Orzeczenie · 2025-07-08

II SA/BD 328/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Miejsce

Bydgoszcz

Data

2025-07-08

NSAAdministracyjneWysokawsa

samorząd gminnystatut sołectwauchwała rady gminykompetencjezebranie wiejskiewybory sołtysanaruszenie prawakontrola sądowaprawo miejscowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego w Tucholi na uchwałę Rady Miejskiej w Więcborku z dnia 29 września 2011 r. nr XI/80/2011 w przedmiocie statutu sołectwa Dalkowo. Początkowo WSA wyrokiem z 27 kwietnia 2021 r. stwierdził nieważność uchwały w całości z powodu braku konsultacji społecznych, co zostało zakwestionowane przez NSA wyrokiem z 7 maja 2025 r. NSA uznał, że konsultacje zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami i uchylił wyrok WSA, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. WSA, ponownie rozpoznając sprawę, uznał skargę za częściowo uzasadnioną. Sąd stwierdził nieważność uchwały w części obejmującej § 6 w zakresie użytego zwrotu "w szczególności", § 6 pkt 2 w zakresie użytego zwrotu "wybieranie i", § 16 ust. 2 w zakresie obejmującym słowo "Wiejskie", § 17 ust. 1 w zakresie obejmującym słowo "Wiejskim", § 17 ust. 2 w zakresie obejmującym słowo "Wiejskiego", oraz § 25 ust. 3 w zakresie obejmującym słowo "Wiejskie". Sąd uznał, że użycie sformułowania "w szczególności" przy określaniu zadań zebrania wiejskiego stanowi istotne naruszenie prawa, gdyż zadania te powinny być uregulowane w formie katalogu zamkniętego. Ponadto, Sąd stwierdził, że przypisanie zebraniu wiejskiemu kompetencji wyboru sołtysa i rady sołeckiej jest niedopuszczalne, gdyż prawo to przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania, a nie organowi uchwałodawczemu. W pozostałym zakresie, w tym w kwestii kompetencji do odwoływania sołtysa i rady sołeckiej oraz kompetencji kontrolnych, Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty za niezasadne. Wyrok został wydany na podstawie art. 147 § 1 i art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących statutu sołectwa, kompetencji organów jednostek pomocniczych, zasad wyboru sołtysa i rady sołeckiej oraz roli zebrania wiejskiego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o samorządzie gminnym i ich stosowania w aktach prawa miejscowego.

Zagadnienia prawne (5)

Czy użycie sformułowania "w szczególności" przy określaniu zadań zebrania wiejskiego w statucie sołectwa stanowi istotne naruszenie prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ zadania organów sołectwa powinny być uregulowane w formie katalogu zamkniętego.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na ugruntowany pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym zadania sołectwa i jego organów powinny być wyczerpująco uregulowane w statucie w formie zamkniętego katalogu, co wynika z art. 35 ust. 3 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym.

Czy określenie w statucie sołectwa wymogu kworum dla ważności wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej stanowi naruszenie prawa?

Odpowiedź sądu

Nie, nie stanowi naruszenia prawa, ponieważ określenie zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej jest kompetencją rady gminy na podstawie art. 35 ust. 3 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wymóg kworum jest dopuszczalną regulacją trybu wyboru organów sołectwa, zgodną z delegacją ustawową, i nie narusza zasady głosowania tajnego ani bezpośredniego.

Czy uzależnienie prawa udziału mieszkańców w zebraniu wiejskim od posiadania czynnego prawa wyborczego do Rady Miejskiej stanowi naruszenie prawa?

Odpowiedź sądu

Nie, nie stanowi naruszenia prawa, ponieważ prawo udziału w zebraniu wiejskim może być ograniczone do mieszkańców sołectwa posiadających czynne prawo wyborcze.

Uzasadnienie

Sąd podzielił pogląd NSA, że mandat do udziału w zebraniu wiejskim powinien być przyznawany według tych samych reguł co prawo do głosowania w wyborach do organów gminy, uwzględniając zasady demokracji bezpośredniej i pośredniej.

Czy zebranie wiejskie jako organ uchwałodawczy jest uprawnione do wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zebranie wiejskie nie jest uprawnione do wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, gdyż prawo to przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, który przyznaje prawo wyboru sołtysa i rady sołeckiej mieszkańcom, a nie organowi uchwałodawczemu, jakim jest zebranie wiejskie. Brak jest przepisu pozwalającego na domniemanie takiej kompetencji.

Czy przypisanie zebraniu wiejskiemu kompetencji do odwołania sołtysa i rady sołeckiej stanowi istotne naruszenie prawa?

Odpowiedź sądu

Nie, nie stanowi istotnego naruszenia prawa, ponieważ ustawa o samorządzie gminnym pozostawia kwestię odwoływania sołtysa i rady sołeckiej zapisom statutów jednostek pomocniczych.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko orzecznictwa, że brak ustawowej regulacji odwoływania sołtysa i rady sołeckiej pozwala gminie na samodzielne uregulowanie tej kwestii w statucie, co nie stanowi istotnego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Stwierdzono nieważność

Stwierdzono nieważność uchwały w części obejmującej: § 6 w zakresie użytego zwrotu "w szczególności", § 6 pkt 2 w zakresie użytego zwrotu "wybieranie i", § 16 ust. 2 w zakresie obejmującym słowo "Wiejskie", § 17 ust. 1 w zakresie obejmującym słowo "Wiejskim", § 17 ust. 2 w zakresie obejmującym słowo "Wiejskiego", § 25 ust. 3 w zakresie obejmującym słowo "Wiejskie". W pozostałym zakresie skargę oddalono.

Przepisy (22)

Główne

u.s.g. art. 35

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 35 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 35 § ust. 3

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 35 § ust. 3 pkt 2

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 35 § ust. 3 pkt 3

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 36 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 36 § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 3 § § 1 pkt 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 7

Ustawa o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 62