II SA/Bd 29/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o nakazie rozbiórki budynku letniskowego, uznając, że nie można było prowadzić uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec obiektu, którego budowa nie została zakończona.
Sąd uchylił decyzje nakazujące rozbiórkę budynku letniskowego, stwierdzając, że uproszczone postępowanie legalizacyjne było niedopuszczalne, ponieważ budowa obiektu nie została zakończona. Sąd podkreślił, że kluczowym warunkiem dla takiego postępowania jest upływ co najmniej 20 lat od zakończenia budowy, co w tym przypadku nie miało miejsca, gdyż budynek był w stanie surowym i nieprzystosowany do użytkowania. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, z zaleceniem umorzenia postępowania legalizacyjnego lub wszczęcia postępowania w trybie zwykłym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzje Powiatowego i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazujące rozbiórkę budynku letniskowego. Skarżący B. W. kwestionował te decyzje, jednak sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z innych powodów niż wskazane przez skarżącego. Kluczowym problemem była niedopuszczalność prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art. 49f Prawa budowlanego), które wymaga, aby od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Sąd, odwołując się do orzecznictwa, zdefiniował 'zakończenie budowy' jako stan umożliwiający bezpieczne użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem. W analizowanej sprawie budynek był w stanie surowym, nieukończony, bez okien i drzwi, co jednoznacznie wskazywało na niezakończenie budowy. W związku z tym, uproszczone postępowanie legalizacyjne było nieprawidłowo prowadzone. Sąd wskazał, że właściwym trybem dla obiektów nieukończonych jest postępowanie zwykłe (art. 48 Prawa budowlanego). Podkreślono konieczność dokładnego ustalenia daty rozpoczęcia budowy, co ma kluczowe znaczenie dla zastosowania przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. lub poprzedniej ustawy z 1974 r. Sąd nakazał PINB ponowne rozpoznanie sprawy, sugerując umorzenie postępowania legalizacyjnego lub podjęcie dalszych czynności procesowych, w tym wyjaśnienie kwestii inwestora i daty budowy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zasądzono na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, uproszczone postępowanie legalizacyjne może być prowadzone tylko wobec obiektów, których budowa została zakończona, a od tego zakończenia upłynęło co najmniej 20 lat.
Uzasadnienie
Sąd zdefiniował 'zakończenie budowy' jako stan umożliwiający bezpieczne użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem, co jest warunkiem dopuszczenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Budynek w stanie surowym, nieukończony, nie spełnia tego kryterium.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
p.b. art. 49f § 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Warunek upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy dla wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
p.b. art. 103 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy obiektów, których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. lub w stosunku do których przed tym dniem wszczęto postępowanie administracyjne.
p.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty w granicach określonych przez strony.
Pomocnicze
p.b. art. 49g § 2 pkt 3 lit. b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymóg przedłożenia ekspertyzy technicznej stwierdzającej, że stan obiektu pozwala na bezpieczne użytkowanie.
p.b. art. 49i § 1 pkt 2 lit. c
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do wydania decyzji o nakazie rozbiórki, gdy stan techniczny obiektu nie pozwala na bezpieczne użytkowanie.
p.b. art. 49g § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymóg przedłożenia geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej.
u.p.o.l. art. 6 § 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Powstanie obowiązku podatkowego z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona lub rozpoczęto użytkowanie.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej umarza postępowanie, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedopuszczalność prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, gdyż budowa nie została zakończona.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego dotycząca deklaracji wykonania poprawek i stanu budynku w stanie surowym nie miała znaczenia w kontekście błędnie prowadzonego postępowania legalizacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Zakończenie budowy w znaczeniu techniczno-budowlanym należy rozumieć jako spełnienie przez inwestora warunków przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. Obiekt ten powinien być w takim stanie, aby mógł zostać przeprowadzony jego odbiór i aby można go było przekazać do normalnej eksploatacji i użytkowania. Za zakończenie budowy obiektu budowlanego przyjmuje się doprowadzenie budowy do stanu, w którym - chociaż to nawet częściowo - jest możliwe przystąpienie do użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Wobec budynku, którego budowy niewątpliwie nie ukończono, nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w oparciu o art. 49f ust. 1 p.b.
Skład orzekający
Anna Klotz
przewodniczący
Grzegorz Saniewski
członek
Joanna Brzezińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zakończenia budowy' w kontekście uproszczonego postępowania legalizacyjnego oraz stosowania przepisów Prawa budowlanego do obiektów nieukończonych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezakończonej budowy i próby jej legalizacji w uproszczonym trybie. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe pojęcie 'zakończenia budowy' w prawie budowlanym, co ma znaczenie praktyczne dla wielu spraw dotyczących samowoli budowlanych i ich legalizacji. Pokazuje pułapki proceduralne.
“Niezakończona budowa to nie 'stara samowola' – sąd wyjaśnia, kiedy można legalizować budynki.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 29/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /przewodniczący/
Grzegorz Saniewski
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 49f ust. 1 i 2, art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz B. W. kwotę [...]([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 kwietnia 2022 r. nr PINB.450.7.2021.2022, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Inowrocławiu (PINB), działając na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 2 lit. a i c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021, poz. 2351 – dalej "p.b."), nakazał B. W. (skarżącemu) dokonać rozbiórki budynku letniskowego, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości P., gm. Jeziora Wielkie. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał, że w reakcji na wniosek skarżącego z 17 maja 2021 r. o wszczęcie postępowania legalizacyjnego wobec ww. budynku organ przeprowadził w dniu 25 sierpnia 2021 r. kontrolę na nieruchomości, która wykazała, że wzniesiono na niej 3-kondygnacyjny murowany budynek letniskowy, obecnie niewykończony, w części zdewastowany, wyłączony z użytkowania. Wskazał, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego jego budowa została zgłoszona w latach ok. 1994-1995, przy czym w odpowiedzi na pismo PINB do Wójta Gminy Jeziora Wielkie organ ten poinformował, iż nie wydano pozwolenia na budowę budynku na nieruchomości nr [...] we wskazanym okresie. Dalej PINB wskazał, że postanowieniem z 18 października 2021 r. nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia dokumentów wskazanych w art. 49g ust. 2 p.b. Organ wskazał, że skarżący przedłożył oświadczenie o posiadaniu statusu wieczystego użytkownika nieruchomości, warunkową umowę sprzedaży ww. nieruchomości w postaci aktu notarialnego z 1 października 2020 r., do przy czym z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3 p.b., wynika, iż budynek w obecnym stanie nie pozwala na bezpiecznie jego użytkowanie. Po przywołaniu treści art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a i c p.b. organ wskazał, że w sprawie należało wydać na podstawie ww. przepisu decyzję o nakazie rozbiórki, zachodzą bowiem wymienione w tym przepisie przeszkody do legalizacji przedmiotowego budynku – skarżący nie przedstawił oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a z przedłożonej ekspertyzy wynika, iż stan techniczny obiektu nie pozwala na jego bezpiecznie użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (WINB) uchylił rozstrzygnięcie I instancji w części podstawy prawnej tej decyzji wskazanej jako art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a p.b., a w pozostałej części utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu, przywołując stan faktyczny sprawy, organ m.in. przytoczył treść wniosku o legalizację, treść protokołu kontroli przedmiotowego obiektu oraz przywołał czynności i zdarzenia procesowe zaistniałe w postępowaniu. Wskazał, że po dokonaniu wstępnej analizy akt sprawy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a. poprzez zwrócenie się do organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego, tj. o ustalenie daty wybudowania przedmiotowego domu letniskowego poprzez przedłożenie stosownych dokumentów potwierdzających jego realizację. WINB wskazał, że otrzymana w odpowiedzi korespondencja świadczy o braku jakiejkolwiek dokumentacji związanej z realizacją przedmiotowego budynku (nie wydano decyzji o pozwoleniu na budowę w okresie 1993-2003), nie przyjęto zgłoszenia robót. Organ wskazał, że pozyskał 12 sztuk zdjęć lotniczych obszaru, na którym znajduje się nieruchomość, z okresu 1958-2021. Stwierdził, że stanowisko skarżącego co do tego, iż budynek powstał w okresie 1994-1995, jest wiarygodne. Jednocześnie wskazał, że duże zalesienie widoczne na zdjęciach z lat poprzedzających 2004 r. nie pozwala na identyfikację przedmiotowego budynku i umożliwia to dopiero zdjęcie z 2004 r. Przytoczywszy treść art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 16, art. 48f ust. 1 i 2, art. 49g ust. 1 i 2 oraz art. 49i ust. 1 pkt 2 p.b. organ odwoławczy stwierdził, że skoro skarżący przedłożył w terminie komplet dokumentów wskazanych w postanowieniu z 18 października 2021 r., to w sprawie podstawą decyzji o rozbiórce nie może być art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a p.b. Jednocześnie wskazał, że przedłożona ekspertyza techniczna jednoznacznie wskazuje na to, iż stan budynku uniemożliwia jego bezpieczne użytkowanie, toteż zasadne jest wydanie decyzji o nakazie rozbiórki w oparciu o art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. c p.b.
B. W. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając, że w odwołaniu od decyzji zobowiązał się do dokonania wszystkich poprawek wskazanych w ekspertyzie technicznej w ciągu dwóch lat, co umożliwi legalizację budynku. Wskazał, że budynek jest w stanie surowym i wymaga wykończenia oraz że podatek zapłacony za rok 2022 uwzględnia przedmiotowy budynek.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, choć nie z powodów w niej wskazanych.
Kwestionowana w niniejszej sprawie decyzja utrzymująca w mocy decyzję nakazującą skarżącemu rozbiórkę budynku (nazywanego letniskowym) zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości P., gm. Jeziora Wielkie wydana została w ramach przeprowadzonego względem tego obiektu uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Zgodnie z art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat,
organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Jednocześnie zgodnie z art. 49f ust. 2 w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego. W art. 103 ust. 2 p.b. mowa jest o obiektach, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed 1 stycznia 1995 r. – przyp. Sądu) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne.
Zasadniczymi okolicznościami warunkującymi możliwość przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest ustalenie, że konkretny obiekt został wzniesiony samowolnie (bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, albo pomimo sprzeciwu od tego zgłoszenia), że jego budowa zakończyła się, oraz że od zakończenia tej budowy minęło co najmniej 20 lat. Instytucja uproszczonego postępowania legalizacyjnego wprowadzona została do polskiego porządku prawnego z dniem 19 września 2020 r. mocą art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471). W uzasadnieniu projektu ww. ustawy (druk sejmowy nr 121, IX kadencja) wskazano, że wobec dotychczas obowiązujących w prawie budowlanym regulacji właściciele zwykle nie podejmowali próby legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce – przede wszystkim ze względu na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wprowadzono zatem - dążąc do usunięcia barier w sprawach legalizacji starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu - uproszczone postępowanie legalizacyjne, w ramach którego zrezygnowano z opłat legalizacyjnych oraz wymogu zgodności obiektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Jak wskazano, jednym z zasadniczych warunków determinujących możliwość prowadzenia wobec samowolnie wzniesionego obiektu uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest to, by od zakończenia jego budowy minęło co najmniej 20 lat. Jednoznacznego zatem ustalenia wymaga po pierwsze, że budowa ta w ogóle zakończyła się. W kwestii wykładni określenia "zakończenia" budowy należy odwołać się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego art. 103 ust. 2 p.b. ("przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe"). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca1996 r. (sygn. SA/Wr 2735/95, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) sąd przyjął, że przez zakończenie budowy w znaczeniu techniczno-budowlanym należy rozumieć spełnienie przez inwestora warunków przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. O zakończeniu budowy obiektu budowlanego można więc mówić, gdy odpowiada on warunkom, jakie przewiduje prawo budowlane wobec budowy legalnej przy zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy. Obiekt ten powinien być w takim stanie, aby mógł zostać przeprowadzony jego odbiór i aby można go było przekazać do normalnej eksploatacji i użytkowania (zob. Z. Niewiadomski [red.], Prawo Budowlane. Komentarz, wyd. Beck 2020). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 1997 r. (sygn. akt II SA/Kr 998/96 – dostępny jw.) stwierdził, że za zakończenie budowy obiektu budowlanego przyjmuje się doprowadzenie budowy do stanu, w którym - chociaż to nawet częściowo - jest możliwe przystąpienie do użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W wyroku z dnia 5 lipca 1999 r. (sygn. akt V SA 1632/96 – dostępny jw.) NSA wywiódł, że za zakończenie budowy obiektu w sensie techniczno-budowlanym może być uznany taki stan obiektu, który pozwala na jego przekazanie do normalnej, przynajmniej w części eksploatacji i użytkowania. Podobne stanowisko zajął WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r. (sygn. II SA/Po 849/18 – dostępny jw.) wskazując, że uznaniu budowy za zakończoną nie powinien przeszkadzać również częściowy brak wykonanych robót wykończeniowych, wyposażeniowych lub innych o podobnych charakterze, które mogą być wykonywane w użytkowanym obiekcie, albowiem zasadnicze znaczenie ma przesądzenie, iż stan określonego obiektu pozwala na jego normalną, nawet w części, eksploatację i użytkowanie.
Sąd jest świadom, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojawił się dalej idący pogląd, kwalifikujący zakończenie budowy, o którym mowa w art. 103 ust. 2 p.b., nie tylko jako zakończenie budowy w znaczeniu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zdatnego do użytku, ale także jako przerwanie robót budowlanych na każdym etapie budowy i niewykonywanie ich po 1 stycznia 1995 r. (vide: wyrok z dnia 28 kwietnia 2020 r. o sygn. II OSK 1510/19 oraz powołane tam orzecznictwo – dostępne jw.). Należy mieć jednak na uwadze, że pogląd ten wyrażony został w stanie prawnym, w którym nie obowiązywała jeszcze instytucja uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Wypracowany on został na rzecz możliwości stosowania względniejszych przepisów (tj. przepisów poprzednio obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1974 r.) wobec obiektów niedokończonych, których budowy nie kontynuowano po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. (tj. po 1 stycznia 1995 r.). Postępowanie legalizacyjne prowadzone w oparciu o art. 48 p.b. zakłada bowiem, że legalizacja uzależniona jest, w sytuacji spełnienia pozostałych warunków, od uiszczenia opłaty legalizacyjnej, a której to opłaty nie przewidywały przepisy ustawy z 1974 r. Pogląd ten uznać należy za nieadekwatny w odniesieniu do uproszczonego trybu legalizacji, albowiem konsekwencją uznania, iż nawet budynek nieprzystosowany do użytkowania (którego budowa nie zakończyła się w sensie technicznym) jest budynkiem, którego budowa zakończyła się w rozumieniu art. 49f ust. 1 p.b. (zakończenie w sensie prawnym) w każdym wypadku kończyłoby się wydaniem decyzji o rozbiórce. Jedną bowiem z przesłanek zalegalizowania budynku w trybie art. 49f ust. 1 p.b. jest przedłożenie ekspertyzy budowlanej stwierdzającej, że stan techniczny obiektu pozwala na bezpieczne jego użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (art. 49g ust. 2 pkt 3 lit. b p.b.). Jasnym jest, że żadna wykonana w tym kierunku ekspertyza nie potwierdzi, by budynek, który z racji na nieukończenie jego budowy (i to bez względu na etap budowy, jak wskazano w wyroku o sygn. II OSK 1510/19) pozwalał na bezpieczne jego użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem. O "dotychczasowym sposobie użytkowania" w tym przypadku nie może być zresztą mowy, "zamierzony sposób użytkowania" rozumieć należy zaś nie jako sposób planowany po zakończeniu jeszcze trwającej budowy, ale zamierzony w trakcie budowy ukończonej, ale do którego po ukończeniu tej budowy z jakichś powodów nie przystąpiono (np. niezamieszkany budynek mieszkalny). Wykładnię wskazującą, na to, że w art. 49f ust. 1 p.b. mowa o zakończeniu budowy tylko w przywołanym wcześniej rozumieniu techniczno-budowlanym potwierdza również fakt, iż innym z dokumentów legalizacyjnych jest geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza (art. 49g ust. 2 pkt 2 p.b.), którą z definicji wykonuje się po zakończeniu budowy obiektu budowlanego w sensie doprowadzenia go do stanu, w którym można rozpocząć jego normalne użytkowanie. Potwierdzenie prezentowanego tu stanowiska co do rozumienia pojęcia "zakończenia budowy" jedynie jako stanu, w którym dany budynek służyć może normalnej eksploatacji, wynika również z samego celu instytucji uproszczonego trybu legalizacyjnego. Celem tym jest – a co wynika z wcześniej powołanego uzasadnienia projektu ustawy – umożliwienie legalizacji "starych" obiektów wzniesionych samowolnie, o których organy nadzoru nie mają wiedzy, ale od wielu lat użytkowanych (lub przygotowanych do użytkowania) i z racji na upływ czasu zintegrowanych z pozostałą zabudową w danym układzie urbanistycznym. Konsekwencją tej legalizacji ma być przede wszystkim uregulowanie stanu prawnego takich obiektów i zwiększenie ich bezpieczeństwa, a to z uwagi na objęcie ich okresowymi kontrolami, o których mowa w rozdziale 6 Prawa budowlanego. Nie można też nie zauważyć, że "zakończenie budowy" budynku powstającego w zgodzie z przepisami prawa budowlanego jest zdarzeniem prawnym skutkującym koniecznością podjęcia kroków procesowych opisanych przepisami rozdziału 5c p.b. (zgłoszenie zakończenia budowy i uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego). Zakończenie budowy w rozumieniu p.b. jest nieodzownie związane z przystąpieniem do legalnego użytkowania zrealizowanego obiektu budowlanego, a czego podstawowym warunkiem jest doprowadzenie go do stanu technicznego pozwalającego na to użytkowanie, i to w sposób bezpieczny.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nie da się stwierdzić, by kontrolowana sprawa dotyczyła budynku, którego budowa została zakończona. Zebrany materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że budynek, wobec którego organy prowadziły postępowanie, jest budynkiem nieprzystosowanym technicznie do normalnego użytkowania, a to z uwagi na niezakończenie jego budowy. Protokół przeprowadzonej na nieruchomości kontroli załączona doń dokumentacja fotograficzna oraz przedłożona przez skarżącego ekspertyza budowlana jasno wskazują, że przedmiotowy obiekt jest obiektem, nad którym zaniechano w którymś momencie (nieistotne z perspektywy art. 49f ust. 1 p.b. w którym) prac budowlanych. Jest to obiekt niewykończony, pozbawiony w dużej części barier odgradzających pomieszczenia od otoczenia (okien, drzwi). Wykonano jedynie elementy niekompletnej instalacji elektrycznej, nie są do niego podłączone przyłącza energetyczne i wodociągowe. Obiekt bezsprzecznie jest w stanie surowym. Potwierdza to zresztą stanowisko skarżącego zajęte zarówno w trakcie postępowania administracyjnego (protokół kontroli), jak i potem w skardze na decyzję II instancji. Jasno stwierdza on, że budynek "jest w stanie surowym, wymagający dalszego wykończenia" (w skardze) i jest "nadal wykonywany" (w protokole).
Wobec budynku, którego budowy niewątpliwie nie ukończono, nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w oparciu o art. 49f ust. 1 p.b.
Właściwym trybem legalizacji obiektu, którego budowa nie zakończyła się, będzie co do zasady tryb "zwykły" opisany w art. 48 p.b. Tryb ten odnosi się bowiem do obiektów nieukończonych, zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b. ("organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie [...]"). Za zasadne Sąd uznał wskazać, że przed uruchomieniem tego trybu organ winien uzupełnić własne ustalenia o ustalenia jednoznacznie wskazujące, kiedy przedmiotowa budowa została rozpoczęta, determinuje to bowiem podstawę prawną ewentualnego stwierdzenia jego samowolnej budowy. Zauważyć należy, że organ przyjął za wiarygodne twierdzenia skarżącego, że "budynek powstał w latach 1994-1995", co przypada na okres zmiany stanu prawnego (wejście w życie ustawy z 1994 r.). Ustalenie momentu rozpoczęcia budowy obiektu ma decydujące znaczenie w kontekście art. 103 ust. 2 p.b. i przywołanych rozważań NSA z wyroku o sygn. II OSK 1510/1. Jeżeli bowiem okaże się, że budowę rozpoczęto i zaniechano przed dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy, jego ewentualna legalizacja będzie musiała zostać przeprowadzona na podstawie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W każdym innym przypadku, tj. rozpoczęcia budowy po 1 stycznia 1995 r. lub rozpoczęcia budowy przed tą datą ale zaprzestania prac już do 1 stycznia 1995 r., właściwa będzie ustawa obecnie obowiązująca. Podstawowym środkiem dowodowym, jakim powinien posłużyć się organ, będzie przesłuchanie skarżącego oraz poprzedniego użytkownika wieczystego nieruchomości (inwestora), wskazywanego przez skarżącego jako E. M.. Osobę tę należy również przesłuchać na okoliczność zgłoszenia budowy organowi administracji architektoniczno-budowlanej, jak i złożenia w 2000 r. "dokumentów legalizacyjnych", a o których to okolicznościach wspominał skarżący w toku postępowania. Być może wyżej wymieniona (lub jej następcy prawni) jest w posiadaniu dokumentów wskazujących na datę rozpoczęcia i okres przerwania budowy, takich jak np. umowa z wykonawcą lub faktury za materiał budowlany. Odnieść się w tym miejscu również należy do tego, że powołane przez organ II instancji zdjęcia lotnicze wespół z oświadczeniem skarżącego co do daty powstania przedmiotowego budynku nie mogą stanowić wystarczającej podstawy kategorycznego stwierdzenia WINB w tym zakresie. Zdjęcia lotnicze poprzedzające rok 2006 r. przedstawiają obszar zalesiony, są niewyraźne i na ich podstawie nie można ani wykluczyć, ani potwierdzić istnienia przedmiotowego budynku (rozpoczęcia jego budowy) przed lub po roku 1995 r. Ustalenia organu dotyczące daty powstania spornego obiektu należy traktować zatem jako dowolne, albowiem nie znajdują jednoznacznego potwierdzenia w materiale dowodowym. Przesłuchanie ww. świadków, w obliczu braku zachowanej dokumentacji w archiwach Urzędu Gminy Jeziora Wielkie i Starostwa Mogileńskiego (co wynika z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez WINB w ramach art. 136 k.p.a.) powinno dostarczyć organowi cennych informacji co do okoliczności decydujących o tym, przepisy której ustawy Prawo budowlane, obowiązującej czy poprzedniej, należy zastosować wszczynając postępowanie legalizacyjne.
Odnosząc się do argumentacji skargi stwierdzić jedynie wypada, że deklaracja inwestora (jego następcy prawnego, jak w niniejszym przypadku) co do dostosowania samowolnie wykonywanego obiektu do wymogów przepisanych prawem nie ma znaczenia w sprawie nieprawidłowo prowadzonej na podstawie art. 49f ust. 1 p.b., skoro przepis ten dotyczy jedynie obiektów zbudowanych, a nie budowanych. Jednocześnie wskazać należy, że na skarżącego mogą zostać nałożone obowiązki w tym zakresie, w prowadzonym ewentualnie postępowaniu legalizacyjnym na właściwej podstawie prawnej. W odniesieniu do podniesionej okoliczności uiszczania podatku od nieruchomości zabudowanej budynkiem Sąd wskazuje, że nie ma to wpływu na konieczność ewentualnej rozbiórki, jeżeli budynek został samowolnie wzniesiony i nie jest możliwa jego legalizacja (o czym organy wypowiedzą się w ramach nowego postępowania). Na marginesie też zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 70) jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
ponownie rozpoznając sprawę PINB winien zatem rozważyć w pierwszej kolejności umorzenie postępowania w sprawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego przedmiotowego budynku, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz w zależności od okoliczności sprawy, w tym stanowiska właściciela rozważyć dalsze czynności procesowe. Jednocześnie w razie dalszego prowadzenia postępowania organ winien wyjaśnić na jakiej podstawie uznał, że przedmiotowy budynek będący w budowie -stanowi budynek letniskowy oraz kto jest inwestorem i kiedy dokładnie budowa miała miejsce.
O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu (500 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z 205 § 1 p.p.s.a.
Sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095). W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 28 lutego 2023 r. strony i uczestnicy postępowania zostali poinformowani o możliwości rozpoznania sprawy na rozprawie zdalnej pod warunkiem, że każda ze stron i każdy z uczestników wyrażą na to zgodę, składając jednocześnie oświadczenie o dysponowaniu warunkami technicznymi umożliwiającymi uczestnictwo w rozprawie zdalnej i wskazując adresy ePUAP. Odpowiedzi na ww. wezwanie udzielił jedynie organ wskazując, że wyraża on zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wobec braku stanowisk w tym zakresie skarżącego oraz uczestników postępowania, sprawę należało rozpoznać na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI