II SA/BD 289/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego skarżącej, która na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G. sprawowała pieczę nad wnukami i była upoważniona do pobierania należnych im świadczeń. ZUS odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia definicji opiekuna faktycznego ani prawnego zawartej w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. WSA w Bydgoszczy uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że ścisła, literalna wykładnia przepisów ustawy, wykluczająca osoby sprawujące faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądowego, jest niezgodna z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka. Podkreślono, że państwo ma obowiązek zapewnić ochronę praw dziecka i pomoc materialną osobom, którym powierzono pieczę nad dzieckiem, a świadczenie wychowawcze ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z jego utrzymaniem. Sąd przyjął, że przepisy powinny być interpretowane w sposób uwzględniający konstytucyjne zasady ochrony praw dziecka i równego traktowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście faktycznej opieki nad dzieckiem sprawowanej na mocy orzeczenia sądu, a także zgodność przepisów krajowych z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie piecza nad dzieckiem została powierzona na mocy postanowienia sądu, a nie w ramach przysposobienia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba, której sąd powierzył pieczę nad dzieckiem i upoważnił do pobierania świadczeń, jest uprawniona do świadczenia wychowawczego na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba, której sąd powierzył pieczę nad dzieckiem i upoważnił do pobierania świadczeń, jest uprawniona do świadczenia wychowawczego, nawet jeśli nie spełnia ścisłej definicji opiekuna faktycznego z ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia przepisów ustawy, która wyklucza takie osoby, jest niezgodna z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka, a państwo ma obowiązek zapewnić pomoc materialną osobom faktycznie sprawującym opiekę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądowego.
Czy ograniczenie dostępu do świadczenia wychowawczego dla osób sprawujących faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądowego narusza zasadę równego traktowania i konstytucyjną zasadę ochrony praw dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie ograniczenie narusza zasadę równego traktowania i konstytucyjną zasadę ochrony praw dziecka.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że kryterium przyjęte przez ustawodawcę w art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. nie spełnia wymogu relewantności, ponieważ pominięcie osób sprawujących bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu pozostaje w sprzeczności z celem ustawy i świadczenia wychowawczego.
Przepisy (13)
Główne
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Sąd uznał, że przepis ten, w ścisłej wykładni, nie obejmuje osób, którym sąd powierzył pieczę nad dzieckiem, co jest niezgodne z celem ustawy i przepisami wyższego rzędu.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 2 § pkt 10
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja opiekuna faktycznego, która wymaga wniosku o przysposobienie, została uznana za zbyt wąską w kontekście osób sprawujących faktyczną pieczę na mocy orzeczenia sądowego.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio.
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka, a dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.
Konwencja o Prawach Dziecka art. 20
Konwencja o Prawach Dziecka
Dziecko pozbawione środowiska rodzinnego ma prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa.
Konwencja o Prawach Dziecka art. 3 § ust. 1
Konwencja o Prawach Dziecka
Nadrzędną zasadą we wszystkich działaniach dotyczących dzieci powinno być jak najlepsze zabezpieczenie ich interesów.
Konwencja o Prawach Dziecka art. 27 § ust. 3
Konwencja o Prawach Dziecka
Państwa-Strony podejmą kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji prawa do odpowiedniego poziomu życia oraz udzielą pomocy materialnej.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca sprawuje faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu. • Literalna wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest niezgodna z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka. • Państwo ma obowiązek zapewnić pomoc materialną osobom faktycznie sprawującym opiekę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądowego.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie spełnia definicji opiekuna faktycznego z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d., ponieważ nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie dziecka. • Świadczenie wychowawcze przysługuje wyłącznie osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d., a skarżąca do nich nie należy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd podziela i przyjmuje jako swój pogląd płynący z orzecznictwa, że przepisy u.p.p.w.d. w sposób nierówny i niedostateczny chronią prawa dzieci i ich rzeczywistych opiekunów, co nie powinno mieć miejsca w państwie prawa. • Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które z jednej strony, faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej, jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. • Powierzenie bowiem przez państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych dziecku świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego), czyli wszystkiego tego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem.
Skład orzekający
Grzegorz Saniewski
przewodniczący zdanie odrebne
Renata Owczarzak
członek
Mariusz Pawełczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście faktycznej opieki nad dzieckiem sprawowanej na mocy orzeczenia sądu, a także zgodność przepisów krajowych z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie piecza nad dzieckiem została powierzona na mocy postanowienia sądu, a nie w ramach przysposobienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje konflikt między literalną wykładnią przepisów a ich celem społecznym i konstytucyjnymi zasadami ochrony praw dziecka. Jest to przykład, jak sądy administracyjne mogą korygować nieprawidłowości w stosowaniu prawa przez organy administracji, odwołując się do wyższych norm prawnych.
“Babcia sprawująca pieczę nad wnukami wygrała z ZUS o świadczenie wychowawcze – sąd stanął po stronie konstytucyjnych praw dziecka.”
Zdanie odrębne
Grzegorz Saniewski
Zdanie odrębne sędziego Grzegorza Saniewskiego nie zostało szczegółowo opisane w dostarczonym tekście, ale jego obecność wskazuje na potencjalną kontrowersję lub odmienną interpretację przepisów przez jednego z członków składu orzekającego.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.