II SA/Bd 30/25

II SA/Bd 30/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 63 ust. 1-3
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2025 roku sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2024r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania R. P. (Skarżącej), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza M. i Gminy M. z [...] października 2024r. nr [...] o odmowie przyznania ww. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką legitymującą się znacznym stopniem niepełnoprawności.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
R. P. wnioskiem z [...] września 2022r. wystąpiła do Burmistrza M. i Gminy M. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką B. G.. Do wniosku dołączyła ona: orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. K. z siedzibą w W. zaliczające B. G. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od 5 marca 2019r. do 31 marca 2020r. oraz wypis z orzeczenia lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 3 października 2022r. stwierdzające niezdolność matki Skarżącej do samodzielnej egzystencji na okres do października 2024r. Kolejnym orzeczeniem z kwietnia 2020r. Powiatowy Zespół ds. Niepełnosprawności w S. K. zaliczył B. G. do osób niepełnosprawnych w znacznym stopniu na okres do 30 kwietnia 2021r.
Organ I instancji decyzją z [...] października 2022r. odmówił przyznania Skarżącej, a odmowę tę oparł na ustaleniu, że niepełnosprawność B. G. nie powstała w okresie przewidzianym art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "SKO" lub "Kolegium") uchyliło powyższe rozstrzygnięcie decyzją z [...] grudnia 2022r. Kolegium jednocześnie przyznało R. P. świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 września 2022r. do 31 października 2024r.
Z kolejnym wnioskiem o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką nad matką Skarżąca wystąpiła 4 października 2024r. (data wpływu do organu). Dołączyła ona do wniosku orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. K. z siedzibą w W. z [...] stycznia 2024r. zaliczające B. G. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z treści orzeczenia wynika, że wniosek o wydanie orzeczenia został złożony 6 grudnia 2023r.
Burmistrz M. i Gminy M. decyzją z [...] października 2024r. odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odmowę tę oparł ponownie na ustaleniu, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresie przewidzianym art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wskutek rozpoznania odwołania wniesionego od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję opisaną na wstępie. Pomimo błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonanej przez organ I instancji, Kolegium uznało, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest zasadne.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. W dalszej części wyjaśniono, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r., poz. 1429 ze zm. – dalej "u.ś.w.") wprowadzająca m.in. zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym w art. 17 ust. 1. Od tej daty świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 18 roku życia. Wskazano także na przepisy przejściowe i możliwość zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023r. również w wypadku, gdy osobie wymagającej opieki zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. (art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w.). Kolegium uznało, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 63 ust. 3 u.ś.w. albowiem wniosek o wydanie nowego orzeczenia został złożony 6 grudnia 2023r. – tj. przed datą utraty ważności wcześniejszego orzeczenia.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Skarżąca zakwestionowała prawidłowość wykładni art. 63 ust. 3 u.ś.w. dokonanej przez organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z powołaniem się na stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja odwoławcza została wydana z istotnym naruszeniem prawa, które uzasadniało wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego.
Istota sporu sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do wykładni art. 63 ust. 1-3 u.ś.w., tj. przepisu intertemporalnego regulującego jakie brzmienie ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie do określonego stanu faktycznego. Zagadnienie to ma kluczowe znaczenie dla sprawy, ponieważ aktualnie art. 17 ust. 1 u.ś.r. zawęża krąg uprawnionych do tego świadczenia, tj. do osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, którzy nie ukończyli 18 roku życia. Tymczasem żądanie Skarżącej związane jest z opieką nad matką, a więc osobą, która przekroczyła wskazany cenzus wiekowy.
Przystępując do rozważań przytoczyć należy treść art. 63 ust. 1 u.ś.w. Stanowi on, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 u.ś.w. w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 190/24 – dostępny w bazie Lex nr 3708448). O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 291/24 - Lex nr 3755258).
Jednocześnie zwrócić należy uwagę na uregulowania zawarte w art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. Stanowią one:
- osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4 (ust. 2);
- osoby, o których mowa w art. 63 ust. 2 u.ś.w., zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności (ust. 3).
Zdaniem Sądu należy przyjąć, że powyższe przepisy odnoszą się do sytuacji, gdy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego istniało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. W niniejszej sprawie prawo do tego świadczenia zostało określone decyzją SKO w B. z [...] grudnia 2022r. na okres od 1 września 2022r. do 31 października 2024r. Organ odwoławczy nie kwestionuje faktu spełnienia przesłanek ze wskazanego przepisu ust. 1 i 2 art. 63. Podnosi natomiast, że brak jest podstaw do stosowania przepisów intertemporalnych w postaci art. 63 ust. 3 u.ś.w. Kwestia sporna wymagająca przeanalizowania w sprawie jest przede wszystkim, to czy wystąpienie z wnioskiem o wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki Skarżącej oraz złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką na kolejny okres, przed upływem ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, stanowi o niespełnieniu warunku z art. 63 ust. 3 u.ś.w., i uniemożliwia tym samym kontynuowanie zasady wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, tj. w oparciu o przepisy u.ś.r. w brzmieniu do 1 stycznia 2024 r.
W realiach sprawy, jak wynika z akt administracyjnych, jedną z podstaw stwierdzenia spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego były orzeczenia o niepełnosprawności wydane dla matki Skarżącej z terminem ważności do 31 marca 2020r. (orzeczenie z 14 marca 2019r.) i do 30 kwietnia 2021r. (orzeczenie z 1 kwietnia 2020r.) oraz orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji na okres do 31 października 2024r.
Istotne w niniejszej sprawie jest to, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki Skarżącej miało utracić ważność z dniem 30 kwietnia 2021r., a więc w okresie, o którym mowa w art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), dalej jako "ustawa covidowa", tj. w terminie od dnia wejścia w życie ustawy covidowej (tj. od 8 marca 2020 r.). Z kolei na mocy art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 852), dalej jako "ustawa o zmianie u.o.k.i.k.", dla orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, których okres ważności upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie tego przepisu (tak jak w przypadku orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego) ich ważność została zachowana do 30 września 2024 r. z zastrzeżeniem, że nie dłużej niż do wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (art. 23 pkt 3 cyt. ustawy). Co więcej, z powyższą regulacją ściśle powiązany jest przepis art. 25 ustawy o zmianie u.o.k.i.k., który również obowiązywał do dnia 30 grudnia 2023 r. Przewidywał on, że jeżeli decyzja przyznająca świadczenie z pomocy społecznej, o której mowa w u.p.s., została wydana w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem i okres, na który została przyznana pomoc, jest uzależniony terminem ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, którego okres ważności uległ przedłużeniu na podstawie art. 15h ustawy covidowej, w brzmieniu dotychczasowym - okres wskazany w decyzji ulega przedłużeniu na okres, na jaki zachowuje ważność orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zgodnie z art. 23, na podstawie decyzji wydanej z urzędu. Zmiana decyzji przedłużającej okres świadczenia nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji.
Wprawdzie powyższe regulacje utraciły moc z dniem 30 grudnia 2023 r. i nie obowiązywały w dacie orzekania przez organ II instancji, to jednak zastąpione one zostały przepisami art. 1, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2023 r. poz. 2768), dalej jako "ustawa o ważności orzeczeń o niepełnosprawności". Zgodnie z tymi przepisami orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej, które zachowało ważność na podstawie art. 23 ustawy o zmianie u.o.k.i.k. w brzmieniu dotychczasowym zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. Z kolei art. 4 ustawy o ważności orzeczeń o niepełnosprawności stanowi, że decyzje, na mocy których przyznano prawo do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłków dla opiekunów albo świadczeń lub dodatków na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby pełnoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej, wydane na podstawie orzeczeń o niepełnosprawności albo orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, których okres ważności uległ przedłużeniu na podstawie art. 1, zmienia się w zakresie okresu, na jaki przyznano prawo do tych świadczeń, zasiłków albo dodatków, z uwzględnieniem określonego w art. 1 terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (ust. 1). Postępowanie w sprawie zmiany decyzji przyznającej prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1, wszczyna się z urzędu. Przepisów art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a. nie stosuje się (art. 4 ust. 2).
Zarówno więc na etapie postępowania przed organem I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, istniały przepisy, które przewidywały procedurę przedłużenia decyzji o świadczeniu rodzinnym wydanej w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności, które uległo przedłużeniu na mocy regulacji ustawy covidowej i ustawy zmieniającej u.o.k.i.k. Natomiast, w ocenie Sądu, z powołanych przepisów jasno wynika, że jeżeli ważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które stanowiło podstawę wydania decyzji świadczeniowej, została przedłużona na mocy regulacji covidowej i zmiany ustawy u.o.k.i.k., to decyzja świadczeniowa również zostaje przedłużona - bez konieczności wnioskowania o to przez stronę pobierającą świadczenie. Decyzja przedłużająca jest wydawana z urzędu, a jej wydanie nie jest poprzedzane aktualizacją wywiadu środowiskowego.
Skarżąca do 31 października 2024r. była uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji do 31 października 2024r. oraz orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ważnym do dnia 30 września 2024 r. - co nie jest w sprawie kwestionowane.
Matka Skarżącej jeszcze przed upływem ważności wskazanego powyżej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji - mimo, iż nie miała takowego obowiązku, albowiem wciąż ważność zachowywało dotychczasowe orzeczenie - wystąpiła wnioskiem z [...] grudnia 2023r. o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. K. wydał nowe orzeczenie o niepełnosprawności z datą [...] stycznia 2024 r. Od powyższego orzeczenia nie złożono odwołania i orzeczenie to stało się ostateczne. W praktyce - mając na uwadze treść i zakres orzeczenia - nowe orzeczenie stanowiło potwierdzenie posiadanego przez matkę Skarżącej stopnia niepełnosprawności i przedłużyło jego ważność na czas nieokreślony.
W okolicznościach sprawy organ II instancji nie kwestionuje faktu spełnienia przesłanek ze wskazanego przepisu ust. 1 art. 63 u.ś.w. Zasadniczy problem w sprawie dotyczy natomiast rozumienia i sposobu interpretacji art. 63 ust. 3 u.ś.w. Kolegium podnosi bowiem, że osoba wymagająca opieki nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia. Wobec tego w niniejszej sprawie - w ocenie organu II instancji - brzmienie art. 63 ust. 3 u.ś.w. wyklucza możliwość przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba wymagająca opieki wystąpiła bowiem o orzeczenie o niepełnosprawności przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia, a nie jak stanowi przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w. w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia.
Wskazany przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w. stanowi, że "Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności".
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela koncepcji Kolegium co do wykładni przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w., w sposób który złożenie wniosku o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności przed utratą ważności przez dotychczasowe orzeczenie, traktuje jako przedwczesne i niespełniające warunków zakreślonych w ww. przepisie. Interpretacja ta prowadzi bowiem do wniosków sprzecznych z założeniami samej ustawy.
Po pierwsze wskazać należy, że w ocenie Sądu nawet literalne brzmienie ww. przepisu, wbrew przyjętemu przez organ odwoławczy stanowisku, nie wskazuje wcale na kategoryczny termin początkowy złożenia wniosku o nowe orzeczenie. Przepis ten zakreśla bowiem jedynie maksymalny termin na złożenie wniosku, a określenie "od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia" wyznacza początek biegu tego maksymalnego terminu, a więc moment od którego należy liczyć upływ 3 miesięcy. Jest to sposób określenia terminu końcowego, którego niedochowanie powoduje określone skutki prawne. Norma ta nie wyznacza jednak zdaniem Sądu terminu początkowego, który by wykluczał możliwość złożenia wniosku przed jego rozpoczęciem.
Wskazać należy ponadto, że normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. Należy zatem sięgnąć do zasad wykładni prawa, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele czy funkcje regulacji prawnej. Sądy winny stosować Konstytucję wprost - kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (zob. uzasadnienie wyroku TK z 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 7/00, s.1273).
Wniosek taki, zmierzający do systemowego i celowościowego odczytania spornego przepisu, wywieść można chociażby z treści uzasadnienia projektu ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Wskazano w nim w sposób bezpośredni, iż nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Zamiarem ustawodawcy nie było zatem pozbawianie praw już nabytych osób, które do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne pobierały. Wskazuje na to także jednoznacznie dalsza treść powoływanego uzasadnienia do ustawy, gdzie czytamy "Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego" (por. Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejm RP IX kadencji). W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w.
Nie sposób zatem przyjąć za racjonalne założenia, iż w sytuacji (jak w niniejszej sprawie), gdzie Skarżąca (w imieniu matki lub jej matka) wystąpiła o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności przed datą utraty ważności przez dotychczasowe orzeczenie, w konsekwencji pozbawiona została prawa do kontynuowania pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem z wnioskiem wystąpiła zbyt wcześnie. W praktyce Skarżąca zrobiła bowiem więcej niż się od niej wymagało. Winna wystąpić z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od daty utraty ważności dotychczasowego orzeczenia, tymczasem wystąpiła z takowym wnioskiem niejako "na zapas" - przed upływem jego terminu ważności. Raz jeszcze należy podkreślić, iż nie było celem przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w. wykluczenie z kręgu osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne "na starych zasadach" osób które jeszcze przed terminem upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności wystąpiły o nowe orzeczenie.
Dodatkowo zauważyć należy, iż zgodnie z art. 6bb ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.
W tych warunkach - w ocenie Sądu - doszło do naruszenia przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w., co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy, bowiem błędna wykładnia treści art. 63 ust. 3 powoływanej ustawy ukierunkowała charakter rozstrzygnięcia, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z przyjęciem, że odmowa przyznania świadczenia jest zasadna, ponieważ Skarżąca nie spełniła warunku zachowania prawa do świadczenia na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., natomiast na mocy aktualnie obowiązującego art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jej z uwagi na wiek osoby wymagającej opieki, powyżej 18 roku życia. Uchybienie to skutkuje koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji, stwierdzając że w niniejszej sprawie wystarczającym będzie wyeliminowanie z obrotu prawnego wyłącznie decyzji organu odwoławczego.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy uwzględni zaprezentowaną na gruncie niniejszego uzasadnienia wykładnię art. 63 ust. 3 u.ś.w., a następnie rozpozna wniosek Skarżącej przy zastosowaniu przepisów u.ś.r. sprzed nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r. i oceni czy w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.