II SA/Bd 29/24

II SA/Bd 29/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 132 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. F. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Komendant Miejski Policji w [...] orzeczeniem nr [...] z [...] października 2023 r., na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 171 ze zm.), po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko [...]. D. F. (tj. Skarżącej) – policjantowi [...], obwinionej o to że [...] kwietnia 2023 r. pełniąc służbę na stanowisku policjanta [...] naruszyła dyscyplinę służbową w ten sposób, że będąc skierowaną wspólnie z [...] M. F. przez dyżurnego Komisariatu Policji [...] do realizacji obserwacji w [...] przy [...] za skradzionym pojazdem marki Audi A5 o numerze rejestracyjnym [...], w sposób nierzetelny wykonała powierzone jej w tym zakresie zadanie i dopuściła do przejazdu w/w pojazdu w bezpośredniej bliskości radiowozu, w którym pełniła służbę oraz nie podjęła za nim pościgu na skutek czego sprawca poruszający się wskazanym pojazdem oddalił się w nieznanym kierunku, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 4 ust. 2 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym (tekst jedn. Dz. Urz. KGP z 2018 r., poz.108) – uznał Skarżącemu winnym popełnienia zarzucanego mu czynu, za który ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną
i wymierzył jej karę dyscyplinarną nagany.
W wyniku rozpatrzenia odwołania obwinionej Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy orzeczeniem nr 11 z 7 listopada 2023 r., na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji, uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne w części wymierzenia kary nagany i w miejsce uchylonej kary wymierzył karę upomnienia, a w pozostałej części utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji .
Komendant Wojewódzki ustalił, że [...] kwietnia 2023 r. w godz. 7.00-19.00 Skarżąca wspólnie z [...]. M. F. pełniła służbę patrolową z wykorzystaniem oznakowanego pojazdu służbowego w rejonie służbowym Komisariatu Policji [...]. W dniu poprzednim skarżąca pełnił służbę do godz. 22.00, jednak podczas porannej odprawy prowadzonej przez [...]. M. B., na jego pytanie nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń w zakresie swojego samopoczucia i ewentualnych przeciwskazań do pełnienia tego dnia służby. Nadto obserwowanie wyglądu, zachowania i wypowiedzi odprawianych policjantów nie wzbudziło zastrzeżeń odprawiającego, co znalazło odzwierciedlenie w protokole z odprawy w rubryce "sprawdzenie predyspozycji psycho?zycznych do pełnienia służby".
O godzinie 14.51 ze stanowiska kierowania Komendy Miejskiej Policji w [...] nadano komunikat radiowy, iż przed chwilą, sprzed akademików przy ul. [...] (rejon służbowy KP [...]), dokonano kradzieży pojazdu marki Audi A5 o nr. rej. [...]. Auto miało odjechać w kierunku Centrum Handlowego [...].
O godzinie 14.55 dyżurny Komendy Miejskiej Policji skontaktował się telefonicznie z dyżurnym Komisariatu Policji [...] polecając w związku z powyższym wystawienie patrolu na Placu [...], na wyjeździe z mostu. Plac [...] znajduje się po drugiej stronie Mostu [...] (patrząc od strony [...]), w bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowej [...] i nieopodal stacji kolejowej [...]. Polecenie dyżurnego Komendy Miejskiej dyżurny komisariatu próbował przekazać drogą radiową "swojemu" patrolowi w składzie Skarżąca - [...]. M. F.. Z uwagi na licznie prowadzoną korespondencję, dyżurny KP nie miał możliwości nawiązania łączności radiowej z patrolem. Zdecydował się zatem nawiązać kontakt telefoniczny. Z uwagi na to, że Skarżąca była dysponentem radiowozu, a nie kierującą nim. Po nawiązaniu połączenia telefonicznego Skarżąca przyjęła od dyżurnego KP polecenie przemieszczenia się na Plac [...], wypatrywania skradzionego pojazdu i zatrzymania go w razie zauważenia. Policjanci wiedzieli już o kradzieży przedmiotowego samochodu z nasłuchu radiowego. Po zakończeniu rozmowy obwiniona przekazała jej treść [...]. M.. F.. Komunikat dotyczący audi był dla policjantów jasny, klarowny i nie wymagał dalszych wyjaśnień co do sposobu jego realizacji.
Następnie patrol skierował się na Plac [...]. [...]. M. F. ustawił pojazd przodem do mostu, pomiędzy pasami ruchu prowadzącymi z mostu i na most, na powierzchni wyłączonej z ruchu, pod niewielkim skosem w lewą stronę, w kierunku jezdni zjazdowej z mostu (k. 3v). Ruch pojazdów z tego kierunku (od Alei [...]) odbywał się z niewielką prędkością, od czasu do czasu pojazdy zatrzymywały się z uwagi na tworzący się korek. Nieco mniejsze natężenie ruchu odbywało się w kierunku centrum miasta, choć różnice nie były tu istotnie znaczące. Ustawienie pojazdu (bezspornie ustalone na zapisie monitoringu i uzyskanym na jego podstawie materiale poglądowym), dawało bardzo dobry widok na pojazdy nadjeżdżające od strony mostu i wjeżdżające na niego. Mocno ograniczony był widok na wjazd (wyjazd) z ul. [...]. Był on de facto możliwy wyłącznie dla kierującego, jeżeli ten znacząco skręciłby głowę przez lewe ramię lub odwrócił się na fotelu w lewą stronę. Widoczność samochodów wyjeżdżających z ul. [...] i wjeżdżających w nią z innego kierunku niż z mostu (zza radiowozu), z uwagi na położenie tej ulicy (prostopadłe względem Placu [...]) i jej odległość od pojazdu służbowego ograniczały się faktycznie do możliwości zaobserwowania koloru pojazdu oraz jego kształtu tj. lewego bądź prawego boku. Przy tym ustawieniu radiowozu względem tej ulicy niewidoczne były symbole (logo) samochodów oraz ich numery rejestracyjne.
Organ stwierdził, że obwiniona ze swojego fotela radiowozu miała możliwość obserwowania wyłącznie samochodów wjeżdżających na most i zjeżdżających z niego. Nieefektywna i praktycznie niemożliwa z uwagi na odległość i zaciemnienie tylnych małych szyb radiowozu (typu bus) była próba obserwowania przez policjantów znajdujących się za radiowozem: ulic [...] i wjazdu na Plac [...] od strony ulic [...]. Bezpośrednio za radiowozem ustawione były też znaki B-2 (zakaz wjazdu) z tablicą "kontrola drogowa", znak uprzedzający o tranzycie oraz obszerne drogowskazy przesłaniające widoczność z tyłu pojazdu.
W powyżej wskazanych warunkach drogowych, skradzione audi A5 przejechało przez most [...] od strony Alei [...] i o godzinie 15.12 przejechało bezpośrednio przed maską pojazdu służbowego w którym przebywali: obwiniona wraz z kierującym pojazdem. Niezauważony przez nich ww. samochód odjechał następnie w kierunku ul. [...], w stronę dróg wyjazdowych z [...].
Organ wskazał, że z dostępnych mu baz danych wynika, że prowadzone w Komisariacie Policji [...] postępowanie przygotowawcze dotyczące kradzieży ww. samochodu marki Audi A5 zostało [...] maja 2023 r. umorzone z powodu niewykrycia sprawcy. Do dnia wydania orzeczenia utraconego pojazdu nie odnaleziono i jest on poszukiwany.
Komendant Wojewódzki Policji podniósł, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Z kolei art. 132 ust. 3 pkt 3 tej ustawy stanowi, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy. Z treści § 4 ust. 2 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym wynika natomiast, że w razie zaistnienia przestępstwa lub wykroczenia policjanci pełniący służbę patrolową niezwłocznie podejmują działania zmierzające do ujęcia sprawcy.
Odnosząc powyższe do ustalonego stanu faktycznego Komendant Wojewódzki stwierdził, że nie ma wątpliwości, że zleconą do wykonania czynność służbową obwiniona wykonała nieprawidłowo. W sposób niedostatecznie uważny i wnikliwy obserwowała bowiem przemieszczające się od strony centrum [...] samochody, wskutek czego nie zauważyła przejeżdżającego bezpośrednio przed maską pojazdu służbowego skradzionego audi. Konsekwencją było niezareagowanie na ten fakt poprzez podjęcie choćby próby zatrzymania audi w miejscu postoju radiowozu jak również niepodjęcie ewentualnych działań pościgowych, gdyby sytuacja faktyczna wymusiła ich wdrożenie, co umożliwiłoby zatrzymanie sprawcy przestępstwa i odzyskanie utraconego mienia.
Komendant Wojewódzki Policji zauważył, że warunki do prowadzenia zleconej czynności obwiniona miała dogodne. Miejsce i sposób ustawienie radiowozu na Placu [...] umożliwiało [...]. D. F. realne prowadzenie skutecznego obserwowania wyłącznie pojazdów zjeżdżających z mostu i wjeżdżających na most do i od punktu postoju służbowego Volkswagena. Z jej lewej strony siedział natomiast [...]. M. F. , widok na prawą stronę, wymagający solidnego odwrócenia się w prawo (o ponad 900), przesłaniał prawy bok kabiny Volkswagena. Zdaniem organu odwoławczego, kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego (art. 134ha ust. 2 ustawy o Policji), obwiniona miała możliwość obserwowania wyłącznie jezdni usytuowanych i widocznych przed radiowozem. Jej pole widzenia ograniczało się zatem do jezdni zjazdowej (1 pas ruchu) i bezpośrednio wjazdowej na most (2 pasy ruchu), co bezspornie wykazał materiał poglądowy (k. 3v). Organ nie dał wiary zeznaniom obwinionej w części w jakiej oświadczyła, że nie dzielili się zadaniami odnośnie obserwowania konkretnego pola widzenia bądź ulic, że razem obserwowali wszystkie ulice. "Wszystkie możliwe strony", z których funkcjonariuszka realnie mogła wypatrywać skradzionego pojazdu, o których oświadczyła do protokołu, ograniczały się do trzech ww. ulic. Z tych powodów, KWP zważył, że nie ma oparcia w materiale dowodowym zawarte w odwołaniu twierdzenie obrońcy, że wpływ na możliwość prawidłowej koncentracji obwinionej i jej możliwości percepcyjnych miała m.in. konieczność obserwacji 6 kierunków (6 ulic), z których nadjeżdżały pojazdy. Kierunek bowiem był 1 – przed siebie i ograniczał, do trzech częściowo stycznych pasów ruchu, rozdzielonych następnie przez strefę wyłączoną, na której ustawiony był radiowóz na dwie jezdnie (k. 3v górne zdjęcie). W treści odwołania podano zawyżoną liczbę kierunków wymagająca poddania obserwacji, jak wskazał organ niezasadnie wyolbrzymiało stopień trudności czynności, która faktycznie ograniczała się do rzetelnego i sumiennego wpatrywania się w przemieszczające się przed maską radiowozu samochody, a zatem do zachowania ewidentnie nieskomplikowanego.
Rozważając kwestię wykonywania przez obwinioną policjantkę obowiązku obserwacji Komendant Wojewódzki Policji uznał za niezasadny zgłoszony w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa w celu zbadania potencjalnych ograniczeń możliwości percepcyjnych obwinionej, skutkujących nieujawnieniem przejeżdżającego obok radiowozu o godz. 15.12 skradzionego audi.
Komendant podniósł, że w toku postępowania dyscyplinarnego organy dyscyplinarne nie mają formalnej możliwości wydania postanowienia o powołaniu biegłego czy zasięgnięcia opinii biegłego. Nie ma ku temu podstaw ani w treści przepisów Rozdziału 10 ustawy o Policji ani z przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 września 2021 r. w sprawie obiegu dokumentów związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów (Dz. U. z 2021 r. poz. 1778), który reguluje m. in. obieg dokumentów związanych z postępowaniem dyscyplinarnym. Takie stanowisko jest także prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1976/18). Niezależnie od powyższego, Komendant stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy, obowiązujące przepisy prawa oraz okoliczności faktyczne pozwoliły na stwierdzenie, że "możliwości percepcyjne" obwinionej w dniu [...] kwietnia 2023 r. około godz. 14.55 do 15.15 nie były ograniczone. Potwierdzają to zeznania [...]. M. B., który [...] kwietnia 2023 r. odprawiał obwinioną do służby oraz oświadczenia policjantów złożone do protokołów w toku postępowania dyscyplinarnego. W toku postępowania dyscyplinarnego ani skarżąca, ani M. F. nie wskazywali, aby w trakcie wykonywania przedmiotowej czynności czuli się źle, mieli obniżoną koncentrację, czy też możliwości percepcyjne chociażby w związku z tym, że poprzedniego dnia skończyli służbę o godz. 22.00. D. F. wyjaśniła, że polecenie wydane przez dyżurnego (wypatrywanie i zatrzymanie pojazdu), było jasne i klarowne, nie mieli żadnych wątpliwości co do jego realizacji. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby w toku całej służby, również po wydaniu polecenia udania się na Plac [...] obwiniona posiadała jakikolwiek problem z percepcją. Z uzyskanych w sprawie zeznań i wyjaśnień nie wynika, by taki problem zgłaszała czy to dyżurnemu, czy [...]. M. F. . Nie ma żadnych dowodów, czy choćby przesłanek, aby obwiniona miała problemy z postrzeganiem faktów czy zjawisk w dniu wykonywania ww. polecenia, że takie okoliczności zgłaszała w dniu [...] kwietnia 2023 r. czy to przed rozpoczęciem czynności służbowych, czy to nawet po ich zakończeniu, jak również przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego.
Komendant Wojewódzki zwrócił uwagę, że z treści § 15 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (tj. Dz. Urz. KGP z 2018 r. poz. 89), wynika obowiązek podwładnego niezwłocznego powiadomienia przełożonego o okoliczności utrudniającej lub uniemożliwiającej realizację zadania stałego albo polecenia. Oznacza to, że z chwilą pogorszenia stanu psycho?zycznego, pogorszenia percepcji np. w wyniku zmęczenia, utrudniających wykonywanie ciążących zadań czy bieżących poleceń, funkcjonariusz winien o tym fakcie powiadomić przełożonego czy dyżurnego jednostki. Dyżurny domniemywa bowiem, że jeżeli funkcjonariusz został dopuszczony do służby przez odprawiającego, to jego stan - w tym psycho?zyczny - jest w należytym porządku. Nie może on w czasie służby, przed zleceniem kolejnej interwencji, czynności do wykonania, przydzielaniu zadania, pytać policjanta czy dobrze się czuje, czy ma właściwą percepcję, nie może wysyłając go do zgłoszonej bójki, awantury domowej, miejsca ujawnienia zwłok czy wypadku drogowego pytać go za każdym razem, czy jest w stanie przeprowadzić tę interwencję, czy nic mu nie dolega, nie boli, czy wydane polecenie z uwagi na bieżący stan psycho?zyczny jest w stanie wykonać, czy może czuje już zmęczenie z tytułu kilku godzin odbytej już służby i wolałby pozostały jej czas spędzić odpoczywając w komisariacie. Zakłada się, że funkcjonariusz w toku służby jest zdolny do rzetelnego i prawidłowego wykonania zleconych mu czynności. Jeżeli jego stan w trakcie służby faktycznie pogorszy się, z jakichś przyczyn nie będzie mógł jej pełnić właściwie, winien o tym powiadomić. Z tych powodów organ uznał, że rzekome problemy z percepcją obwinionej są wyłącznie obraną, jednak niewiarygodną linią obrony.
Wobec powyższego Komendant Wojewódzki uznał, że Skarżąca jest winna zarzucanego jej czynu.
W kwestii zawinienia Komendant Wojewódzki policji ocenił, że Skarżąca dopuściła się zarzucanego jej czynu nieumyślnie, w wyniku niedbalstwa, braku należytej staranności przy obserwowaniu przejeżdżających obok niego pojazdów.
W świetle przesłanek z art. 134h ust. 1 i 1a o Policji, uwzględniając ustawowe dyrektywy wymiaru kary, organ odwoławczy jako zbyt surową ocenił wymierzoną obwinionej przez Komendanta Miejskiego Policji karę nagany. Obwiniona bez wątpienia wykonała ciążący na niej obowiązek niedbale, bez należytej staranności wymaganej dla tej czynności, nieuważnie, pobieżnie. Po zgłoszeniu kradzieży samochodu audi reakcja służby dyżurnej Komendy Miejskiej Policji w [...] była natychmiastowa. Racjonalne gospodarowanie informacjami przyczyniło się do wydania polecenia ustawienia patroli na prawdopodobnych trasach ucieczki sprawcy - w tym w szczególności na trasach wylotowych z miasta, bądź prowadzących do tych tras. Słuszność podjętych decyzji przyczyniła się do realnej szansy zatrzymania skradzionego pojazdu, którego wartość pokrzywdzona określiła na 60.000 zł. Dyslokacja patrolu Komisariatu Policji [...] w składzie [...]. M. F. i [...]. D. F. na Placu [...] okazała się bardzo trafna, albowiem audi skierowało się wprost w kierunku oczekujących policjantów, by o godzinie 15.12 przejechać bezpośrednio, kilka metrów przed mającymi dążyć do jego zatrzymania funkcjonariuszami. Niestety ich brak zaangażowania i niedbałość w realizacji tej nieskomplikowanej czynności zaprzepaściły w tym szansę odzyskania utraconego samochodu i zatrzymanie kierującej nim osoby.
Obwiniona wraz z [...]. M. F. byli funkcjonariuszami, którzy w sprawie kradzieży ww. pojazdu mieli pierwszorzędną możliwość zatrzymania kierującego i odzyskania samochodu, a zatem zrealizowania ustawowo ciążącego na nich obowiązku. Co uzasadniało podjęcie decyzji o ukaraniu. Komendant Wojewódzki podjął jednak decyzję o uchyleniu wymierzonej kary nagany i wymierzeniu najłagodniejszej kary dyscyplinarnej tj. upomnienia, po pierwsze z uwagi na okoliczność, że obwiniona nie pełniła funkcji dowódczej w patrolu. Po drugie, zgodnie z dyspozycją art. 134h ust. 3 pkt. 3 ustawy wystąpiła istotna okoliczność wpływająca na złagodzenie wymiaru kary w postaci braku należytego doświadczenia zawodowego lub dostatecznych umiejętności zawodowych. Z akt osobowych obwinionej wynika bowiem, że skarżąca rozpoczęła pełnienie bieżącej i codziennej służby dopiero w październiku 2022 r., po uprzednim ukończeniu szkolenia zawodowego podstawowego i adaptacji zawodowej. Realnie zatem swoje obowiązku zawodowe wykonywała przez niecałe 5 miesięcy. Organ nie znalazł jednak podstaw do odstąpienia od ukarania (art. 135j ust. 5 ustawy), bowiem charakter przewinienia, jego istota, okoliczności, nieroztropne, niedbałe wykonywanie obowiązków, spowodowało konieczność wytknięcia obwinionej niewłaściwego wykonywania czynności.
Organ podkreślił, że szacunkowy czas potrzebny na prawidłowe wykonanie polecenia dyżurnego KP czyli koncentrację i rzetelne w obserwowanie drogi z mostu i na most, zajęłoby nie więcej niż około 12 minut. Skoro bowiem dyżurny KP [...] otrzymał polecenie wystawienia patrolu o godzinie 14.55, następnie oczekiwał na możliwość powiadomienia patrolu drogą radiową, potem dzwonił do dysponenta [...]. F. na jej prywatny telefon, ta z kolei dopiero po zakończonej rozmowie zdała relację obwinionemu, gdzie dopiero po niej policjanci udali się na wyznaczone im miejsce, to przyjmując, że cała ta procedura zamknęła się w czasie 5 minut jest i tak bardzo szybką reakcją. Tymczasem skradzione Audi A5 minęło radiowóz funkcjonariuszy - jak wskazano już wyżej - o godzinie 15.12. Oznacza to, ze tylko przez ten krótki czas - maksymalnie około 12 minut- obserwowania przejeżdżających obok nich (chwilowo i stojących w korku) samochodów było wystarczające dla prawidłowego wykonania polecenia i realnego podjęcia próby odwrócenia skutków dokuczliwego
i pospolitego przestępstwa, które pozostaje niewykryte. Organ wskazał także na skutki niedbałego postępowania policjantów: pozbawienie się możliwości podjęcia interwencji wobec kierującego skradzionym samochodem, próby zatrzymania go w miejscu postoju radiowozu lub podjęcia za nim pościgu, który po powiadomieniu służby dyżurnej
i zadysponowaniu większych sił i środków nadal dawał realną szansę zatrzymania sprawcy i odzyskania auta.
Zarzuty odwołania Komendant Wojewódzki Policji uznał za niezasadne.
D. F., reprezentowana przez adwokata, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy wniosła o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...].
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:
1) art. 135l ust. 1 ustawy o Policji poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa wnioskowanego przez obronę w I i II instancji w celu ustalenia możliwości percepcyjnych obwinionej w kontekście natężenia ruchu, warunków atmosferycznych, innych czynników zewnętrznych, upływu czasu od rozpoczęcia służby, obciążenia służbą z dnia poprzedniego i krótkiego okresu wypoczynku między służbami;
2) art. 135l ust. 1 ustawy o Policji poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie i dokonywanie nowych ustaleń w orzeczeniu kończącym w zakresie pola obserwacji obwinionej wskazując, że obwiniona mogła jedynie obserwować wjazd i zjazd z mostu [...] w oparciu o niedookreślone zasady logiki, bez dokonania eksperymentu procesowego i oględzin radiowozu,
a w konsekwencji czynienie dowolnych ustaleń, że:
- znaki drogowe za radiowozem przesłaniają widoczność z tyłu pojazdu i wobec tego obserwacja dróg zza pojazdu była niemożliwa;
- bez uwzględnienia, że polecenie obserwacji było ogólnikowe, obwiniona nie wiedziała z którego kierunku może nadjechać obserwowany pojazd, a w konsekwencji nie mogła zaniechać obserwacji dróg za radiowozem;
- obwiniona miała do obserwacji 1 pas ruchu wyjazdu z mostu [...], w sytuacji gdy na zdjęciach z monitoringu na wysokości radiowozu występują 3 pasy ruchu (rozdzielenie pasów ruchu) co utrudnia obserwację;
3) naruszenie art. 135g ust 1 ustawy o Policji poprzez naruszenie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji zasady bezstronności poprzez przyjęcie, że użyte słowa w dokumencie zatytułowanym "Stanowisko w sprawie sposobu realizacji zadań służbowych w dniu [...] kwietnia 2023 roku przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji [...] w ramach posterunku blokadowego w [...] na Placu [...]" (k. 31 i następne) mogą brzmieć zbyt stanowczo dla obwinionego oraz poprzez przyjęcie, że nie stanowi uchybienia na tyle rzetelne przeprowadzenie czynności wyjaśniających, w których ustalenie zawinionego postępowania nastąpi w tej fazie procedowania i wówczas nie wszczyna się postępowania dyscyplinarnego (135 fa ust. 1 ustawy o Policji) bez uwzględnienia, że wyrażanie zbyt daleko idących wniosków na wczesnym etapie sprawy podważa zasadę bezstronności i sens wszczynania postępowania dyscyplinarnego, a wymierzenie kary w trybie 135 fa ust. 1 ustawy o Policji wymaga zgody obwinionego (tryb poddania się karze).
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że nie można zgodzić się z uzasadnieniem organu co do oddalenia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychologa, bowiem "możliwości percepcyjne" to nie kategoria z zakresu przepisów prawa , a organ nie rozumie znaczenia tego wniosku. Wyjaśnienie tych okoliczności wymaga bowiem wiadomości specjalnych z zakresu psychologii, których organ nie posiada. Prowadzi to do ogniskowania uwagi organu wyłącznie na czynnikach wewnętrznych tj. stanie fizycznym człowieka (zmęczenie), ewentualnych chorób i schorzeń, w tym przypadku oczu. Nie brano natomiast pod uwagę czynników zewnętrznych utrudniających proces odbierania wrażeń (np. warunki pogodowe, ruch drogowy jego natężenie , monotonia wynikająca z obserwacji podobnych obiektów tj. pojazdów) W sprawie nie zostały zatem wyjaśnione wszystkie okoliczności .
Organ dopuścił się także błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie pola obserwacji jaki miała obwiniona tj. wyłącznie przed radiowozem. Są to wyłącznie dywagacje nie ustalono bowiem prawidłowo stanu faktycznego, w tym nie przeprowadzono eksperymentu procesowego. Obwiniona nie dysponowała podstawowymi danymi z jakiego kierunku miał nadjechać pojazd będący przedmiotem obserwacji. Nie brano pod uwagę innych elementów utrudniających obserwację.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 132 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.
W ocenie Sądu zasadne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa zarówno procesowego, jak i materialnego jest zaskarżone orzeczenie nr 11 z 7 listopada 2023 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy, którym utrzymane zostało w mocy w części orzeczenie dyscyplinarne nr [...] Komendanta Miejskiego Policji uznające skarżącą [...]. D. F. za winną popełnienia przewinienia dyscyplinarnego tj. czynu z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 2 zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym. Wyższy przełożony dyscyplinarny zasadnie i w sposób uzasadniony okolicznościami faktycznymi sprawy jednocześnie uchylił orzeczenie I instancji w części dotyczącej wymierzenia kary nagany i w to miejsce wymierzył najniższą karę dyscyplinarną - upomnienia.
W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia dyscyplinarnego zasadnie Komendant Wojewódzki Policji zwraca uwagę na znaczenie w przedmiotowej sprawie powszechnie znanej topografii [...] (przy czym należy podkreślić, że niezależnie od ustaleń organu, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a. fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony). W zakresie istotnym dla oceny okoliczności sprawy topografia miasta [...] jest również znana Sądowi.
Ulica [...] w [...] (gdzie dokonano kradzieży samochodu) znajduje się w części [...] położonej na północ od [...]. Dzielnica [...] (gdzie Skarżąca pełni służbę) znajduje się w południowej części [...]. Oddzielone [...] północna i południowa cześć [...] są połączone 2 mostami: [...] (ok. 3 km w linii prostej generalnie na wschód od ul. [...]) oraz [...] (położonym jeszcze dalej na wschód od ul. [...] – ok. 5 km).
Patrol, w którego składzie znajdowała się Skarżąca, zgodnie z poleceniem dyżurnego KP ustawił swój radiowóz u południowego wylotu mostu [...] (tj. mostu bliższego ul. [...]). Stojąc przodem do mostu radiowóz miał za sobą skrzyżowanie, w którym ulica prowadząca z mostu [...] krzyżuje się z ul. [...] (prowadzącą wzdłuż południowego brzegu [...] na wschód od mostu [...], w kierunku mostu [...]) oraz z ul. [...] (prowadzącą wzdłuż południowego brzegu [...] na zachód od mostu [...], w kierunku zachodniej granicy [...]). Ulica prowadząca z północnego brzegu [...] przez most [...] przechodzi przez ww. skrzyżowanie i dalej na południe stanowi ul. [...], która za ww. skrzyżowaniem dalej na południe przechodzi pod wiaduktem kolejowym i zaraz za wiaduktem skręca na wschód (umożliwiając wyjazd z [...]). W tym samym miejscu za wiaduktem gdzie ul. [...] skręca na wschód, dochodzi do niej ul. [...], którą możliwy jest wyjazd z [...] na zachód.
Przy powyższej topografii samochód, który miałby z ul. [...] opuścić [...] poprzez jego południową część ma tylko 2 możliwe trasy w obrębie [...]: przez bliższy most [...] (u którego południowego wylotu stał patrol Skarżącej) lub przez dalszy most [...].
W przypadku wyboru trasy przez most [...], aby samochód pojawił się na skrzyżowaniu za patrolem Skarżącej od strony ul. [...] musiałby jadąc od ul. [...] najpierw przejechać północną częścią [...] co najmniej 5 km na wschód (przez centrum miasta), przejechać przez most [...], a następnie przejechać wzdłuż [...] ok. 4 km na zachód. Dotarłszy od wschodu na skrzyżowanie za patrolem Skarżącego (po przejechaniu ok. 9 km przez most [...] zamiast ok. 3 km przez most [...]) samochód, aby opuścić [...] (bez ponownego przejeżdżania przez [...]) miałby do wyboru przejechać na wprost i jechać dalej na zachód ul. [...] albo skręcić na południe, przejechać pod wiaduktem kolejowym i za wiaduktem albo skręcić na zachód w ul. [...] albo na wschód (czyli w tym kierunku geograficznym, z którego nadjechał) dalej ul. [...].
Z kolei, aby pojawić się za patrolem Skarżącej i [...]. M. F. od strony ul. [...] skradziony samochód musiałby nie tylko przejechać ww. opisaną trasą przez centrum miasta i most [...], ale dodatkowo pojechać na zachód ulicami [...] (i to z dala na południe od miejsca gdzie znajdował się patrol Skarżącej aż do ul. [...] (znajdującej się już blisko zachodniej granicy [...]), gdzie jest drugi wiadukt pod torami kolejowymi, a następnie po przejechaniu ul. [...] pod torami zawrócić na wschód w ul. [...]. Po pokonaniu takiej trasy pojawiłby się na skrzyżowaniu za patrolem Skarżącego u wylotu ul. [...] (po przejechaniu ok. 11 km: najpierw na wschód, potem na zachód omijając radiowóz od południa, a potem zawracając na wschód w kierunku radiowozu).
W powyższej sytuacji za zasadne należy uznać stanowisko Komendanta Wojewódzkiego P. , że istotą przewinienie dyscyplinarnego Skarżącej było niedostatecznie rzetelne i wnikliwe obserwowanie pojazdów przemieszczających się z drugiego brzegu [...] (str. 9, dolny akapit uzasadnienia). W ustalonej przez organ sytuacji faktycznej uwzględniającej topografię [...] trudno byłoby bowiem racjonalnie zakładać, że skradziony pojazd nadjedzie z innego kierunku niż od północy (tj. po przejechaniu mostem [...]) i pojawi się w innym polu obserwacji niż przed Skarżącą. W toku postępowaniu nie ustalono żadnych okoliczności, które by uzasadniały konieczność prowadzenia obserwacji jakiegokolwiek innego kierunku tj. ul. [...], ul. [...] lub ul. [...] od strony wiaduktu kolejowego. Należy zwrócić uwagę, że samo ustawienie pojazdu patrolu w dniu [...] kwietnia 2023 r, odpowiada powyższej ocenie sytuacji. Jeżeli bowiem patrol Skarżącej miałby racjonalne przesłanki aby przypuszczać, że poszukiwany samochód może pojawić się zarówno po przejechaniu przez most [...], jak też z wylotu ul. [...] lub ul. [...], to kierujący winien ustawić radiowóz pomiędzy skrzyżowaniem ww. ulic a wiaduktem kolejowym, przodem do mostu, co dałoby możliwość obserwacji przez przednią szybę wszystkich ww. kierunków.
W konsekwencji powyższego niezasadne są zarzuty naruszenia art. 135l ust. 1 ustawy o Policji w zakresie dotyczącym braku przeprowadzenia dowodów odnośnie pola obserwacji obwinionej w innych kierunkach niż wskazany przez organ. Przeprowadzenie takich dowodów nie było z pewnością potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 135l ust. 1 ustawy o Policji w zakresie dotyczącym ustalenia możliwości percepcyjnych Skarżącej w kontekście natężenia ruchu, warunków atmosferycznych, innych czynników zewnętrznych, upływu czasu od rozpoczęcia służby, obciążenia służbą z dnia poprzedniego i krótkiego okresu wypoczynku między służbami.
Odnośnie natężenia ruchu oraz warunków atmosferycznych są one zobrazowane w zgromadzonym materiale dowodowym zarówno poprzez zdjęcia z kamer monitoringu miejskiego (k. 2 – 4 akt organu) jak też nagranie video (k. 5 organu). Dowody te potwierdzają ustalenia faktyczne organu tj. że zarówno warunki atmosferyczne (słoneczna pogoda) jak też natężenie ruchu (ruch samochodów z niewielką prędkością) umożliwiały należytą obserwację przejeżdżających samochodów.
Wbrew stanowisku KWP nie można przyjąć, że art. 135e ust. 1 ustawy o Policji wyklucza w postępowaniu dyscyplinarnym możliwość przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2018 r. sygn. I OSK 1391/16; LEX nr 2543015). Podkreślić jednak należy, że potrzeba przeprowadzenia takiego dowodu musi wynikać nie może opierać się wyłącznie na ogólnikowym wniosku obwinionego. W tym zakresie Komendant Wojewódzki słusznie wziął pod uwagę całokształt ustalonych w sprawie okoliczności, w szczególności fakt, że Skarżąca w dniu popełnienia przewinienia nie zgłaszała jakichkolwiek uwag odnośnie złego samopoczucia czy ograniczonych możliwości percepcyjnych. W sprawie ustalono wprawdzie, że w dniu poprzedzającym zakończyła służbę o godz. 22:00, jednakże brak jakichkolwiek przesłanek, aby stwierdzić, że nie miała dość czasu na wypoczynek i regenerację sił przed podjęciem służby w dniu zaistnienia przewinienia o godz. 7:00 (np. w nocy wystąpiło jakieś zdarzenie, które przerwało lub uniemożliwiło wypoczynek). Brak też jakichkolwiek przesłanek aby stwierdzić, że późne kończenie służby było stanem częstym, wpływającym w dłuższym okresie na niemożność zregenerowania się. Nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wyjaśnień i odwołania Skarżącej, aby w dniu popełnienia przewinienia doszło do jakiegoś zdarzenia, które miało wpływ na jej stan psychofizyczny i zdolności percepcyjne. Trudno zatem przyjąć, że istnieje jakikolwiek materiał dowodowy, który wymagałby oceny biegłego. Słusznie zatem organ przyjął w tych okolicznościach, że zdolności percepcyjne Skarżącej nie odbiegały od normy i brak jest podstaw, aby ustalać te zdolności w oparciu o opinię biegłego.
Nie można pominąć zasadnego argumentu KWP, że okres, w którym Skarżąca winna skupić uwagę na obserwacji przejeżdżających pojazdów wynosił maksymalnie 12 minut (od ok. godz. 15:00 do godz. 15:12, kiedy na monitoringu widoczny jest moment przejazdu skradzionego samochodu obok radiowozu). Trudno uznać że już po tak krótkim czasie obserwacji możliwości percepcyjne przeciętnego człowieka obniżają się w stopniu, który dla prawidłowej oceny jego zachowania wymagałby opinii biegłego.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 135g ust. 1 ustawy o Policji poprzez wskazanie w "Stanowisku w sprawie sposobu realizacji zadań służbowych w dniu [...] kwietnia 2023 roku przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji [...] w ramach posterunku blokadowego w [...] na Placu [...]" (k. 31 i następne) że opisane zdarzenie stanowi naruszenie dyscypliny służbowej. Zasadnie podnosi organ, że użyte w treści sprawozdania z czynności wyjaśniających (oraz z uzasadnienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego) zwroty nie przesądzają o zawinionym sprawstwie skutkującym odpowiedzialnością dyscyplinarną. Nadto nie wynika z akt sprawy aby Skarżąca zgłaszała zarzuty w tym zakresie w toku postępowania. Zarzut sformułowany w pkt 3 skargi odnosi się prawdopodobnie nie do postępowania dyscyplinarnego Skarżącej, lecz odrębnego postępowania dowodzącego patrolem [...]. M. F. . Zgodnie z art. 135fa ustawy o Policji już na etapie zakończenia czynności wyjaśniających można stosować środki dyscyplinujące w postaci przeprowadzenia rozmowy dyscyplinującej (za czyn mniejszej wagi), bądź wydanie orzeczenia dyscyplinarnego skutkującego wymierzeniem kary dyscyplinarnej upomnienia bądź nagany bez wszczynania postępowania dyscyplinarnego.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.