rozumieniu p.b., na którego realizację wymagane jest pozwolenie na budowę. Charakter przedmiotowego obiektu potwierdzają ustalenia zawarte w niezakwestionowanym przez przedstawiciela skarżącej protokole z oględzin obiektu. Wbrew postulatowi skargi w sprawie w tym zakresie nie zaistniała wątpliwość wymagająca od organu powołania biegłego z zakresu prawa budowlanego, biegły taki zresztą nie mógłby zostać powołany, albowiem prawna kwalifikacja danego obiektu nie jest kwestią wymagającą wiadomości specjalnych, wyjaśnianą na podstawie opinii biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.), ale kwestią związaną ze stosowaniem przepisów prawa, co jest zadaniem organu rozpoznającego sprawę administracyjną w ramach swojej właściwości. Brak było nadto podstaw do powoływania do sprawy biegłego z zakresu budownictwa, skoro sporny obiekt jest prostą konstrukcją, której technologię wzniesienia organ nadzoru budowlanego, wykwalifikowany przecież w dziedzinie budownictwa, zidentyfikował skutecznie w ramach własnych wiadomości specjalnych. Wbrew argumentacji skargi organ odwoławczy wyjaśnił (choć lakonicznie) dlaczego przyjął taką, a nie inną kwalifikację spornego obiektu jako obiektu budowlanego – budowli (str. 6 i 7 uzasadnienia postanowienia). O nieprawidłowości tej kwalifikacji nie może przy tym świadczyć to, że ustawa Prawo budowlane nie przewiduje definicji "składu kruszywa", a to z uwagi na otwarty katalog budowli wymienionych w art. 3 pkt 3 p.b., skonstruowany w ten sposób przez ustawodawcę celem objęcia tym przepisem również obiektów niezdefiniowanych w ustawie, ale posiadających właściwe, opisane w tym przepisie cechy. Niezrozumiały jawi się zarzut błędnego stwierdzenia, że przedmiotowy skład wyposażony jest w "instalacje" (elektryczną i wodociągową), skoro potwierdza to protokół z oględzin na nieruchomości skarżącej i co do którego przedstawiciel skarżącej nie wniósł w tym zakresie zastrzeżeń (a wręcz przeciwnie, potwierdził, że instalacja elektryczna obsługuje pompy będące częścią instalacji odprowadzającej wody opadowe i roztopowe z boksów, a instalacja wodociągowa służy zraszaniu kruszywa).
Nie zasłużyły na uwzględnienie również argumenty skargi G. P.. Myli się po pierwsze skarżąca, że przeniesienia skrzynki elektrycznej z ogrodzenia z jej działką nie zostało udokumentowane w aktach sprawy – przeniesienie odbyło się za wiedzą PINB (k. 8 i 18 akt adm.) i sporządzono z niego protokół pomiarów ochronnych przekazany do akt sprawy (k. 32 akt adm.). Kwestia uzyskania ewentualnych zezwoleń (uzgodnień) na powyższe przeniesienie nie jest zresztą relewantna w sprawie prowadzonej na podstawie art. 48 ust. 1 p.b., albowiem sprawa nie dotyczy legalności przeniesienia skrzynki elektrycznej, ale legalności realizacji ujawnionego na działce nr [...] składu kruszyw, którego częścią jest wskazana skrzynka, będąca elementem instalacji elektrycznej obsługującej ten skład. Co do zarzutu nieuzasadnionego niezastosowania art. 48 ust. 2 p.b. wskazać należy, że zgodnie z jego treścią jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne:
1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz
2) usunięcie stanu zagrożenia.
Stosując dodatkowy nakaz, o którym mowa w ww. przepisie, organ powinien wskazać konkretne czynniki, które w stanie faktycznym sprawy powodują wystąpienie stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi oraz określić sposób zabezpieczenia obiektu budowlanego lub terenu, aby zagrożenie to wyeliminować. W praktyce czynniki takie generować będą stwierdzone zaniedbania w zakresie odpowiedniego zabezpieczenia placu budowy, wbrew wymogom bezpieczeństwa i higieny pracy, lub zastosowania technologii robót budowlanych nieodpowiadającej obowiązującym normom budowlanym. W niniejszej sprawie, wobec wykonanego składu kruszyw takich okoliczności organ nie stwierdził, przy czym pamiętać należy, że organ nadzoru budowlanego, jako organ wyspecjalizowany w kwestii budownictwa, ma kompetencje do samodzielnej oceny wystąpienia stanu zagrożenia, o którym mowa w art. 48 ust. 2 p.b. Na prawidłowość tej oceny nie może wpłynąć zaś subiektywne przekonanie strony postępowania, że dana samowola powoduje zagrożenie dla zdrowia lub życia. W niniejszej sprawie argumentacja skarżącej co do oddziaływania pyłowego na nieruchomości sąsiednie, oraz ryzyko usunięcia się składowanych kruszyw na pracowników inwestora, jego współpracowników lub osób przebywających na nieruchomościach sąsiednich nie została potwierdzona przez PINB w trakcie oględzin, i prawidłowo też kwestię tę ocenił WINB. W sprawie w nie zaistniała wątpliwość wymagająca od organu powołania biegłego z zakresu budownictwa, co wyjaśniono wcześniej. Nie było również konieczne powołanie biegłego z zakresu ochrony środowiska, skoro przedmiotem niniejszej sprawy nie jest kwestia prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z przepisami ochrony środowiska, ale kwestia stwierdzonej na nieruchomości inwestora samowoli budowlanej i podstawy do wdrożenia czynności na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. Z tego samego powodu nie zasługuje na uwzględnienie postulat skargi, jakoby organ zobowiązany był zbadać w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. oddziaływanie samowoli na nieruchomości sąsiednie. Wyjaśnić należy, że zaskarżone postanowienie stanowi pierwszy etap postępowania legalizacyjnego, w którym – z przypadku złożenia wniosku o legalizację przez sprawcę samowoli budowlanej – organ rozstrzygający o legalizacji rozważać będzie zgodność inwestycji z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy. To, czy działanie inwestycji (po ewentualnym jej zalegalizowaniu) powoduje przekroczenia właściwych norm ustalanych przepisami ochrony środowiska i innymi, może być przedmiotem postępowań prowadzonych przez właściwe organy inspekcji sanitarnej oraz organy ochrony środowiska. Prawidłowo powyższe wyjaśnił już WINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Nie doszło w związku z powyższym do zarzucanych naruszeń prawa procesowego i materialnego.
Wniesione skargi zasłużyły zatem na oddalenie, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI