II SA/BD 290/21

II SA/Bd 290/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2021-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /sprawozdawca/
Jarosław Wichrowski /przewodniczący/
Joanna Janiszewska-Ziołek
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1592/22 - Wyrok NSA z 2023-11-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 869
art. 60 pkt 7
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J. S., E. O., A. K., A. L. i A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty opłaty publicznoprawnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części pkt 1 oraz pkt 3 rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz J. S. – Kuś i A. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. O. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. L. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wójt Gminy D. decyzją z [...] grudnia 2006r. , numer [...], ustalił dla J. S. K., A. K., E. O. i M. O. jednorazową opłatę planistyczną w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, w związku z uchwaleniem przez Radę Gminy D. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Uchwała nr [...] Rady Gminy D. z dnia [...] grudnia 2005r.).
Strony i organ [...] września 2006r. podpisały Protokół z rokowań i uzgodnień dot. ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość. W dokumencie podano, że na mocy ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. z [...] maja 2006r, wydanej w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości, działki gruntu nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, przeszły z mocy prawa na rzecz gminy D. - stosownie do przepisu art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 261. poz. 2603 ze .zm.). Z uwagi na roszczenie odszkodowawcze byłych właścicieli działek organ na poczet ustalonej decyzją Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2006r. części opłaty planistycznej w wysokości [...] zł zaliczył odszkodowanie w wysokości [...] zł . Pozostała część opłaty planistycznej tj. kwota [...] zł została przez strony wpłacona bezpośrednio na rachunek bankowy Gminy [...] grudnia 2006r.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] grudnia 2015r. stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2006r. nr [...], ustalającej dla stron opłatę planistyczną.
Pismem z [...] maja 2016r. J. S. K., A. K., E. O., A. O. (obecnie L.), A. O. (obecnie D.), działając przez ustanowionego pełnomocnika, wezwali Wójta Gminy D. do zwrotu nadpłaty z tytułu uiszczonej opłaty planistycznej wraz z oprocentowaniem tj. od kwoty [...] zł od [...] września 2006r. do dnia zapłaty oraz od kwoty [...] zł. od [...] grudnia 2006r. do dnia zapłaty.
Wójt Gminy D. [...] czerwca 2016r. dokonał zwrotu na wskazany przez strony rachunek bankowy : "Należności z tytułu opłaty planistycznej" w kwocie [...] zł, tytułem: "Zwrotu nadpłaty kwoty wpłaconej [...] grudnia 2006 według decyzji Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2006r. [...], której nieważność stwierdzono".
W piśmie z [...] sierpnia 2016r. Strony oświadczyły, że zwróconą przez organ kwotę [...] zł zaliczyły na poczet odsetek od należności głównej na podstawie art. 451 § 1 kodeksu cywilnego, a także ponowiły wezwanie Gminy D. do wypłaty kwoty [...] zł wraz z odsetkami wyliczonymi na dzień zwrotu oraz kwoty [...] zł wraz z brakującą według nich kwotą odsetek, wyliczoną na dzień zwrotu.
Postępowanie objęte było skargą stron na bezczynność Wójta Gminy D. WSA w Bydgoszczy postanowieniem z 24 lipca 2017r. ,sygn. akt: II SA/Bd 60/17, odrzucił skargę. Następnie NSA w Warszawie postanowieniem z 22 listopada 2017r. uchylił postanowienie Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozparzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy (sygn. akt: II OSK 2885/17). NSA wyraziło pogląd , że w obowiązującym systemie prawnym, istnieją prawne podstawy do stosowania względem opłaty planistycznej odpowiednio przepisów działu III ordynacji podatkowej, co powinno następować na zasadach określonych w art. 67 ustawy o finansach publicznych.
WSA w Bydgoszczy w wyroku z 12 kwietnia 2018r. , sygn. akt II SAB/Bd 128/17, zobowiązał Wójta Gminy D. do rozpoznania wniosku Skarżących z [...] maja 2016r. o zwrot nadpłaty opłaty planistycznej oraz zwrot odsetek od tej opłaty "przez wydanie odpowiedniego aktu administracyjnego lub dokonanie zwrotu nadpłaty wraz z oprocentowaniem w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że należność z tytułu jednorazowej opłaty za wzrost wartości nieruchomości (renty planistycznej) nie jest podatkiem i nie wynika z ustawy podatkowej; że opłata ta jest dochodem własnym gminy, a zatem stanowi niepodatkową należność budżetu jednostki samorządu terytorialnego o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych; że zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetu JST o charakterze publicznoprawnym, w zakresie który nie został w tej ustawie uregulowany, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy Działu III ustawy Ordynacja podatkowa oraz że w przypadku żądania zwrotu kwot z tytułu opłaty planistycznej wraz z odsetkami organ powinien zarządzić zwrot nadpłaty wraz z odsetkami albo wydać decyzję o odmowie zwrotu należności.
Wyrok ten został zaskarżony do NSA w Warszawie zarówno przez pełnomocnika stron, jak i przez pełnomocnika Gminy D. Sąd II instancji w wyroku z 4 kwietnia 2019r. sygn. akt II OSK 79/19 oddalił skargi kasacyjne.
Wójt Gminy D. decyzją z [...] lipca 2019r. decyzję [...],odmówił wnioskodawcom zwrotu nadpłaty w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] listopada 2019r. nr [...] uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W motywach uzasadnienia decyzji kasacyjnej organ II instancji nakazał organowi I instancji rozpatrzyć sprawę ponownie i ustalić czy doszło do nadpłaty, jeżeli tak to w jakiej wysokości, czy została ona stronom zwrócona i czy zwrot nastąpił w terminie. Kolegium nakazało również bez wątpliwości ustalić strony postępowania i zapewnić im czynny udział w postępowaniu oraz rozważyć czy w związku ze śmiercią jednej ze stron pierwotnego postępowania o ustalenie opłaty planistycznej ewentualna nadpłata jest prawem dziedzicznym, a nakazał dowieść komu, kiedy i na jakiej podstawie prawnej została wypłacona kwota należnego odszkodowania za przejście na własność Gminy D. działek gruntu z przeznaczeniem pod drogi publiczne.
Wójt Gminy D. decyzją z [...] marca 2020 r. znak: [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 tj.), art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 pkt 1, art. 77 § 1 pkt 3, art. 97 § 1 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019r. poz. 900 z późn. zm.) w związku z art. 60 pkt 7 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 869 t.j.):
I. Odmówił zwrotu nadpłaty w wysokości [...] zł. (słownie: [...]) z tytułu opłaty planistycznej ustalonej przez Wójta Gminy D. decyzją z [...] grudnia 2006r. nr [...], której nieważność została stwierdzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] grudnia 2015r. nr [...].
II. Odmówił zwrotu odsetek za zwłokę od:
1) kwoty [...] zł. od [...] września 2006r. do dnia zapłaty,
2) kwoty [...] zł. od dnia [...] grudnia 2006r. do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu decyzji organ uznał , że Strony domagają się zwrotu nadpłaty opłaty planistycznej w wysokości [...] zł , wpłaconej w ocenie Stron w pełnej wysokości, ustalonej decyzją organu I instancji z [...] grudnia 2006r.
Organ podał, że część opłaty planistycznej, w wysokości [...] zł ,Strony wniosły bezpośrednio na rachunek bankowy Gminy D. [...] grudnia 2006r, jako "należności z tytułu opłaty planistycznej". Kwota ta została zwrócona Stronom przez organ [...] lipca 2016r., przelewem na wskazany przez nie rachunek bankowy.
W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania (powołane w piśmie stron z [...] sierpnia 2016r.) przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019r. poz. 1145 t.j.), w tym również zastosowany przez strony art. 451 §1 k.c. W sprawie mają zastosowanie przepisy prawa administracyjnego i ustawy Ordynacja podatkowa. Na poparcie stanowiska organ powołał się na wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenia NSA w Warszawie z 22 listopada 2017r. (sygn. akt: II OSK 2885/17), jak i w WSA w Bydgoszczy z 12 kwietnia 2018r. (sygn. akt: II SAB/Bd 128/17), w których stwierdzono jednoznacznie, że opłata planistyczna należy do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych.
Organ wskazał, że stosownie do art. 67 § 1 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 tj.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019r. poz. 900 t.j.). Stanowisko organ poparł ww. powołanym orzeczeniem NSA z 22 listopada 2017r., w którym wskazano, że: "wreszcie należy wskazać, że w ogólności mamy do czynienia z zagadnieniem dotyczącym opłaty planistycznej o charakterze administracyjno- prawnym, a więc to w pierwszej kolejności w ramach działu prawa administracyjnego należy poszukiwać rozwiązań prawnych związanych ze zwrotem nienależnie pobranej opłaty planistycznej. Należy wskazać, że w kwestiach administracyjno- prawnych tryb cywilny może mieć zastosowanie gdy przepisy wyraźnie o tym stanowią".
Organ przywołał przepisy art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Stosownie do treści art. 73 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nadpłata, z zastrzeżeniem § 2, powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Termin zwrotu nadpłaty został określony w art. 77 §1 w/w ustawy i wynosi 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji. W przypadku niewydania nowej decyzji w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia albo stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję albo stwierdzającego jej nieważność zgodnie z § 4 w/w przepisu, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej albo decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki.
Zdaniem organu , po myśli art. 72 §1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa "za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku". W wyniku stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2006r., ustalającej jednorazową opłatę planistyczną, po stronie podmiotu, który dokonał opłaty planistycznej na podstawie niniejszej decyzji powstało uprawnienie do żądania zwrotu nadpłaty.
Za strony uprawnione organ uznał: J. S. – K., A. K., E. O. i M. O. Przy czym organ ustalił, że w dniu [...] grudnia 2008 r. zmarł M. O. Na podstawie art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej do grona osób uprawnionych do zwrotu nadpłaty organ zaliczył obok Wnioskodawców również: M. O. oraz A. O. - spadkobierców po zmarłym M. O, zgodnie z treścią Aktu notarialnego z dnia [...] lipca 2009 r. Repertorium A nr [...] .
Organ I instancji stwierdził, że wysokość nadpłaty wynika z następujących okoliczności:
Organ stwierdził, że pozostała część opłaty planistycznej w wysokości [...] zł nie została na rzecz organu zapłacona. Dlatego Strony nie mogą domagać się zwrotu tej kwoty jako dokonanej nadpłaty wraz z odsetkami od [...] września 2006r. do dnia zapłaty. Poza tym Protokół z rokowań dotyczących odszkodowania z [...] września 2006r. , potwierdza , że za przejęte pod drogi działki uzgodniona kwota w wysokości [...] zł zostanie dopiero w przyszłości "zaliczona na poczet należności z tytułu opłaty planistycznej". Organ wskazał, że nie doszło do złożenia koniecznego oświadczenia organu gminy o potrąceniu ww. kwoty tytułem opłaty planistycznej oraz, że kwota odszkodowania w wysokości [...] zł została wypłacona [...] czerwca 2017r. przez organ uprawnionym stronom w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przed Wójtem Gminy D. w sprawie znak [...] na: "Wniosek o uzgodnienie wysokości odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, położone w miejscowości D., oznaczone numerami ewidencyjnymi [...], [...] i [...]" z [...] stycznia 2015r" złożony przez pełnomocnika J. S. K., A. K., E. O., A. O. i A. O.. Wypłatę kwoty [...] zł tytułem: "Na podstawie protokołu z dn. [...] .09.2006 wypłata odszkodowania za drogi - działki gruntu numer: [...], [...], [...] położone w D." otrzymali byli właściciele J. S. K. i A. K., zam. ul. S. , [...] O. Wypłaty tytułem: "Na podstawie protokołu z dn. [...] .09.2006 i Rep. A [...] wypłata odszkodowania za działki: [...], [...], [...] położone w D." otrzymali byli właściciele i spadkobiercy zgodnie z art. 926 §1 w związku z art. 931 §1 Kodeksu cywilnego: E. O. kwotę: [...] zł; A. O. kwotę: [...] zł; A. O. kwotę: [...] zł; M. O. kwotę: [...] i A. O. kwotę: [...] zł.
Zdaniem organu dokonane wypłaty zakończyły procedurę odszkodowania za grunty przeznaczone w planie miejscowym pod drogi gminne.
Wójt Gminy D. również nie znalazł podstaw do wypłaty odsetek za zwłokę w zwrocie kwoty [...] zł od dnia [...] grudnia 2016r. do dnia zapłaty. Stanowisko uzasadnił tym, że w wyniku stwierdzenia nieważność decyzji Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2006r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w orzeczeniu z [...] grudnia 2015r. i wezwania stron do zwrotu opłaty w piśmie z [...] maja 2016r., organ niezwłocznie podjął działania. Wiązało się to z koniecznością zabezpieczenia odpowiednich środków w budżecie gminy D., co mogło nastąpić tylko uchwałą Rady Gminy D. Zmiany w budżecie zostały dokonane [...] czerwca 2016r., a zwrot kwoty [...] zł nastąpił w dniu [...] lipca 2016r. Organ powołując się na orzecznictwo i odpowiednie stosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej stwierdził, że brak jest uprawnienia dla organu do naliczenia odsetek za zwłokę w naliczaniu opłaty planistycznej.
Organ powołał się również na art. 37 ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym , wskazując, że w przypadku opóźnienia w wypłacie odszkodowania lub wykupie nieruchomości (o których mowa w art. 36 ust. 1-3 ustawy), właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie. Zatem nie są to odsetki za zwłokę od należności podatkowych.
Strony, działając przez pełnomocnika, złożyły odwołanie od decyzji organu I instancji , zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 kpa poprzez zaliczenie do katalogu stron postępowania M. O. oraz A. O., w szczególności z uwagi na brak wniosku tych osób do dokonania zwrotu nadpłaty i zapłaty oprocentowania, jak również brak normy materialnoprawne,j upoważniającej Wójta do wydania z urzędu decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty i oprocentowania od tej nadpłaty wobec podmiotów, które nie złożyły w tym zakresie stosownego wniosku, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę do wydania decyzji polegających na przyjęciu, że poza nadpłatą przedmiotem postępowania są odsetki za zwłokę kiedy w rzeczywistości przedmiotem postępowanie jest oprocentowanie nadpłaty oraz przyjęciu, że opłata planistyczna stanowiąca nadpłatę nie została uiszczona w całości kiedy ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego wynikają wnioski przeciwne, jak również wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 78 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 78 § 3 ww. ustawy w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych , polegającym na błędnej wykładni tych przepisów poprzez przyjęcie, że przy odpowiednim stosowaniu przepisów działu III Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania przepisy dotyczące zasad naliczania i wypłaty oprocentowania od nadpłaty, kiedy prawidłowa wykładnia tych norm prowadzi do wniosków przeciwnych.
Decyzją z [...] stycznia 2021r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570), art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) oraz art. 72 §1 pkt 1, 73 § 1 pkt 1, 77 § 1 i 78 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.)
1. uchyliło zaskarżoną decyzję w części tj. co do punktu 2 i 3,
2. ustaliło proporcjonalnie stronom - wnioskodawcom postępowania oprocentowanie od kwoty [...] zł za okres od [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] lipca 2016 r. w wysokości [...] zł,
3. w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, odniósł się do kwestii prawidłowości ustalenia stron postępowania oraz zasadności nadpłaty, jej wysokości, podstaw zwrotu jej stronom , terminu zwrotu.
Organ rozpoznając sprawę ustalił na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, że w 2008 r. zmarł M. O. będący jednym ze zobowiązanych w decyzji Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2006 r. Spadek po nim nabyli: E. O. oraz A. O., A. O., M. O. oraz A. O. Organ, powołując się na art. 28 k.p.a. oraz fakt, że M. i A. O. są spadkobiercami osoby, która była zobowiązana do uiszczenia opłaty planistycznej, stwierdził, że mają oni interes prawny w prowadzonym postępowaniu wynikający z art. 97 § 1 o.p. , w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu stanowisko to jest tym bardziej zasadne, że stronami przedmiotowego postępowania są również pozostałe Spadkobierczynie M. O. M. i A. O. byli stroną w sprawie znak [...], dotyczącej odszkodowania za działki przejęte pod drogi publiczne o nr ewid. [...], [...] i [...] w miejscowości D. i uzyskali stosownie do przypadającego im udziału w spadku zwrot z tego tytułu.
Organ wyjaśnił, że wbrew stanowisku Skarżących , zaprezentowanym w odwołaniu, wniosek z [...] maja 2016 r. o zwrot dotyczył całej opłaty planistycznej i odsetek od całej kwoty chociaż ze wskazaniem dwóch terminów początkowych ich naliczania, a nie tylko części przypadającej Wnioskodawcom.
Odnośnie kwestii, czy powstała nadpłata została zwrócona w terminie określonym w art. 77 § 1 o.p. i jeżeli nie to, czy podlega ona oprocentowaniu, organ wyjaśnił, że jednorazowa opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia (zmiany) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. jest dochodem budżetu gminy i ma charakter publiczno-prawny, a tym samym należy do kategorii niepodatkowych należności o charakterze publiczno- prawnym, o których mowa w art. 60 u.f.p. Zgodnie z art. 67 u.f.p w zakresie postępowania odnoszącego się do niepodatkowych należności podatkowych, mają zastosowanie przepisy k.p.a. Natomiast zwrot opłaty planistycznej (także zwrot oprocentowania od nadpłaty) w przypadku uchylenia decyzji ,stanowiącej podstawę jej uiszczenia, następuje na zasadach ustalonych w Dziale III o.p.
W przypadkach, w których przesłanką zwrotu nadpłaty jest wydanie decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji, jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji, brak jest podstaw do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty (art. 77 § 1 pkt 3 o.p w zw. z art. 67 u.f.p), a sam zwrot dokonywany jest w ramach czynności materialno-technicznej. Stosownie do art. 77b § 2 pkt 1 o.p w zw. z art. 67 u.f.p za dzień zwrotu nadpłaty uważa się dzień obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu, a nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równiej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (art. 78 § 1 o.p w zw. z art. 67 u.f.p). Oprocentowanie co do zasady przysługuje od dnia powstania nadpłaty.
Mając na uwadze powyższe organ II instancji wskazał że, powstała nadpłata w wysokości [...] zł, gdyż tylko taka kwota została wpłacona przez osoby zobowiązane na mocy decyzji Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2006 r. Pozostała kwota w wysokości [...] zł ,w związku z zawartą pomiędzy stronami postępowania oraz organem ugodą miała zostać rozliczona z rekompensaty za działki przejęte pod drogi publiczne na rzecz Gminy D. Należność ta nigdy przez strony nie została wpłacona.
Organ , powołując się na art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 pkt 1 o.p. wskazał, że w niniejszej sprawie o powstaniu nadpłaty można mówić dopiero od dnia stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D., a nie jak to zostało wskazane przez pełnomocnika Wnioskodawców, w wezwaniu z [...] maja 2016 r., od dnia wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty planistycznej.
Organ stwierdził, że powstała nadpłata w wysokości [...] zł , stosownie do treści art. 77 § 1 o.p., winna zostać zwrócona w terminie 30 dni. Należność ta została jednak zwrócona dopiero [...] lipca 2016 r. Tym samy organ uznał , stosownie do treści art. 78 § 3 pkt 1 o.p. , że ww. kwota podlega oprocentowaniu za okres od dnia [...] grudnia 2015 r. tj. dnia powstania nadpłaty w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Wójta Gminy D. z [...] maja 2006 r. do dnia [...] lipca 2016 r.
Organ stwierdził, że proporcjonalny zwrot oprocentowania winien nastąpić wyłącznie na rzecz Wnioskodawców.
J. S. – K. i A. K. (małż.) , E. Z. O. ,A. L., A. D. , reprezentowani przez pełnomocnika – r.pr. [...], złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] stycznia 2021 r., [...] w części :
I. w której SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. (dalej Wójt) z [...] marca 2020 r. (dalej decyzja Wójta) co do pkt 1, a tym samym nie uwzględniło wniosku skarżących o zwrot pozostałej do zwrotu nadpłaty w wysokości (odpowiednio): 1) [...] zł, 2) [...] zł, 3) [...] zł, 4) [...] zł; (pkt 3 decyzji SKO);
II. w której SKO nie ustaliło na rzecz skarżących oprocentowania od nadpłaty w wysokości (odpowiednio): 1) [...] zł, 2) [...] zł, 3) [...] zł, 4) [...] zł; pomniejszonego o wysokość ustalonego na rzecz poszczególnych skarżących w pkt 2 skarżonej decyzji oprocentowania od nadpłaty.
Pełnomocnik zarzucił :
1) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, że ustalona opłata pianistyczna, stanowiąca nadpłatę, nie została uiszczona w całości, kiedy ze zgromadzonego w ramach postępowania materiału dowodowego wynikają wnioski przeciwne;
2) wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 73 § 1 pkt. 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych , polegające na błędnej wykładni normy tego przepisu poprzez przyjęcie, że nadpłata powstała z dniem stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D., kiedy z treści przepisu wynika, że nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej;
b) art. 55 § 2 op w zw. z art. 78 § 1 op w zw. z art. 67 ust. 1 ufp poprzez niewłaściwe zastosowanie normy tego przepisu polegające na jego niezastosowaniu, a w konsekwencji pominięcie obowiązku zaliczenia dokonanego zwrotu nadpłaty proporcjonalnie na poczet kwoty nadpłaty oraz oprocentowania od tej nadpłaty, w stosunku, w jakim, w dniu zwrotu nadpłaty, pozostawała kwota zaległości (nadpłaty) do kwoty oprocentowania, co z kolei miało wpływ na stwierdzenie, że nie wystąpiła nadpłata oraz na wysokość ustalonego oprocentowania od nadpłaty;
3) skierowanie decyzji do osób niebędących stronami w sprawie, tj. M. O. oraz A. O., co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji w części, w której decyzja dotyczy ich uprawnień (art. 247 § 1 pkt. 5 op).
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł na podstawie:
1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c o uchylenie decyzji SKO w części:
a) w której SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] marca 2020 r. co do pkt I, a tym samym nie uwzględniło wniosku skarżących o zwrot pozostałej do zwrotu nadpłaty w wysokości (odpowiednio): 1) [...] zł, 2) [...] zł, 3) [...] zł, 4) [...] zł (pkt. 3 decyzji SKO);
b) w której SKO nie ustaliło na rzecz skarżących oprocentowania od nadpłaty w wysokości (odpowiednio): 1) [...] zł, 2) [...] zł, 3) [...] zł, 4) [...] zł (pomniejszonego o wysokość ustalonego na rzecz poszczególnych skarżących w pkt 2 skarżonej decyzji oprocentowania od nadpłaty;
2) art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa w zw. z art. 247 § 1 pkt. 5 o.p. o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w części, w której decyzja rozstrzyga o uprawnieniach osób niebędących stroną w sprawie, tj. M. O. oraz A. O.;
3) art. 134 ppsa o uchylenie decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] ;
4) art. 200 ppsa o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Nadto, na zasadzie art. 119 pkt. 2 ppsa, wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi, na poparcie stanowiska , że kwota [...] zł została uiszczona przez strony, pełnomocnik szczególnie zwrócił uwagę na to, że na gruncie innej sprawy Wójt Gminy D. potwierdził fakt zaliczenia kwoty [...] zł na poczet przedmiotowej opłaty planistycznej .Jako dowód pełnomocnik przedstawił pismo z [...] lutego 2015r., w którym Wójt Gminy wskazał m. in. ,że: " w wyniku tej ugody , dnia [...] grudnia 2006r. za pośrednictwem Banku Spółdzielczego w B. została wpłacona na konto Gminy D. przez Panią J. S. -K., pozostała kwota [...] zł opłaty planistycznej, ustalonej decyzją tut. Organu nr [...] z dnia [...] .12.2006r., która była pomniejszona o uzgodnioną sumę odszkodowania, tj. [...] zł. Odnotowane księgowanie wpłaty wraz z zaliczeniem nieopłaconej części renty planistycznej tytułem odszkodowania za drogi ma odzwierciedlenie w zapisach księgowych tut. urzędu". Pełnomocnik wskazał, że kopię pisma dołączono do ww. odwołania z [...] lipca 2019r.
Zdaniem pełnomocnika, skoro Wójt Gminy D. stwierdził w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., że kwota [...] złotych została, zgodnie z ustaleniami Protokołu, zaliczona na poczet opłaty planistycznej, fakt ten należy uznać za udowodniony. Tym samym SKO błędnie ustaliło stan faktyczny przyjmując, że ustalona opłata planistyczna nie została przez strony uiszczona w całości.
Poza tym pełnomocnik uznał za błędną wykładnię SKO przepisu art. 73 § 1 pkt. 1 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p., że nadpłata powstała z dniem stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D.
Zdaniem pełnomocnika nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Dniem zapłaty podatku (w tym przypadku opłaty publicznoprawnej, do której zalicza się opłatę planistyczną, jest dzień, w którym to zobowiązanie zostało wykonane. Na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy będzie to:
1) zapłata w dniu [...] grudnia 2006 r. części opłaty planistycznej w wysokości [...] zł na rachunek Gminy D.;
2) dzień zaliczenia wierzytelności skarżących z tytułu odszkodowania za działki wydzielone pod drogi na poczet ustalonej opłaty planistycznej Gminy D. - co miało miejsce w dniu wydania decyzji o ustaleniu opłaty planistycznej z dnia [...] grudnia 2006r.
Właściwe unormowania w tym zakresie zostały przyjęte w art. 59 i następnych Ordynacji podatkowej. Odpowiednie stosowanie przepisów tego artykułu, na zasadzie art. 67 ust. 1 u.f.p. prowadzi do wniosku, że mamy do czynienia z instytucją zaliczenia wierzytelności przysługującej skarżącym na poczet zobowiązania publicznoprawnego (opłaty planistycznej).
Pełnomocnik zaznaczył, że jak wskazuje art. 78 § 3 pkt. 1 o.p. oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty, a jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji. Przepis ten normuje sytuację, w której oprocentowanie od nadpłaty przysługuje dopiero od momentu wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej decyzję stanowiącą źródło wykonania obowiązku. Hipotezą tego przepisu nie objęto decyzji stwierdzającej nieważność decyzji. Ponadto, gdyby nawet tak było, nie można mówić o spełnieniu się przesłanki polegającej na nie przyczynieniu się organu podatkowego. Decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co zostało stwierdzone decyzją SKO z dnia [...] grudnia 2015 r.
Wydając skarżoną decyzję organ nie zastosował normy art. 55 § 2 o.p. w zw. z art. 78 § 1 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. Przepis ten normuje zasady zaliczania uiszczanych należności podatkowych w przypadku zwłoki w zapłacie. Pełnomocnik odwołał się do poglądów doktryny. Wskazał, że na podstawie art. 78 § 1 op nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1, pobieranych o zaległości podatkowych. Zgodnie z tym przepisem stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego , ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%.
Zdaniem pełnomocnika obowiązkiem organu było zastosowanie przepisu art. 55 § 2 op. W okolicznościach stwierdzenia przez SKO, że miało miejsce opóźnienie w zwrocie nadpłaty organ miał obowiązek zastosowania art. 55 § 2 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. Pełnomocnik wskazał zakres w jakim przysługuje stronom roszczenie o zwrot nadpłaty i oprocentowania i przedstawił sposób rozliczenia. Podtrzymał również stanowisko , że w sprawie, brak jest wniosku o zwrot nadpłaty ze strony M. O. oraz A. O. W jego ocenie, osobom tym nie przysługuje w sprawie przymiot strony. Odmowa zwrotu nadpłaty może nastąpić wyłącznie jako reakcja na stosowny w tym zakresie wniosek.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł jej o oddalenie oraz rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uwzględnił skargę , chociaż nie wszystkie argumenty w niej zawarte zasługiwały na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] stycznia 2021r. nr [...] , na mocy której w punkcie pierwszym rozstrzygnięcia uchylona została w części punktu 2 i 3 decyzja Wójta Gminy D. z [...] marca 2020 r. znak: [...] w sprawie zwrotu nadpłaty opłaty planistycznej w wysokości [...] zł wraz z oprocentowaniem. W punkcie drugim rozstrzygnięcia organ II instancji ustalił proporcjonalnie stronom - wnioskodawcom postępowania, oprocentowanie od kwoty [...] zł za okres od [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] lipca 2016 r. , w wysokości [...] zł. W punkcie trzecim rozstrzygnięcia organ utrzymał z w mocy w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę , że powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. zreformowała na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) decyzję Wójta Gminy D. z [...] marca 2020 r. znak: [...], w której organ:
I. Odmówił zwrotu nadpłaty w wysokości [...] zł. (słownie: [...]) z tytułu opłaty planistycznej ustalonej przez Wójta Gminy D. decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...], której nieważność została stwierdzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...].
II. Odmówił zwrotu odsetek za zwłokę od:
1) kwoty [...] zł. od dnia [...] .09.2006r. do dnia zapłaty,
2) kwoty [...] zł. od dnia [...] .12.2006r. do dnia zapłaty."
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczył kilku kwestii.
Na wstępie wyjaśnienia wymagało czy opłata planistyczna jest zaliczana do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym ,o których mowa w art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019r. poz. 869 )- dalej jako: "u.f.p."
Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy Sąd był związany prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 12 kwietnia 2018r. (sygn. akt: II SAB/Bd 128/17) , w którym stwierdzono, że opłata planistyczna należy do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt 7 u.f.p.
Dalej należy wskazać, że materialno-prawną postawę ustalenia w niniejszej sprawie opłaty planistycznej, stanowił art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2004, Nr 141, poz.1492 , zgodnie z którym jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości.
Z uwagi na to ,że ww. jednorazowa opłata jest dochodem gminy , ma ona tym samym charakter opłaty publicznoprawnej w rozumieniu art. 60 u.f.p. Opłata ta zalicza się do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym , gdyż jest dochodem budżetu jednostki samorządu terytorialnego . Zgodnie z art. 3 pkt 8 o.p. przez niepodatkowe należności budżetowe - rozumie się niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. W konsekwencji powyższego zastosowanie znajduje art. 67 § 1 u.f.p. , który stanowi, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, 695, 1298 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 54) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, 1423, 2122, 2123 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 72).
Kluczowe w niniejszej sprawie jest, że [...] grudnia 2006r. Wójt Gminy D. decyzją numer [...] ustalił dla stron opłatę planistyczną w wysokości [...] zł oraz to ,że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] grudnia 2015r. stwierdziło nieważność ww. decyzji z [...] grudnia 2006r. o ustaleniu dla stron opłaty planistycznej , jak i to, że postępowanie prowadzone było na żądanie osób , które złożyły wniosek z [...] maja 2016 r. o zwrot nadpłaty opłaty publicznoprawnej wraz z oprocentowaniem.
Spór dotyczy tego czy powstała nadpłata , a jeżeli tak to w jakiej wysokości oraz czy wnioskodawcom przysługują odsetki od nadpłaty. Konflikt wymaga wyjaśnienia, czy opłata planistyczna ustalona dla stron postępowania w decyzji, której nieważność stwierdzono, stanowi w całości nadpłatę w wysokości [...] zł, jako suma kwoty [...] zł , wpłaconej na rachunek organu przez zobowiązane osoby oraz kwoty [...] zł ustalonej tytułem odszkodowania dla stron za nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne.
Za bezsporne Sąd uznaje, że [...] lipca 2016 r., na wskazany przez strony rachunek bankowy wpłynęła kwota [...] zł. W pismach procesowych obydwie strony postępowania sądowego potwierdziły tą okoliczność.
W ocenie Sądu tylko należności wpłacone na rachunek organu tytułem ustalonej opłaty planistycznej stanowią nadpłatę w sytuacji gdy została stwierdzona nieważność decyzji ustalającej tą opłatę.
Wobec powyższego wpłacenie przez organ Wnioskodawcom [...] lipca 2016r. na wskazany przez nich rachunek kwoty [...] zł wraz z odsetkami za okres od [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] lipca 2016 r. w wysokości [...] zł. odpowiada przepisom prawa.
Skutkiem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2015r. , stwierdzającej nieważność decyzji Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2006r. w przedmiocie opłaty planistycznej, było powstanie nadpłata w rozumieniu art. 72 §1 pkt 1 o.p., w wysokości [...] zł, ponieważ tylko ta kwota została wpłacona na rachunek organu przez strony zobowiązane. Organ w zaskarżonej decyzji ustalił odsetki proporcjonalnie stronom - wnioskodawcom postępowania.
Stosownie do art. 77b § 2 pkt 1 o.p w zw. z art. 67 u.f.p za dzień zwrotu nadpłaty uważa się dzień obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu, a nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równiej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (art. 78 § 1 o.p w zw. z art. 67 u.f.p).
Zgodnie z art. 72 §1 pkt 1 o.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku ( w niniejszej sprawie opłaty planistycznej). Stosownie zaś do treści art. 73 § 1 pkt 1 o.p. nadpłata, z zastrzeżeniem § 2, powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Termin zwrotu nadpłaty określa natomiast art. 77 § 1 o.p. ustawy.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje co do określenia terminu zwrotu nadpłaty art. 77 § 1 pkt 3 o.p. , który stanowi, że nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji.
Nadpłaty co do zasady podlegają oprocentowaniu w wysokości równiej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (art. 78 § 1 o.p w zw. z art. 67 u.f.p). Po myśli art. 78 § 3 pkt 1 o.p. co do zasady oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty. Biorąc pod uwagę treść art. 78 o.p organ może odmówić oprocentowania nadpłaty w określonych w nim przypadkach. Oprocentowanie nadpłaty nie stanowi zatem tylko czynności materialno-technicznej, polegającej na jej wyliczeniu, ale wymaga zbadania, czy zachodzą przesłanki wyliczone w tym przepisie.
Z uwagi na okoliczność, że powstała nadpłata w wysokości [...] zł nie została zwrócona w terminie 30 dni od dnia stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu opłaty planistycznej tj. [...] grudnia 2015r., do czego organ był zobowiązany na podstawie art. 77 § 1 o.p. w zw. z art. 78 § 3 pkt 1 o.p. , powstał obowiązek ustalenia odsetek od kwoty [...] zł za okres od dnia [...] grudnia 2015 r. tj. dnia powstania nadpłaty ( dzień stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2006 r.) do dnia [...] lipca 2016 r., ( dzień zwrócenia kwoty [...] zł na rachunek wskazany przez strony). W punkcie drugim zaskarżonej decyzji organ orzekł o ustaleniu proporcjonalnie stronom - wnioskodawcom postępowania oprocentowania. Ta część rozstrzygnięcia, skierowana została wyłącznie do stron - Wnioskodawców, tj. J. S. K., A. K., E. O., A. O. i A. O., ponieważ tylko te osoby reprezentowane przez [...] zwróciły się w piśmie z [...] maja 2016 r. do Wójta Gminy D. o zwrot nadpłaty opłaty publicznoprawnej wraz z oprocentowaniem.
Wobec powyższego orzeczenie przez organ odwoławczy w punkcie drugim rozstrzygnięcia o ustaleniu proporcjonalnie stronom - wnioskodawcom postępowania, oprocentowania od kwoty [...] zł za okres od [...] grudnia 2015 r. do [...] lipca 2016 r. w wysokości [...] zł. odpowiada przepisom prawa.
Zgodnie z art. 78 § 1 o.p. nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1, pobieranych od zaległości podatkowych. Z kolei art. 56 § 1 o.p. stanowi, że stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2%, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%. Od 5 marca 2015r. do 18 marca 2020r. obowiązywała stawka 2,50 % rocznie. W związku z tym należało zastosować roczną stawkę 8%. Liczba dni 197, daje kwotę odsetek [...] zł od kwoty [...] zł.
Sąd uznał, że wniosek skarżących zawarty w skardze w pkt 1 lit. b), obejmował żądnie uchylenia zaskarżonej decyzji w części punktu 1 i 3 rozstrzygnięcia. Pełnomocnik wniósł w skardze w pkt 1 lit. b) o uchylenie decyzji SKO w części , w której SKO nie ustaliło na rzecz skarżących oprocentowania od nadpłaty w wysokości (odpowiednio): 1) [...] zł, 2) [...] zł, 3) [...] zł, 4) [...] zł (pomniejszonego o wysokość ustalonego na rzecz poszczególnych skarżących w pkt. 2 skarżonej decyzji oprocentowania od nadpłaty. W oparciu o powyższą treść Sąd uznał, że Skarżący nie wnoszą o uchylenie punktu 2 zaskarżonej decyzji.
Organ, dokonując proporcjonalnego przyznania stronom - wnioskodawcom oprocentowania, prowadził postępowanie wyłącznie na wniosek stron, które go złożyły. Tylko te osoby są stroną postępowania. Wnioskodawcami w przedmiotowej sprawie nie byli M. O. oraz A. O. i nie są oni tym samym adresatami rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim zaskarżonej decyzji, co organ wyjaśnił w uzasadnieniu.
Śmierć w 2008 r. M. O. , jednej z osób zobowiązanych w decyzji Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2006 r. ,ma wpływ na ustalenie interesu prawnego wyłącznie Wnioskodawców ( czy są spadkobiercami) o zwrot nadpłaty wraz z odsetkami, a nie interesu osób, które nie złożyły wniosku. Postępowanie w przedmiocie zwrotu nadpłaty prowadzone jest na wniosek , a nie z urzędu ( art. 75 o.p.). Wskazany przez organ art. 97 § 1 o.p. miałby zastosowanie w stosunku do M. oraz A. O., jeżeli zmarły M. O. złożyłby wniosek o zwrot nadpłaty. Stan faktyczny sprawy potwierdza, że taka sytuacja nie miała i nie mogła mieć miejsca z uwagi na datę złożenia wniosku i datę zgonu osoby zmarłej . Na obecnym etapie sprawy nie można było uznać, że M. i A. O., jako spadkobiercy M. O., są stronami postępowania o zwrot nadpłaty opłaty publicznoprawnej, ponieważ z akt sprawy nie wynika , że osoby te złożyły do organu wniosek o zwrot nadpłaty wraz z odsetkami.
Wobec powyższego zarzuty skargi odnośnie nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania okazały się uzasadnione.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji skutkowała uchyleniem punktu 1 i 3 rozstrzygnięcia.
Odnosząc się uchylonej przez Sąd części rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić , że w wydanym orzeczeniu Wójt Gminy D. w decyzji z [...] marca 2020 r. znak: [...] zawarł rozstrzygnięcie oznaczone punktacją : I, II. 1), 2). Natomiast organ odwoławczy w punkcie 1 zaskarżonej decyzja uchylił decyzję organu I instancji w części tj. co do punktu 2 i 3. Z uwagi na powyższe Sąd nie mógł skontrolować zakresu rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji . Rozstrzygnięcie organu odwoławczego stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i ma ono istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia odkodowanie rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie jest kwintesencją decyzji, gdyż wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Prawidłowe rozstrzygnięcie jako element decyzji administracyjnej musi być zredagowane w sposób jasny i zrozumiały dla adresata decyzji i niewymagający dodatkowych wyjaśnień ze strony organu.
Odnosząc się zarzutu skargi , że organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, że ustalona opłata planistyczna, stanowiąca nadpłatę, nie została uiszczona w całości, Sąd popiera stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Niekwestionowane w sprawie jest , że na mocy ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. z [...] maja 2006r., Nr [...] ( [...] , Tom II akt administracyjnych), zatwierdzono podział nieruchomości, a działki gruntu nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 przeszły z mocy prawa na rzecz gminy D. - stosownie do przepisu art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 261. poz. 2603 ze .zm.).
Następnie [...] września 2006r. strony podpisały ugodę odnośnie odszkodowania za przejęte pod drogi nieruchomości. Czynność tą potwierdza Protokół z rokowań i uzgodnień , w którym ustalono odszkodowanie w wysokości [...] zł.
Skarżących domagają się zwrotu należności określonych jako nadpłata z tytułu uiszczonej opłaty planistycznej wraz z oprocentowaniem , stanowiących kwotę [...] zł od dnia [...] września 2006r. do dnia zapłaty oraz oprocentowania od kwoty [...] zł. od dnia [...] grudnia 2006r. do dnia [...] grudnia 2015r.
Bezsporne jest, że obie kwoty główne [...] zł oraz [...] zł, zostały wypłacone przez organ stronom . Pozostaje zatem do wyjaśnienia zagadnienie odsetek.
Sporne jest również to, czy protokół z [...] września 2006r. z rokowań i uzgodnień dot. ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, stanowi dowód uiszczenia przez strony kwoty [...] zł tytułem ustalonej opłaty planistycznej, czy też stanowi wyłącznie odszkodowanie , przyznane stronom jako rekompensata za działki nr [...] , [...] i [...] obręb D.
W ocenie Sądu do wyjaśnienia powyższej kwestii niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z dokumentów księgowych oraz akt sprawy dotyczących postępowania odszkodowawczego. Przywołana przez organ decyzja z [...] maja 2006r. Nr [...] ( K- 603- 612, Tom II akt administracyjnych) ,rozstrzyga wyłącznie o podziale nieruchomości i nie zawiera orzeczenia o ustaleniu stronom odszkodowania za przejęte pod drogi nieruchomości.
Mimo stanowiska organu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w kwota [...] zł została wypłacona przez organ byłym właścicielom [...] czerwca 2017r. tytułem odszkodowania , organ nie potwierdził tej czynności dokumentami księgowymi. Powyższe stanowisko organu pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem pełnomocnika skarżących , wyrażonym w uzasadnieniu skargi.
Do odwołania pełnomocnik załączył kopię pisma Wójta Gminy z [...] lutego 2015r. , z którego wynika m. in. ,że: " w wyniku tej ugody , dnia [...] grudnia 2006r. za pośrednictwem Banku Spółdzielczego w B. została wpłacona na konto Gminy D. przez Panią J. S. -K., pozostała kwota [...] zł opłaty planistycznej, ustalonej decyzją tut. Organu nr [...] z dnia [...] .12.2006r., która była pomniejszona o uzgodnioną sumę odszkodowania, tj. [...] zł. Odnotowane księgowanie wpłaty wraz z zaliczeniem nieopłaconej części renty planistycznej tytułem odszkodowania za drogi ma odzwierciedlenie w zapisach księgowych tut. urzędu".
W aktach sprawy brak jest dokumentów księgowych, o których jest mowa w piśmie Wójta Gminy z [...] lutego 2015r. Organ nie wyjaśnił również , co zostało w powyższy dokumentach księgowych zapisane.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do powyższej kwestii, co wskazuje na niedokładne ustalenie stanu faktycznego w sprawie.
Nie wyjaśniono zatem, czy kwota [...] zł została zaliczona jako zwolnienie stron z obowiązku uiszczenia pełnej kwoty [...] zł opłaty planistycznej ([...] zł- [...] zł = [...] zł), czy też została zaliczona w dokumentach księgowych wyłącznie jako odszkodowanie za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne. Wyjaśnienie powyższych wątpliwości jest istotne z tego względu, że zaliczenie kwoty [...] zł jako odszkodowania na poczet ustalonej opłaty planistycznej decyzją, której stwierdzona została nieważność powoduje, że nie zostało wypłacone stronom odszkodowanie za przejęte pod drogi nieruchomości.
Należy jednak mieć na uwadze, że postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej i ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne są odrębnie prowadzone z dwóch różnych podstaw przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Według ust. 2 właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział.
Po myśli art. 98 ust. 3 za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Skoro organ w piśmie z [...] lipca 2016r. ( k- 429, tom I akt administracyjnych) , oświadczył Skarżącym ,że kwota [...] zł nie stanowi nadpłaty , i że poza zapowiedzią w protokole z ugody z [...] września 2006r. , fizycznie nie doszło do dokonania czynności potrącenia, to okoliczności te powinny zostać wykazane dowodami księgowymi, w ten sposób, aby zainteresowane strony mogły zweryfikować stanowisko organu w tym zakresie.
W ocenie Sądu, dokumenty księgowe wymienione w piśmie Wójta Gminy z [...] lutego 2015r., poddają pod wątpliwość stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dowody z dokumentów księgowych organ powinien załączyć do akt sprawy. Dopiero , gdy dokumenty księgowe potwierdzą powyższe stanowisko organu będzie można uznać , że wypłacona stronom [...] kwietnia 2017r. należność w wysokości [...] zł zakończyła postępowanie odszkodowawcze prowadzone na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wówczas kwota ta nie może zostać potraktowana jako nadpłata opłaty planistycznej oraz nie będą mogły być dochodzone odsetki od kwoty odszkodowania w wysokości [...] zł.
W związku z brakiem dostatecznego wyjaśnienia statusu wypłaconej stronom kwoty [...] zł, Sąd nie mógł zająć stanowiska , czy należność ta stanowi nadpłatę usuniętej z obrotu prawnego opłaty planistycznej.
Sąd zwraca uwagę, że skutki decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia o ustaleniu opłaty planistycznej przekładają się również na odrębne postępowanie odszkodowawcze z tytułu przejęcia nieruchomości pod drogi publiczne. Skoro odpadła podstawa do pobrania opłaty planistycznej w pełnej wysokość [...] zł ([...] + [...]) , to wywołany został stan, w którym Skarżącym nie zostało w ogóle wypłacone odszkodowanie w wysokości [...] zł. Stan taki trwał do [...] kwietnia 2017r. Protokół o ugodzie został podpisany przez strony [...] września 2006r. Dlatego skarżący domagają się wypłaty odsetek od ww. kwoty począwszy od dnia [...] września 2006r. do dnia zapłaty. Stwierdzenie nieważności decyzji o ustaleniu opłaty planistycznej miało miejsce [...] grudnia 2015r. a kwota odszkodowania w wysokości [...] zł za działki przejęte pod drogi , została wypłacona przez organ byłym właścicielom [...] czerwca 2017r.
Sąd wyjaśnia , że przedmiotowa sprawa jest sprawą administracyjną , rozstrzyganą w drodze indywidualnej decyzji. Wobec powyższego bez wpływu na wynik sprawy, pozostaje oświadczenie skarżących zawarte w piśmie z [...] sierpnia 2016r. , że zwróconą przez organ kwotę [...] zł zaliczyli na poczet odsetek od należności głównej na podstawie art. 451 § 1 kodeksu cywilnego.
Nieprawidłowość działania skarżących wyjaśnia postanowienie NSA z 22 listopada 2017r. , w którym zajęto stanowisko wiążące w niniejszej sprawie, że: "wreszcie należy wskazać, że w ogólności mamy do czynienia z zagadnieniem dotyczącym opłaty planistycznej o charakterze administracyjno- prawnym, a więc to w pierwszej kolejności w ramach działu prawa administracyjnego należy poszukiwać rozwiązań prawnych związanych ze zwrotem nienależnie pobranej opłaty planistycznej. Należy wskazać, że w kwestiach administracyjno- prawnych tryb cywilny może mieć zastosowanie gdy przepisy wyraźnie o tym stanowią".
Odnosząc się do żądania odsetek od kwoty [...] zł za okres od [...] grudnia 2006r. do [...] grudnia 2015r. Sąd wyjaśnia, że ustawa Ordynacja podatkowa w przypadku wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności opłaty planistycznej ,instytucji odsetek od nadpłaty , nie wiąże ze skutkami ex tunc.
Dlatego Sąd nie podziela stanowiska Skarżących , że odsetki należą się od dnia [...] grudnia 2006r.
Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Stosownie do treści art. 73 §1 pkt 1 o.p. nadpłata, z zastrzeżeniem §2, powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Termin zwrotu nadpłaty został określony w art. 77 § 1 w/w ustawy i wynosi 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji. W przypadku niewydania nowej decyzji w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia albo stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję albo stwierdzającego jej nieważność zgodnie z § 4 ww. przepisu, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej albo decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki.
Organ miał termin 30 dni od dnia wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji na zwrot opłaty planistycznej. Z kolei na podstawie art. 78 § 3 o.p. oprocentowanie od nadpłaty przysługuje tylko w przypadkach określonych w tym przepisie. Zgodnie z art. 78 § 3 pkt 1 o.p. oprocentowanie przysługuje w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 i 3 - od dnia powstania nadpłaty, a jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji.
Oznacza to, że w przypadku wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności odsetki będą przysługiwały stronie wyłącznie, od dnia powstania nadpłaty, tj. od dnia stwierdzenia nieważności.
Okoliczności przedmiotowej sprawy potwierdzają, że Strona dokonała wpłaty na rzecz Gminy D. tytułem opłaty planistycznej kwoty [...] zł w dniu [...] grudnia 2006r. Była to część opłaty planistycznej wynikająca z treści decyzji z dnia [...] grudnia 2006r. Prawidłowe jest stanowisko organu odnośnie braku podstawy do żądania przez strony odsetek za zwłokę od kwoty [...] zł od dnia [...] grudnia 2016r. do dnia [...] lipca 2016r.
Zwrot renty planistycznej (także zwrot oprocentowania od nadpłaty) w przypadku uchylenia decyzji stanowiącej podstawę jej uiszczenia następuje na zasadach ustalonych w Dziale III o.p.
W niniejszej sprawie o powstaniu nadpłaty można mówić dopiero od dnia stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu opłaty planistycznej.
Prawidłowo organ stwierdził, że powstała nadpłata w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 77 § 1 o.p. winna zostać zwrócona w terminie 30 dni. W stanie faktycznym niniejszej sprawy została ona jednak zwrócona dopiero [...] lipca 2016 r. w związku ze złożonym przez Wnioskodawców wezwaniem do zapłaty. Tym samy stosownie do treści art. 78 § 3 pkt 1 o.p. ww. kwota podlega oprocentowaniu za okres od dnia [...] grudnia 2015 r. tj. dnia powstania nadpłaty w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Wójta Gminy D. z [...] maja 2006 r. do dnia [...] lipca 2016 r., kiedy została zwrócona.
W ocenie Sądu organ nie naruszył art. 55 § 2 o.p. w zw. z art. 78 § 1 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. Tym samym Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty skargi opisane w punkcie drugim.
Po myśli art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd stwierdza, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył przepisy postępowania.
Stwierdzić należy, że brak powiązania między sentencją decyzji zaskarżonej a sentencją decyzji organu I instancji stanowi błąd, który może zostać wyeliminowany w toku postępowania instancyjnego.
W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ( art.7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art. 77 § 1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona( art. 80 kpa).
W przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił dostatecznie stanu faktycznego. Materiał dowodowy okazał się niekompletny. Nie możliwe było dokonanie tym samym swobodnej oceny dowodów.
Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz treść art. 81a kpa, wyrażającego zasadę rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz Skarżących kwotę składa się uiszczony wpis stosunkowy od skargi – ustalony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wynagrodzenie ich pełnomocnika procesowego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).