II SA/Bd 338/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-08-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo oświatowedziecko niepełnosprawnedowóz do szkołyobowiązek gminyprawo administracyjneuzasadnienie decyzjikontrola sąduprawo do naukiindywidualne potrzebysamorząd terytorialny

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności Wójta Gminy odmawiającej zapewnienia dowozu niepełnosprawnego dziecka do wybranej przez rodziców szkoły, ze względu na brak wnikliwej oceny indywidualnych potrzeb dziecka i lakoniczne uzasadnienie.

Skarżąca domagała się zapewnienia dowozu niepełnosprawnego syna do konkretnej szkoły. Wójt Gminy odmówił, wskazując jedynie najbliższą placówkę. Sąd uznał, że organ nie dokonał indywidualnej oceny potrzeb dziecka i nie wykazał, że wskazana przez niego szkoła zapewni pełną realizację zaleceń terapeutycznych. Stwierdzono bezskuteczność czynności organu z powodu braku wnikliwego uzasadnienia i naruszenia przepisów Prawa oświatowego.

Sprawa dotyczyła skargi A. C. na czynność Wójta Gminy odmawiającą zapewnienia niepełnosprawnemu synowi dowozu do wybranej przez rodziców szkoły. Wójt Gminy odmówił, wskazując jedynie najbliższą placówkę oświatową, nie uwzględniając indywidualnych potrzeb dziecka i zaleceń z orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego oraz o niepełnosprawności. Sąd administracyjny uznał, że organ nie dokonał wnikliwej oceny indywidualnego przypadku, nie wykazał, że wskazana przez niego szkoła zapewni pełną realizację zaleceń, a jego uzasadnienie było lakoniczne. Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, podkreślając obowiązek organu do szczegółowego uzasadniania swoich rozstrzygnięć i indywidualnego podejścia do potrzeb niepełnosprawnych dzieci, zgodnie z zasadami Konstytucji RP i Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, czynność organu jest niezgodna z prawem, jeśli nie dokonuje wnikliwej oceny indywidualnych potrzeb dziecka i nie wykazuje, że wskazana przez organ placówka zapewni pełną realizację zaleceń, a uzasadnienie jest lakoniczne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie 'najbliższej szkoły' w kontekście dowozu niepełnosprawnych dzieci powinno uwzględniać nie tylko odległość, ale przede wszystkim możliwość pełnej realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego i niepełnosprawności. Organ ma obowiązek indywidualnej oceny sytuacji dziecka i wnikliwego uzasadnienia swojej decyzji, czego w tym przypadku zabrakło.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezskuteczność

Przepisy (11)

Główne

u.p.o. art. 39 § ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Obowiązek gminy zapewnienia niepełnosprawnym uczniom kształcenia specjalnego bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły, przy czym 'najbliższa' szkoła to taka, która pozwala jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego lub o niepełnosprawności, a niekoniecznie najbliższa geograficznie.

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną czynność, stwierdza jej nieważność albo stwierdza bezskuteczność.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, inne niż decyzje lub postanowienia.

p.p.s.a. art. 53 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin do wniesienia skargi wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu.

p.p.s.a. art. 53 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, skargę na akty lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zasada ochrony zaufania obywatela do państwa.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada legalizmu, obowiązek działania organów na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 70 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucyjne prawo do nauki, obowiązek władz publicznych zapewnienia powszechnego i równego dostępu do wykształcenia oraz wspierania systemów indywidualnej pomocy.

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Choć nie stosowany wprost, zasady k.p.a. (np. obowiązek udzielania pouczeń) są stosowane per analogiam do czynności organów administracji publicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie dokonał indywidualnej oceny potrzeb dziecka i nie wykazał, że wskazana przez niego szkoła zapewni pełną realizację zaleceń. Uzasadnienie czynności organu było lakoniczne i nie odnosiło się do realiów konkretnego przypadku. Brak prawidłowego pouczenia o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego skutkuje niezawinionym uchybieniem terminu.

Godne uwagi sformułowania

najbliższą szkołą będzie tylko taka szkoła, która pozwala jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka. nie musi to być szkoła najbliższa w rozumieniu faktycznej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. brak prawidłowego uzasadnienia aktu/czynności z zakresu administracji publicznej, stanowiącego jego integralną część, nie pozwala zarówno adresatowi tej czynności, jak i Sądowi na poznanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie. nie do zaakceptowania jest sytuacja w której organ uzasadnia odmowne załatwienie wniosku w sposób lakoniczny, bez odniesienia się do realiów konkretnego przypadku.

Skład orzekający

Joanna Brzezińska

przewodniczący

Joanna Janiszewska - Ziołek

sprawozdawca

Renata Owczarzak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'najbliższej szkoły' w kontekście dowozu niepełnosprawnych dzieci, obowiązek indywidualnej oceny potrzeb dziecka przez organ administracji, wymóg wnikliwego uzasadnienia czynności organu, konsekwencje braku pouczenia o możliwości zaskarżenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły, ale jego zasady dotyczące oceny indywidualnych potrzeb i uzasadnienia rozstrzygnięć mają szersze zastosowanie w postępowaniach administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu zapewnienia edukacji niepełnosprawnym dzieciom i pokazuje, jak istotne jest indywidualne podejście organów administracji oraz prawidłowe uzasadnianie ich decyzji. Pokazuje też, jak sąd administracyjny może korygować błędy proceduralne i merytoryczne organów.

Gmina musi zapewnić dowóz do szkoły, która najlepiej odpowiada potrzebom niepełnosprawnego dziecka, a nie tylko tej najbliższej.

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 338/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-08-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Joanna Janiszewska - Ziołek /sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 39 ust. 4
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. C. na czynność Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie organizacji przewozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, potwierdzonej pismem z dnia [...] września 2022r. [...], 2. zasądza od Wójta Gminy na rzecz A. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
A. C. (Skarżąca) pismem z [...] sierpnia 2022 r. wystąpiła do Wójta Gminy o zapewnienie niepełnosprawnemu uczniowi F. B. dowozu z miejsca zamieszkania ([...] do Zespołu Szkół nr [...] w T., gdzie jej syn będzie realizował obowiązek szkolny w roku szkolnym 2022/2023. Do wniosku dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z [...] kwietnia 2022r. o zaliczeniu jej syna do osób niepełnosprawnych na okres do [...] kwietnia 2025r. oraz orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w T. z [...] stycznia 2022r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego F. B. na okres pierwszego etapu edukacyjnego z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną – niepełnosprawność intelektualną w stopniu znacznym i autyzm.
Pismem z [...] sierpnia 2022r. Wójt Gminy, w odpowiedzi na ww. wniosek poinformował stronę o treści art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z [...] grudnia 2016r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021r., poz. 1082 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.p.o.") i wskazał, że nie widzi możliwości uwzględnienia wniosku albowiem najbliższą placówką na terenie Powiatu [...] jest Zespół Szkół Specjalnych w L.. W tej sytuacji organ zapewnić może bezpłatny dowóz do ww. placówki oświatowej, a w przypadku podjęcia nauki w innej placówce oświatowej Gmina zrefunduje koszty odpowiadające trasie [...].
Skarżąca dostarczyła organowi zaświadczenie wydane [...] września 2022r. przez Zespół Szkół nr [...] w T. o podjęciu nauki przez F. B. w pierwszej klasie Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] w T. oraz zaświadczenie lekarskie z [...] maja 2022r. wskazujące na występowanie u syna Skarżącej deficytu poznawczego, intelektualnego i rozwojowego oraz zalecające kontynuację edukacji i terapii w Szkole nr [...] w T..
Pismem z [...] września 2022r. Wójt Gminy podtrzymał dotychczasową negatywną odpowiedź na wniosek Skarżącej z [...] sierpnia 2022r. Uprzednio Wójt [...] zwrócił się o wydanie opinii prawnej do kancelarii adwokackiej, uzyskując odpowiedź pismem z [...] września 2022r.
Skarżąca skierowała odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...], które pismem z [...] listopada 2022r. poinformowało ją o możliwości zaskarżenia stanowiska Wójta Gminy poprzez wniesienie skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego.
Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. skargę na czynność Wójta Gminy (pisma z 31 sierpnia i [...] września 2022r.) pismem z [...] grudnia 2022r., domagając się jednocześnie przywrócenia jej terminu do dokonania tej czynności procesowej.
Zaskarżonej czynności A. C. zarzuciła naruszenie art. 39 ust. 4 pkt 1 i 2 u.p.o. oraz naruszenie art. 7, 7a § 1 i art. 9 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonych pism oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Wniosek w tym przedmiocie złożony został w treści skargi, a organ nie żądał rozpoznania sprawy na rozprawie.
Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. muszą spełniać następujące warunki: nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, muszą mieć charakter publicznoprawny, być skierowane do indywidualnego podmiotu, dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (tak np. NSA w postanowieniu z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 772/22, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA).
W wyroku z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1457/19 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że akty mają charakter sformalizowany i przyjmują zwykle postać pisma lub zaświadczenia. Z kolei czynności przyjmują postać działań faktycznych. NSA podkreślał, wskazując na uchwały wydane w składzie siedmiu sędziów (OPK 1/97 i I OPS 3/07), że uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. W takich przypadkach do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego dochodzi w drodze aktu lub czynności podejmowanej przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa.
Taki charakter ma niewątpliwie zaskarżona czynność, która stanowi odpowiedź na wniosek konkretnie oznaczonego podmiotu w kwestii przysługiwania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa.
Rozważenia wymagała w pierwszej kolejności kwestia zachowania terminu do wniesienia skargi.
Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W niniejszej sprawie termin na dokonanie tej czynności wynosił 30 dni i biegł w ocenie Sądu od [...] września 2022r. tj. daty odbioru przez Skarżącą pisma stanowiącego pierwszą odpowiedź na wniosek z [...] sierpnia 2022r. Data odbioru ww. pisma wynika z dokumentu stanowiącego wydruk z poczty elektronicznej (dowód nadania wiadomości). Skarga została złożona w Urzędzie Gminy K. [...] grudnia 2022 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu. Jednakże okoliczności sprawy, w szczególności brak prawidłowego pouczenia Skarżącej odnośnie do możliwości wniesienia skargi do sądu i brak wyraźnych uregulowań w tym zakresie powodują, że nie sposób przyjąć, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy Skarżącej. Żadne z pism Wójta Gminy kierowane do Skarżącej nie zawierało pouczenia, z którego wynikałaby kwalifikacja określonej formy działania organu oraz wynikające stąd środki i terminy zaskarżenia. W utrwalonym orzecznictwie sądowym trafnie przyjmuje się, że brak pouczenia (podobnie jak pouczenie niepełne, błędne lub niejasne) powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi jest niezawinione przez stronę (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1592/11; z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 61/12 – dostępne na stronie internetowej jw.). Zauważyć przy tym należy, że wprawdzie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego nie znajdują w przedmiotowym postępowaniu przed organem administracji zastosowania wprost, to obowiązek udzielenia takiego pouczenia - również w innych przypadkach niż unormowane w k.p.a. decyzje i postanowienia - wynika z ogólnej zasady praworządnego działania administracji publicznej oraz zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej wypływających z treści art. 7 i art. 2 Konstytucji RP (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 694/16, dostępny na stronie jw.).
Sąd miał również na względzie, że Skarżąca z zachowaniem terminu 30- dniowego wniosła do Wójta Gminy pismo zatytułowane "odwołanie", któremu nie nadano dalszego biegu jako skardze, a jedynie potraktowano jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy – o czym świadczy skierowanie do Skarżącej kolejnego pisma z [...] września 2022r.
Sąd przystąpił w tej sytuacji do rozpoznania skargi.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej czynności wskazać należy, że podstawę prawną zaskarżonej czynności stanowił przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o.
Zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 39 ust. 1 u.p.o., sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego. Obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 u.p.o. (kształcenie specjalne), bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia, o czym stanowi art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. Obowiązek ten jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia; w tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów, zaś warunki udzielania pomocy określa ustawa Prawo oświatowe. Z powyższego obowiązku gmina wywiązuje się albo przez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo przez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców, o czym stanowi art. 39 ust. 1 u.p.o., przy czym zwrot kosztów przewozu następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta), a rodzicami (art. 39a ust. 4 u.p.o.). Powyższe formy realizacji rzeczonego obowiązku mają charakter zobowiązania przemiennego. W przypadku wyboru przez rodziców drugiej z wymienionych form, w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek, organ gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna do najbliższej szkoły.
Interpretacja normy art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. wymaga jej zestawienia z niepełnosprawnością konkretnego dziecka, która to niepełnosprawność może różnić się zarówno rodzajem, jak i zakresem. Dlatego "najbliższą" szkołą, przedszkolem, ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, przedszkole i ośrodek, który pozwala jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka. Nie musi to być szkoła najbliższa w rozumieniu faktycznej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14 – dostępny na stronie jw.).
Ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej oraz z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 u.p.o. musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 769/19, wyrok WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r., sygn. II SA/Po 398/20 – dostępne na stronie jw.).
Wskazane przepisy ustawy Prawo oświatowe określają z jednej strony prawa niepełnosprawnych dzieci i odpowiadające im obowiązki gminy, których realizacja nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Nie oznacza to jednak, że organ wykonawczy gminy ma dowolność przy realizacji obowiązków z art. 32 ust. 6, art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. i nie musi czynić ustaleń faktycznych zgodnych z rzeczywistością.
Działania organu gminy regulowane prawem nie mogą mieć cech dowolności. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP jednostki samorządu terytorialnego mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. Oczywiste jest natomiast, że aby norma prawa materialnego mogła być prawidłowo zastosowana, muszą zostać ustalone wszystkie okoliczności objęte hipotezą lub dyspozycją przepisu. W tym celu organ dokonuje wykładni przepisu i ustala zakres koniecznego postępowania wyjaśniającego oraz sposób jego udokumentowania. Konieczność ustalenia prawdy materialnej wynika zawsze z wykładni celowościowej i systemowej stosowanych przepisów.
Według Sądu, ocena legalności zaskarżonej czynności winna nastąpić z uwzględnieniem zasad Konstytucji RP, na czele z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji) oraz z wyprowadzanymi z tej pierwszej, zasadami szczegółowymi w tym zwłaszcza zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa. Zasady te w powiązaniu z normami i standardami jakim powinny odpowiadać działania organu administracji publicznej o charakterze władczym pozwalają Sądowi uznać, że każda forma załatwienia sprawy indywidualnej wymaga od organu szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym podkreśla się (tak: WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 209/20 – dostępny na stronie jw.), że prawo strony do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie obejmuje w szczególności obowiązek administracji uzasadniania swoich decyzji. Standardy "dobrej administracji" szerzej reguluje Europejski Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej (dalej: EKDPA), przyjęty przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. W akcie tym eksponuje się obowiązek należytego uzasadniania przez organy administracji swych rozstrzygnięć. Z art. 18 ust. 1 EKDPA wynika, że w odniesieniu do każdej wydanej przez instytucję decyzji, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, należy podać powody, na których opiera się wydana decyzja; w tym celu należy jednoznacznie podać istotne fakty i podstawę prawną podjętej decyzji. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 EKDPA urzędnik odstępuje od wydania decyzji, które opierałyby się na niewystarczających lub niepewnych podstawach i które nie zawierałyby indywidualnej argumentacji (tekst EKDPA cyt. za: J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji, Warszawa, marzec 2007 r., s. 34). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wprawdzie przywołane postanowienia odnoszą się wprost do urzędników i innych funkcjonariuszy unijnych (zob. art. 2 ust. 4 lit. b EKDPA), to w istocie wyznaczają pewne ogólne zasady (standardy), których winny przestrzegać organy administracji publicznej każdego demokratycznego państwa prawnego (tak: wskazany wyżej wyrok WSA w Poznaniu oraz powołane tam wyroki NSA: z 28 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3264/18, z 5 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2430/17, z 26 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1816/17, CBOSA).
Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że brak prawidłowego uzasadnienia aktu/czynności z zakresu administracji publicznej, stanowiącego jego integralną część, nie pozwala zarówno adresatowi tej czynności, jak i Sądowi na poznanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Do czynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku strony o zwrot kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego do szkoły w zakresie rozstrzygnięcia i uzasadnienia należy stosować te same zasady (per analogiam), jakie stosuje organ załatwiając sprawę w formach określonych w k.p.a. Skarżąca, jako rodzic dziecka niepełnosprawnego ma prawo oczekiwać szczególnie wnikliwego rozpoznania jej sprawy, w tym również wszechstronnego odniesienia się przez organ do wszystkich okoliczności i dowodów istotnych w sprawie. Nie do zaakceptowania jest sytuacja w której organ uzasadnia odmowne załatwienie wniosku w sposób lakoniczny, bez odniesienia się do realiów konkretnego przypadku.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w piśmie z [...] sierpnia 2022 r. (stanowiącym zaskarżoną czynność) skierowanym do strony, a informującym o odmowie zapewnienia dowozu syna Skarżącej do Szkoły Podstawowej nr [...] w T., Wójt Gminy nie dokonał jakiejkolwiek oceny indywidualnego przypadku niepełnosprawnego dziecka. - nie odniósł się do dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych dotyczącej jego osoby w kontekście przesłanki "najbliższej szkoły" w przedstawionym powyżej rozumieniu, a jedynie w sposób lakoniczny stwierdził, że najbliższą placówką oświatową jest Zespół Szkół Specjalnych w L.. Taka ocena organu ma charakter ogólny, nie jest poparta żadnymi działaniami wyjaśniającymi i co za tym idzie nie zawiera wystarczającego uzasadnienia. Szczególne okoliczności sprawy - konieczność realizacji obowiązku szkolnego w szkole specjalnej z uwzględnieniem zaleceń indywidualnie sformułowanych w stosownym orzeczeniu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w T. - wymagają oceny czy wskazana przez organ placówka zrealizuje zalecenia zawarte ww. orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do obecnego stanu zdrowia dziecka, dokonując w tym zakresie indywidualnej i wnikliwej oceny materiału aktowego, w tym ww. orzeczenia oraz orzeczenia o niepełnosprawności. Zatem skoro we wniosku została określona konkretna szkoła, w ocenie matki dziecka "najbliższa", jako najpełniej realizująca zalecenia zawarte w ww. orzeczeniach, to po stronie organu powstał wymóg wykazania, że wskazane przez niego szkoły, będą mogły w takim samym stopniu, jak szkoła wskazana przez rodzica dziecka, realizować te zalecenia, uwzględniając, że istotną okolicznością jest niepogarszanie stanu zdrowia niepełnosprawnego dziecka. Nic takiego jednak nie miało miejsca przed podjęciem zaskarżonej czynności. Co więcej, jak wynika z akt administracyjnych, dopiero pismem z [...] października 2022 r. organ otrzymał informację od Starosty [...], iż Szkoła Podstawowa nr [...] w Zespole Szkół Specjalnych w L. spełnia zalecenia lekarskie wskazane w szczególności w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna Skarżącej, a więc po dacie dokonania zaskarżonej czynności odmawiającej stronie skarżącej uwzględnienia wniosku o zapewnienie dowozu do wybranej przez nią szkoły. Tymczasem takie ustalenia organ powinien poczynić przed dokonaniem czynności i dać im wyraz w uzasadnieniu czynności, by umożliwić sądowi kontrolę jej prawidłowości
Brak zachowania przedstawionych powyżej wymogów, przemawiał za koniecznością stwierdzenia bezskuteczności podjętej czynności. Bez poczynienia ustaleń w powyższym zakresie i przedstawienia stosownej argumentacji zaskarżona czynność została dokonana z naruszeniem art. 39 ust. 4 u.p.o.
Dlatego sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Przy ponownym podejmowaniu czynności w przedmiocie wniosku o zapewnienie dowozu syna Skarżącej organ uwzględni powyższą ocenę prawną, w szczególności uwzględni indywidualne potrzeby dziecka w procesie edukacyjno-terapeutycznym, zdrowotnym i dowozu do szkoły, zwłaszcza przy uwzględnieniu rodzaju niepełnosprawności i stwierdzonych schorzeń oraz ustali, czy Zespół Szkół Specjalnych w L. (w tym celu zwróci się do Dyrektora Szkoły) jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń sformułowanych w orzeczeniu nr [...] z [...] stycznia 2022r. Następnie organ uzasadni podjętą czynność w sposób pełny.
O kosztach w postaci uiszczonego przez stronę wpisu w wysokości [...] zł orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI