II SA/BD 319/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-09-24
NSAochrona środowiskaWysokawsa
odpadyprzetwarzanie odpadówosady ściekowezezwoleńochrona środowiskauciążliwość zapachowapasożytypostępowanie administracyjneWSAuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące zezwolenia na przetwarzanie odpadów, uznając naruszenie przepisów proceduralnych i brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Skarżący wystąpił o zmianę zezwolenia na przetwarzanie odpadów, głównie ustabilizowanych osadów ściekowych, w celu zwiększenia ich ilości. Organy administracji odmówiły, powołując się na potencjalne zagrożenia dla środowiska i zdrowia wynikające z uciążliwości zapachowej oraz obecności jaj pasożytów. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak należytego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie dowodów przedstawionych przez skarżącego.

Sprawa dotyczyła skargi firmy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty odmawiającą zmiany zezwolenia na przetwarzanie odpadów o kodzie 19 08 05 (ustabilizowane komunalne osady ściekowe). Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na postanowieniu Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, który stwierdził niespełnienie wymagań ochrony środowiska z powodu potencjalnej uciążliwości zapachowej i obecności jaj pasożytów. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organów obu instancji, a także postanowienie WIOŚ. Sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz obowiązku uzasadniania decyzji. Podkreślono, że organy pominęły dowody przedstawione przez skarżącego, takie jak raporty z badań Politechniki Bydgoskiej i opinie ekologiczne, które mogły podważać ustalenia WIOŚ dotyczące uciążliwości zapachowej i obecności pasożytów. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień proceduralnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nieprawidłowo odmówiły zmiany zezwolenia, ponieważ naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, pomijając istotne dowody przedstawione przez skarżącego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie podołały obowiązkom wynikającym z przepisów proceduralnych, takich jak zasada prawdy obiektywnej i obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Pominęły dowody skarżącego, które mogły podważać ustalenia WIOŚ dotyczące uciążliwości zapachowej i obecności pasożytów, a także nie odniosły się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

ustawa art. 46 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o odpadach

Pomocnicze

ustawa art. 41a § ust. 4

Ustawa o odpadach

kpa art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo ochrony środowiska art. 6 § ust. 2

ustawa art. 16 § pkt 1 i 2

Ustawa o odpadach

ustawa art. 43 § ust. 2 pkt 4

Ustawa o odpadach

kpa art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

ppsa art. 170

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 205

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie stosowania komunalnych osadów ściekowych

Dyrektywa Rady 96/61/WE art. 2 pkt 11

Definicja Najlepszej Dostępnej Techniki (BAT).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego i nie rozpatrując wszystkich dowodów. Organy pominęły dowody skarżącego (raporty Politechniki, opinie ekologiczne) wskazujące na brak zagrożeń dla środowiska i zdrowia. Ustalenia WIOŚ dotyczące uciążliwości zapachowej i obecności pasożytów nie były wystarczająco udokumentowane i nie uwzględniały dowodów skarżącego.

Odrzucone argumenty

Organy administracji prawidłowo odmówiły zmiany zezwolenia, opierając się na potencjalnych zagrożeniach dla środowiska i zdrowia wynikających z postanowienia WIOŚ. Przetwarzanie odpadów o kodzie 19 08 05, zwłaszcza w zwiększonej ilości, stwarza prawdopodobieństwo zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska.

Godne uwagi sformułowania

taka ocena musi nastąpić na podstawie wskazanych przez organ, wiarygodnych przesłanek i nie może być dowolna organ nie podołały regulującym te kwestie wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa organ zupełnie pominęły przedłożone przez Skarżącego dowody

Skład orzekający

Jerzy Bortkiewicz

przewodniczący

Jarosław Wichrowski

sprawozdawca

Grzegorz Saniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność rygorystycznego przestrzegania przepisów proceduralnych przez organy administracji, nawet w sprawach dotyczących ochrony środowiska. Podkreśla wagę dowodów przedstawianych przez stronę i obowiązek ich wszechstronnego rozpatrzenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w zakresie zezwoleń na przetwarzanie odpadów i stosowania przepisów o ochronie środowiska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebą ochrony środowiska a prawem przedsiębiorcy do prowadzenia działalności, z naciskiem na proceduralne błędy organów administracji. Jest to przykład, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego.

Sąd administracyjny uchyla decyzje ws. odpadów: Organy pominęły kluczowe dowody przedsiębiorcy!

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 319/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Jarosław Wichrowski /sprawozdawca/
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji oraz uchylono postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 41a ust. 4, art. 46 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2024 r. sprawy ze skargi Firmy A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 15 lutego 2024 r. nr SKO-63-22/23 w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej udzielenia zezwolenia na przetwarzanie odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 23 października 2023 r. nr ŚB.6233.8.2023 i postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr WIOŚ-DTO-DZI.7041-1.25.2022.IŁS; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Starosta G. decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej powoływana jako kpa) oraz art. 41a ust. 4 i art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm., dalej powoływana jako ustawa) odmówił S. K. jr. prowadzącemu działalność gospodarczą jako Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy "M." S. K. jr. (dalej określany jako Skarżący) zmiany decyzji Starosty G. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] zmieniającej decyzję Starosty G. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] zmienił swoją decyzję z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] udzielającą Skarżącemu zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Pismem z [...] marca 2023 r. Skarżący wystąpił o zmianę powyższej decyzji. Przedmiotowa zmiana dotyczy zwiększenia ilości odpadu o kodzie 19 08 05 Ustabilizowane komunalne osady ściekowe z [...] Mg rocznie do [...] Mg rocznie.
Działając na podstawie art. 41a ust. 1 ustawy o odpadach, organ wystąpił do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. Delegatura w T. (dalej określany jako WIOŚ) o przeprowadzenie kontroli w zakresie spełniania wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska. Postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] WIOŚ na podstawie art. 41a ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587) stwierdził niespełnienie przez Skarżącego wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zapach komunalnych osadów ściekowych o niewielkiej intensywności stwierdzono wyłącznie w obrębie zakładu.
Ponadto WIOŚ wskazał, że w aktualnej decyzji Starosty G. z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...], udzielającej Skarżącemu zezwolenia na przetwarzanie odpadów wraz ze zmianami, nie zostało ustalone, w jaki sposób spełniane są warunki ogólne, aby przetwarzane odpady przestały być odpadami. Zakład w związku z planowanym znacznym zwiększeniem ilości przetwarzanego odpadu o kodzie 19 08 05 nie przedstawił badań wskazujących na brak negatywnych skutków dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska w związku z prowadzonym procesem. Zgodnie z dokumentacją w systemie BDO Skarżący nie wykazał w 2022 r. przetwarzania odpadów w instalacjach lub urządzeniach, a całość odpadów przetwarzana była wyłącznie poza instalacją. W treści przedmiotowej decyzji jest zapis, że główny strumień wytworzonych odpadów stanowić mają odpady o kodzie 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 (do [...] Mg/rok) o kodzie ex 19 12 09 - minerały (np. piasek, kamienie) (w ilości do [...] Mg/rok) oraz o kodzie 19 12 04 - tworzywa sztuczne i guma (w ilości do [...] Mg/rok). W sprawozdaniu o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami za 2022 r. Skarżący nie wykazał w ogóle wytworzenia odpadów o kodzie 19 12 12 lub 19 12 04, a jedynie wytworzenie poza instalacją odpadów o kodach 19 12 09 i 17 09 04 (zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03).
Mieszanina odpadów bazująca głównie na odpadzie o kodzie 19 08 05, tj. zawierającym znaczne ilości materii organicznej, wskazuje na wytwarzanie odpadu o kodzie 19 12 12, tj. innych odpadów (w tym zmieszanych substancji i przedmiotów) z mechanicznej obróbki odpadów innych niż wymienione w 19 12 11, a nie odpadu, który zakład kwalifikuje jako odpad o kodzie ex 19 12 09, tj. minerałów (np. piasku, kamieni). Wniosek nie zawiera analizy jakościowej składu wytworzonych odpadów, które pozwalałyby na potwierdzenie, że mamy do czynienia z wytworzeniem odpadu o kodzie ex 19 12 09 (jak twierdzi Skarżący), a nie odpadu o kodzie 19 12 12 (zdaniem organu).
W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] czerwca 2022 r. do [...] lutego 2023 r. nr [...] ustalono, że odpad przyjmowany przez Skarżącego jako ustabilizowany komunalny osad ściekowy był kwalifikowany przez wytwórcę tego odpadu jako odpad o kodzie 19 08 05. Celem dodatkowego sprawdzenia jakości przyjmowanego odpadu o kodzie 19 08 05 zostały pobrane próbki do analiz. Badanie wykazało obecność żywych jaj pasożytów jelitowych na poziomie [...]/kg s.m. w próbce ww. odpadów. Może to świadczyć o niewłaściwie przeprowadzonym procesie stabilizacji komunalnego osadu ściekowego przez jego wytwórcę.
Wskazać należy, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie stosowania komunalnych osadów ściekowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 23) ogranicza dopuszczalną łączną liczbę żywych jaj pasożytów jelitowych przy stosowaniu komunalnych osadów ściekowych, jednakie dotyczy to celów wymienionych w ww. rozporządzeniu.
Skarżący nie stosuje komunalnych osadów ściekowych bezpośrednio na gruncie, ale miesza ten odpad z innymi odpadami, głównie z odpadem o kodzie 10 01 82 (mieszaniny popiołów lotnych i odpadów stałych z wapniowych metod odsiarczania gazów odlotowych, metody suche i półsuche odsiarczania spalin oraz spalanie w złożu fluidalnym). Taki sposób gospodarowania komunalnymi osadami ściekowymi został ujęty w przedmiotowej decyzji na warunkach dotyczących przetwarzania odpadów. Decyzja nie zawiera ograniczenia dotyczącego łącznej liczby żywych jaj pasożytów jelitowych w procesie przetwarzania odpadów o kodzie 19 08 05.
Przyjmowanie odpadów o kodzie 19 08 05 w celu jego przetwarzania może powodować uciążliwość zapachową, która będzie negatywnie wpływać na samopoczucie okolicznych mieszkańców, powodując stany rozdrażnienia, obniżenia nastroju. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.), przedsiębiorca podejmujący działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany do kierowania się przezornością oraz podjęcia wszelkich możliwych środków zapobiegawczych. Ponadto, przetwarzanie odpadów o kodzie 19 08 05, które nie zostały przebadane pod kątem bezpieczeństwa dla środowiska, a także zdrowia ludzi, nie powinno być dopuszczone w przedmiotowej decyzji. Do organu wpływają liczne skargi okolicznych mieszkańców dotyczące głównie uciążliwości zapachowej, jak również nieprawidłowego gospodarowania odpadami oraz wylewania ścieków do rowu.
Zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o odpadach, w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów określa się "dodatkowe warunki przetwarzania odpadów, jeżeli wymaga tego rodzaj odpadów, w szczególności niebezpiecznych, lub potrzeba zachowania wymagań ochrony życia, zdrowia ludzi lub środowiska". Ponadto, kierując się zasadą przezorności, organ wydający zezwolenie na przetwarzanie winien uwzględnić podstawowe cechy jakościowe odpadu, zapewniające bezpieczeństwo dla środowiska i zdrowia ludzi, przede wszystkim: zawartość żywych jaj pasożytów jelitowych, metale ciężkie i wyizolowanych bakterii z rodzaju Salmonella.
W toku kontroli przeprowadzonej od [...] maja do [...] lipca 2023 r. stwierdzono naruszenie warunków przedmiotowej decyzji w 2022 r. w zakresie ilości przetworzonego odpadu o kodzie 19 08 05 (ustabilizowane komunalne osady ściekowe) - przekroczono dopuszczalną ilość o [...] Mg w ciągu roku. Podmiot naruszył również warunki ww. decyzji w tym samym zakresie w roku 2021.
W ocenie WIOŚ Skarżący nie spełnia wymagań określonych w art. 6 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, a rozszerzona działalność w zakresie przetwarzania odpadów o kodzie 19 08 05 może powodować powstawanie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska ze względu na uciążliwość odorową oraz bardzo liczną obecność żywych jaj pasożytów jelitowych w tym odpadzie.
Skarżący, odnosząc się do ww. postanowienia WIOŚ, poinformował, że zawiera ono informacje sprzeczne ze stanem faktycznym czy wręcz nieprawdziwe, nie zostało mu doręczone, co jest istotnym uchybieniem procesowym rzutującym na postępowanie główne. Nie jest prawdą, że w powstałej z przetwarzania mieszance odpadów z użycie odpadu o kodzie 19 08 05 występują bakterie chorobotwórcze rodzaju Salmonella czy żywe jaja pasożytów jelitowych Ascaris sp., Trichuris sp., Tococara sp., ponieważ po dodaniu w trakcie wytwarzania gleby antropogenicznej odpadów o wysokiej zawartości CaO (tlenku wapnia) dochodzi do ich higienizacji. Co do uciążliwości zapachowej osady ściekowe o uwodnieniu przekraczającym 30% posiadają zapach ziemisty przypominający zapach torfu. Realizacja i funkcjonowanie przedmiotowego przedsięwzięcia nie przyczynia się do zwiększania oddziaływania odorowego na tereny sąsiednie, co potwierdzone zostało zarówno w protokołach pokontrolnych różnego rodzaju instytucji kontrolnych, również ustaleń WIOŚ, oraz przez niezależne badania olfaktometryczne wykonane przez Politechnikę [...].
Starosta G., uzasadniając swoją decyzję, odwołał się do treści ww. postanowienia WIOŚ, wskazując, że w przypadku postanowienia wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska negatywnie opiniującego spełnienie wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska, właściwy organ odmawia wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Właściwy organ, mimo postanowienia wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska negatywnie opiniującego spełnienie wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska, może wydać zezwolenie na przetwarzanie odpadów, jeżeli stwierdzi, że niespełnienie wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska nie spowoduje powstania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska, zgodnie z zapisami art. 41a ust. 4 ustawy o odpadach. Gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt oraz uciążliwości przez hałas lub zapach, zgodnie z art. 16 pkt 1 i 2 ustawy o odpadach.
Starosta, przyjmując stanowisko WIOŚ, przy uwzględnieniu zapisów art. 16 pkt 1 i 2 ustawy o odpadach, nie znalazł argumentów do zakwestionowania negatywnego stanowiska Inspekcji w przedmiotowej sprawie. Stwierdzone przez WIOŚ, jako jednostki wyspecjalizowanej w sprawach ochrony środowiska, nieprawidłowości w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na przetwarzanie odpadów przez Skarżącego stanowią podstawę do odmowy udzielenia mu zmiany zezwolenia we wnioskowanym zakresie. Zwiększenie ilości przetwarzanych odpadów w ciągu roku powodujących emisję odorową bezsprzecznie zwiększy skalę występowania emisji odorowej na terenie zurbanizowanym położonym wokół miejsca działalności. Sytuacja taka jest bezdyskusyjnie negatywnym oddziaływaniem na zdrowie okolicznych mieszkańców.
Ponadto, na podstawie wykonanych przez WIOŚ badań komunalnych osadów ściekowych pobranych z terenu działalności Skarżącego, stwierdzono obecność żywych jaj pasożytów jelitowych na poziomie przekraczającym normy. Decyzja Starosty G. z [...] marca 2021 r. nr [...] nie zawiera ograniczeń dotyczących łącznej liczby jaj pasożytów jelitowych w przyjmowanych do odzysku odpadach 19 08 05 z uwagi na fakt, że przepisy z zakresu gospodarowania odpadami nie obligowały organu do wprowadzenia w zezwoleniu takiego warunku, jednakże sytuacja, w której odpady zawierające ponadnormatywną liczbę jaj pasożytów jelitowych są wykorzystywane do tworzenia z nich mieszanki, stanowić może niebezpieczne zagrożenie dla elementów środowiska, tj. dla gleb, wód podziemnych, wód powierzchniowych płynących i stojących (spływ powierzchniowy), również przy ewentualnym wykorzystywaniu mieszanki przez inne podmioty.
Zapisy art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach stanowią, że właściwy organ odmawia wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, w przypadku gdy zamierzony sposób gospodarowania odpadami mógłby powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska. Organ właściwy do wydania zezwolenia jest zobowiązany (a nie tylko uprawniony) do odmowy jego wydania, jeżeli działalność może spowodować zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska. Ustawodawca nie wymaga, aby organ miał pewność, że zagrożenie nastąpi, wystarczy, że w ocenie organu takie zagrożenie jest prawdopodobne. Oczywiste jest, że taka ocena musi nastąpić na podstawie jakichś wiarygodnych przesłanek i nie może być dowolna (W. Radecki, komentarz do ustawy o odpadach Lex 2013).
Skarżący przedłożył opracowanie Politechniki [...] z przeprowadzenia pomiarów stężenia odorantów wokół zakładu. Pomiary zostały wykonane za pomocą olfaktometrów terenowych Nasal Ranger, które są przyrządami do badania intensywności odoru. Z opracowania wynika, że badania odorantów prowadzone były przez dwa dni, intensywność zapachowa odorantów generowana przez zakłady na tereny mieszkalne zlokalizowane przy ul. [...] jest na znikomym poziomie i większy wpływ ma emisja odorantów ze studzienek kanalizacyjnych niż działalność produkcyjna zakładów przy założeniu, że oszacowana uciążliwość odorantów w dniach badań jest stała przez cały rok. Metoda badania odoru olfaktometrem umożliwia uzyskanie na podstawie badań terenowych identyfikacji źródeł emisji odorów oraz zakresu wyczuwalności odorów, jednakże nie jest to metoda pozwalająca na ustalenie rodzaju i ilości związków emitowanych do powietrza. Z tego względu ustalenie niezgodności zapachowych z obowiązującymi przepisami prawa nie jest możliwe na podstawie wyników tej metody badawczej.
Odwołanie od ww. decyzji złożył Skarżący, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie strony do władzy publicznej:
a) poprzez zaniechanie wniosków dowodowych zawartych w piśmie z [...] października;
b) poprzez sporządzenie decyzji, której sentencja jest niespójna z treścią uzasadnienia i która to sentencja w istocie nie zawiera faktycznych podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na przetwarzanie odpadów;
2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez podjęcie w zaskarżonej części rozstrzygnięcia arbitralnego, rażąco przekraczającego ramy dopuszczalnego w takiej sytuacji uznania administracyjnego i opartego na dowolnym i nieuzasadnionym uznaniu, że prowadzona przez Skarżącego działalność nie spełnia warunków ochrony środowiska;
3. art. 8 kpa poprzez prowadzenie całego postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, polegający w szczególności na pomijaniu istniejących dowodów wskazujących w sposób nie budzący wątpliwości co do spełnienia wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska, a także wskazujących, że przetwarzanie odpadów nie spowoduje powstania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska;
4. art. 41a ust. 4 ustawy o odpadach polegające w szczególności na pomijaniu istniejących dowodów wskazujących w sposób nie budzący wątpliwości co do spełnienia wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska, a także wskazujących, że przetwarzanie odpadów nie spowoduje powstania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska.
Ponadto Skarżący zarzucił postanowieniu WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2023 r. naruszenie:
1. art. 6 ust. 2 Prawa ochrony środowiska poprzez niezgodne ze stanem faktycznym (stosowane środki ochrony i rozwiązania technologiczne) eliminujące negatywne oddziaływanie na środowisko takie jak odór, bakterie w przetwarzanym odpadzie 19 08 05;
2. art. 41a ust. 4 ustawy o odpadach polegające w szczególności na pomijaniu istniejących dowodów wskazujących w sposób nie budzący wątpliwości co do spełnienia wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska, a także wskazujących, że przetwarzanie odpadów nie spowoduje powstania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska;
3. art. 8 i art. 10 kpa w związku z brakiem formalnego doręczenia postanowienia WIOŚ, co uniemożliwiło polemikę z nim, a o treści postanowienia dowiedział się dopiero na końcowym etapie postępowania głównego;
4. art. 6 kpa w związku z błędnym przyjęciem, że Skarżący nie spełnia wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska.
W uzasadnieniu Skarżący przedstawił argumentację powtórzoną następnie w skardze, które zostaną przytoczone w dalszej części uzasadnienia. Ponadto Skarżący wskazał, że podjął dobrowolne działania (do których nie był zobowiązany) polegające na wybudowaniu jednej z najnowocześniejszych oraz najdłuższych barier antyodorowych w technologii "mokrej mgły" w Polsce, zgodnie z tzw. Najlepszą Dostępną Techniką (Best Available Techniąue - BAT), co poświadczone jest przez Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska Polskiej Akademii Nauk. Definicja BAT określona została w art. 2 pkt 11 Dyrektywy Rady 96/61/WE z dnia 24 września 1996 r. dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli. Zgodnie z tą definicją, najlepsze dostępne techniki BAT to najefektywniejszy i najbardziej nowoczesny stopień rozwoju danej działalności i metod jej prowadzenia, wskazujący na praktyczną możliwość zastosowania danych technik do zapewnienia, co do zasady podstaw dla określania granicznych wartości emisji ustalonych w celu zapobiegania i tam, gdzie to nie jest w praktyce możliwe, w celu generalnego obniżenia emisji i jej oddziaływania na środowisko jako całość. Zgodnie z ww. Dyrektywą, BAT stanowi zespół działań i środków o charakterze organizacyjnym, technicznym i technologicznym, które mają na celu ograniczenie emisji związanej z prowadzoną działalnością, do określonych wartości limitowych.
Skarżący załączył do odwołania wyniki badań olfaktometrycznych z 2022 r. oraz kopie protokołów WIOŚ stwierdzających, że uciążliwość zapachowa nie wykracza poza granice działki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] na podstawie art.41a ust. 1 i ust. 4 ustawy o odpadach oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wniosek Skarżącego podlegał rozpoznaniu w trybie przepisów art. 41 i nast. ustawy o odpadach, przy czym z mocy art. 41a ust. 6 w przypadku istotnej zmiany zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów lub pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów stosuje się przepisy ust. 1-5a. Stosownie do art. 41a ust. 1 zezwolenie na przetwarzanie odpadów oraz pozwolenie na wytwarzanie odpadów uwzględniające przetwarzanie odpadów są wydawane po przeprowadzeniu przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska z udziałem przedstawiciela właściwego organu kontroli instalacji, obiektu budowlanego lub jego części, w których ma być prowadzone przetwarzanie odpadów, w zakresie spełniania wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska. Po przeprowadzeniu kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska niezwłocznie wydaje postanowienie w przedmiocie spełnienia wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska. Na postanowienie nie służy zażalenie (ust. 3). Z kolei w świetle art. 41a ust. 4 postanowienie wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska negatywnie opiniujące spełnienie wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie. W przypadku takiego postanowienia właściwy organ odmawia wydania zezwolenia na zbieranie, przetwarzanie lub pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Jednak mimo negatywnie opiniującego postanowienia właściwy organ może wydać zezwolenie na zbieranie, przetwarzanie lub pozwolenie na wytwarzanie odpadów, jeżeli stwierdzi, że niespełnienie wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska nie spowoduje powstania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska.
WIOŚ postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. wydanym w trybie art. 41a ust. 3 ustawy o odpadach stwierdził niespełnienie przez Skarżącego wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska. Starosta G. dokonał analizy i oceny ww. postanowienia, biorąc pod uwagę wskazane w nim zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz dla środowiska. Niezależnie od oceny wyspecjalizowanego organu wskazującego na wyraźne zagrożenia spowodowane uciążliwościami zapachowymi, a także występowaniem obecności żywych jaj pasożytów jelitowych na poziomie przekraczającym normy, organ I instancji dokonał oceny występujących zagrożeń i słusznie uznał, że występują uzasadnione podstawy do odmowy wyrażenia zgody na zwiększenie ilości przetwarzanych odpadów i to - jak należy podkreślić - w ilości przekraczającej 3-krotność masy objętej dotychczasowym zezwoleniem (z ilości [...] Mg/rok do [...] Mg/rok).
Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach, właściwy organ odmawia wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, w przypadku gdy zamierzony sposób gospodarowania odpadami mógłby powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska. Z kolei zgodnie z art. 16 tej ustawy, gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może: 1) powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt; 2) powodować uciążliwości przez hałas lub zapach; 3) wywoływać niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym i przyrodniczym.
Odmowa wydania zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów uzasadniona jest już zaledwie samą możliwością spowodowania w przyszłości zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska. Jak stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku w sprawie III SA/Gl 374/18, a contrario do powyższego wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów może nastąpić jedynie w przypadku całkowitego braku możliwości spowodowania takiego zagrożenia. Ustawodawca nie wymaga przy tym, aby organ miał pewność, że zagrożenie to nastąpi, wystarczy, że w ocenie organu takie zagrożenie jest prawdopodobne. Oczywiste jest jednak, że taka ocena musi nastąpić na podstawie wskazanych przez organ, wiarygodnych przesłanek i nie może być dowolna (zob. W. Radecki, Ustawa o odpadach. Komentarz, Wydanie IV, WK 2016). Przesłanka z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach powinna być przy tym oceniana w świetle art. 16 ustawy, w którym znajduje się przykładowe wyliczenie takich zagrożeń (zob. B. Rakoczy (red.), Ustawa o odpadach. Komentarz, LexisNexis 2013 r.).
Skoro działalność polegająca na zbieraniu, przetwarzaniu czy wytwarzaniu odpadów jest działalnością ściśle reglamentowaną przepisami prawa, z uwagi na stwarzane przez nią zagrożenia dla środowiska i ludzi, dlatego też stosując przepisy ustawy o odpadach, należy uwzględniać dyrektywy zawarte w art. 1, art. 16, art. 23 i art. 25 ustawy, a to ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska oraz nakaz zbierania odpadów w sposób selektywny (por. wyrok NSA w sprawie II OSK 692/19).
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji zasadnie stwierdził, że takie hipotetyczne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska istnieje, co wynika z kontroli i ustaleń wyspecjalizowanego organu, a także liczne skargi mieszkańców dotyczące występujących uciążliwości zapachowych istniejących mimo zainstalowanej bariery antyodorowej. Starosta słusznie wskazał na zwiększenie zagrożenia uciążliwościami zapachowymi w sytuacji, gdy wniosek dotyczy ponad 3-krotnego zwiększenia ilości odpadów i zurbanizowanego sąsiedztwem miejsca prowadzenia działalności.
Odnosząc się do argumentacji Skarżącego, organ wskazał, że dołączona do akt opinia ekologiczna, która w ocenie Skarżącego świadczy o tym, że materiał produkowany podczas procesu przetwarzania - gleba antropogeniczna - jest materiałem nie posiadającym właściwości niebezpiecznych, w ocenie organu odwoławczego nie świadczy ani też nie wyklucza ustaleń WIOŚ w zakresie występowania pasożytów, bowiem próbka gleby poddana badaniu pochodzi z pryzmy pozostającej w posiadaniu innego podmiotu, tj. spółki M. D., a nadto do analizy wybrano pierwiastki i związki chemiczne, tj. chlorki, tlenki i siarczany metali oraz olej napędowy. Natomiast w ocenie wyspecjalizowanego organu źródłem zagrożenia dla życia zdrowia i życia ludzi jest stwierdzone występowanie żywych jaj pasożytów jelitowych.
Poddano także analizie dowód w postaci raportu Politechniki [...] z przeprowadzonych pomiarów stężenia odorantów na terenie ZPHU M. i M. P., który nie jest dowodem potwierdzającym brak uciążliwości zapachowych chociażby z tego względu na to, że nie odzwierciedla on sytuacji tak znacznego zwiększenia ilości przetwarzanych odpadów.
Organ odmawia wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, biorąc pod uwagę potencjalne ryzyko, jakie niesie ze sobą ich przetwarzanie. Oznacza to, że sama możliwość spowodowania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska stanowi wystarczającą przesłankę dla uznania, że pozwolenie takie nie może być wydane. Tym samym niezasadne są zarzuty, że odmowa wydania zezwolenia nie może być uzasadniona samą zaledwie możliwością spowodowania w przyszłości zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska. Zezwolenie takie bowiem może być wydane jedynie w przypadku całkowitego braku możliwości spowodowania takiego zagrożenia, co wynika z literalnej wykładni cytowanego przepisu, a sytuacja taka nie występuje w rozpatrywanej sprawie.
Mając zatem na uwadze powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. orzekło jak w sentencji.
Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 9 kpa poprzez brak udzielenia informacji, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak choćby brak poinformowania Skarżącego o wydanym postanowieniu WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2023 r.;
2. art. 15 kpa w związku z nierozpoznaniem przez SKO sprawy, a tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa;
3. art. 6 kpa w związku z brakiem działań organu w celu wyjaśnienia okoliczności udokumentowanych nowymi dowodami;
4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w związku z nierozpatrzeniem materiału dowodowego oraz nieodniesieniem się do istotnych dla sprawy dowodów i wywodów przedstawionych przez Skarżącego, w tym badań akredytowanego laboratorium oraz wyników prac pomiarowych w zakresie oddziaływania zapachowego wykonane przez specjalistów z Politechniki [...];
5. art. 6 w zw. z art. 11 kpa w związku z nieuwzględnieniem w postępowaniu przed organem II instancji podstawowych zasad praworządności, celowości, pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, nieuwzględnieniu słusznego interesu obywatela i baczenia, aby nie poniósł on szkody w postępowaniu;
6. art. 138 § 2 kpa w związku z nieuchyleniem zaskarżonej decyzji i nieprzekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze względu na bezsporny fakt, tj. wydania w I instancji decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a także przedłożeniem nowych dowodów w sprawie;
7. art. 170 ppsa w związku z błędną wykładnią przywołanego przepisu skutkującą oparciem rozstrzygnięcia na wyrokach WSA wydanych w stosunku do innej osoby/podmiotu i cytowaniem części zdań z uzasadnienia wyrwanych z kontekstu.
Ponadto Skarżący wskazał na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach w zw. z art. 6 i art. 11 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w związku z odrzuceniem dowodów wskazujących, że sposób gospodarowania odpadami nie powoduje zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska.
Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że nie jest prawdą, że w przetwarzanych odpadach 19 08 05 występują bakterie chorobotwórcze. Po dodaniu w trakcie wytwarzania gleby antropogenicznej odpadów o wysokiej zawartości tlenku wapna dochodzi do ich higienizacji (zabicia). WIOŚ skupił się wyłącznie na przeprowadzonych w ramach kontroli badaniach 19 08 05. W tej samej kontroli wykonane były badania gleby antropogenicznej (mieszanki odpadów z 19 08 05), które nie potwierdziły obecności jaj pasożytów. Wyniki nie zostały przedłożone Starostwu.
WIOŚ "podciągnął" przetwarzanie odpadów 19 08 05 z odpadami wysokowapiennymi o cechach higienizujących pod przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych, co jest błędne i nieuprawnione. Stosowany proces technologiczny skutkuje eliminacją pasożytów, na co wskazują wyniki badań w akredytowanym laboratorium - zignorowane przez organy. Nie można rozciągać norm regulacyjnych z cyt. rozporządzenia na procedowany wniosek. Skarżący załączył pominięty przez WIOŚ dokument - wynik badań gleby antropogenicznej M. wykonany przez certyfikowane laboratorium, które potwierdzają, że materiał nie jest skażony biologicznie.
Co do uciążliwości zapachowej, to na podstawie wielokrotnych obserwacji na terenie zakładu przyjmowane ustabilizowane osady ściekowe o uwodnieniu do 30% są bezwonne. Ustabilizowane osady ściekowe o uwodnieniu przekraczającym 30% posiadają zapach ziemisty przypominający zapach torfu. Osady ściekowe w tej postaci nie stanowią źródeł emisji odorantów do powietrza. Nie jest zatem prawdą, aby realizacja i funkcjonowanie przedmiotowego przedsięwzięcia przyczyniła się do zwiększenia oddziaływania odorowego na tereny sąsiednie.
Dalej Skarżący wskazał, że w polskim porządku prawnym nie istnieją tzw. normy odorowe, brakuje też metodyki pomiaru zapachu. Skargi stron postępowania, ani cytaty z literatury naukowej dotyczące zagrożeń komfortu życia, ani też przypuszczenia co do technologicznych przyczyn wzrostu natężenia zapachu nie mogą stanowić dowodu na pogorszenie stanu środowiska w znacznych rozmiarach, narażenie życia Lub zdrowia ludzi czy wadliwości technologiczne (por. wyrok WSA w Gliwicach w sprawie II SA/Gl 1637/14). Na terenie wyrobiska stosowane są aktywne działania antyodorowe jak bariery antyodorowe, które praktycznie eliminują uciążliwość zapachową, co potwierdzają wyniki kontroli PPIS w G. Rozwiązanie takie jak aktywne bariery antyodorowe nie zostało opisane ani przez organ opiniujący, ani przez organy I i II instancji. Wyniki badań olfaktometrycznych z 2022 r. oraz kopie protokołów WIOŚ stwierdzają, że uciążliwość zapachowa nie wykracza poza granice działki.
Organ odwoławczy pominął, że Skarżący przedstawił dowody wskazujące na rozwiązania chroniące zdrowie i życie ludzi oraz ochronę środowiska gwarantujące taką ochronę, w tym opinie akredytowanego laboratorium, o którym mowa w art. 147 Prawa ochrony środowiska, oraz ekspertów branżowych będących pracownikami wyższej uczelni. Badania zapachowe zostały odrzucone, gdyż odnosiły się do stanu bieżącego (emisji zapachowej), a nie przyszłego, a przecież przy badaniach empirycznych bada się to co jest, a nie to co będzie.
Argumenty organów opierają się na domysłach niepopartych konkretnymi przepisami. Organ nie może twierdzić, że sposób gospodarowania odpadami mógłby powodować "zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzie lub dla środowiska", jeżeli nie podaje on żadnego przepisu wskazującego, że w konkretnych okolicznościach życie lub zdrowie ludzi lub środowisko są zagrożone ze względu na naruszenie określonej normy prawnej. W tym przypadku organy obu instancji nie wskazały przepisów uzasadniających twierdzenie o braku po stronie skarżącej możliwości techniczno-organizacyjnych do przetwarzania odpadów, czy o występowaniu "zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska".
W świetle treści art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach organ, nawet dostrzegając niebezpieczeństwo związane z działalnością w konkretnym przypadku, nie może od razu stosować cyt. przepisu i odmówić wydania zezwolenia, lecz powinien, jeżeli to konieczne, najpierw wprowadzić warunki gospodarowania odpadów, które podmiot otrzymujący zezwolenie powinien przestrzegać. Z zestawienia ww. przepisów wynika, że dopiero zidentyfikowane, poważne i kwalifikowane zagrożenie dla "zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska" może być podstawą decyzji odmownej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga była zasadna.
Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Starosty G. odmawiającą Skarżącemu zmiany decyzji udzielającej mu zezwolenia na przetwarzanie odpadów - w zakresie odpadu o kodzie 19 08 05 (ustabilizowane komunalne osady ściekowe) z [...] Mg rocznie na [...] Mg rocznie.
Wydając zaskarżoną decyzję, Starosta, a następnie SKO oparły się głównie na wynikach kontroli przeprowadzonych przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, które następnie znalazły odzwierciedlenie w postanowieniu WIOŚ z [...].08.2023 r., w którym organ ten stwierdził niespełnienie przesz Skarżącego wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska z uwagi na to, że przyjmowanie tych odpadów w celu ich przetwarzania może powodować uciążliwość zapachową oraz stwierdzono w nich obecność żywych jaj pasożytów jelitowych na poziomie przekraczającym normy. Zebrany materiał dowodowy, w ocenie organów, pozwolił im na uznanie, że powyższe okoliczności mogłyby powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska.
Oceniając prawidłowość odmowy orzeczenia zgodnego z wnioskiem przez pryzmat okoliczności wskazanych przez organy obu instancji, należy zwrócić uwagę na specyfikę zagadnienia zbierania odpadów. Ustawodawca wprowadził reglamentację tego typu działalności, przy czym udzielenie zezwolenia zostało obwarowane wymogiem spełnienia określonych warunków. Kluczowe zdaje się objęcie ochroną takich dóbr jak życie i zdrowie ludzi oraz zagrożenie dla środowiska. Przesłanki odmowy wydania zezwolenia zostały zawarte w art. 46 ustawy o odpadach, zaś z przepisu tego wynika, że organ właściwy do wydania zezwolenia jest zobowiązany, a nie tylko uprawniony, do odmowy jego wydania, gdy istnieje możliwość spowodowania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska. Jak słusznie argumentują organy, ustawodawca nie wymaga przy tym, aby organ miał pewność, że zagrożenie to nastąpi, wystarczy, że w ocenie organu takie zagrożenie jest prawdopodobne. Oczywiste jest jednak, że taka ocena musi nastąpić na podstawie wskazanych przez organ, wiarygodnych przesłanek i nie może być dowolna (zob. W. Radecki, Ustawa o odpadach. Komentarz, Wydanie IV, WK 2016). Przesłanka z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach powinna być przy tym oceniana w świetle art. 16 tej ustawy, w którym znajduje się przykładowe wyliczenie takich zagrożeń (zob. B. Rakoczy (red.), Ustawa o odpadach. Komentarz, LexisNexis 2013 r.). Zgodnie z cyt. przepisem, gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może:
1) powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt;
2) powodować uciążliwości przez hałas lub zapach;
3) wywoływać niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym i przyrodniczym.
W tym miejscu skupić się należy na stwierdzeniu, że taka ocena musi nastąpić na podstawie wskazanych przez organ, wiarygodnych przesłanek i nie może być dowolna. W tym zakresie wskazać trzeba, że organ nie podołały regulującym te kwestie wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. Stosownie do art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje jedną z najważniejszych zasad postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 kpa, ustanawiającym, obok innych wymogów decyzji, obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 kpa, rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, Lex-el.; Cz. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex-el.). Nadto, stosownie do art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Naruszenie wyżej wskazanych przepisów proceduralnych prowadzi w efekcie do naruszenia zasady praworządności (art. 6 kpa) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 kpa), a także zasady z art. 11 kpa, który stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.
Przekładając powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy, wskazać należy, że organy obu instancji oraz wydający postanowienie WIOŚ nie podołały powyższym wymaganiom. Organ zupełnie pominęły przedłożone przez Skarżącego dowody, w szczególności raportu z badań Politechniki [...] z dnia [...] .10.2022 r. i opinii ekologicznej z dnia [...] .06.2023 r. Z raportu w szczególności wynika, że odór powstaje przede wszystkim w okolicach studzienek kanalizacyjnych. W żadnych z kontrolowanych rozstrzygnięć organy nie oceniły tej mającej kluczowe znaczenie dla sprawy okoliczności, w szczególności biorąc pod uwagę, że w protokole kontroli z TOR [...] z [...].07.2023 r. wskazano, że "Stwierdzono zapach komunalnych osadów ściekowych o niewielkiej intensywności, wyłącznie w obrębie zakładu" (str. 4 raportu). Podobnie w protokole kontroli [...] na s. 3 wskazano, że zapach komunalnych osadów ściekowych i inne uciążliwości odorowe nie wykraczały poza teren zakładu. Natomiast odwoływanie się przez WIOŚ, i w konsekwencji przez organy I i II instancji, na anonimowe zgłoszenia okolicznych mieszkańców skarżących się na odór, nie dość że nie znajdują żadnego poparcia w zebranym materiale dowodowym, to ponadto nie wykazują, że odór ma dobiegać z zakładu Skarżącego, czy też z innego źródła, np. ze studzienek kanalizacyjnych.
Jak słusznie wskazał organ I instancji, Skarżący nie stosuje komunalnych osadów ściekowych bezpośrednio na gruncie, ale miesza ten odpad z innymi odpadami, głównie z odpadem o kodzie 10 01 82. Taki sposób gospodarowania komunalnymi osadami ściekowymi został też ujęty w decyzji dotyczącej przetwarzania odpadów. Przy czym decyzja ta nie zawiera ograniczenia dotyczącego łącznej liczby żywych jaj pasożytów jelitowych w procesie przetwarzania odpadów o kodzie 19 08 05. Jak natomiast wskazuje Skarżący, do czego nie odniosły się organy, po dodaniu w trakcie wytwarzania gleby antropogenicznej odpadów o wysokiej zawartości tlenku wapnia (zawartym w ww. odpadzie 10 01 82) dochodzi do higienizacji bakterii chorobotwórczych. Okoliczność ta wynika z powołanej przez Skarżącego opinii ekologicznej z [...].06.2023 r. Dotyczy ona co prawda próbek pobranych z terenu ZPHU M. D. s.c., jednakże, jak wskazuje Skarżący, pochodzi ona z ww. procesów, które mają miejsce na terenie jego zakładu.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że zasadne były zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 6, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 11 i art. 138 § 2 kpa.
Nie był zasadny zarzut naruszenia art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej powoływana jako "ppsa"), ponieważ organy nie stosowały go w toku postępowania, natomiast jedynie przywoływały na poparcie swoich wywodów.
Podobnie nie był zasadny zarzut naruszenia art. 15 kpa, ponieważ organ odwoławczy rozpoznał sprawę, jednakże z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, co nie świadczy jednak o naruszeniu zasady dwuinstancyjności.
Nie doszło również do mogącego mieć wpływ na wynik postępowania naruszenia art. 9 kpa, ponieważ Skarżący zapoznał się ostatecznie z postanowieniem WIOŚ z [...].08.2023 r., co wynika jednoznacznie z treści notatki służbowej z [...].10.2023 r.
Za przedwczesny należało uznać natomiast zarzut naruszenia art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach. Dopiero po dokonaniu przez organ prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, z uwzględnieniem wcześniejszych uwag Sądu, pozwoli na ocenę, w jaki sposób winien on znaleźć zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji. Konieczne było, z przyczyn wskazanych wyżej, uchylenie również postanowienia WIOŚ z [...].08.2023 r., ponieważ również ten organ dopuścił się wskazanych naruszeń przepisów postępowania. Z uwagi na treść art. 41a ust. 4 ustawy o odpadach zasadne było zatem uchylenie tego rozstrzygnięcia.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 ppsa. W szczególności organy dokonają całościowej oceny przedłożonych przez Skarżącego dowodów w postaci raportów z badań Politechniki [...] i opinii ekologicznej z [...] .06.2023 r.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącego wpisu w kwocie 200 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
J. Bortkiewicz J. Wichrowski G. Saniewski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI