II SA/Bd 286/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Bydgoszczy uchylił postanowienie SKO o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej, uznając, że organizacja ekologiczna nie miała legitymacji do wniesienia zażalenia.
Sprawa dotyczyła zażalenia organizacji ekologicznej na postanowienie Starosty o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej na wydobywanie kruszywa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Starosty, odmawiając nadania rygoru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił postanowienie SKO, uznając, że organizacja ekologiczna nie miała legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej, zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Sąd umorzył postępowanie zażaleniowe i zasądził koszty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 6 lutego 2025 r., które uchyliło postanowienie Starosty T. z 14 listopada 2023 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej z 10 października 2023 r. na wydobywanie kruszywa naturalnego. Spór koncentrował się na legitymacji organizacji ekologicznej (Stowarzyszenia) do wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty. Sąd uznał, że zgodnie z art. 86g ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, organizacja ekologiczna ma prawo do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję, ale nie do zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd podkreślił, że przepisy te, implementujące dyrektywę EIA i Konwencję z Aarhus, ograniczają zakres zaskarżenia do zgodności zezwolenia z decyzją środowiskową, co nie obejmuje kwestii rygoru wykonalności. W związku z brakiem legitymacji procesowej Stowarzyszenia, Sąd stwierdził niedopuszczalność zażalenia i uchylił zaskarżone postanowienie SKO. Jednocześnie Sąd umorzył postępowanie zażaleniowe przed organem i zasądził od SKO na rzecz T. K. zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organizacja ekologiczna nie ma legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu decyzji koncesyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności. Jej uprawnienia w postępowaniu koncesyjnym są ograniczone do wniesienia odwołania od samej decyzji koncesyjnej, w zakresie jej zgodności z decyzją środowiskową.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (art. 86g) implementujące dyrektywę EIA i Konwencję z Aarhus, ograniczają zakres zaskarżenia przez organizacje ekologiczne do zgodności zezwolenia na inwestycję z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Kwestia rygoru natychmiastowej wykonalności nie mieści się w tym zakresie, ponieważ nie można ocenić zgodności rygoru z decyzją środowiskową. Prawo do zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru nie wynika z przepisów szczególnych ani z ogólnych przepisów k.p.a. w kontekście ograniczeń wynikających z prawa UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.i.o.ś. art. 86g § ust. 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Organizacja ekologiczna ma prawo do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję poprzedzonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, ale nie do zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.
u.i.o.ś. art. 86g § ust. 3
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Odwołanie organizacji ekologicznej od zezwolenia na inwestycję przysługuje w zakresie, w jakim zezwolenie jest niezgodne z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub nie uwzględnia jej postanowień.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa umorzenia postępowania zażaleniowego.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od organu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rygor natychmiastowej wykonalności nadany decyzji nieostatecznej na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. nie może być przedmiotem osobnego zażalenia i może być kwestionowany jedynie w drodze odwołania od decyzji głównej.
k.p.a. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Rygor natychmiastowej wykonalności nadany osobnym postanowieniem podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia na to postanowienie.
u.i.o.ś. art. 72 § ust. 6
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Obowiązek podania do publicznej wiadomości informacji o decyzji dotyczy również postanowień akcesoryjnych, w tym o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.
p.g.g. art. 33 § ust. 1
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Wyłącza stosowanie przepisów o udziale organizacji społecznych w postępowaniu koncesyjnym, które poprzedzone było decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, z wyjątkiem regulacji wskazanych w ust. 2 i 3.
p.g.g. art. 33 § ust. 2
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Określa zasady udziału organizacji społecznych w postępowaniu koncesyjnym poprzedzonym decyzją środowiskową, odsyłając do przepisów u.i.o.ś.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organizacja ekologiczna nie posiadała legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej, zgodnie z art. 86g u.i.o.ś. i przepisami prawa UE.
Odrzucone argumenty
Argumenty SKO dotyczące legitymacji organizacji ekologicznej do wniesienia zażalenia. Argumenty Stowarzyszenia dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. i u.i.o.ś. przez organ I instancji i SKO.
Godne uwagi sformułowania
Językowa wykładnia art. 86g ust. 1 u.i.o.ś. już tylko po pobieżnej analizie treści tego przepisu prowadzi do wniosku, że skoro organizacja ekologiczna jest uprawniona tylko do wniesienia odwołania od decyzji zezwalającej na inwestycję, poprzedzonej decyzją środowiskową, to nie jest ona uprawniona do wniesienia zażalenia na akty wydawane w postępowaniach wpadkowych względem postępowania głównego (koncesyjnego). Rygor natychmiastowej wykonalności nadawany decyzji nieostatecznej jest instrumentem o wyjątkowym charakterze. Nieograniczony dostęp organizacji ekologicznych do postępowań koncesyjnych (oraz innych poprzedzonych decyzją środowiskową) mógłby stanowić przestrzeń do nadużyć powodujących nieuzasadnione przedłużanie tych postępowań.
Skład orzekający
Joanna Brzezińska
przewodniczący
Mariusz Pawełczak
sprawozdawca
Grzegorz Saniewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu legitymacji procesowej organizacji ekologicznych w postępowaniach koncesyjnych, w szczególności w kontekście zaskarżania postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej organizacji ekologicznych w postępowaniach koncesyjnych poprzedzonych decyzją środowiskową, w świetle przepisów u.i.o.ś. i p.g.g. oraz prawa UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawami organizacji ekologicznych w postępowaniach administracyjnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem ochrony środowiska i administracyjnym.
“Czy organizacja ekologiczna może zaskarżyć rygor natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej? WSA odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 286/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2025-09-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-04-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Grzegorz Saniewski Joanna Brzezińska /przewodniczący/ Mariusz Pawełczak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono zaskarżone postanowienie Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji niestatecznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. umarza postępowanie zażaleniowe przed organem, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz T. K. kwotę [...]([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr ROŚ.6220.1.2022.PD Wójt Gminy L. określił T. K. (dalej: "skarżący", "inwestor"), prowadzącemu działalność gospodarczą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, warunki środowiskowe korzystania ze środowiska naturalnego dla przedsięwzięcia pod nazwą "Eksploatacja złoża piaskowo-żwirowego "[...] na działce nr ewid.[...] i "[...]" na części działki nr ewid.[...] i działce [...], ob. M. , gm. L., powiat t. ". Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, wniesionego przez S. D. w M. (dalej: "Stowarzyszenie") decyzją z [...] sierpnia 2023 r., nr SKO-60-16/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu (dalej: "SKO", "Kolegium") utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Na ww. decyzję Kolegium Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której zawarło wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej. Postanowieniem z 10 października 2023 r. SKO wstrzymało wykonanie decyzji własnej z 31 sierpnia 2023 r. Po rozpoznaniu skargi, wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2024 r. o sygn. II SA/Bd 1208/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO z 31 sierpnia 2023 r. Od wyroku inwestor wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która obecnie oczekuje na rozpatrzenie. W toku wyżej opisanego postępowania, w dniu 12 września 2023 r. do Starosty T. wpłynął wniosek inwestora o udzielenie koncesji na wydobywanie kopaliny (kruszywa naturalnego) ze złoża "[...]". Do wniosku załączono ostateczną (na moment złożenia wniosku) decyzję SKO z 31 sierpnia 2023 r. wydaną w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Decyzją z 10 października 2023 r., nr 2/E/2023, Starosta T. udzielił inwestorowi koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" Od powyższej decyzji, pismem z 12 listopada 2023 r. Stowarzyszenie odwołało się do SKO. Z kolei pismem z 13 listopada 2023 r. inwestor wniósł do Starosty T. o nadanie decyzji koncesyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności (wpływ wniosku do organu – 14 listopada 2023 r.). Postanowieniem z 14 listopada 2023 r., nr OS.6522.10.2023.MD, Starosta nadał rygor natychmiastowej wykonalności wydanej przez siebie decyzji koncesyjnej. Po rozpoznaniu odwołania od decyzji koncesyjnej, decyzją z 14 grudnia 2023 r. o numerze SKO-70-5/23 Kolegium uchyliło decyzję I instancji i przekazało sprawę Staroście do ponownego rozpoznania. Po rozpoznaniu sprzeciwu inwestora od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO (wyrok z 24 kwietnia 2024 r., sygn. II SA/Bd 82/24). Po odebraniu akt sprawy postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2024 r. Kolegium zawiesiło postępowanie koncesyjne do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Wniosek inwestora o ponowne rozpatrzenie sprawy zawieszenia postępowania z urzędu załatwiony został postanowieniem z 15 października 2024 r. o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia z 29 sierpnia 2024 r. Na przywołane wcześniej postanowienie z 14 listopada 2023 r. o nadaniu decyzji koncesyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności, zażalenie do SKO wniosło, pismem z 14 grudnia 2024 r. Stowarzyszenie. Zarzuciło mu rażące naruszenie art. 108 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") poprzez uznanie, że interes ekonomiczny inwestora związany z możliwością wykonywania koncesjonowanej działalności gospodarczej inwestora stanowi o wyjątkowo ważnym interesie strony w rozumieniu tego przepisu. W zażaleniu podniesiono, że kwestionowanego postanowienia nie doręczono Stowarzyszeniu jako stronie postępowania, ale na jego wniosek, w dniu 4 grudnia 2024 r. w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 112 ze zm. – dalej: "u.i.o.ś."). Z uwagi na to Stowarzyszenie z ostrożności wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Stowarzyszenia, skoro zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1290 – dalej: "p.g.g.") w zw. z art. 86g ust. 1 u.i.o.ś. jest ono uprawnione do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję (decyzji koncesyjnej), zawierającej rozstrzygnięcie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, to tym bardziej jest ono uprawnione do złożenia zażalenia na postanowienie o nadaniu tego rygoru wydane po wydaniu zezwolenia. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia, postanowieniem z 6 lutego 2025 r. Kolegium w pkt 1 uchyliło postanowienie I instancji w całości, a w pkt 2 odmówiło nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej z 10 października 2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że o ile Stowarzyszeniu nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu koncesyjnym i w procedurze nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności, to w świetle przepisów p.g.g. i u.i.o.ś. przysługiwało mu prawo wniesienia odwołania od decyzji koncesyjnej, a więc i do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w oparciu o art. 108 § 2 k.p.a., jako na akt nierozerwalnie związany z decyzją, którego dotyczy. W ocenie SKO organ I instancji był zobowiązany, na podstawie art. 72 ust 6 u.i.o.ś. do podania do publicznej wiadomości postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej, a w związku z tym nie zaczął biec termin do wniesienia zażalenia od postanowienia, co z kolei prowadzi do wniosku, że zażalenie wniesiono w terminie. Organ odwoławczy w całości zakwestionował stwierdzoną przez Starostę przesłankę nadania koncesji rygoru natychmiastowej wykonalności, wywodząc, że konieczność dokonywania płatności czynszu dzierżawnego z jednoczesnym brakiem możliwości rozpoczęcia prac z uwagi na niewykonalność zezwolenia (spowodowaną jego nieostatecznością) nie stanowi o "wyjątkowo ważnym interesie strony" w rozumieniu art. 108 k.p.a., a jest związana ze zwykłym ryzykiem inwestycyjnym ponoszonym przez przedsiębiorcę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Niezależnie od powyższego SKO podniosło, że decyzja środowiskowa dla przedmiotowej inwestycji została uchylona wyrokiem WSA w Bydgoszczy o sygn. II SA/Bd 1208/23, a więc rozpoczęcie prac może spowodować zaistnienie szkód w środowisku trudnych do odwrócenia, sprzecznych z interesem społecznym. Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jego uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Postanowieniu zarzucił naruszenie: a) art. 86g ust. 1 w zw. z ust. 2 u.i.o.ś. poprzez błędne przyjęcie, że organizacja ekologiczna, o której mowa w tych przepisach, jest legitymowana do wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zezwoleniu na inwestycję poprzedzoną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, b) art. 134 zd. 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe niezastosowanie i niewydanie postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia, ewentualnie postanowienia o wniesieniu zażalenia z uchybieniem terminu, c) art. 72 ust. 6 u.i.o.ś. poprzez jego rozszerzającą wykładnię polegającą na przyjęciu, że z tego przepisu wynika obowiązek podania do publicznej wiadomości postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, d) art. 141 § 2 w zw. z art. 125 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że termin do wniesienia zażalenia na kwestionowane postanowienie nie rozpoczął biegu dla Stowarzyszenia, podczas gdy – przy założeniu, że było ono legitymowane do wniesienia zażalenia – termin ten zaczął biec z chwilą doręczenia tej stronie postępowania wpadkowego, której postanowienie doręczono najpóźniej, e) art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 86g ust. 3 pkt 1 u.i.o.ś., poprzez nadanie biegu zażaleniu niezawierającemu wskazania zakresu niezgodności postanowienia z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, f) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie czy i w jakim zakresie postanowienie I instancji jest niezgodne z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, a co jest warunkiem skuteczności środka zaskarżenia w świetle art. 86g ust. 2 i ust. 3 pkt 1 u.i.o.ś., g) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez odmowę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy w ocenie samego organu odwoławczego niewyjaśnione pozostają okoliczności rozstrzygające sporne interesy zainteresowanych podmiotów, h) art. 108 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzi wyjątkowo ważny interes strony uzasadniający nadanie decyzji koncesyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ w sposób nieuzasadniony rozszerzył uprawnienia organizacji ekologicznej, wąsko ujęte w art. 86g u.i.o.ś., również o uprawnienie do składania zażaleń na postanowienia wydane w postępowaniu incydentalnym względem postępowania głównego – dotyczącego zezwolenia na inwestycję. Nie wskazano przy tym zakresu niezgodności postanowienia z decyzją środowiskową. Bezpodstawnie w ocenie skarżącego organ odwoławczy wywiódł obowiązek stosowania art. 72 ust. 6 u.i.o.ś. wobec postanowień akcesoryjnych dotyczących decyzji o zezwoleniu na inwestycję, stwierdzając błędnie, że zażalenie Stowarzyszenie wniosło w terminie (skoro termin ten upłynął wraz z upływem terminu do wniesienia zażalenia przez stronę, której jako ostatniej doręczono to postanowienie). Skarżący podniósł, że samo zażalenie, nawet jeżeli uznać je za dopuszczalne i wniesione w terminie, zawierało braki formalne uniemożliwiające rozpoznanie tego zażalenia, polegające na braku wskazania zakresu niezgodności postanowienia z decyzją środowiskową, o czym mowa w art. 86g ust. 3 pkt 1 u.i.o.ś. Wskazał, że zakresu tego nie wyjaśniono również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W ocenie skarżącego odmowa nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiła przedwcześnie, albowiem analizy wystąpienia przesłanek jego nadania organ odwoławczy w ogóle nie dokonał, zarzucając to jednocześnie Staroście. Niezależnie od powyższego, według skarżącego, w sprawie wystąpiły przesłanki do nadania takiego rygoru decyzji koncesyjnej, co szczegółowo opisano we wniosku rozpoznanym pozytywnie przez Starostę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie spór skoncentrował się przede wszystkim na kwestii legitymacji Stowarzyszenia do wniesienia zażalenia na postanowienie organu koncesyjnego (Starosty T. ) o nadaniu decyzji własnej – koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, rygoru natychmiastowej wykonalności. Pozostałe zarzuty skargi stanowiły zaś niejako pochodną powyższego zagadnienia, zostały wywiedzione przy założeniu (silnie kontestowanym przez stronę skarżącą), że ww. Stowarzyszeniu przysługiwało uprawnienie do uruchomienia postępowania w zakresie instancyjnej weryfikacji postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Z uwagi na powyższą kwestię o węzłowym znaczeniu dla wyniku niniejszej kontroli sądowej było to, czy Stowarzyszenie mogło w ogóle zażalić się na postanowienie Starosty T. z 14 listopada 2023 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wydanej przez ten organ decyzji koncesyjnej z 10 października 2023 r., nr 2/E/2023, na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]". Legitymacja danego podmiotu do zainicjowania postępowania administracyjnego jest w świetle ogólnej zasady art. 28 k.p.a. zagadnieniem fundamentalnym, determinującym samą możliwość prowadzenia przez organ procedury administracyjnej. Zgodnie z ww. przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Co do zasady legitymacja procesowa jest zatem immanentnie związana z interesem prawnym lub obowiązkiem istniejącym po stronie danego podmiotu, a samo to pojęcie jest z kolei powszechnie wiązane z obiektywną, czyli rzeczywiście istniejącą potrzebą ubiegania się o udzielenie ochrony prawnej, wynikającą ze związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, kształtowaną danym aktem na gruncie administracyjnoprawnym (M. Romańska [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019 r. str. 242). Przepisy k.p.a. przewidują możliwość udziału postępowaniu administracyjnym, obok stron postępowania, organizacji społecznej. Organizacja społeczna jest podmiotem, który co prawda nie posiada własnego interesu prawnego w danym postępowaniu, ale który z uwagi na własne cele statutowe i interes społeczny może w postępowaniu dotyczącym uprawnień lub obowiązków osoby trzeciej występować na prawach strony. Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania (pkt 1) i dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu (pkt 2) jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.). Zawisły spór zaistniał na gruncie sprawy dotyczącej koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż. Ustawa Prawo geologiczne i górnicze w sposób szczegółowy reguluje to, kto jest stroną takiego postępowania, a także jakim podmiotom, na jakich warunkach i w jakim zakresie przyznane są uprawnienia strony w ramach danego postępowania dotyczącego materii regulowanej ww. ustawą. Przepisy Działu III Rozdziału 1 p.g.g. określają zasady koncesjonowania wymienionych w art. 21 p.g.g. działalności oraz to, kto jest stroną postępowania koncesyjnego i na jakich warunkach realizuje się udział organizacji społecznych w tym postępowaniu. Zasadą jest, że stroną postępowania koncesyjnego, oprócz oczywiście wnioskodawcy ubiegającego się koncesję, jest właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości gruntowej, w której granicach wykonywana ma być koncesjonowana działalność (art. 41 p.g.g.). W niniejszej sprawie stronami postępowania koncesyjnego byli skarżący inwestor oraz właściciel działki nr 1273/22 – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowej Nadleśnictwo G. . Organizacja społeczna może z kolei brać udział w postępowaniu koncesyjnym na zasadach ogólnych, chyba że koncesja jest poprzedzona decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydawaną w oparciu o przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Wynika to z art. 33 p.g.g., który wąsko określa uprawnienia organizacji społecznych w postępowaniu koncesyjnym. W art. 33 ust. 1 p.g.g. ustawodawca wprost wyłączył możliwość stosowania "przepisów o udziale organizacji społecznych" (a więc wszystkich przepisów, w tym k.p.a. oraz ustaw szczególnych) w postępowaniu koncesyjnym, które poprzedzone było decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. W tym przypadku udział organizacji społecznej w postępowaniu koncesyjnym dokonuje się na zasadach opisanych w ust. 2 i ust. 3 ww. przepisu. Obie regulacje odsyłają z kolei do stosowania wprost art. 72 ust 6 i 6a u.i.o.ś. (ust. 3) oraz art. 86f ust. 6, art. 86g i art. 86h u.i.o.ś. (ust. 2). Art. 86f ust. 6 u.i.o.ś. wprowadza obowiązek zawieszenia postępowania w przedmiocie zezwolenia na inwestycję (tj. koncesji) w całości albo w części w terminie 7 dni od dnia powzięcia informacji o wstrzymaniu wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zauważyć wypada, że powiązane z niniejszą sprawą postępowanie główne dotyczące koncesji, której nadano kwestionowany rygor natychmiastowej wykonalności, zostało zgodnie z zacytowanym przepisem zawieszone z uwagi na wydanie przez SKO postanowienia z 10 października 2023 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (decyzji własnej organu odwoławczego z 31 sierpnia 2023 r., nr SKO-60-16/23, uchylonej zaskarżonym do NSA wyrokiem tut. Sądu o sygn. Akt II SA/Bd 1208/23). Art. 86h u.i.o.ś. dotyczy zaś kwestii ustalania legitymacji odwołującego się od decyzji koncesyjnej, co jest w rozpoznawanej sprawie nieistotne (kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu nie poddano samej decyzji koncesyjnej, ale powiązane z nią postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji). Zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma art. 86g u.i.o.ś. Zgodnie z jego treścią organizacji ekologicznej (a więc organizacji społecznej o szczególnym charakterze, jaką jest uczestniczące w niniejszym postępowaniu Stowarzyszenie i co wynika z jej danych w KRS dotyczących celów działania organizacji – przyp. Sądu) powołującej się na swoje cele statutowe, jeżeli prowadzi ona działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania w sprawie zezwolenia na inwestycję, także w przypadku gdy nie brała ona udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, lub stronie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach służy prawo do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję, poprzedzonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. W postępowaniu odwoławczym organizacja ekologiczna uczestniczy na prawach strony (ust. 1). Odwołanie przysługuje w zakresie, w jakim organ właściwy do wydania zezwolenia na inwestycję jest związany decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z art. 86 pkt 2 (ust. 2). W ust. 3 ustawodawca wskazał obligatoryjne elementy odwołania, którymi są: wskazanie, w jakim zakresie zezwolenie na inwestycję jest niezgodne z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub nie uwzględnia jej postanowień (pkt 1), uzasadnienie (pkt 2) oraz - w przypadku odwołania wnoszonego przez stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - informacje lub dokumenty potwierdzające prawa rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, zawierające co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile został ujawniony, numer jej księgi wieczystej (pkt 3). Zgodnie z art. 86g ust. 4 odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia upływu terminu udostępnienia treści zezwolenia na inwestycję zgodnie z art. 72 ust. 6. Przepisy art. 86g ust. 5-8 u.i.o.ś. regulują prawo i zasady zaskarżania do sądów administracyjnych przez organizację ekologiczną zezwoleń na inwestycje poprzedzone decyzją środowiskową (nieistotne w sprawie). W myśl zaś art. 86g ust. 9 u.i.o.ś. przepisów art. 86g nie stosuje się do postępowania w sprawie wydania albo zmiany decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, w ramach którego jest przeprowadzana ponowna ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (postępowanie dotyczące koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, opisane w art. 72 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś.). Językowa wykładnia art. 86g ust. 1 u.i.o.ś. już tylko po pobieżnej analizie treści tego przepisu prowadzi do wniosku, że skoro organizacja ekologiczna jest uprawniona tylko do wniesienia odwołania od decyzji zezwalającej na inwestycję, poprzedzonej decyzją środowiskową, to nie jest ona uprawniona do wniesienia zażalenia na akty wydawane w postępowaniach wpadkowych względem postępowania głównego (koncesyjnego). Gdyby bowiem ustawodawca ww. uprawnieniem objął również zażalenia, to wprost wskazałby to w treści przepisu, tak jak zrobił to w przypadku skargi do sądu administracyjnego (art. 86g ust. 5-8). Wyłożenie problemu w taki sposób, jak wyżej, nie wyczerpuje jednak szeregu wątpliwości nasuwających się w kontekście celu przepisów o umożliwieniu organizacji ekologicznej udziału w postępowaniu koncesyjnym, zgodności wykładni art. 86g z przepisami rangi unijnej oraz systemowej spójności takiej, a nie innej wykładni art. 86g w świetle instytucji nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności aktom nieostatecznym, zwłaszcza w sprawach, w których zachodzi ryzyko nieodwracalnego wpływu na środowisko. W ocenie Sądu w rozpoznawanym przypadku nie należy zatem ograniczać się tylko do wykładni językowej, w żadnym wypadku nie jest ona bowiem w zastanej sytuacji przesądzająca. O ile końcowy wniosek zbieżny jest z tym wyprowadzonym z dosłownego rozumienia art. 86g ust. 1 u.i.o.ś., to prowadzą do niego, oprócz literalnie odczytywanej treści przepisu, również względy celowościowe oraz systemowe - rozpatrywane w świetle prawa międzynarodowego. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że rygor natychmiastowej wykonalności nadawany decyzji nieostatecznej jest instrumentem o wyjątkowym charakterze, stosowanym albo jednocześnie i w ramach tego samego rozstrzygnięcia z uwagi na wystąpienie opisanych ustawowo przesłanek (art. 108 § 1 k.p.a. – "decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, w tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia") albo następczo – osobnym postanowieniem (art. 108 § 2 k.p.a. – "rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji również po jej wydaniu; w tym przypadku organ wydaje postanowienie, na które służy stronie zażalenie"). Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji nieostatecznej z urzędu lub na wniosek strony. Należy przyjąć, że organ z urzędu nadaje decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli natychmiastowe wykonanie decyzji jest niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny. Nadanie zaś decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności następuje na wniosek strony, jeżeli natychmiastowe wykonanie decyzji jest niezbędne ze względu na wyjątkowo ważny interes strony; w przypadku gdy organ uzna, że brak podstaw do uwzględnienia wniosku strony, wówczas powinien wydać postanowienie o odmowie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (Andrzej Wróbel [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, publ. LEX/el. 2025). Zasadą jest, że rygor natychmiastowej wykonalności nadany decyzji na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. nie może być przedmiotem osobnego zażalenia i może być kwestionowany jedynie w drodze odwołania od decyzji głównej, również tylko w zakresie tego rygoru (Andrzej Wróbel [w:] jw.). Z kolei rygor nadany osobnym postanowieniem podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia na to postanowienie. Jednocześnie dopowiedzieć należy, że jako akt akcesoryjny dzieli on byt prawny z decyzją główną i w przypadku uchylenia decyzji opatrzonej rygorem postanowienie również wygasa (por. postanowienie NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2659/11 – dostępny jw.). Art. 86g u.i.o.ś. w ust. 3 pkt 1 jednoznacznie stanowi, że w odwołaniu składanym w trybie art. 86g można kwestionować dane zezwolenie na inwestycję jedynie w zakresie, w jakim ma być ono niezgodne z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub nie uwzględnia jej postanowień. Powyższe zawężenie wynika z uprawnień nadawanych wymienionym w art. 86g podmiotom w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U. UE L z dnia 28 stycznia 2012 r.). To bowiem w związku z koniecznością implementacji tego aktu (dalej: "dyrektywa EIA") art. 86g został wprowadzony do polskiego porządku prawnego w obowiązującym brzmieniu mocą art. 1 pkt 3 ustawy z 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 784 – dalej: "nowelizacja") i wszedł w życie 13 maja 2021 r. Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. nowelizacji komentowany przepis umożliwia "(...) zarówno organizacjom ekologicznym, jak i stronom postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej uprawnienia do weryfikacji zezwoleń na inwestycję w zakresie ich zgodności z uprzednio wydaną decyzją środowiskową". Jednocześnie w uzasadnieniu projektu nowelizacji zastrzega się, że zakres skarżenia podnoszony w ramach postępowania odwoławczego w sprawie wydania decyzji inwestycyjnej lub na etapie sądowym w tej sprawie wyznacza art. 86g ust. 3 pkt 1 u.i.o.ś. a zawężenie to w zakresie odwołań (oraz skarg do sądu – vide: art. 86g ust. 6 pkt 1) wynika właśnie z dyrektywy EIA. Wskazać wypada, że zgodnie z art. 11 ust. 1 dyrektywy EIA państwa członkowskie zapewniają, by zgodnie z odnośnym krajowym systemem prawnym członkowie zainteresowanej społeczności mający wystarczający interes (lit. a) lub ewentualnie podnoszący naruszenie prawa, gdy administracyjne procedury prawne państwa członkowskiego wymagają tego jako warunku koniecznego, mieli dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem ustanowionym ustawą, by zakwestionować materialną lub proceduralną legalność decyzji, działań lub zaniechań, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej dyrektywy dotyczących udziału społeczeństwa (lit. b). W nowelizacji nie pominięto też postanowień Konwencji z 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r., nr 78, poz. 706 – dalej: "Konwencja z Aarhus"). Zgodnie z art. 11 ust. 2 Konwencji każda ze Stron zapewni, w ramach krajowego porządku prawnego, że członkowie zainteresowanej społeczności mający wystarczający interes (lit. a) lub, alternatywnie, powołujący się na naruszenie uprawnień, jeśli przepisy postępowania administracyjnego Strony wymagają tego jako przesłanki (lit. b) mają dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem powołanym z mocy ustawy, dla kwestionowania legalności z przyczyn merytorycznych lub formalnych każdej decyzji, działania lub zaniechania w sprawach regulowanych postanowieniami artykułu 6 oraz, jeśli przewiduje tak prawo krajowe i z zastrzeżeniem ustępu 3 poniżej, innych postanowień niniejszej konwencji. Określenie tego, co stanowi wystarczający interes oraz naruszenie uprawnień, następuje zgodnie z wymaganiami prawa krajowego i stosownie do celu, jakim jest przyznanie zainteresowanej społeczności szerokiego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w zakresie określonym niniejszą konwencją. Dla osiągnięcia tego, interes organizacji pozarządowej spełniającej wymagania, o których mowa w artykule 2 ustęp 5, uważa się za wystarczający w rozumieniu litery (a). Taką organizację uważa się również za posiadającą uprawnienia mogące być przedmiotem naruszeń w rozumieniu litery (b). Postanowienia niniejszego ustępu 2 nie wykluczają możliwości istnienia procedury odwoławczej przed organem administracyjnym i nie mają wpływu na obowiązek wyczerpania administracyjnych procedur odwoławczych przed skorzystaniem z sądowej procedury odwoławczej, jeżeli taki obowiązek jest przewidziany w prawie krajowym. Uwzględniając normy ww. aktów prawa międzynarodowego w projekcie nowelizacji wyjaśniono, że przyznanie wymienionym w art. 86g u.i.o.ś. podmiotom uprawnień do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie decyzji inwestycyjnych, na równi z uprawnieniami, jakimi dysponują ich strony, stanowiłoby nieuzasadnioną ingerencję w te postępowania i nieznajdującą podstaw w dyrektywie EIA i wobec tego strony decyzji środowiskowej i organizacje powinny jednoznacznie wskazać, w jakim zakresie zezwolenie na inwestycję jest niezgodne z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub nie uwzględnia jej postanowień, i uzasadnić swój zarzut (vide: uzasadnienie do projektu ustawy, Sejm IX kadencji, druk sejmowy nr 939). Konstatacja ta nie budzi wątpliwości Sądu. Nieograniczony dostęp organizacji ekologicznych do postępowań koncesyjnych (oraz innych poprzedzonych decyzją środowiskową) mógłby stanowić przestrzeń do nadużyć powodujących nieuzasadnione przedłużanie tych postępowań. Pamiętać należy, że organizacje społeczne (a więc i ekologiczne) mają zapewniony nieograniczony udział w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia (art. 44 u.i.o.ś.). Ich statutowe cele realizowane są zatem w pełni na pierwszym etapie procesu inwestycyjnego, skoncentrowanego właśnie na kwestiach ochrony środowiska w związku z realizacją zamierzonej inwestycji. W postępowaniu dotyczącym zezwolenia na inwestycję, obejmującym swym zakresem również inne, poza środowiskowymi, zagadnienia materialnoprawne (w przypadku koncesji na wydobywanie kopaliny: sposób i wydajność eksploatacji złoża, zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy, opłaty eksploatacyjne), uprawnienia organizacji ekologicznej winny doznawać odpowiedniego ograniczenia, czego emanacją jest właśnie art. 86g u.i.o.ś. Na marginesie wskazać wypada, że art. 44 u.i.o.ś. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem – po pierwsze – postępowanie koncesyjne nie jest postępowaniem "wymagającym udziału społeczeństwa" (w świetle art. 88 ust. 1 w zw. art. 61 ust. 1 i w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 8 u.i.o.ś. – szerzej: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. II OSK 2395/14 – dostępny jw.), a po drugie – przepis ten nie ma zastosowania w sprawach zezwolenia na inwestycje polegające na wydobywaniu kopalin, zgodnie z art. 33 ust. 1 p.g.g. Mając na uwadze powyższe zastrzeżenie niesprzecznym w ocenie Sądu z treścią dyrektywy EIA oraz Konwencji z Aarhus jest wniosek, że udział organizacji ekologicznej w postępowaniu koncesyjnym na zasadach opisanych w art. 86g u.i.o.ś. jest istotnie ograniczony w zakresie możliwości kwestionowania rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzji koncesyjnej postanowieniem wydanym w trybie art. 108 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu skoro odwołanie od decyzji głównej przysługuje tylko w takim zakresie, w jakim decyzja ta jest niezgodna z uprzednio wydaną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji objętej koncesją (art. 86g ust. 3 pkt 1 u.i.o.ś.), to z zakresu zaskarżenia formalnie opartego o art. 86g u.i.o.ś. wyłączona jest kwestia natychmiastowej wykonalności zezwolenia na inwestycję. Nie jest bowiem możliwe wskazanie zakresu zgodności lub niezgodności tego rygoru z wydanymi środowiskowymi uwarunkowaniami. Innymi słowy, tryb instancyjnej kontroli w swej "klasycznej" formie, tj. na skutek środka zaskarżenia skierowanego w dany element decyzji (tutaj: rygor) nie leży w zasięgu organizacji ekologicznej przystępującej do postępowania o zezwolenie na inwestycję na podstawie art. 86g u.i.o.ś. Podkreślić należy, że obie krajowe regulacje: art. 33 p.g.g. oraz z art. 86g u.i.o.ś. stanowią przepisy o charakterze szczególnym, które na zasadzie wyjątku dookreślają uprawnienia organizacji ekologicznej przysługujące jej w postępowaniu dotyczącym koncesji na wydobywanie kopalin. Drugi z przywołanych przepisów sam w sobie stanowi już regulację szczególną, zawężającą ogólną zasadę udziału organizacji społecznych w postepowaniach administracyjnych. Mając taki właśnie charakter, jest on dodatkowo stosowany "w ramach wyjątku" na mocy art. 33 ust. 2 p.g.g., od ogólnej zasady opisanej w art. 33 ust. 1 p.g.g. Komentowana cecha obu regulacji, odczytywana jednocześnie, musi prowadzić do wniosku, że przepisów tych nie należy intepretować rozszerzająco, a wręcz przeciwnie – należy odczytywać je jak najwężej. Istotnym problemem pojawiającym się już po powzięciu negatywnego stanowiska co do legitymacji organizacji ekologicznej do zaskarżenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, jest to, czy, a jeżeli tak, to w jaki sposób cecha natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej może być kwestionowana przez podmioty wymienione w art. 86g u.i.o.ś. Jasnym jest bowiem, że z perspektywy podmiotu negującego prawidłowość decyzji koncesyjnej równie ważne jest, a najpewniej nawet ważniejsze, by decyzja ta nie została wykonana przed osiągnięciem przez nią ostateczności. To bowiem oddziaływanie aktu administracyjnego na stan prawny i faktyczny (jej zaistnienie w obrocie prawnym i wywołanie opisanych w niej skutków) jest najistotniejszą cechą aktu z perspektywy jej adresatów, władz publicznych i społeczeństwa. Jak wskazano, w ocenie Sądu rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego na podstawie art. 108 § 2 k.p.a. podmioty, o których mowa w art. 86g u.i.o.ś. nie mogą kwestionować w drodze zażalenia. Należy jednak pamiętać, że zarówno przepisy postępowania administracyjnego, jak i ustaw materialnych (p.g.g. i u.i.o.ś.) nie ograniczają stron w ich prawie do złożenia wniosku do organu odwoławczego opartego o art. 135 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji. Skoro podmioty opisane w art. 86g u.i.o.ś. mogą na wskazanych tam warunkach wnieść odwołanie od zezwolenia na inwestycję (decyzji koncesyjnej), to nic nie stoi na przeszkodzie, by wraz z odwołaniem zgłosiły wniosek o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji I instancji, której taki rygor nadał organ koncesyjny. Analogicznie – wniosek taki można zgłosić organowi odwoławczemu również po wydaniu przez organ I instancji postanowienia w oparciu o art. 108 § 2 k.p.a. (jak w niniejszej sprawie). Warunkiem skorzystania z art. 135 k.p.a. jest wniesienie odwołania (art. 135 k.p.a. stosowany jest w ramach postępowania odwoławczego). Nie ma znaczenia, czy jest to odwołanie w swoim typowym kształcie opisanym w k.p.a., czy odwołanie szczególnego rodzaju, o ograniczonym zakresie, jak np. to wnoszone na podstawie art. 86g u.i.o.ś. Dopowiedzieć jeszcze wypada, że w orzecznictwie i doktrynie dominuje stanowisko, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji przez organ odwoławczy może być wydane zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony (Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, publ. LEX/el. 2025; wyrok NSA z 12 grudnia 2018 r., sygn. II OSK 408/18 – dostępny jw.; stanowisko odmienne: Krawczyk Agnieszka [w:] Chróścielewski Wojciech (red.), Krawczyk Agnieszka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, publ. LEX/el 2025). Jak zaś wynika z art. 86g ust. 1 in fine u.i.o.ś. w postępowaniu odwoławczym organizacja ekologiczna uczestniczy na prawach strony. Całokształt powyższych rozważań prowadzi do wniosku, że Stowarzyszenie nie mogło wnieść zażalenia na postanowienie Starosty T. z 14 listopada 2023 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wydanej przez ten organ decyzji koncesyjnej z 10 października 2023 r., nr 2/E/2023, na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]". Organ odwoławczy winien zatem na stosownie do regulacji art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Nie oznacza to bynajmniej, że wobec postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności strony postępowania pozostają "bezsilne". Jak wyjaśniono, brak legitymacji do zainicjowania kontroli instancyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nie wyłącza uprawnienia do ubiegania się o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 135 k.p.a. Rozstrzygnięcie odmowne, choć niezaskarżalne osobnym zażaleniem, może być zaś potem kwestionowane w skardze na decyzję organu odwoławczego, nie poprzez zaskarżenie samej odmowy (w odniesieniu do skargi też bowiem obowiązują ograniczenia zakresu zaskarżenia – vide: art. 86g ust. 6 pkt 1 u.i.o.ś.) poprzez złożenie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji odwoławczej (art. 61 § 2 lub § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od powyższego wskazać należy, że już okoliczność wpływu do organu odwoławczego odwołania od decyzji koncesyjnej winno skłonić organ odwoławczy do rozważenia zastosowania art. 135 k.p.a. z urzędu. To, że w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy rozstrzygnął reformatoryjnie w zakresie wniosku inwestora (odmówił nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej) potwierdza, że takie przekonanie organ odwoławczy powziął. Z uwagi na zaistniałe w sprawie wniosku inwestora o koncesję wydobywczą dość skomplikowane okoliczności procesowe (wstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej na skutek utrzymującego się suspensywnego oddziaływania nierozpoznanego odwołania od decyzji środowiskowej I instancji), zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie koncesji, rygor natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej) organ odwoławczy winien mieć na względzie, że do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie odwołania posiada on uprawnienie do skorzystania z art. 135 k.p.a., przy czym uprawnienie to nie zostaje zawieszone wraz z zawieszeniem postępowania odwoławczego. Zgodnie z art. 102 k.p.a. w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Bez wątpienia w dyspozycji tego przepisu mieści się wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej (por. uchwała SN z 16 października 1972 r., III CZP 67/72, OSP 1973/5, poz. 87). Choć uzasadnienie najdalej idącego zarzutu nie wyczerpywało istoty wielopłaszczyznowego problemu, jaki na gruncie tego zarzutu zaistniał, to nie zmienia to tego, że główny zarzut skargi okazał się uzasadniony. Czyni to zbędnym odnoszenie się do zarzutów posiłkowych, wyartykułowanych na wypadek uznania, że Stowarzyszeniu przysługiwała legitymacja do złożenia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej. Sąd za zasadne uznał jednak odniesienie się do zasygnalizowanej w skardze (przy okazji zarzutu dotyczącego zachowania terminu wniesienia zażalenia) kwestii obowiązku organu wynikającego z art. 72 ust. 6 u.i.o.ś. w odniesieniu do postanowienia wydanego na podstawie art. 108 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 72 ust. 6 u.i.o.ś. organ właściwy do wydania decyzji, o których mowa w ust. 1, dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, niezwłocznie po wydaniu decyzji, podaje do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz z dokumentacją sprawy, a także udostępnia na okres 14 dni w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu treść tej decyzji; w informacji wskazuje się dzień udostępnienia treści decyzji. Jak wskazano wcześniej, ww. przepis znajduje zastosowanie w sprawach koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, zgodnie z art. 33 ust. 3 p.g.g. Ze wskazanym w nim terminem udostępnienia art. 86g ust. 4 u.i.o.ś. łączy termin na wzniesienie odwołania od decyzji o zezwoleniu na inwestycję, o którym mowa w ust. 1-3. Zgodnie z art. 86g ust. 4 u.i.o.ś. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia upływu terminu udostępnienia treści zezwolenia na inwestycję zgodnie z art. 72 ust. 6. Sąd w składzie orzekającym uznaje, że przepisu art. 72 ust. 6 u.i.o.ś. nie należy odnosić jedynie do decyzji opisanych w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś., ale również wszelkich aktów akcesoryjnych odnoszących się do tych rozstrzygnięć. Chodzi tu zatem również nie tylko o decyzje zmieniające i uchylające (art. 154 i 155 k.p.a.), ale również postanowienia o uzupełnieniu decyzji głównej (art. 111 k.p.a.), sprostowaniu lub wyjaśnieniu jej treści (art. 113 k.p.a.), czy właśnie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 2 k.p.a.). W świetle celów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku nie da się znaleźć żadnego powodu, dla którego społeczeństwo nie miałoby być informowane o aktach administracyjnych bezpośrednio dotyczących decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś., zwłaszcza, jeżeli mają one wpływ na ich treść, sposób interpretacji, czy wreszcie (i przede wszystkim) to, że korzystają one z rygoru natychmiastowego wykonania przed uostatecznieniem się, a co jest przecież wyjątkiem od reguły braku wykonalności aktów nieostatecznych i suspensywnego charakteru odwołania. Jednocześnie wskazać należy, że opublikowanie treści aktu administracyjnego danego rodzaju zgodnie z art. 72 ust. 6 u.i.o.ś. samo w sobie nie kreuje uprawnienia do jego zakwestionowania środkiem zaskarżenia. To uprawnienie wywodzone jest dopiero z przepisów procesowych, ogólnych zawartych w k.p.a. (art. 127 k.p.a. i art. 141 k.p.a. w zw. z art. 28 i 31 k.p.a.), albo w przepisach szczególnych, takich jak właśnie art. 86g u.i.o.ś. – jak wskazano, niedotyczącym organizacji ekologicznej w zakresie, w jakim środek zaskarżenia ma odnosić się do postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji koncesyjnej. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej: "p.p.s.a."). Stwierdzając brak legitymacji Stowarzyszenia do zainicjowania postępowania zażaleniowego względem postanowienia Starosty T. o nadaniu decyzji koncesyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności, Sąd dostrzegł przesłankę umorzeniową tego postępowania i w związku z tym orzekł jak w punkcie 2 drugim sentencji na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi (100 zł), opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenia reprezentującego stronę skarżącą pełnomocnika będącego radcą prawnym (483 zł) Sąd orzekł jak w punkcie trzecim sentencji, na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Sprawę rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. G. Saniewski J. Brzezińska M. Pawełczak
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI