II SA/BD 293/20

II SA/Bd 293/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2021-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski /przewodniczący/
Katarzyna Korycka /sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 7276/21 - Wyrok NSA z 2023-10-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 71 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2021 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych warunków korzystania ze środowiska naturalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. P. kwotę [...](dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy L. określił inwestorowi - K. W. warunki środowiskowe korzystania ze środowiska dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji piasków ze złoża kruszywa naturalnego "[...]" na nieruchomościach oznaczonych działkami nr ew. [...] - obręb [...].
W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w rozumieniu przepisu § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a tiret trzecie, czwarte, piąte i siódme rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839; prawidłowo: Dz.U. z 2016 r. poz. 71, dalej powoływanego też jako "rozporządzenie z dnia 9 listopada 2010 r."), podkreślając że planowana inwestycja znajduje się w odległości ok. 35 m od najbliższych zabudowań chronionych akustycznie, w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru zalesionego, na Obszarze Chronionego Krajobrazu (OChK) [...], w odległości mniejszej niż 500 m od planowanych, eksploatowanych i wyeksploatowanych złóż kopalin. Podniósł, że teren inwestycji zlokalizowany jest na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...] Rady Gminy L. z dnia [...] lutego 2002 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. obejmującej tereny pod eksploatację kruszywa - Dz.Urz.Woj.Kuj.-Pom. z 2002 r. Nr [...], poz. [...]), w granicach jednostki planistycznej oznaczonej symbolem "PE-1" – odkrywkowa eksploatacja kruszywa, w związku z czym przedsięwzięcie zgodne jest z ww. planem miejscowym. Zaznaczył, że w toku postępowania organ I instancji uzyskał stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) w B. odnośnie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, który to obowiązek został nałożony postanowieniem Wójta z dnia [...] listopada 2017 r., jak również uzyskał (dwukrotnie) od RDOŚ pozytywne uzgadnianie przedsięwzięcia po otrzymaniu i uzupełnieniu raportu przez inwestora. Powołał się na zapewnienie udziału społeczeństwa w procedurze podejmowania decyzji. Wskazał, że na OChK [...] obowiązują uwarunkowania określone przez art. 24 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm.) oraz przez uchwałę nr [...] Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] listopada 2017 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (Dz.Urz.Woj.Kuj.-Pom. z [...] r., poz. [...], dalej powoływaną również jako "uchwała krajobrazowa") - w tym zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, z odstępstwem przewidzianym dla przedsięwzięć dla których przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu, zakaz dokonywania zmian stosunków wodnych i zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu – stwierdzając przy tym, że w sprawie zakazy te nie będą naruszone z uwagi na brak znacząco negatywnego wpływu przedsięwzięcia na przyrodę i krajobraz obszaru chronionego krajobrazu, brak zagrożenia trwałej zmiany stosunków wodno-gruntowych obszarów sąsiadujących oraz brak trwałego, a jedynie przejściowe zniekształcenie rzeźby terenu w związku z odtworzeniem pierwotnej rzeźby terenu w ramach rekultywacji terenu. Organ wskazał też na brak przekroczenia norm i standardów emisji hałasu i zanieczyszczeń przez przedsięwzięcie oraz brak możliwości wystąpienia znaczącego oddziaływania skumulowanego. Reasumując organ stwierdził, że z uwagi na charakter i lokalizację przedsięwzięcia w sprawie określono warunki środowiskowe dla przedsięwzięcia.
Od decyzji organu I instancji odwołania wnieśli Stowarzyszenie Ochrony [...] w [...], a także właściciele sąsiedniej nieruchomości - M. i A. P..
Stowarzyszanie Ochrony [...] w [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę udzielenia warunków środowiskowych korzystania ze środowiska naturalnego albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Stowarzyszenie podniosło, że działki, na których ma być prowadzona kopalnia kruszywa naturalnego położone są w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], przyjętego ww. uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa Kujawsko P. z dnia [...] listopada 2017 r., w którym m.in. obowiązuje zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu (§ 5 pkt 4). Zarzuciło, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogu określonego przepisami art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), gdyż jej uzasadnienie nie zawiera przekonywującego uzasadnienia przesłanek wyrażonej w niej oceny, że eksploatacja kruszywa naturalnego nie naruszy ww. zakazu. Podkreśliło przy tym, że organ nie wyjaśnił, jak rozumie użyty w § 5 pkt 4 uchwały krajobrazowej zwrot "rzeźba terenu", że z punktu widzenia budowy geologicznej terenu późniejsze przywrócenie rzędnych terenu nie doprowadzi do pierwotnego przywrócenia warstw geologicznych i stosunków wodnych, a także że brak jest podstaw do utożsamienia użytego w § 5 pkt 4 uchwały krajobrazowej pojęcia "trwałości" z pojęciem nieodwracalności. Wskazało, że w zaskarżonej decyzji brak jest szczegółowych rozstrzygnięć dotyczących kwestii zasypania wyrobiska celem odtworzenia pierwotnej rzeźby terenu oraz, że decyzja zawiera irracjonalne warunki, gdyż zawarto w niej nakaz wykorzystania nakładu przy rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego do złagodzenia i uformowania skarp, a jednocześnie nakazano przeprowadzenie rekultywacji wyrobiska w kierunku odtworzenia pierwotnej rzeźby terenu przez zasypanie wyrobiska. Stowarzyszenie podniosło ponadto, że zaskarżona decyzja nie zawiera wskazania stron postępowania, przez co narusza art. 107 § 1 pkt 3 kpa. Odnosząc się do treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, Stowarzyszenie wskazało, że pominięto w nim analizę skutków oddziaływania środków transportu, przy użyciu których miałby zostać dostarczony materiał niezbędny do zasypania wyrobiska. Podniosło, że w raporcie nie ustalono jaki jest skumulowany efekt oddziaływania kopalni kruszywa zlokalizowanych na terenie wsi [...] (co najmniej 7 czynnych kopalni) na ochronę powietrza atmosferycznego. Ogromne obszary wyrobisk w czasie suszy są źródłem zapyleń piaskiem. Jeśli bada się możliwość zanieczyszczenia powietrza ograniczając zasięg badań do jednej kopalni, to wyniki mogą być akceptowalne. Nie został zbadany jednak efekt skumulowany, a ten jest zdecydowanie większy. W ocenie Stowarzyszenia powinny być nałożone w decyzji obowiązki w zakresie ochrony powietrza przed emisją do niego pyłów pochodzących z odkrytych pokładów piasku, ale także z wyeksploatowanych terenów kopalni np. przez niezwłoczne obsiewanie lub obsadzanie tego terenu (...). Ponadto zwróciło uwagę na fakt pominięcia w raporcie emisji hałasu, które nie ustanie po wydobyciu kruszywa, ale trwać będzie przez bliżej nieokreślony czas, aż do zasypania wyrobiska. Stowarzyszenie wskazało, że eksploatacja kopalni doprowadzi do zaburzenia stosunków wodnych, na co nie zwrócił uwagi autor raportu. W ocenie Stowarzyszenia, autor raportu, działający na zlecenie inwestora nie może być bezstronny, w związku z czym, wątpliwości co do jego treści organ I instancji powinien wyjaśnić w drodze opinii niezależnego biegłego. W ocenie Stowarzyszenia organ naruszył wyrażoną w art. 75 § 1 i 77 § 1 kpa zasadę wyczerpującego przeprowadzenia postępowania i dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Natomiast M. i A. P. w złożonym odwołaniu wskazali, że kategorycznie sprzeciwiają się powstaniu eksploatacji kruszywa na działce nr [...] z uwagi na bliską lokalizację inwestycji (od zabudowań gospodarczych – 28 m, od budynku mieszkalnego – 35 m), osuszanie terenu, utratę wody, hałas oraz obniżenie wartości ich nieruchomości. Wskazali też, że teren inwestycyjny znajduje się na OChK [...], gdzie rzeźba terenu ma być nienaruszona.
Po rozpatrzeniu ww. odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w T. decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało na podjęte w sprawie czynności w ramach procedury wydania decyzji środowiskowej oraz na przepisy właściwe dla wydania decyzji środowiskowej poprzedzonej przeprowadzoną oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stwierdzając że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, że zostało prawidłowo zakwalifikowane przedsięwzięcie w ramach § 3 ust. 1 pkt 40 lit a rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r., że należycie zapewniono udział społeczeństwa w postępowaniu, że nałożone na inwestora obowiązki znajdują oparcie w przedłożonej przez inwestora dokumentacji (raporcie) i zostały pozytywnie zweryfikowane przez RDOŚ, a także że decyzja organu I instancji spełnia warunki i wymogi określone w art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. 2018 r. poz. 2081, dalej powoływanej również jako "ustawa z dnia 3 października 2008 r."), opisując przy tym poszczególne warunki środowiskowe określone w wydanej w sprawie decyzji środowiskowej.
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania SKO podkreśliło, że sprzeciw właścicieli sąsiednich nieruchomości nie jest negatywną przesłanką dla wydania decyzji środowiskowej, że decyzja środowiskowa jest decyzją związaną, w związku z czym skoro przedsięwzięcie mieści się w zakresie wyznaczonym przez obowiązujące przepisy prawa to nie można było wydać decyzji odmownej, że w sprawie odniesiono się do aspektów oddziaływania inwestycji na środowisko, także tych wskazanych w odwołaniach, rozstrzygając o poszczególnych obowiązkach związanych z oddziaływaniem w zakresie zapobiegania uciążliwościom związanym z gospodarką wodną i ochroną przed hałasem i, że w decyzji określono szczegółowe rozwiązania minimalizujące negatywny wpływ inwestycji na środowisko. SKO wskazało, że podniesione przez M. i A. P. okoliczności dotyczące kwestii rekultywacji terenów poeksploatacyjnych, a w szczególności jej terminu, będą przedmiotem odrębnego postępowania. Ustosunkowując się natomiast do zarzutów Stowarzyszenia Ochrony [...] w [...] dotyczących ograniczeń wynikających z położenia terenu inwestycji w granicach OChK [...], na którym obowiązuje uchwała nr [...] Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] listopada 2017 r., SKO wskazało, że stosownie do § 5 pkt 4 tej uchwały na OChK [...] wprowadzony jest zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, ale jednocześnie przywołało § 7 tej uchwały, określający tereny na których zakaz ten nie obowiązuje, podkreślając że dotyczy to m.in. terenów położonych nad północnym brzegiem rzeki [...] ([...]). Wskazało również, że kwestia ta cyt. "poddana została organu pierwszej instancji, a także została uwzględniona w raporcie".
Na powyższą decyzję Stowarzyszenie Ochrony [...] w [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Stowarzyszenie zarzuciło rażącą obrazę prawa materialnego, tj. § 7 pkt 19 uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa Kujawsko P. z dnia [...] listopada 2017 r. w zw. z załącznikiem nr 2 i 4 tabela 11, poprzez błędne przyjęcie, że tereny położone w [...], na północnym brzegu [...], zostały wyłączone spod działania zakazów wprowadzonych mocą § 5 pkt 3 i 4 ww. uchwały. Zdaniem Stowarzyszenia właściwa wykładnia § 7 pkt 19 ww. uchwały w powiązaniu z załącznikiem nr 2 i 4 tabela 11 prowadzi do wniosku, że jedynym obszarem wyłączonym spod działania zakazów wprowadzonych mocą § 5 pkt 3, 4 uchwały krajobrazowej, położonym w [...], jest obszar oznaczony nr [...]. Wyłączenie zakazu z § 5 pkt 3, 4, obejmuje więc obszar nr [...], a działki nr [...] nie są położone w tym obszarze. Przepis § 7 pkt 19 uchwały krajobrazwoej dotyczy terenów położonych nad północnym brzegiem rzeki [...] i wskazanych w załączniku nr 4, tab. 11. Wśród nich jedynie obszar nr [...] jest położony w obrębie [...], ale w zupełnie innym miejscu niż działki inwestycyjne. Stowarzyszenie zaznaczyło, że zarówno inwestor, jaki i organy procedujące w sprawie do tej pory zgodnie uznawały, że działki znajdują się w obszarze, na którym nie jest dopuszczalna zmiana rzeźby terenu. Jednocześnie Stowarzyszenie podkreśliło, że nie jest dopuszczalna powierzchniowa eksploatacja kruszywa na obszarze objętym zakazem z § 5 pkt 4 - wykonywanie prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu.
Ponadto Stowarzyszenie zarzuciło obrazę przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania. W tym zakresie wskazało w szczególności na zarzuty odwołania dotyczące niekompletności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie: emisji hałasu od środków transportu dostarczających materiał do zasypania wyrobiska i analizy skumulowanego efektu oddziaływania inwestycji w powiązaniu z istniejącymi kopalniami na ochronę powietrza atmosferycznego, a także dotyczące ustaleń raportu co do braku zmiany stosunków wodnych i klimatu w następstwie eksploatacji kopalni, oraz konieczności powołania w sprawie bezstronnego biegłego celem zweryfikowania wskazanych kwestii.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Na wstępie należy podkreślić, że kwestia legalności ustalania warunków środowiskowych korzystania ze środowiska dla tożsamego rodzajowo przedsięwzięcia, z tym że realizowanego przez K. W. na działkach nr [...], podlegała kontroli tut. Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 294/20, czego efektem było uchylenie wyrokiem z dnia 29 września 2020 r. decyzji organu odwoławczego ze względu na stwierdzone naruszenia przepisów prawa przez SKO, które to naruszenia zdaniem Sądu co do istoty mają miejsce także w przypadku obecnie skarżonej decyzji, dlatego też Sąd podtrzymał stanowisko wyrażone w ww. wyrokiem z dnia 29 września 2020 r., podzielając je w całości i uznając że ma ono odniesienie także w przedmiotowej sprawie.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 71 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Istotą decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest określenie wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagań, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Ocena oddziaływania na środowisko to szczególna procedura mająca na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydująca o możliwości realizacji przedsięwzięcia.
Przesłanki natomiast wydania decyzji negatywnej, tj. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i ustaleń faktycznych. Poza sytuacją niezgodności lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2), wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jeszcze tylko w razie odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska (art. 77 ust. 1 pkt 1), braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1), gdy z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2), a także gdy z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy (art. 81 ust. 3).
W rozpoznawanej sprawie określono warunki środowiskowe korzystania ze środowiska obejmujące działki [...]
Nie budzi w sprawie wątpliwości, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, działki nr [...] położone są w jednostce PE-1 - powierzchniowa eksploatacja kruszywa. Planowana inwestycja mieści się zatem w przewidzianym w planie sposobie zagospodarowania terenu.
Przewidziany rodzaj przedsięwzięcia kwalifikowany jest według kryteriów określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z tym rozporządzeniem, przedmiotowa inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko może być wymagany. Jednocześnie dla przedmiotowej inwestycji wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Według kryteriów wynikających z rozporządzenia, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a należy: "wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a, bez względu na powierzchnię obszaru górniczego tiret:
3 – na terenie gruntów leśnych lub w odległości nie większej niż 100 m od nich,
4 – na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy,
5 –w odległości nie większej niż 250 m od terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, z późn. zm.),
7– jeżeli w odległości nie większej niż 0,5 km od miejsca planowanego wydobywania kopalin metodą odkrywkową znajduje się inny obszar górniczy ustanowiony dla wydobywania kopalin metodą odkrywkową.
W ramach opinii odnośnie do obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, RDOŚ w B. stwierdził, że dla planowanego przedsięwzięcia wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, określając zakres raportu.
W następstwie przeprowadzonej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, sporządzono raport i RDOŚ uzgodnił realizację przedsięwzięcia.
Skarżące Stowarzyszenie podkreślało, że działki, na których ma być prowadzona kopalnia kruszywa naturalnego położone są w granicach OChK [...], w którym m.in. obowiązuje zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu.
W rozpoznawanej sprawie konieczna była zatem ocena prawidłowości wydanej decyzji z punktu widzenia obowiązywania uchwały Sejmiku Województwa Kujawsko -Pomorskiego. Uchwała Nr [...] Sejmiku Województwa Kujawsko -Pomorskiego z dnia [...] listopada 2017 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], wydana na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134 ze zm.), przewiduje w § 5 pkt 4 zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych. Jednocześnie ustala ona możliwość zastosowania odstępstw w odniesieniu do terenów położonych nad północnym brzegiem rzeki [...] terenów nad północnym i południowym brzegiem [...], terenów nad zachodnim i wschodnim brzegiem rzeki [...], K., L. G.), terenów nad południowym brzegiem rzeki [...]), terenów nad wschodnim brzegiem [...] terenów nad południowym brzegiem rzeki [...] i nad zachodnim brzegiem [...]) w gminie L. - załącznik nr 4, tabela 11 (tereny nr 70, 71, 72, 75, 77, 78, 79, 80, 81, 82- § 7 pkt 19 uchwały.
Uwzględniając regulacje ww. aktu prawa miejscowego, należało zatem ustalić w sprawie, czy na terenie działek nr [...] obowiązuje przewidziany w § 5 pkt 4 uchwały krajobrazowej zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, co wymagało oceny czy teren ten znajduje się w obszarze wyłączeń określonych w § 7 pkt 19 uchwały krajobrazowej. Brak objęcie terenu inwestycyjnego wyłączeniem z § 7 pkt 19 uchwały krajobrazowej wymagał dokonania ustaleń czy zakaz ten nie zostanie w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia naruszony.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że na OChK [...] wprowadzony jest zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, o którym mowa w § 5 pkt 4 uchwały krajobrazowej, przywołując jednocześnie przepis § 7 tej uchwały (który określa tereny na których zakaz ten nie obowiązuje) i wskazując, że wyłącznie w § 7 zakazu wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu dotyczy m.in. terenów położonych nad północnym brzegiem rzeki [...]). Organ nie wyjaśnił jednak bliżej swojej argumentacji, a kwestia wyłączenia przedmiotowego zakazu, na którą powołało się SKO, nie jest w sprawie oczywista w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i okoliczności powołania się prze SKO także na ustalenia raportu i organu I instancji, w ramach których to zdaniem Sądu wskazywano na brak naruszania ww. zakazu, a nie na jego wyłączenie z uwagi na lokalizację inwestycji. Nie wyjaśnia tego z jaką sytuacją dotyczącą przedmiotowego zakazu mamy do czynienia w sprawie również załączona do skargi mapka. Jak wskazuje strona skarżąca, jedyny teren wyłączenia to punkt zaznaczony na pomarańczowo. Należy jednak zwrócić uwagę, że jest on położony po tej samej stronie rzeki co planowana inwestycja, co potwierdzałoby zasadność powołania się przez organ odwoławczy na przewidziane w przepisie § 7 (pkt 19) uchwały krajobrazowej wyłączenie zakazu z § 5 pkt 4. Jednocześnie organ I instancji podkreślał, że rekultywacja zostanie przeprowadzona w kierunku odtworzenia rzeźby terenu, a więc zlikwidowania skutku związanego ze specyfiką przedsięwzięcia. Wskazuje to, że organ I instancji, inwestor i RDOŚ jako organ uzgadniający w zasadzie nie mieli wątpliwości, że przedmiotowe przedsięwzięcie będzie realizowane w obszarze objętym zakazem, stąd też postanowienia decyzji obejmujące kwestie wykonywania prac ziemnych rekultywacyjnych, służących odwróceniu skutków realizacji inwestycji w postaci zniekształcenia rzeźby terenu.
Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone we ww. wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 294/20, że ta kwestia musi zostać wyjaśniona, tj. czy teren obejmuje obszar wyłączenia zakazu, czy zakaz obowiązuje a skutki środowiskowe zostaną usunięte wskutek rekultywacji w taki sposób, że należy odtworzyć pierwotną rzeźbę terenu, czy wreszcie istnieje innego rodzaju argumentacja pozwalająca na realizację inwestycji w opisanym kształcie. Niewątpliwie odtworzenie pierwotnej rzeźby terenu intensyfikuje negatywne oddziaływanie środowiskowe, na które zwracała uwagę strona skarżąca.
Brak należytego wyjaśnienia i uzasadnienia stanowiska w tym przedmiocie nie może być zastąpiony przez Sąd, gdyż sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej, a nie zastępuje jej w ustalaniu stanu faktycznego i prawnego dla potrzeb wydawanych decyzji administracyjnych.
Ponadto organ odwoławczy w gruncie rzeczy nie rozważył rzetelnie zgłoszonych zarzutów podniesionych w złożonych odwołaniach, a w szczególności konkretnych zarzutów skarżącego Stowarzyszenia dotyczących przedmiotowego przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego sprowadza się w większości do opisania procedury wydania decyzji środowiskowej, treści warunków środowiskowych określonych w decyzji organu I instancji oraz przytoczenia przepisów właściwych dla wydania decyzji środowiskowej poprzedzonej przeprowadzoną oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Odnośnie natomiast podniesionych zarzutów organ odwoławczy wskazał jedynie lakonicznie na ich niezasadność i wcześniejsze rozważenie w postępowaniu, nie wyjaśniając rzeczowo, jasno i konkretnie swojego stanowiska co do poszczególnych zarzutów strony skarżącej. SKO nie odniosło się rzetelnie i konkretnie do zarzutów strony skarżącej dotyczących negatywnego oddziaływania inwestycji w procesie działań rekultywacyjnych, zarzutu braku analizy skutków skumulowanego oddziaływania inwestycji, zaburzenia stosunków wodnych, a także zarzutów dotyczących kwestii odtworzenia pierwotnej rzeźby terenu w sposób wskazany w decyzji organu I instancji (zasypanie/wypełnienie wyrobiska). W sprawie organ nie wyjaśnił zarzucanych przez stronę skarżącą braków i niejasności przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Powyższe stanowi o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 15, art. 7 w zw. z art. 77, art. 80, art. 107 § 3 i art. 140 kpa w zw. z m.in. art. z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. W ocenie Sądu organ nie dokonał powtórnego pełnego aktu stosowania prawa, nie odniósł się w sposób rzetelny, jasny i konkretny do zarzutów odwołania oraz nie skonfrontował kwestii obowiązywania na terenie inwestycyjnym zakazu z § 5 pkt 4 uchwały krajobrazowej z ustaleniami organu I instancji i organu uzgadniającego, a to stanowi istotną niejasność w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego i odpowiednio prawnego. W konsekwencji, organ nie rozpoznał właściwie merytorycznie sprawy. Decyzja SKO nie spełnia wymogów aktu ponownego stosowania prawa z przyczyn o których była mowa powyżej.
Organ odwoławczy powinien też rzetelnie i wnikliwie dokonać oceny przedłożonego w sprawie raportu przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych, w tym ustalić czy raport został sporządzony na podstawie danych uwzględniających wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji.
Brak rzetelnego odniesienia się i oceny podnoszonych w sprawie okoliczności i zarzutów, pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z wyartykułowanej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności postępowania. Organ odwoławczy zobowiązany jest odnieść się w uzasadnieniu decyzji nawet do tych twierdzeń strony, które omówiono już raz w rozstrzygnięciu organu I instancji. Organ uchylając się od rzetelnego wykonania tego obowiązku naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 kpa. Organ odwoławczy nie może więc ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (por. B. Adamiak, J. Borkowski, KPA, Komentarz, wyd. 16, Warszawa 2019, s. 778).
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien jednoznacznie wyjaśnić położenie inwestycji w kontekście postanowień uchwały krajobrazowej, rzetelnie odnieść się do zarzutów odwołania i ponownie merytorycznie ocenić sprawę. Być może pomocne byłyby materiały, które stanowiły podstawę podjęcia uchwały krajobrazowej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.
Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.