II SA/Łd 15/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-04-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona zwierzątprawo miejscoweuchwały rady gminyprogram opieki nad zwierzętamibezdomność zwierzątfinansowanie zadańnaruszenie prawasąd administracyjnyWSA Łódź

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Wartkowice w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi z powodu istotnych naruszeń prawa, w szczególności nieprecyzyjnego określenia sposobu wydatkowania środków finansowych.

Prokurator Rejonowy w Poddębicach zaskarżył uchwałę Rady Gminy Wartkowice dotyczącą programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi, zarzucając istotne naruszenie prawa przez brak szczegółowego określenia sposobu wydatkowania środków finansowych. Sąd uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając, że uchwała nie wypełniła delegacji ustawowej wynikającej z art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt. Mimo późniejszej zmiany uchwały przez Radę Gminy, sąd stwierdził nieważność pierwotnego aktu w całości, podkreślając, że zmiana nie niweluje skutków prawnych wadliwego aktu przed datą jego zmiany.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w Poddębicach na uchwałę Rady Gminy Wartkowice z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy Wartkowice na 2022 rok. Głównym zarzutem prokuratora było istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 7 Konstytucji RP i art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, wynikające z braku szczegółowego podziału środków finansowych na poszczególne zadania programu. Prokurator wskazał, że uchwała nie precyzowała sposobu wydatkowania środków, co uniemożliwiało ustalenie wysokości finansowania poszczególnych zadań, a także pomijała finansowanie niektórych zadań, jak poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym ze względu na przepisy związane z COVID-19, zgodził się z argumentacją prokuratora. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, rada gminy jest zobowiązana do wskazania nie tylko wysokości środków finansowych, ale także sposobu ich wydatkowania, co powinno być szczegółowo określone w programie. W ocenie sądu, § 16 załącznika do zaskarżonej uchwały nie spełniał tych wymogów, ponieważ kwoty były podane zbiorczo dla wielu zadań lub pomijały niektóre z nich. Sąd zaznaczył, że zmiana uchwały przez radę gminy w trybie autokontroli ma skutek ex nunc, podczas gdy stwierdzenie nieważności przez sąd ma skutek ex tunc, co oznacza, że wadliwa uchwała jest traktowana jako nigdy nieistniejąca. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., uznając naruszenie art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt za istotne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka jest niezgodna z prawem, jeśli nie określa w sposób szczegółowy i wyczerpujący sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację poszczególnych zadań programu.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie zwierząt (art. 11a ust. 5) wymaga od rady gminy wskazania nie tylko wysokości środków, ale także sposobu ich wydatkowania. Brak takiego uszczegółowienia, np. poprzez podanie kwot dla poszczególnych zadań lub pominięcie niektórych zadań, stanowi istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (9)

Główne

u.o.z. art. 11a § ust. 1, 2, 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

ustawa o COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 2, 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt przez brak szczegółowego określenia sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi. Uchwała nie określała wysokości środków na wszystkie zadania programowe, np. poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt czy opiekę nad wolno żyjącymi kotami. Kwoty środków finansowych były podane zbiorczo dla wielu zadań, co uniemożliwiało ustalenie ich wysokości dla poszczególnych zadań.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Rady Gminy Wartkowice, że skarga jest bezprzedmiotowa z powodu późniejszej zmiany uchwały.

Godne uwagi sformułowania

uchwała nie uregulowała prawidłowo sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację programu, co stanowi niewypełnienie upoważnienia wynikającego z art. 11a ust. 5 u.o.z. zmiana lub uchylenie uchwały zaskarżonej do Sądu nie czyni zbędnym wydania wyroku przez sąd, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie. nie ulega wątpliwości, że wskazany przepis bezwzględnie wymaga, aby rada gminy w sposób szczegółowy i wyczerpujący określiła wysokość środków finansowych przeznaczonych na realizację programu oraz sposób wydatkowania tych środków poprzez egzemplifikację zadań wykonywanych w ramach programu oraz określenie środków na realizację poszczególnych zadań.

Skład orzekający

Agata Sobieszek-Krzywicka

sprawozdawca

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

przewodniczący

Marcin Olejniczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów prawnych dotyczących uchwał w sprawie programów opieki nad zwierzętami bezdomnymi, w szczególności w zakresie finansowania i sposobu wydatkowania środków. Podkreślenie znaczenia precyzji w aktach prawa miejscowego i skutków naruszenia delegacji ustawowej."

Ograniczenia: Dotyczy głównie uchwał samorządowych w zakresie ochrony zwierząt. Kontekst prawny związany z przepisami o ochronie zwierząt i samorządzie gminnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony zwierząt i prawidłowości działania samorządów. Pokazuje, jak istotne jest precyzyjne formułowanie aktów prawa miejscowego i jakie mogą być konsekwencje niedopatrzeń.

Gmina nieprecyzyjnie zaplanowała wydatki na zwierzęta. Sąd stwierdził nieważność uchwały.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 15/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Marcin Olejniczak
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 572
art. 11 ust. 1, art. 11a ust. 1, 2, 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1372
art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 91 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 5 i 6, art. 147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska – Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Poddębicach na uchwałę Rady Gminy Wartkowice z dnia 31 marca 2022 r. nr LV/301/2022 w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy Wartkowice na 2022 rok stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. MR
Uzasadnienie
W dniu 31 marca 2022 r. Rada Gminy Wartkowice na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 40, powoływanej dalej jako: "u.s.g.") oraz art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 572, dalej również jako: "u.o.z.") podjęła Uchwałę Nr LV/301/22 w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy Wartkowice na 2022 rok. Stosownie do § 16 ust. 1 przedmiotowego Programu, który stanowi załącznik do uchwały, Gmina przeznacza środki finansowe na realizację Programu w wysokości 147550,00 zł, które zabezpieczone są w budżecie Gminy na 2022 rok. Natomiast § 16 ust. 2 stanowi, iż środki, o których mowa w ust. 1 wydatkowane będą w następujący sposób:
1) opieka nad bezdomnymi zwierzętami przebywającymi w schronisku dla bezdomnych zwierząt, w tym ich sterylizacja i kastracja oraz znakowanie za pomocą mikroczipa - 130000,00 zł;
2) odławianie i transport bezdomnych zwierząt do schroniska - 10550,00 zł;
3) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt, zabiegi weterynaryjne (leczenie, kastracja, sterylizacja, znakowanie za pomocą mikroczipa, usypianie ślepych miotów) oraz zapewnienie opieki zwierzętom gospodarskim - 4000,00 zł;
4) zakup karmy dla bezdomnych zwierząt (w tym kotów wolno żyjących) - 3000,00 zł.
W uzasadnieniu do projektu zaskarżonej uchwały wskazano, iż uzyskał on pozytywną opinię Ł. w Łodzi, Koła Łowieckiego nr [...] D., oraz Powiatowego Lekarza Weterynarii w P.
Skargę na powyższą uchwałę złożył Prokurator Rejonowy w Poddębicach. Zaskarżonej uchwale zarzucił, iż została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa tj. art. 7 Konstytucji RP i art. 11a ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 572) w związku z brakiem regulacji w załączniku do uchwały w postaci "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiu bezdomności zwierząt na terenie Gminy Wartkowice w 2022 roku" wskazanych w delegacji ustawowej elementów w postaci szczegółowego podziału środków na poszczególne zadania określonych w Rozdziale 11 wskazanego załącznika. W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż Program wskazywać musi wysokość środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Treść §16 załącznika do uchwały nie wypełnia delegacji ustawowej wynikającej z przepisu art. 11a ust. 5 u.o.z. W ocenie skarżącego Rada Gminy nie dokonała w sposób dostatecznie szczegółowy podziału środków na poszczególne zadania. Ujęcie poszczególnych kwot w sposób łączny dla wielu zadań powoduje brak możliwości ustalenia w jakiej wysokości będą finansowane poszczególne zadania programowe np. łącznie ustalano środki finansowe na zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt i zapewnienie opieki zwierzętom gospodarskim oraz usypianie ślepych miotów. Nie wskazano natomiast w Programie finansowania zadań w postaci środków przeznaczonych na poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt, usypianie, odławianie bezdomnych zwierząt. Natomiast użyte przez ustawodawcę określenie "sposób wydatkowania środków finansowych" oznacza przedstawienie w programie, jako obligatoryjnego elementu, sposobu rozdysponowania środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie.
Rada Gminy w Wartkowicach w przedmiotowej uchwale nie uregulowała prawidłowo sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację programu, co stanowi niewypełnienie upoważnienia wynikającego z art. 11a ust. 5 u.o.z. Zaniechanie to należy zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa, które stanowi podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały w całości.
Z uwagi na powyższe okoliczności, skarżący wniósł jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Wartkowice, reprezentowana przez Wójta Gminy Wartkowice, wniosła o jej oddalenie, wyjaśniając jednocześnie, iż Wojewoda Łódzki pismem nr PNIK-I.4131.646.2022 z dnia 15 czerwca 2022 roku w wyniku kontroli uchwały nr LV/301/2022 Rady Gminy Wartkowice z dnia 31 marca 2022 roku zakwestionował treść zapisów § 16 Programu. Uwagi dotyczyły nieuregulowania przez Radę w sposób wyczerpujący kwestii wydatkowania środków finansowych przeznaczonych na realizację programu. W związku z powyższym Rada Gminy Wartkowice została zobowiązana w terminie trzydziestu dni do uchylenia albo wprowadzenia zmian w przedmiotowej uchwale.
W takim stanie rzeczy Rada Gminy Wartkowice wprowadziła zmiany w zakresie uszczegółowienia zapisów § 16 uchwalonego wcześniej aktu prawa miejscowego w brzmieniu następującym:
"1. Gmina przeznacza środki finansowe na realizację Programu w wysokości 147550,00 zł (słownie złotych: sto czterdzieści siedem tysięcy pięćset pięćdziesiąt), które zabezpieczone są w budżecie Gminy na 2022 rok.
2. Środki, o których mowa w ust. 1 wydatkowane będą w następujący sposób:
1) opieka nad bezdomnymi zwierzętami przebywającymi w schronisku dla bezdomnych zwierząt, w tym ich sterylizacja i kastracja oraz znakowanie za pomocą mikroczipa - 120000,00 zł (słownie złotych: sto dwadzieścia tysięcy);
2) odławianie i transport bezdomnych zwierząt do schroniska - 10550,00 zł (słownie złotych: dziesięć tysięcy pięćset pięćdziesiąt);
3) sprawowanie opieki nad kotami wolno żyjącymi (wykonywanie zabiegów sterylizacji, kastracji, leczenie weterynaryjne), w tym dokarmianie - 4.000,00 zł (słownie złotych: cztery tysiące);
4) zabiegi weterynaryjne bezdomnych zwierząt (leczenie, kastracja, sterylizacja, znakowanie za pomocą mikroczipa, usypianie ślepych miotów) - 4000,00 zł (słownie złotych: cztery tysiące);
5) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt - 4000,00 zł (słownie złotych: cztery tysiące);
6) zapewnienie opieki zwierzętom gospodarskim - 4000,00 zł (słownie złotych: cztery tysiące);
7) zakup karmy dla bezdomnych zwierząt przekazywanych do adopcji - 4500,00 zł (słownie złotych: cztery tysiące pięćset),
8) edukacja mieszkańców w zakresie ochrony zwierząt- 500,00 zł (słownie złotych: pięćset). "
Zmiany do Uchwały nr LV/301/2022 Rady Gminy Wartkowice z dnia 31 marca 2022 roku w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Wartkowice na 2022 rok zostały przyjęte Uchwałą nr LX/338/2022 Rady Gminy Wartkowice z dniu 11 lipca 2022 roku i ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego w dniu 03 sierpnia 2022 roku pod pozycją 4405. Dlatego też, w ocenie Rady Gminy Wartkowice, skarga Prokuratora Rejonowego w Poddębicach jest bezprzedmiotowa albowiem treść § 16 Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Wartkowice na 2022 rok została zmieniona. Obecne brzmienie Programu w zakresie dotyczącym wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposobu wydatkowania tych środków odpowiada obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), zwanej ustawą o COVID-19, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".
Zważywszy na treść powyższej regulacji, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 3 marca 2023 r., niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 1 lutego 2023 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia strony skarżącej o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Skutkowało to skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 3 marca 2023 r.
Wymagany przy tym, przywołaną wyżej uchwałą NSA, standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle zaś art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne właściwe są w sprawach z zakresu kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 147 § 7 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest uchwała Nr LV/301/2022 Rady Gminy Wartkowice z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na trenie gminy Wartkowice na 2022 rok. Program został uchwalony w postaci załącznika do uchwały.
Podstawę prawną przedmiotowej uchwały stanowi art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1372 z późn. zm.) - dalej jako: "u.s.g." – oraz art. 11a ust. 1 u.o.z., który wskazuje, iż rada gminy, wypełniając ustanowiony w art. 11 ust. 1 u.o.z. obowiązek zapobiegania bezdomności zwierząt i zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywania określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Program ten, stosownie do art. 11a ust. 2 u.o.z., obejmuje w szczególności:
1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3) odławianie bezdomnych zwierząt;
4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6) usypianie ślepych miotów;
7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich;
8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.
W programie rada gminy zobowiązana jest wskazać wysokość środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków, przy czym koszty realizacji programu ponosi gmina (11a ust. 5 u.o.z.).
Odnosząc się do faktu, że § 16 załącznika do zaskarżonej uchwały został zmieniony uchwałą Rady Gminy Wartkowice Nr LX/338/2022 z dnia 11 lipca 2022 r. należy wskazać, że uchylenie postanowień uchwały przez organ stanowiący gminy w ramach autokontroli wywołuje skutki ex nunc, podczas gdy stwierdzenie jej nieważności na mocy wyroku sądu administracyjnego eliminuje uchwałę z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, tworząc stan, w jakim przepisy uznane za nieważne należy traktować jako przepisy, które nigdy nie weszły do obrotu prawnego. Zmiana lub uchylenie uchwały zaskarżonej do Sądu nie czyni zbędnym wydania wyroku przez sąd, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie. Dopuszczalność kontroli sądowoadministracyjnej uchwał wyeliminowanych z obrotu prawnego nie budzi w orzecznictwie sądów administracyjnych wątpliwości (por. między innymi wyrok NSA z 27 lipca 2007 r. sygn. II OSK 1046/07, Lex Nr 384291, wyrok NSA z 24 maja 2007 r.sygn. II OSK 233/07, Lex Nr 334309, wyrok NSA z 13 września 2006 r. sygn. II OSK 58/06, Lex Nr 320905).
Kontrolując zaskarżoną uchwałę, Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11a ust. 5 u.o.z., konsekwencją czego było stwierdzenie nieważności tej uchwały w całości.
Należy podkreślić, że rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego a w ramach udzielonej delegacji ma obowiązek uregulowania realizacji wszystkich zadań jej przekazanych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się dominujący aktualnie pogląd o zaliczeniu uchwał w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami do aktów prawa miejscowego. Ustanawianie aktów prawa miejscowego należy do kompetencji organów samorządu terytorialnego, które czynią to wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. W świetle art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że materia uregulowana takim aktem prawa miejscowego powinna wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Zasady podejmowania uchwał lub aktów organu gminy wyznaczają przepisy ustawy o samorządzie gminnym. Przepis art. 40 ust. 1 u.s.g. przyznaje gminie prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych natomiast zgodnie z art. 91 ust. 1 zdanie 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Jeżeli natomiast uchwała nie zawiera wszystkich przewidzianych ustawą elementów, to brak regulacji w tym zakresie oznacza, że podjęty akt nie wyczerpuje ustawowego upoważnienia.
Jak to zostało już powiedziane, w ocenie Sądu zasadny okazał się podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt. Zaskarżona uchwała nie uregulowała bowiem w wyczerpujący, całościowy sposób kwestii finansowania realizacji zadań przewidzianych w programie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lipca 2020 r., sygn.. akt II OSK 336/20 wskazał, że: "Nie ulega wątpliwości, że wskazany przepis bezwzględnie wymaga, aby rada gminy w sposób szczegółowy i wyczerpujący określiła wysokość środków finansowych przeznaczonych na realizację programu oraz sposób wydatkowania tych środków poprzez egzemplifikację zadań wykonywanych w ramach programu oraz określenie środków na realizację poszczególnych zadań". Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, tylko powiązanie uchwalonej kwoty środków finansowych przeznaczonych na realizację programu z konkretnym sposobem ich wydatkowania pozwala przyjąć, że nie jest on fikcją i umożliwia faktycznie wykonanie poszczególnych zadań, zgodnie z przyjętymi w uchwale priorytetami (por. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., II OSK 1001/17, wyrok WSA w Kielcach z 9 marca 2022 r., II SA/Ke 962/21, wyroki WSA w Łodzi z 14 stycznia 2022 r., II SA/Łd 531/21; z dnia 20 maja 2022 r., II SA/Łd 897/21). Przepis art. 11a ust. 5 u.o.z. zobowiązuje zatem do wskazania w programie sposobu rozdysponowania środków finansowych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie. Rolą lokalnego prawodawcy jest konkretne i jednoznaczne ustalenie wydatkowanych środków w odniesieniu do poszczególnych zadań. Rada gminy zobowiązana jest do wypełnienia delegacji ustawowej, co winno nastąpić na drodze uregulowania wszystkich kwestii uznanych przez ustawodawcę za istotne, w sposób całościowy i maksymalnie precyzyjny, tak aby stworzyć adresatom programu pewne warunki jego realizacji.
Postanowienia § 16 załącznika do zaskarżonej uchwały nie realizują delegacji ustawowej. Nie określają bowiem konkretnego sposobu wydatkowania środków w odniesieniu do poszczególnych zadań objętych programem. Wobec przywołanego w pierwszej części niniejszego uzasadnienia brzmienia § 16 załącznika do zaskarżonej uchwały, uzasadniony jest zarzut, że uchwała ta nie precyzuje wysokości środków przeznaczonych na finansowanie poszczególnych zadań objętych programem. Kwoty wymienione w § 16 ust. 2 obejmują więcej niż jedno zadanie objęte programem. Jak trafnie wskazuje skarżący powoduje to brak możliwości ustalenia w jakiej wysokości będą finansowane poszczególne zadania programowe. Ponadto uchwała nie wskazuje wysokości środków finansowych przeznaczonych na poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt oraz na sprawowanie opieki nad wolno żyjącymi kotami. Należy przy tym zauważyć, w § 16 ust. 2 pkt 4 podano kwotę 3.000,00 zł, z której ma być finansowana jedynie jedna z form opieki nad wolno żyjącymi kotami, tj. zakup karmy, przy czym również ta suma obejmuje finansowanie więcej niż jednego celu, bowiem przeznaczona jest również na zakup karmy dla zwierząt bezdomnych.
W konsekwencji Sąd ustalił, że § 16 programu uchwalonego przez Radę Gminy w Wartkowicach pozostaje w sprzeczności z treścią i celem art. 11a ust. 5 u.o.z. Zastosowane rozwiązanie nie wypełnia delegacji ustawowej, na mocy której rada gminy zobowiązana jest do uregulowania wszystkich kwestii wskazanych przez ustawodawcę.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
IB

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI