II SA/BD 302/06

II SA/Bd 302/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grażyna Malinowska-Wasik
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA: Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA: Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Jadwigi S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2005r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił Jadwidze S. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w I. w grudniu 1939 r.
W uzasadnieniu Kierownik wskazał, że obóz, w którym przebywała skarżąca nie był obozem karnym lub wychowawczym, o którym mowa w § 5 pkt 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154). Wobec tego represja, której poddana była skarżąca, nie jest represją w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity opubl. w Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371; z późn. zm.).
Wnosząc do Kierownika o zmianę tej decyzji Jadwiga S. podniosła, że obóz w I. jest wymieniony w § 5 pkt 1 lit g) ww. rozporządzenia jako miejsce odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy o kombatantach. Ponadto skarżąca wskazała, że inne osoby - więźniowie obozu w Inowrocławiu otrzymali uprawnienia kombatanckie.
Decyzją z dnia [...] 2006 r. (nr [...]) Kierownik utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] 2005 r.
Według Kierownika w § 5 pkt 1 lit. g) rozporządzenia z dnia 20 września 2001 r. figuruje wprawdzie obóz w I., jednakże jako przejściowy obóz policji bezpieczeństwa (obóz internowania). Tymczasem akta sprawy jednoznacznie wskazują na pobyt strony w punkcie zbornym (obozie przesiedleńczym) w Inowrocławiu, a nie w obozie wymienionym w rozporządzeniu. Powołując się na pismo Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN z dnia 23 grudnia 2005 r. Kierownik wskazał, że miejsce do którego zawożono przesiedlanych, określane w przedłożonym przez stronę zaświadczeniu Archiwum Państwowego w Łodzi jako obóz, było tzw. punktem zbornym. Punkty zborne były organizowane przez okupanta na przełomie 1939 r. i 1940 r. prawie we wszystkich miastach na ziemiach włączonych do Rzeszy. Przebywali tam wysiedleni Polacy, od kilkunastu godzin do kilkunastu dni, w oczekiwaniu na przetransportowanie ich do Generalnej Guberni. Punkty zborne oraz obozy przesiedleńcze nie podlegały niemieckiej policji bezpieczeństwa lecz aparatowi przesiedleńczemu - sztabowi, urzędowi, a od wiosny 1940 r. - Centralnemu Urzędowi Przesiedleńczemu, który był organem roboczym Komisarza Rzeszy do spraw Umacniania Niemczyzny, kierującego kolonizacją ziem podbitej Polski.
Sama okoliczność wysiedlenia skarżącej z miejscowości S. nie stanowi zdaniem organu tytułu do nabycia uprawnień kombatanckich.
W skardze do sądu administracyjnego Jadwiga S. wniosła o uchylenie decyzji Kierownika oraz o przyznanie jej uprawnień kombatanckich podnosząc, że obóz do którego została wywieziona wraz z całą rodziną z miejscowości S. w dniu [...] 1939 r., miał charakter eksterminacyjny, a osoby w nim osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.
Wskazała, że na podstawie tego samego zaświadczenia Archiwum Państwowego w Ł. uprawnienia kombatanckie uzyskały jej siostry, uwięzione w tym samym obozie. W decyzji wydanej dla jednej z sióstr Kierownik powołał się na informację Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 29 czerwca 2005 r., z której wynika, że w I. na B. okupant jesienią 1939 r. założył obóz przejściowy dla Polaków internowanych przez policję bezpieczeństwa tzw. "akcja inteligencja". Istniał on do zakończenia akcji wiosną 1940 r.. Następnie obok obozu przejściowego założono areszt policji bezpieczeństwa i obozu pracy wychowawczej.
Według skarżącej nie do przyjęcia jest sytuacja, kiedy jedynym członkom tej samej rodziny, uwięzionym w tym samym obozie przyznaje się uprawnienia kombatanckie a innym odmawia.
W odpowiedzi na skargę Kierownik wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Podkreślił, że nie jest uprawniony do ustalania, czy obóz w którym przebywała skarżąca, spełnia charakter obozu wymienionego w art. 4 ustawy o kombatantach. W tym zakresie jest związany brzmieniem przepisów rozporządzenia z dnia 20 września 2001 r.
Odnośnie przyznania uprawnień kombatanckich rodzeństwu skarżącej Kierownik oświadczył, że mając na uwadze informacje uzyskane z pisma Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN z dnia 23 grudnia 2005 r., decyzje w tych sprawach zostaną wzruszone w trybach nadzwyczajnych przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność m. in. postanowień i decyzji administracyjnych (będących jednym z przejawów działalności organu administracji publicznej), z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym. Sąd nie może zastąpić organów administracji i orzec, że skarżącej przysługują uprawnienia kombatanckie.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit c) ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych "w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa".
W art. 8 ust. 1 pkt 2 wspomnianej ustawy ustawodawca postanowił, że Prezes Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, określi, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub będące pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) oraz w pkt 3. Na podstawie tej delegacji ustawowej Prezes Rady Ministrów wydał rozporządzenie z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154; zm. Dz. U. z 2005 r. Nr 214, poz. 1801). W § 5 pkt 1 lit g) rozporządzenia wskazano, że innym miejscem odosobnienia określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy jest przejściowy obóz policji bezpieczeństwa (obóz internowania) w I.
Rozporządzenie nie wymienia żadnego innego obozu w Inowrocławiu, zatem tylko ustalenie, że dana osoba przebywała w znajdującym się w tej miejscowości przejściowym obozie policji bezpieczeństwa (obozie internowania) jest podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zebrał w pełni materiału dowodowego koniecznego dla oceny, czy skarżąca przebywała w ww. obozie. Dowodem, na którym oparł się organ ustalając, że skarżąca przebywała w innym obozie na terenie I. (w zbornym punkcie przesiedleńczym) było zaświadczenie Archiwum Państwowego w Łodzi z dnia 22 sierpnia 2005r. Zaświadczenie to stwierdza jedynie, że rodzina skarżącej o nazwisku Z. była wysiedlona z miejscowości S. do obozu w I. oraz że była ona ujęta na liście osób i rodzin przeznaczonych do wywiezienia do Generalnej Guberni. Zaświadczenie nie określa wprost charakteru obozu, w którym przebywała rodzina Z. Jedynie z całości treści zaświadczenia można przypuszczać, że chodzi o obóz przesiedleńczy. W celu wyjaśnienia wątpliwości zgłaszanej przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym organ posłużył się pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 23 grudnia 2005 r. (k. 16 akt administracyjnych) Pismo to nie dotyczy jednak rodziny Z., ale rodziny D., także wysiedlonej z miejscowości S. Co więcej - organ nie przeczy twierdzeniu skarżącej zawartym w skardze, że siostrom skarżącej, z którymi przebywała razem w obozie, przyznano uprawnienia kombatanckie na podstawie informacji zawartych w innym piśmie ww. Instytutu - z dnia [...] 2005 r.,w którym wskazywano na obóz przejściowy dla Polaków internowanych przez policję bezpieczeństwa w ramach tzw. "akcji inteligencja". Okoliczności te świadczą zdaniem Sadu, że organ nie dopełnił wynikającego z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W postępowaniu dotyczącym skarżącej Jadwigi S. nie zostały bowiem ujęte i rozważone te informacje ww. Instytutu, które w odniesieniu do innych osób z tej samej rodziny, przebywających w tym samym obozie, stały się podstawą przyznania im uprawnień kombatanckich. Informacje te mogą świadczyć o tym, że rodzina skarżącej została usunięta przez okupanta z miejsca dotychczasowego zamieszkiwania w istocie nie w ramach akcji przesiedleńczej, ale w ramach "akcji inteligencja". Uchybienie ww. przepisowi postępowania w powyższym zakresie mogło zatem mieć wpływ na wynik postępowania, gdyż mogło prowadzić do ustalenia, że skarżąca przebywała w tym obozie w Inowrocławiu, który został wymieniony w § 5 pkt 1 lit g) rozporządzenia z dnia 20 września 2001 r.
W ponownym postępowaniu organ powinien zgromadzić i rozważyć wszystkie informacje dotyczące charakteru obozu w Inowrocławiu, w którym przebywała rodzina Ziółkowskich. W szczególności organ powinien włączyć do akt powoływane przez skarżącą pismo IPN z dnia 29 czerwca 2005 r. oraz rozważyć jego treść w konfrontacji z innymi dowodami w sprawie.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.