II SA/BD 337/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie nakazu rozbiórki placu postojowego dla samochodów ciężarowych.
Skarżący I. J. kwestionował postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł, argumentując, że nie otrzymał prawidłowo decyzji nakazującej rozbiórkę placu postojowego. Organy administracji budowlanej wykazały jednak, że decyzja została doręczona, a skarżący nie wykonał nałożonego obowiązku. WSA w Bydgoszczy uznał, że grzywna w celu przymuszenia jest właściwym i najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym w tej sytuacji, a zarzuty dotyczące doręczenia decyzji nie mogły być skutecznie podniesione w postępowaniu egzekucyjnym.
Sprawa dotyczyła skargi I. J. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł. Grzywna została nałożona za niewykonanie nakazu rozbiórki placu postojowego dla samochodów ciężarowych, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący podnosił, że nie otrzymał prawidłowo decyzji nakazującej rozbiórkę, a tym samym obowiązek nie powstał. Organy administracji wykazały jednak, że decyzja z dnia 5 października 2022 r. została doręczona skarżącemu w dniu 7 października 2022 r. Ponadto, po bezskutecznym upomnieniu, wszczęto postępowanie egzekucyjne, a grzywna w celu przymuszenia została uznana za najmniej uciążliwy środek egzekucyjny w porównaniu do wykonania zastępczego, którego koszty oszacowano na ponad 341 000 zł. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, stwierdzając, że zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji nie mogły być skutecznie podniesione w postępowaniu egzekucyjnym, a wybór grzywny jako środka przymuszenia był uzasadniony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji będącej podstawą wydania tytułu wykonawczego nie mogą być skutecznie podniesione w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są konkurencyjne i dotyczą konkretnych uchybień.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z którą zarzuty dotyczące zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym powinny być podnoszone w postępowaniu odwoławczym od decyzji, a nie w postępowaniu egzekucyjnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.p.e.a. art. 1a § 12 lit. b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 26 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 119 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 121 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 121 § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 125 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 126
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 122 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 122 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.b. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja PINB z dnia 5 października 2022 r. została prawidłowo doręczona skarżącemu. Grzywna w celu przymuszenia jest najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym w porównaniu do wykonania zastępczego. Zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji nie mogły być podniesione w postępowaniu egzekucyjnym.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie otrzymał prawidłowo decyzji PINB z dnia 5 października 2022 r. Organ egzekucyjny powinien był sprawdzić prawidłowość doręczenia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia grzywna w celu przymuszenia stanowi najmniej uciążliwy środek egzekucyjny nie jest karą, lecz formą nacisku nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku
Skład orzekający
Anna Klotz
przewodniczący sprawozdawca
Jarosław Wichrowski
sędzia
Joanna Ziołek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz stosowanie grzywny w celu przymuszenia jako środka egzekucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niewykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego i zastosowania grzywny w celu przymuszenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w postępowaniu egzekucyjnym i stosowanie środków przymusu, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i budowlanego.
“Grzywna za rozbiórkę: kiedy organ egzekucyjny może działać bez sprawdzania decyzji?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 337/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2024-08-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-04-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Anna Klotz /przewodniczący sprawozdawca/ Jarosław Wichrowski Joanna Ziołek Symbol z opisem 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Ochrona środowiska Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 105 par. 1, art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi I. J. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 11 marca 2024 r. nr WINB-WOP.7723.36.2023.EN w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej powoływany jako "PINB") w dniach 15 lipca 2016 r. i 18 lipca 2016 r. przeprowadził kontrolę na działkach nr [...] obręb [...] K. , w wyniku której stwierdził, że ww. działki ogrodzono panelami stalowymi i siatką stalową tworząc zamknięty plac z dwoma wjazdami. Działki częściowo utwardzono kostką brukową i płytami ażurowymi. Wobec powyższego PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wybudowania na ww. działkach placu postojowego dla samochodów ciężarowych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z dnia 11 czerwca 2021 r., znak: PINB.450.10.2016 wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie placu postojowego dla samochodów ciężarowych zlokalizowanego na działkach nr ew.: [...], obręb [...] K. , oraz nałożył na I. J. (dalej powoływanego jako "strona", "skarżący", "zobowiązany") obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 30 września 2021 r., stosownych dokumentów. Z uwagi na nieprzedłożenie w terminie ww. dokumentów decyzją z dnia 5 października 2022 r., znak: PINB.450.10.2016, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał stronie rozbiórkę placu postojowego dla samochodów ciężarowych wybudowanego na działkach ewidencyjnych nr.: [...] obręb [...] K. , bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W dniu 30 listopada 2022 r. PINB dokonał sprawdzenia wykonania nakazu podczas którego stwierdził, że przedmiotowy plac postojowy dla samochodów ciężarowych nie został rozebrany. Pismem z dnia 6 grudnia 2022 r. organ pierwszej instancji wezwał stronę do dokonania rozbiórki placu postojowego zgodnie z decyzją w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. Następnie w dniu 2 lutego 2023 r. PINB dokonał sprawdzenia wykonania nakazu ww. decyzji w wyniku którego stwierdzono ponownie, że plac postojowy nie został rozebrany. Upomnieniem z dnia 10 lutego 2023 r. organ pierwszej instancji wezwał stronę do wykonania obowiązku rozbiórki placu postojowego w terminie 30 dni od daty doręczenia upomnienia. W dniu 20 marca 2023 r. PINB ponownie przeprowadził kontrolę przedmiotowego obiektu stwierdzając niewykonanie nałożonego na stronę zobowiązania. Następnie w dniach 6 czerwca 2023 r. oraz 6 października 2023 r. organ pierwszej instancji przeprowadził ponowne kontrole podczas których stwierdził, iż obowiązek nałożony na stronę nadal nie został wykonany. W dniu 30 listopada 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 – dalej powoływanej jako "u.p.e.a.") wystawił tytuł wykonawczy nr PINB.450.10.2016 dotyczący decyzji z dnia 5 października 2022 r. w przedmiocie rozbiórki placu postojowego dla samochodów ciężarowych wybudowanego na działkach ewidencyjnych nr.: [...] obręb [...] K. , bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. We wniosku o zastosowanie środka egzekucyjnego PINB wskazał grzywnę w celu przymuszenia. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2023 r., znak: PINB.450.10.2016, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji w stosunku do strony i nałożył grzywnę w celu przymuszenia wykonania nałożonego obowiązku w wysokości 10.000 zł. Ponadto organ pierwszej instancji ustalił wysokość opłaty za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł, zobowiązując stronę do uiszczenia powyższych kwot w ciągu 14 dni od daty otrzymania postanowienia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie PINB wskazał, że skarżący nie wywiązał się z nałożonego na niego decyzją z dnia 5 października 2022 r. obowiązku polegającego na rozbiórce ww. placu postojowego pomimo że został prawidłowo przez organ upomniany. Organ pierwszej instancji podkreślił, że stosownie do art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a. jednym ze środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest grzywna w celu przymuszenia, natomiast w myśl art. 7 § 2 u.p.e.a. należy stosować najmniej uciążliwe dla zobowiązanego środki egzekucyjne. W ocenie PINB grzywna w celu przymuszenia stanowi najmniej uciążliwy środek egzekucyjny dla zobowiązanego w przedmiotowej sprawie spośród wskazanych art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a., ponieważ nie stanowi kary, lecz środek mający na celu przymuszenie do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, tym bardziej, że w przypadku wykonania obowiązku grzywna nieuiszczona podlega umorzeniu, zaś uiszczona podlega zwrotowi w 75% lub 100%. Pismem z dnia 8 grudnia 2023 r. I. J. reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego wniósł zarzuty wraz z zażaleniem w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zaskarżając w całości postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia i wnosząc o jego uchylenie w całości, a także wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. Skarżący podniósł, iż nie otrzymał decyzji z dnia 5 października 2022 r. wobec czego nie zaistniał obowiązek nałożony ww. decyzją, zaś postanowienie z dnia 30 listopada 2023 r. konsekwentnie nie powinno zostać wydane. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (dalej powoływany jako: "WINB") przekazał ww. zarzuty do PINB celem rozpatrzenia. Jednocześnie WINB poinformował, że zażalenie zostanie rozpatrzone w terminie miesiąca od otrzymania rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów. PINB postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. oddalił zarzuty, natomiast WINB w wyniku rozpatrzenia zażalenia utrzymał to postanowienie w mocy postanowieniem z dnia 8 marca 2024 r. W wyniku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie z dnia 30 listopada 2023 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 11 marca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu postanowienia WINB wskazał, że decyzja PINB z dnia 5 października 2022 r., którą organ nakazał skarżącemu rozbiórkę, została doręczona na adres strony w dniu 7 października 2022 r., co wynika z akt sprawy. W ocenie WINB, organ pierwszej instancji był zobligowany do wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec niewykonania przez skarżącego ciążącego na nim obowiązku, co wynika z art. 3 § 1 i art. 6 § 1 u.p.e.a. Dalej WINB wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte po upomnieniu zobowiązanego, zaś w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia, które zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 lutego 2023 r. Dalej organ wyjaśnił, że wszczęcie egzekucji nastąpiło poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. WINB wskazał, że organ pierwszej instancji przy wyborze środka egzekucyjnego poddał analizie koszty ewentualnego wykonania zastępczego oszacowane na 341.302,61 zł i uznał, że grzywna w celu przymuszenia będzie środkiem mniej uciążliwym dla zobowiązanego. Ponadto ustalenie opłaty za wydanie postanowienia o nałożenia grzywny jest w ocenie WINB zgodna z art. 64 a § 1 pkt 1 u.p.e.a. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zaś weryfikacja prawidłowości doręczenia decyzji możliwa była w postępowaniu odwoławczym od tej decyzji, natomiast postępowania takiego skarżący nie zainicjował, a decyzja stała się ostateczna i podlegała wykonaniu. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił, że nigdy nie doręczono mu prawidłowo decyzji PINB z dnia 5 października 2022 r. Następnie wskazał, że ustanowił pełnomocnika w osobie radcy prawnego w dniu 9 września 2022 r., o czym organ został poinformowany pismem z dnia 12 września 2022 r. tj. przed wydaniem decyzji. W ocenie skarżącego z uwagi na to, że PINB jest tym samym organem zarówno w zakresie wydanej decyzji, jak i postępowania egzekucyjnego, powinien w postępowaniu egzekucyjnym dokonać sprawdzenia prawidłowości doręczenia decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 3 § 2 ust. 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia – takim właśnie postanowieniem jest zaskarżone postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W oparciu o powyższe kryteria Sąd kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia i mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, nie dopatrzył się naruszeń prawa uzasadniających konieczność jego uchylenia. Zarzuty podniesione przez stronę skarżącą w skardze również nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy, którym utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o nałożeniu na I. J. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł oraz obowiązku jej uiszczenia wraz z opłatą za wydanie orzeczenia w wysokości 68 zł w terminie 14 dni od daty otrzymania postanowienia pouczając jednocześnie, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w wyznaczonym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia. I tak, zgodnie z art. 122 § 3 u.p.e.a., zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, to jest zażalenie na postanowienie o zastosowaniu określonego środka egzekucyjnego, skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Stąd też podnoszone w skardze na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji będącej podstawą wydania tytułu wykonawczego nie mogły zostać skutecznie podniesione w niniejszym postępowaniu. W tym miejscu wskazania wymaga, iż decyzją z dnia 5 października 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał skarżącemu rozbiórkę placu postojowego dla samochodów ciężarowych wybudowanego na działkach ewidencyjnych nr.: [...] obręb [...] K. , bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W wyniku przeprowadzonej kontroli PINB wykazał, że obowiązek nałożony ww. decyzją nie został wykonany. Stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z uwagi na niewykonanie nałożonego na skarżącego obowiązku PINB pismem z dnia 10 lutego 2023 r. doręczył skarżącemu upomnienie wyznaczając 30-dniowy termin do jego spełnienia. Bezsporną jest okoliczność, iż w wyznaczonym terminie skarżący nie dokonał rozbiórki przedmiotowego placu postojowego, natomiast z uwagi na upływ terminu dłuższego niż 7 od dnia doręczenia upomnienia (data doręczenia – 14 lutego 2023 r.) dopuszczalne stało się wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. W dniu 30 listopada 2023 r. organ pierwszej instancji wystawił tytuł wykonawczy nr PINB.450.10.2016 dotyczący decyzji z dnia 5 października 2022 r. w przedmiocie rozbiórki placu postojowego, we wniosku o zastosowanie środka egzekucyjnego PINB wskazując grzywnę w celu przymuszenia. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, zaś zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z istoty zasady racjonalnego działania i zasady niezbędności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika obowiązek zastosowania takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji obowiązku. Według art. 119 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1); grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Co do zasady grzywna w celu przymuszenia stanowi środek o mniejszej dolegliwości niż wykonanie zastępcze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3318/14, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odwrotna sytuacja, w której w pierwszej kolejności zastosowanie znajdzie wykonanie zastępcze, powinna mieć miejsce wyjątkowo, np. kiedy to grzywna w celu przymuszenia z jakichś oczywistych względów nie może doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego. W ocenie Sądu, skoro obowiązek objęty postępowaniem egzekucyjnym sprowadza się do wykonania stosunkowo mało zaawansowanych technicznie robót budowalnych niecelowe byłoby w rozumieniu art. 119 § 2 u.p.e.a. zastosowanie wykonania zastępczego. Doprowadzenie do wyegzekwowania obowiązku poprzez wykonanie zastępcze oznaczałoby konieczność poniesienia przez zobowiązanego kosztów działań wyspecjalizowanego przedsiębiorcy, na którego wybór nie miałby on wpływu, gdyż dokonałby tego organ egzekucyjny (art. 130 u.p.e.a.) (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po 485/21). Słusznie podniósł PINB, że zastosowanie grzywny w celu przymuszenia stanowi w niniejszej sprawie bardziej adekwatny środek niż wykonanie zastępcze. Rozbiórka placu postojowego, składającego się z ogrodzenia w formie stalowych paneli i stalowej siatki oraz częściowo utwardzonego kostką brukową i płytami ażurowymi terenu, nie stanowi zaawansowanej technicznie czynności, wobec czego koszty wykonania zastępczego mogłyby być niewspółmiernie wysokie w stosunku do kosztów, jakie poniósłby skarżący wykonując osobiście nałożony decyzją obowiązek. Ponadto uiszczenie grzywny w celu przymuszenia nie jest nieodzowne jeśli zobowiązany spełni ciążący na nim obowiązek, albowiem wykonanie obowiązku powoduje umorzenie grzywny (art. 125 § 1 u.p.e.a.) lub zwrot uiszczonej lub ściągniętej grzywny w całości lub części (art. 126). Co należy podkreślić, grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, przez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Dlatego nie ma tu zastosowania, wyrażona w prawie karnym, zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego (por. wyroki NSA z dnia: 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2975/14; 26 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2611/13; 13 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 106/13). By środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna winna być na tyle wysoka, by w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyroki NSA z dnia: 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 813/11; 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1475/19). Zasady wymiaru grzywny w celu przymuszenia określone zostały w art. 121 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. Natomiast stosownie do § 4 jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Określając wysokość grzywny należy zastosować art. 121 § 2 u.p.e.a. zgodnie z którym, z zastrzeżeniem § 5, każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Z kolei § 5 dotyczy określania wysokości grzywny w sprawach, których przedmiotem jest obowiązek przymusowej rozbiórki budynku lub jego części. Przedmiotem decyzji będącej podstawą wydania tytułu wykonawczego jest nakaz rozbiórki placu postojowego dla samochodów ciężarowych, zatem nakaz nałożony na podstawie przepisów prawa budowlanego. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowy plac postojowy dla samochodów ciężarowych nie wypełnia ww. definicji, a zatem celem określenia wysokości grzywny nie mógł mieć zastosowania przepis art. 121 § 5 u.p.e.a. Z kolei tryb nałożenia grzywny uregulowany został w art. 122 u.p.e.a. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny (§ 1). Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze (§ 2). W przekonaniu Sądu, nakładając na skarżącego (osobę fizyczną) na podstawie art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. grzywnę w wysokości 10.000 zł, organ egzekucyjny zachował tryb, jak i zasady ustalania wysokości tego środka egzekucyjnego. Zastosowanie grzywny w takiej wysokości zostało odpowiednio umotywowane. Sąd w szczególności podziela stanowisko organów obu instancji, że grzywna ma stanowić uciążliwość, postawić zobowiązanego w sytuacji przymusowej aby dobrowolnie wykonał obowiązek, zatem jej wysokość nie może być zbyt niska, a musi być przy tym adekwatna do kosztów, jakie zobowiązany musi ponieść na drodze do wykonania nałożonych na niego obowiązków. Ponadto egzekucja w niniejszym postępowaniu dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego nałożona postanowieniem grzywna jest jednorazowa. Mając na względzie powyższe rozważania, wskazać należy, że skoro grzywna powinna być na tyle wysoka, by w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku to biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności przyjęta przez organ egzekucyjny grzywna w wysokości 10.000 zł jest adekwatna do zakresu robót jakie jest zobowiązany wykonać, jak również należycie zmotywuje zobowiązanego do ich rzeczywistego wykonania. Mając to wszystko na uwadze, należało w pełni zgodzić się z dokonanym przez organy wyborem zastosowanego środka egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI