II SA/Bd 32/24

II SA/Bd 32/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Janiszewska - Ziołek
Renata Owczarzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi T. S.A. w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz T. S.A. w [...] kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] października 2022 r. T. T. dokonała zgłoszenia wykonania robót budowlanych polegających na montażu dodatkowych elementów na potrzeby rekonfiguracji systemu antenowego na telekomunikacyjnym obiekcie budowlanym [...] [...] Nr [...] w miejscowości A. K. przy ulicy [...], działka nr [...], gmina m. A. K., obręb m. A. K..
Decyzją z dnia [...] października 2022 r. Nr [...] Starosta [...] wniósł sprzeciw, w którym wskazał, iż w jego ocenie roboty budowlane w zakresie zamontowania dodatkowych anten sektorowych na istniejącym telekomunikacyjnym obiekcie budowlanym przesądzają o zmianie parametrów obiektu, co traktowane jest jako rozbudowa stacji i wymaga ustalenia warunków zabudowy w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie ma podstaw do uznania, że lokalizowanie nowych anten sektorowych emitujących pole elektromagnetyczne może zostać objęte zwolnieniem z uzyskania pozwolenia na budowę w myśl art. 29 ust. 3 pkt 3 lit.a p. b.
Z przedstawioną argumentacją nie zgodził się skarżący [...] [...] S.A. i wniósł odwołanie, zarzucając błędną interpretację art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a p. b .
Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że maszt z zainstalowaną na nim stacją bazową stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. a planowana inwestycja powoduje zmianę parametrów użytkowych lub technicznych istniejącej stacji, m.in. poprzez zwiększenie emisji pola elektromagnetycznego lub chociażby zwiększenie obciążenia samego masztu. Powołując się na orzeczenia WSA w Olsztynie i Lublinie wskazał, że skoro posadowienie samej stacji bazowej wymaga pozwolenia na budowę, to dodatkowe zainstalowanie kolejnych anten stanowi przebudowę lub rozbudowę pierwotnej budowli. W ocenie organu, przywoływany przez skarżącą przepis art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego może mieć wyłącznie zastosowanie w przypadku instalowania pojedynczych urządzeń, konstrukcji wsporczych, anten i instalacji radiokomunikacyjnych i nie może stanowić podstawy prawnej do rozbudowy.
We wniesionej skardze T. T. zarzuciła wydanej decyzji naruszenie:
przepisu art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i błędne ustalenie, że zgłoszenie dotyczy przedsięwzięcia, na które wymagane jest pozwolenie na budowę i w konsekwencji bezpodstawne wniesienie sprzeciwu, w sytuacji gdy literalna treść przepisu art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego wskazuje, że pozwolenie na budowę nie jest wymagane, a konieczne jest jedynie zgłoszenie,
przepisu art. 107 § 3 KPA poprzez brak pełnego i logicznego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego dla wydania decyzji, w szczególności brak logicznego i spójnego wyjaśnienia co stoi na przeszkodzie zastosowaniu w przedmiotowej sprawie art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego, a co miało istotny wpływ na wynik postępowania,
przepisu art. 7 i 8 KPA poprzez brak odniesienia się do zarzutów skarżącego, podniesionych w odwołaniu jak i do literalnego brzmienia przepisu art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego.
Organ II Instancji nie odniósł się całkowicie do podniesionych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów, że zgodnie z treścią art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a p.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m. Zgodnie z literalną wykładnią tego przepisu, dotyczy on instalacji zarówno stanowiących całość, czyli niejako "od zera", jak i niestanowiących całości, czyli tych, które są "dodawane" do istniejących już na obiekcie urządzeń. Taki był cel wprowadzenia tego przepisu. Organy obu instancji jednakże zdają się tego nie zauważać, skoro wskazują, iż zamontowanie dodatkowych anten na istniejącym obiekcie budowlanym stanowi rozbudowę stacji i nie korzysta ze wspomnianego zwolnienia. Gdyby podzielić stanowisko Organów, należałoby uznać część przepisu art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego za martwą, gdyż każda instalacja na obiektach budowlanych niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń oznaczałoby jednocześnie rozbudowę, albowiem każda taka instalacja czy to pojedynczej anteny (sektorowej czy też GPS) czy też wspornika, oznaczałaby zmianę parametrów użytkowych lub technicznych (wszak taki jest sens instalacji takich urządzeń - aby wprowadzić zmiany parametrów), przez co konieczne byłoby uzyskiwanie na te roboty decyzji o pozwoleniu na budowę. Zainstalowanie jakiejkolwiek instalacji radiokomunikacyjnej ZAWSZE wpłynie na zmianę parametrów użytkowych lub technicznych. Gdyby podzielić stanowisko wyrażone przez organy obu instancji w tej kwestii, zwolnione z obowiązku pozyskania pozwolenia na budowę byłaby tylko instalacja takich urządzeń, które nie będą nic emitować i nic ważyć, aby nie doszło do zmiany parametrów (w zakresie emisji pola elektromagnetycznego czy też obciążenia samego masztu). Taka wykładnia jest absurdalna i czyni komentowany przepis martwym. Organy obu instancji czynią przy tym własne rozróżnienia oraz samodzielnie, niezgodnie z wolą ustawodawcy decydują, kiedy przepis ma mieć zastosowanie, mimo że przepisy takiego rozróżnienia nie czynią.
Okoliczności, iż twierdzenia te są błędne, potwierdzają także elementy wymienione w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c Prawa budowlanego tj. pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, jak też wewnątrz i na zewnątrz użytkowanego budynku instalacji (z wyłączeniem instalacji gazowych). W każdym z tych przypadków dochodzi wszak do budowy mogącej stanowić jednocześnie rozbudowę istniejącego już obiektu budowlanego w sposób zmieniający jego parametry użytkowe lub techniczne, co nie oznacza, że wówczas konieczne byłoby pozyskanie pozwolenia na budowę. Wojewoda do powyższej argumentacji w żaden sposób się nie odniósł.
Wojewoda oparł się na nieprawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych. Skarżący wskazuje, że w odwołaniu przywołał orzeczenia innych sądów potwierdzające stawiane przez Skarżącego tezy - różnica polega na tym, że orzeczenia przywołane przez Skarżącego są prawomocne (wyrok WSA w Krakowie z 4 sierpnia 2022 roku, II SA/Kr 595/22 i wyrok WSA w Gdańsku z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 289/21).
Skarżący stoi na stanowisku, że wobec aktualnego brzmienia art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego odnoszącego się do instalowania na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m, nie sposób czynić jakiegokolwiek rozróżniania, czy wskutek montażu dodatkowych anten dochodzi do rozbudowy istniejącej już stacji bazowej czy budowy zupełnie nowej stacji bazowej na istniejącym obiekcie budowlanym, dlatego też niezasadne jest odnoszenie się do orzecznictwa wypracowanego w czasie, gdy wspomniany przepis w tej wersji nie obowiązywał (orzecznictwa, co należy wyraźnie podkreślić, wypracowanego zupełnie błędnie, wbrew intencji ustawodawcy, co wymogło na ustawodawcy czynienie dalszych zmian w przepisach). Ustawodawca wyraźnie wskazał, że dla możliwości zastosowania tego przepisu całkowicie bez znaczenia jest to, czy instalacji podlegać będą urządzenia stanowiące czy też niestanowiące całości techniczno-użytkowej. To z kolei oznacza, że instalacja urządzeń niestanowiących całości techniczno-użytkowej również korzysta ze zwolnienia, przy czym stosując zasadę racjonalności ustawodawcy urządzenia te dla funkcjonowania muszą być zainstalowane do jakiejś całości by móc funkcjonować. Innymi słowy, wspomniany przepis odnosi się wprost do instalacji urządzeń do już istniejących stacji, jak w niniejszej sprawie.
W ocenie skarżącej, brak odniesienia się przez Organ II Instancji do jej zarzutów podniesionych w odwołaniu stanowi rażące naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. ujętej w:
- art. 7 KPA zasady prawdy obiektywnej, w myśl której organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli - w niniejszej sprawie natomiast nie sposób mówić o staniu na straży praworządności jak i dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, gdy organy nie odnoszą się do literalnego brzmienia przepisu i nie odnoszą treści tego przepisu do stanu faktycznego,
art. 8 KPA zasady pogłębiania zaufania, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania - w niniejszej sprawie natomiast nie sposób uznać za budzące zaufanie zawarcie merytorycznego uzasadnienia decyzji przez Organ II Instancji dosłownie na pół strony przy jednoczesnym braku odniesienia się do zarzutów Skarżącego jak i do literalnego brzmienia przepisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji wniósł sprzeciw do zgłoszenia zamiaru wykonania opisanych robót budowlanych na podstawie art. art. 30 ust. 6 pkt 1 p.b. Stosownie do punktu pierwszego tego przepisu, organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a więc tych, które nie zostały objęte zwolnieniem na podstawie art. 29 ust. 1, art. 29 ust. 3 lub art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego
Instytucja zgłoszenia zastępuje pozwolenie na budowę, o którym stanowi art. 28 ust. 1 p.b., w odniesieniu do określonych robót budowlanych. Organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Organ architektoniczno-budowlany wnosi sprzeciw od zgłoszenia w ściśle określonych przypadkach wskazanych w art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego.
Przesłanką zastosowania art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego może być więc tylko to, że konkretne zamierzenie budowlane nie zostało objęte określonymi w art. 29 i 31 Prawa budowlanego wyjątkami, a zatem, że na jego wykonanie potrzebne jest uzyskanie pozwolenia na budowę w myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego.
Organ uznał, że zgłoszone zamierzenie budowlane nie zostało zwolnione z konieczności uzyskania decyzji pozwolenia na budowę.
Zgodnie z art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a p.b.: "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na (...) instalowaniu (...) na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m (...)",
Art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. stanowi, że : "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na (...) instalowaniu (...) na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości nieprzekraczającej 3 m (...)",
Jeśli inwestor zgłasza organowi w trybie art. 30 Prawa budowlanego wykonanie robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, to bez wątpienia w takiej sytuacji organ powinien wnieść sprzeciw, co pociągnie za sobą konieczność wystąpienia przez inwestora o wydanie takiej decyzji, jeżeli podtrzyma on swój zamiar dokonania określonej inwestycji.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ uznał, że zakres robót wynikających ze zgłoszenia wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż mamy do czynienia ze zmianą parametrów użytkowych obiektu, a zwiększenie mocy stacji bazowej traktowane jest jako rozbudowa.
Na gruncie przedstawionej argumentacji należy sprecyzować pojęcia charakteru obiektu i zamierzonych robót. Starosta uznał, że mamy do czynienia z obiektem budowlanym.
W myśl art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1213) przez "wyrób budowlany" należy rozumieć wyrób budowlany, o którym mowa w rozporządzenia Nr 305/2011. Według zaś art. 2 pkt 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia
9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG określenie "wyrób budowlany" oznacza każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych (Dz. Urz. UE Nr L 88 z dnia 2011.04.04 s. 5), przy czym "obiekty budowlane" oznaczają budynki i budowle (art.2 pkt 3).
Rezultat zatem wykonanych robót budowlanych tylko wtedy będzie odpowiadał pojęciu "budowli" w rozumieniu Prawa budowlanego, gdy wzniesiony zostanie z użyciem wyrobów budowlanych. Natomiast zamontowanie (instalacja) w istniejącym budynku poszczególnych elementów składających się na stację bazową nie polega wszakże na trwałym wbudowaniu w obiekcie budowlanym wyrobów, których właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektu budowlanego. Oznacza to, że stacja bazowa nie jest budowlą w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Konstatacja ta jest kompatybilna z treścią art.3 pkt 3 ustawy, w którym jako budowlę wymieniono jedynie wolno stojące maszty antenowe czy urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową .
Zgodnie z art. 3 pkt 9 p.b. przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
W kontekście przesłanek zwolnienia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę konieczna jest kwalifikacja opisanych w zgłoszeniu zamierzonych robót budowlanych oraz wykładnia art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego.
W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyrokach WSA w Krakowie z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1266/23 czy z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt 1339/23.
Stosownie do § 2 pkt 17 rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 26 maja
2023r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1040), wydanego na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, sformułowanie "telekomunikacyjny obiekt budowlany" oznacza telekomunikacyjną linię kablową, kanalizację kablową, antenowe konstrukcje wsporcze, kontenery telekomunikacyjne, podbudowę słupową dla telekomunikacyjnych linii kablowych, szafy i słupki telekomunikacyjne. Według § 2 pkt 1 rozporządzenia, "antenowa konstrukcja wsporcza" to konstrukcja wsporcza anten, urządzeń radiowych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z nimi osprzętu i urządzeń zasilających, wolno stojąca albo posadowiona na istniejącym obiekcie budowlanym.
W poprzednim rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 października
2005r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 219 poz. 1864) w brzmieniu wprowadzonym rozporządzeniem z dnia 22 czerwca 2010r., zmieniającym rozporządzenie z dniem 15 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 115 poz. 773), definicja telekomunikacyjnego obiektu budowlanego była inna. Telekomunikacyjny obiekt budowlany oznaczał bowiem linię kablową podziemną, linię kablową nadziemną, kanalizację kablową, kontenery telekomunikacyjne, szafy kablowe oraz wolno stojące konstrukcje wsporcze anten i urządzeń radiowych, w tym wolno stojące maszty antenowe i wolno stojące wieże antenowe. Wolno stojący maszt antenowy oznaczał wolno stojącą konstrukcję wsporczą anten i urządzeń radiowych, z odciągami (§ 3 pkt 9), zaś wolno stojąca wieża antenowa oznaczała wolno stojącą konstrukcję wsporczą anten i urządzeń radiowych, bez odciągów (§ 3 pkt 13).
Stosownie do art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m.
Zastrzec przy tym należy, że pojęcie "urządzenia" wymienionego w tym przepisie nie jest tożsame z "urządzeniem budowlanym" zdefiniowanym w słowniczku ustawowym. Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o urządzeniach budowlanych - należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki (art.3 pkt 9).
Skoro ustawa posługuje się zarówno pojęciem "urządzenia", jak i "urządzenia budowlanego", to mają one znaczenia odrębne. Sformułowanie "urządzenie" jest pojęciem szerszym od "urządzenia budowlanego".
Pojęcie "instalowanie" nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa budowlanego wśród prac stanowiących roboty budowlane (art. 3 pkt 7), jednakże ustawodawca posłużył się tym pojęciem, tworząc katalog robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (por. art. 29 ust. 3 pkt 3) i art. 29 ust. 4 pkt 3), które obejmują instalowanie urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m, krat na budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego, tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym, wewnątrz i na zewnątrz użytkowanego budynku instalacji gazowych oraz mikroinstalacji biogazu rolniczego, a także pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW. W stosunku do niektórych (art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a, b, d oraz art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a, b, d wskazano natomiast wyraźnie, że roboty polegające na instalowaniu wykonywane są na obiektach budowlanych lub nawet tylko na budynkach. Przyjąć zatem należy, że instalowanie stanowi roboty budowlane wykonywane na istniejących już obiektach, które służą za nośnik dla owej instalacji urządzeń i na których mają one być zamontowane. Tak więc również sformułowania użyte w art. 29 ust. 3 pkt 3 i art. 29 ust. 4 pkt 3 - "instalowanie urządzeń" - potwierdzają wniosek, że stacja bazowa nie stanowi "budowli", o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, tylko rodzaj urządzenia.
Jak dalej wskazał Sąd w cytowanych orzeczeniach, dla dokonania prawidłowej wykładni art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego, celowym będzie przypomnienie adekwatnych w kontrolowanej sprawie zmian tej ustawy.
Od dnia [...] grudnia 1997 r. (wejście w życie art. 29 ust. 2 pkt 9, dodanego przez art. 1 pkt 12 lit. b tiret trzecie ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. (Dz.U.97.111.726) zmieniającej ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane), nie wymagało pozwolenia na budowę wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych (od dnia [...] lipca 2003 r. - art.29 ust. 2 pkt 15).
Z dniem [...] listopada 2008 r. zaczął obowiązywać przepis art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego (dodany przez art. 140 pkt 3 lit. b ustawy z dnia [...] października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199 poz. 1227), stanowiący, że pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogące znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000.
Zaznaczyć też należy, że od dnia [...] lipca 2010 r., stosownie do art. 29 ust.3 zmienionego przez art. 2 ustawy dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 119 poz. 804), pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia, które wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, oraz przedsięwzięcia wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Z dniem 17 lipca 2010 r. (wejście w życie ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych [Dz. U. Nr 106 poz. 675] - tzw. Megaustawy), art. 29 ust. 2 pkt 15 otrzymał brzmienie: "Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych". W uzasadnieniu do projektu tej zmiany podniesiono, że jej celem było doprecyzowanie dotychczasowego brzmienia przepisu, które w praktyce budziło wątpliwości interpretacyjne. W związku z tym, jednoznacznie przesądzono, że antenowa konstrukcja wsporcza oraz instalacja radiokomunikacyjna, instalowane na istniejącym obiekcie budowlanym, są rodzajem urządzenia, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 (Druk Sejmu VI kadencji nr 2546).
Od dnia 19 września 2020 r. wszedł w życie przepis art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego, wprowadzony przez art. 1 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471) stanowiący: "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m". Nowelizacja ta ostatecznie przesądziła, że roboty budowlane polegające na wymianie lub umieszczaniu na istniejących masztach nowych anten niewątpliwie kwalifikowane być powinny, w myśl art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego, jako wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu, nie zaś jako dokonanie przebudowy, czy też rozbudowy. Interpretacja aktualnie obowiązujących przepisów nie może nie uwzględniać kolejnych nowelizacji i nie może pomijać celu ich wprowadzenia - znoszenia barier inwestycyjnych w budowaniu systemu telekomunikacyjnego.
Nadto, z brzmienia tego przepisu wynika również, że począwszy od dnia [...] września 2020 r. również "instalowanie na obiektach budowlanych antenowych konstrukcji wsporczych", wymaga jedynie zgłoszenia, gdyż ustawodawca zrezygnował z wyodrębniania wolno stojących antenowych konstrukcji wsporczych (ich wykonywanie stanowiło budowę). Oznacza to, że począwszy od dnia [...] września 2020 r. wykonanie nowej stacji bazowej, obejmującej umieszczenie na budynku antenowej konstrukcji wsporczej i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m - wymaga jedynie zgłoszenia.
Z powyższych rozważań jednoznacznie wynika, że straciło aktualność dotychczasowe orzecznictwo, w którym wyrażano pogląd, że zamierzenie budowlane polegające na wykonaniu nośnika i zainstalowania na nim urządzeń obejmuje szerszy zakres robót niż tylko instalacja i wiąże się z już budową obiektu budowlanego (budowli), a więc z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (por. m.in. uzasadnienia do wyroków z dnia 25 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1458/07; 15 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 811/09; z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 971/08, z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. II OSK 3847/18, z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2242/17; wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1161/17; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1999/14; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2400/11; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 1793/13; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1224/14, z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1476/18).
Dodatkowo, sama stacja bazowa telefonii komórkowej w świetle przepisów Prawa ochrony środowiska jest ujmowana jako instalacja stanowiąca zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, emitujących pole elektromagnetyczne. Dlatego też zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie oznacza, że pracujące w ramach stacji bazowej urządzenia emitujące pole elektromagnetyczne są zwolnione z jakichkolwiek wymogów ochrony środowiska. Jak wynika z art. 122a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2556), prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia emitującego pola elektromagnetyczne, które są stacjami elektroenergetycznymi lub napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi o napięciu znamionowym nie niższym niż 110 kV lub instalacjami radiokomunikacyjnymi, radionawigacyjnymi lub radiolokacyjnymi, emitującymi pola elektromagnetyczne, których równoważna moc promieniowana izotropowo wynosi nie mniej niż 15 W, emitującymi pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30 kHz do 300 GHz, są obowiązani do wykonania pomiarów poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku bezpośrednio przed rozpoczęciem użytkowania instalacji lub urządzenia oraz każdorazowo w przypadku zmiany warunków pracy instalacji lub urządzenia, w tym zmiany spowodowanej zmianami w wyposażeniu instalacji lub urządzenia, o ile zmiany te mogą mieć wpływ na zmianę poziomów pól elektromagnetycznych, których źródłem jest instalacja lub urządzenie.
Nadto, stosownie do art. 152 ustawy instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, a zgłoszenie powinno zawierać sprawozdanie z wykonanych pomiarów poziomów pól elektromagnetycznych, o których mowa w art. 122a ust. 1 pkt 1. W myśl § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia - zgłoszenia z uwagi na wytwarzanie pól elektromagnetycznych wymagają instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, których równoważna moc promieniowana izotropowo wynosi nie mniej niż 15 W, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30 kHz do 300 GHz.
Wskazać także należy, że na mocy § 1 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1071 z dnia 2022.05.20) w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839) z dniem 4 czerwca 2022 r. uchylony został § 2 ust. 1 pkt 7 oraz § 3 pkt 8. Pierwszy z tych przepisów do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zaliczał instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, z wyłączeniem radiolinii, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0,03 MHz do 300 000 MHz, w których równoważna moc promieniowana izotropowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosiła nie mniej niż 2000 W (w najmniejszej odległości nie większej niż 100 m od środka elektrycznego w osi głównej wiązki promieniowania tej anteny), a drugi - do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zaliczał instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 7, z wyłączeniem radiolinii, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0,03 MHz do 300 000 MHz, w których równoważna moc promieniowana izotropowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosiła nie mniej niż 15 W (w najmniejszej odległości nie większej niż 5 m od środka elektrycznego w osi głównej wiązki promieniowania tej anteny).
Zgodnie z przepisem przejściowym rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 maja 2022 r. (§ 2) do przedsięwzięć, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 7 oraz w § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia zmienianego, w przypadku zgłoszeń, o których mowa w art. 72 ust. 1a tej ustawy, stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. Co więcej, postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczących przedsięwzięć, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 7 oraz w § 3 ust. 1 pkt 8 zmienianego rozporządzenia, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia umarza się (§ 3).
Powyższe oznacza, że instalacji radiokomunikacyjnych, w tym instalowania anten sektorowych i anten radioliniowych nie zalicza się już do przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, co w świetle art. 71 ust. 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko prowadzi do wniosku, że inwestycja taka nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłosiła zamiar wykonania robót budowlanych polegających na montażu dodatkowych elementów na potrzeby rekonfiguracji systemu antenowego na telekomunikacyjnym obiekcie budowlanym [...] [...] Nr [...] przez zamontowanie dodatkowych anten sektorowych na istniejącym telekomunikacyjnym obiekcie budowlanym, co w ocenie Sądu uzasadnia zastosowanie art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a P.b., zatem rozważania organu dotyczące rozbudowy czy przebudowy obiektu budowlanego są błędne, że w każdym przypadku wymagane jest pozwolenie na budowę.
Jak już wskazano, zgodnie z art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno - użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających o wysokości powyżej 3 m. W słowniku PWN instalowanie definiowane jest jako montowanie urządzeń technicznych, a synonimy tego słowa to montować, podłączać, zamontowywać, zakładać. Jakkolwiek pojęcie instalacji nie zostało zdefiniowane w Prawie budowlanym wśród prac określających roboty budowlane (art. 3 pkt 7), to ustawodawca posługuje się nim tworząc katalog robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (por. art. 29 ust. 3 pkt 3) i art. 29 ust. 4 pkt 3 Prawa budowlanego. W stosunku do niektórych (art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a, b, d) oraz art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a, b, d Prawa budowlanego wskazano wyraźnie, że roboty polegające na instalowaniu wykonywane są na obiektach budowlanych lub nawet tylko na budynkach. To doprecyzowanie nakazuje przyjąć, że instalowanie stanowi roboty budowlane wykonywane na istniejących już obiektach, które służą za nośnik dla owej instalacji urządzeń i na których mają one być zamontowane. Nie wymaga zatem pozwolenia na budowę.
Nie oznacza to jednak braku kontroli nad wykonanymi robotami i kategorycznego stwierdzenia o braku konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Nawet przy zakwalifikowaniu robót jako niewymagających pozwolenia na budowę, to w sytuacji pogorszenie stanu środowiska czy zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia istnieją podstawy do żądania uzyskania pozwolenia na budowę.
Stosownie do art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej może nałożyć, w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy lub spowodować:
1) zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia;
2) pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków;
3) pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych;
4) wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Przesłanki zastosowania art. 30 ust. 6 pkt 1 oraz art. 30 ust. 7 są rozłączne.
W przypadku pierwszego z wymienionych przepisów, należy odnosić go do budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a więc które nie podlegają enumeratywnemu wyłączeniu z uzyskania pozwolenia na budowę, w odniesieniu zaś do drugiego z nich, może on dotyczyć robót, które co do zasady nie wymagają pozwolenia na budowę, przy czym w danych konkretnych okolicznościach z racji przesłanek ujętych w przepisie, organ ma możliwość nałożenia obowiązku jego pozyskania.
Pomimo zatem, że sama stacja bazowa telefonii komórkowej w świetle przepisów Prawa ochrony środowiska jest ujmowana jako instalacja stanowiąca zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, emitujących pole elektromagnetyczne, zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie oznacza, że pracujące w ramach stacji bazowej urządzenia emitujące pole elektromagnetyczne są zwolnione z jakichkolwiek wymogów ochrony środowiska co wynika z art. 122a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2556).
Nadto, stosownie do art. 152 ustawy instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, a zgłoszenie powinno zawierać sprawozdanie z wykonanych pomiarów poziomów pól elektromagnetycznych, o których mowa w art. 122a ust. 1 pkt 1.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną a na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. może uzupełnić materiał dowodowy przez zobowiązanie skarżącego do przedłożenia stosownych danych w celu ustalenia czy wystąpi pogorszenie stanu środowiska lub pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych w stopniu uzasadniającym zastosowanie art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego. Sąd na tym etapie nie uchylił decyzji organu I instancji by nie doprowadzić do przystąpienia do wykonywania robót budowlanych w sytuacji gdyby przedsięwzięcie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę a inwestor zobowiązania nie wykonał.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości 997 zł składa się: kwota 500 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 poz. 265 ze zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika strony skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).