II SA/Bd 28/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-05-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowyochrona gruntów rolnychklasa R IIIbzgoda ministranieważność decyzjiprawo administracyjneplanowanie przestrzennezasada dobrego sąsiedztwaKodeks postępowania administracyjnegoUstawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję SKO stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy Ł. o warunkach zabudowy dla gruntów rolnych klasy R IIIb, uznając, że jej wydanie bez zgody ministra było rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła skargi D. S. na decyzję SKO stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy Ł. o warunkach zabudowy dla działki z gruntami klasy R IIIb. SKO uznało, że wydanie decyzji bez zgody ministra właściwego ds. rozwoju wsi na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze stanowiło rażące naruszenie prawa. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO, że brak wymaganej zgody ministra był rażącym naruszeniem prawa, mimo że kwestia dobrego sąsiedztwa była inaczej oceniona przez sąd w poprzednim postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która stwierdziła nieważność decyzji Wójta Gminy Ł. z 2014 r. ustalającej warunki zabudowy dla działki nr [...] w miejscowości P. dla budowy budynków mieszkalnych i garażowo-gospodarczych. Wniosek o stwierdzenie nieważności złożył P. C., wskazując na rażące naruszenie prawa, gdyż teren inwestycji obejmował grunty klasy R IIIb, podlegające szczególnej ochronie na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. SKO uznało, że przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze wymagało zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, a jej brak stanowił podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta. SKO przyznało również, że Wójt błędnie uznał spełnienie przesłanki dobrego sąsiedztwa, gdyż zabudowa jednorodzinna nie stanowi kontynuacji funkcji zabudowy zagrodowej. Skarżący D. S. podniósł w skardze, że sprawa była już przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego, a wyrok WSA z 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 999/13) błędnie utożsamił zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów z uzgodnieniem projektu decyzji o warunkach zabudowy. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję SKO za prawidłową. Sąd wyjaśnił, że poprzedni wyrok dotyczył kwestii uzgodnienia przez starostę, a nie zgody ministra na przeznaczenie gruntów. Sąd podkreślił, że zgodnie z nowelizacją ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przeznaczenie gruntów klas I-III na cele nierolnicze wymaga zgody ministra, niezależnie od powierzchni. Sąd uznał, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy na gruntach klasy R IIIb bez wymaganej zgody ministra stanowiło rażące naruszenie prawa, które uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji Wójta. Sąd odrzucił argumentację skarżącego dotyczącą nieodwracalnych skutków prawnych, wskazując, że należy je rozpatrywać wyłącznie w płaszczyźnie prawa, a nie zdarzeń faktycznych, takich jak realizacja inwestycji. Sąd stwierdził również, że naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa przez Wójta nie było rażące, jednakże rażące naruszenie prawa w zakresie przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze było wystarczającą podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla gruntów rolnych klasy R IIIb na cele nierolnicze bez uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi stanowi rażące naruszenie prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Przeznaczenie gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze wymaga zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, a samo przeznaczenie powinno być dokonane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Organ I instancji pominął ten obowiązek, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy, w tym wymóg braku konieczności uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych.

u.o.g.r.l. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Wymóg uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na przeznaczenie gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze i nieleśne.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wyłączenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło dziesięć lat lub jeżeli decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.

k.p.a. art. 158 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wyłączenie możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło trzydzieści lat.

u.p.z.p. art. 53 § 4 pkt 6

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Tryb uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w zakresie ochrony gruntów rolnych.

u.o.g.r.l. art. 7 § 2

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Sposób dokonywania przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze i nieleśne.

u.o.g.r.l. art. 4 § 6

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Definicja 'przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne'.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs(4) § 3

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi jako nieuzasadnionej.

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Nowelizacja ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, która zmieniła zasady dotyczące przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla gruntów klasy R IIIb bez uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze stanowi rażące naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Zaskarżona decyzja jest sprzeczna z wyrokiem WSA z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 999/13, który błędnie utożsamił zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów z uzgodnieniem projektu decyzji o warunkach zabudowy. Naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa przez organ I instancji było rażącym naruszeniem prawa.

Godne uwagi sformułowania

nie można było zatem wydać decyzji o warunkach zabudowy na gruntach klasy R IIIb, gdyż wymagało to uprzednich ustaleń w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. nieodwracalność skutków prawnych należy rozpatrywać nie w sferze faktów, lecz wyłącznie w płaszczyźnie obowiązującego prawa i środków prawnych zabudowa jednorodzinna nie stanowi kontynuacji funkcji zabudowy zagrodowej.

Skład orzekający

Elżbieta Piechowiak

sprawozdawca

Katarzyna Korycka

członek

Renata Owczarzak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku uzyskania zgody ministra na przeznaczenie gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy oraz kwestia nieodwracalności skutków prawnych w kontekście stwierdzania nieważności decyzji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z gruntami rolnymi klas I-III i wymaga analizy stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji o warunkach zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony gruntów rolnych i prawidłowego stosowania przepisów o warunkach zabudowy, co ma znaczenie dla wielu inwestorów i właścicieli nieruchomości. Pokazuje, jak istotne jest uzyskanie wymaganych zgód administracyjnych.

Nieważna decyzja o warunkach zabudowy na roli – kluczowa zgoda ministra była pominięta.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 28/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Renata Owczarzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 156 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Bd 28/23
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 czerwca 2014 r., znak: [...] Wójt Gminy Ł. ustalił warunki zabudowy na rzecz D. R., K. W. i D. S. dla zmiany zagospodarowania terenu polegającej na budowie trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz trzech budynków garażowo-gospodarczych na terenie działki nr [...] w miejscowości P..
Pismem z dnia 11 lipca 2022 r. P. C. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej "k.p.a."), gdyż w jego ocenie decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając swój wniosek wskazał, że teren inwestycji na działce nr [...] obejmuje grunty klasy R IIIb, zaś grunty te w chwili wydania decyzji podlegały szczególnej ochronie prawnej na podstawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2409 – dalej "u.o.g.r.l."). Wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l. przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Natomiast stosownie do art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l. przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Zdaniem P. C., nie można było zatem wydać decyzji o warunkach zabudowy na gruntach klasy R IIIb, gdyż wymagało to uprzednich ustaleń w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 listopada 2022 r., znak: [...], stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...] czerwca 2014 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności przyznał status strony postępowania P. C.. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503 z późn. zm. – dalej "u.p.z.p.") wydanie decyzji o warunkach zabudowy możliwe jest jedynie w przypadku łącznego spełnienia przesłanek zawartych w tym przepisie, a niespełnienie któregokolwiek z nich obliguje organ do odmowy wydania warunków zabudowy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że działka nr [...] stanowi w całości grunty rolne klasy R IIIb, co organ I instancji powinien był uwzględnić w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W związku z tym w ocenie organu odwoławczego teren inwestycji wymagał zgody ministra dla zmiany rolniczego wykorzystania gruntu R IIIb, a samego przeznaczenia należało dokonać w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy wskazał także, że organ I instancji w procesie decyzyjnym błędnie uznał spełnienie przesłanki dobrego sąsiedztwa, gdyż zabudowa jednorodzinna nie stanowi kontynuacji funkcji zabudowy zagrodowej. Organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności wyłączające możliwość orzeczenia o nieważności decyzji z art. 156 § 2 k.p.a. i 158 § 3 k.p.a. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych organ uznał, że decyzja o warunkach zabudowy nie wywołuje nieodwracalnych skutków w sferze prawnej, nawet jeśli po jej wydaniu działkę sprzedano lub uzyskano pozwolenie na budowę i zrealizowano inwestycję.
Na powyższe rozstrzygnięcie D. S. (dalej: skarżący), jako jeden z adresatów decyzji o warunkach zabudowy, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na wstępie skarżący wskazał, że w stosunku do przedmiotowej działki i ustalenia dla niej warunków zabudowy toczyło się już postępowanie administracyjne i sądowo-administracyjne. Skarżący wskazał, że decyzją z dnia 3 czerwca 2013 r. Starosta T. umorzył postępowanie w zakresie uzgodnienia projektu decyzji Wójta Gminy Ł. w sprawie warunków zabudowy. W uzasadnieniu Starostwa wskazał, że Wójt zwrócił się do niego na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. o uzgodnienie projektu decyzji w zakresie ochrony gruntów rolnych. Starosta stwierdził, że przedmiotowa działka posiada grunt klasy R IIIb, a w związku ze zmianą przepisów u.o.g.r.l. i utratą jego właściwości w zakresie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy na gruntach klas I-III umorzył postępowanie. Starosta uznał, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a grunty rolne klas I-III wymagają zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Skarżący wskazał, że w wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. utrzymało ww. decyzję w mocy.
Dalej skarżący wskazał, że w wyniku wniesienia skargi na powyższe rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 999/13, uznał, że organy błędnie utożsamiły zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze (art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l.) z uzgodnieniem projektu decyzji o warunkach zabudowy (art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p.), ponieważ zgoda ta jest związana ze zmianą przeznaczenia gruntów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że organem właściwym do uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy w odniesieniu do gruntów rolnych jest organ określony w art. 5 ust. 1 u.o.g.r.l., tj. starosta. W tym postępowaniu Starosta był organem uzgodnieniowym, zatem nie należało do niego wydanie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych. Starosta miał jedynie przedstawić opinię w zakresie zgodności planowanej inwestycji z przeznaczeniem gruntów rolnych, na których planowana jest inwestycji.
Dalej skarżący wskazał, że w jego ocenie zaskarżona decyzja jest sprzeczna z ww. wyrokiem, zaś zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organy są związane oceną prawną i wskazaniami sądu, a skutki wyroku dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. W ocenie skarżącego organ nie mógł uznać, że planowana inwestycja nie spełnia warunku dobrego sąsiedztwa, skoro przesłanka ta była przedmiotem analizy sądu i została odmiennie oceniona w wyroku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:
Na wstępie wymaga wskazania, że niniejsza sprawa, na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu.
Przedmiotem postępowania w sprawie jest ocena prawidłowości ww. decyzji z dnia 8 listopada 2022 r. stwierdzającej nieważność decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia 6 czerwca 2014 r. ustalającej warunki zabudowy dla zmiany zagospodarowania terenu polegającej na budowie trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz trzech budynków garażowo-gospodarczych na terenie działki nr [...] w miejscowości P. – z uwagi na nieuzyskanie zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że postępowanie sądowo-administracyjne zakończone wyrokiem w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 999/13 dotyczyło uzgodnienia przez starostę jako organ właściwy w sprawach ochrony gruntów rolnych przedłożonego mu projektu decyzji o warunkach zabudowy, w trybie art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. Sąd w powyższym postępowaniu nie orzekał zatem co do zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na inne cele, a więc co do kwestii będącej przedmiotem niniejszego postępowania.
W powyższym wyroku Sąd wskazał także, iż w sytuacji, gdy dochodzi do nowelizacji ustawy i brak jest przepisów intertemporalnych wskazujących, że ustawodawca uznał za zasadne wyłączenie stosowania nowego stanu prawnego do sytuacji i zdarzeń zaistniałych wcześniej to stosownie do art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa, wolą ustawodawcy jest stosowanie zmienionych przepisów również do spraw już wszczętych, a niezakończonych. W niniejszej sprawie jest to szczególnie istotne z uwagi na fakt, że wniosek o wydanie przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy pochodzi z dnia 7 maja 2013 r., decyzja ta została wydana w dniu 6 czerwca 2014 r., natomiast w wyniku wejścia w życie w dniu 26 maja 2013 r. ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 503), dokonano zmiany treści przepisu art. art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l. Przed nowelizacją, w przypadku gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekraczał 0,5 ha zmiana przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne wymagał uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Z kolei przeznaczenie gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa na cele nierolnicze lub nieleśne wymagał zgody ministra właściwego do spraw środowiska lub upoważnionej przez niego osoby. W przypadku pozostałych gruntów leśnych – zgody udzielał marszałek województwa po uzyskaniu opinii izby rolniczej. W wyniku zmiany ww. ustawą zrezygnowano z obszarowego kryterium przewidując, iż generalnie przeznaczenia gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III na cele nierolnicze i nieleśne wymaga zgody właściwego ministra, niezależnie od powierzchni tego gruntu.
Biorąc pod uwagę, że nowe brzmienie przepisu art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l. weszło w życie, gdy przedmiotowe postępowanie było już wszczęte, zaś przed jego rozstrzygnięciem, stosownie do powyższych wskazań uznać należy, że przy wydawaniu decyzji z dnia 6 czerwca 2014 r. Wójt Gminy Ł. powinien zastosować powyższy przepis w znowelizowanej treści.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku spełnienia łącznie warunków wymienionych w pkt. 1-6. Stosownie do pkt. 4 omawianego przepisu wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe przy spełnieniu warunku, że przedmiotowy teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1. Stosownie do art. 4 pkt 6 u.o.g.r.l. przez "przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne" rozumie się ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych.
Jak wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, teren działki nr [...], której dotyczy decyzja z dnia 6 czerwca 2014 r., znajduje się na gruncie kategorii R IIIb. Jest to zatem grunt rolny, zaś budowa trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz trzech budynków garażowo-gospodarczych wiąże się z przeznaczeniem tego gruntu na cele nierolnicze. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 u.o.g.r.l. przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, a przeznaczenia tego dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Natomiast z uzasadnienia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy wynika, iż w ocenie organu wydającego decyzję przedmiotowy teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, co jest sprzeczne z powyżej przytoczonymi przepisami.
Wobec wydania decyzji z naruszeniem prawa, co zostało wykazane powyżej, należy rozważyć czy doszło do niego w stopniu rażącym, ponieważ zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto rozważyć należy, czy decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż zgodnie z § 2 ww. przepisu w takiej sytuacji nie stwierdza się nieważności decyzji.
Zaznaczyć należy także, że stosownie do art. 156 § 2 i art. 158 § 3 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat oraz nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat. Przedmiotowa decyzja o nieważności decyzji z dnia 6 czerwca 2014 r. wydana została 8 listopada 2022 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji w przedmiocie warunków zabudowy.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że na organie prowadzącym postępowanie główne w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy spoczywa obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do zastosowania określonego przepisu materialnoprawnego i tym samym merytorycznego załatwienia sprawy. Niewątpliwie organ współdziałający – choć nie wydaje decyzji rozstrzygającej istotę sprawy – winien zbadać sprawę pod określonym kątem. Nie znaczy to jednak, że zobligowany jest do ustalenia okoliczności uzasadniających merytoryczne rozstrzygnięcie w takim zakresie jak ma to uczynić organ załatwiający sprawę (por. wyroki NSA z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 847/15; z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 3259/20). Organ wydający decyzję, powinien był zatem dokonać również własnych ustaleń co do okoliczności przeznaczenia przedmiotowego gruntu. Biorąc pod uwagę, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 6 czerwca 2014 r. organ wskazał, że grunt ten nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, co jest oczywiście niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, a ponadto organ ten nie przeprowadził we własnym zakresie ustaleń dotyczących tego zagadnienia, uznać należy, że organ odwoławczy słusznie stwierdził, że doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji o warunkach zabudowy.
Zaznaczyć należy, że zgodnie z utrwaloną już linią orzeczniczą sądów administracyjnych, nieodwracalność skutków prawnych z art. 156 § 2 k.p.a. należy rozpatrywać nie w sferze faktów, lecz wyłącznie w płaszczyźnie obowiązującego prawa i środków prawnych, jakimi posługują się w swej działalności organy administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż nieodwracalne skutki prawne decyzji należy ograniczyć wyłącznie do jej bezpośrednich skutków w sferze prawa, a nie zdarzeń faktycznych stanowiących tylko jej pośredni efekt. Zdarzenia faktyczne zaistniałe po wydaniu decyzji o warunkach zabudowy, w tym stanowiące bezpośredni skutek decyzji o pozwoleniu na budowę, w postaci zrealizowania przedmiotowej inwestycji, kwalifikują się wyłącznie do sfery faktów, a nie prawa i w konsekwencji nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie art. 156 § 2 k.p.a. Zauważyć jednocześnie należy, że zrealizowanie inwestycji na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi bowiem sama w sobie podstawy do rozpoczęcia robót budowlanych) wywołuje wprawdzie określone skutki faktyczne, w tym także późniejsze związane z rozpoczęciem użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, lecz podkreślić należy, że ewentualna niemożność przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem decyzji nie jest tożsama z nieodwracalnymi skutkami prawnymi. To, że inwestor działał na podstawie i zgodnie z ostatecznymi decyzjami organów administracji publicznej determinuje w istocie byt prawny zrealizowanego obiektu ale jedynie w zakresie oceny legalności działania inwestora i przesłanek orzeczenia rozbiórki. W konsekwencji Sąd uznał, że organ II instancji prawidłowo wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, bowiem decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.
Odnosząc się do kwestii naruszenia przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy wynikającej z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. wyjaśnić trzeba, że organ może wydać taką decyzję, gdy m.in. co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu (tzw. zasada dobrego sąsiedztwa). Jak wynika z akt sprawy, sąsiadująca względem przedmiotowej działki nr [...] zabudowa stanowi zabudowę zagrodową. Stwierdzić należy jednak, że zabudowa mieszkalna jednorodzinna pomimo podobieństw z zabudową zagrodową nie spełnia kontynuacji funkcji zgodnie z zasadą dobrego sąsiedztwa. Wprawdzie zarówno zabudowa jednorodzinna jak i zagrodowa służą realizacji tego samego celu (zamieszkiwanie), to jednak z uwagi na różny sposób zagospodarowania terenu nie można przyjąć, iż zabudowa jednorodzinna stanowiłaby kontynuację funkcji zabudowy zagrodowej. Zabudowa zagrodowa służy przede wszystkim prowadzeniu działalności gospodarczej i stanowi miejsce zamieszkiwania i pracy rolnika, a grunty zajęte pod budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych uznaje się za grunty wykorzystywane rolniczo. Ponadto o ile zabudowa zagrodowa, jak i zabudowa jednorodzinna w istocie składają się z takich samych obiektów jak budynek mieszkalny, garaż, czy budynek gospodarczy, jednakże budynek gospodarczy w zabudowie zagrodowej to budynek przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych (por. wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 220/22; WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 405/18; WSA w Krakowie z dnia 20 września 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 701/19).
Pomimo naruszenia przez organ I instancji zasady dobrego sąsiedztwa w procesie decyzyjnym nie można mówić w niniejszej sprawie o rażącym naruszeniu prawa co do tej przesłanki. O rażącym naruszeniu prawa można by mówić wówczas, gdyby w ogóle nie przeprowadzono analizy, bądź też nie byłoby możliwe ustalenie, jaki obszar został wzięty pod uwagę przy sporządzaniu analizy. Inne natomiast uchybienia, w szczególności te, które związane są z ujawnieniem procesu decyzyjnego, jak braki w uzasadnieniu czy szczegółowości i kompletności analizy urbanistycznej lub jej wyników, można uznać za rażące naruszenie prawa tylko w przypadku, gdy wydane rozstrzygniecie w ogóle nie znajduje odzwierciedlenia w zebranych materiałach, a porównanie planowanego zamierzenia budowlanego z otoczeniem, nasuwa oczywisty wniosek o naruszeniu zasady dobrego sąsiedztwa lub ładu przestrzennego (por. wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2550/20; z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 606/20; z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1383/14; z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2559/10). W rozpoznawanej sprawie organ nie dopuścił się zatem rażącego naruszenia wymagań związanych z ustaleniem spełnienia przesłanki dobrego sąsiedztwa dla warunków zabudowy. Co do zasady organ zbadał i wypowiedział się na temat spełnienia przez inwestycję określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy przesłanek wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy.
Reasumując, choć nie doszło do rażącego naruszenia prawa przez Wójta Gminy Ł. w zakresie zastosowania przesłanki dobrego sąsiedztwa dla wydania decyzji o warunkach zabudowy z dnia 6 czerwca 2014 r., to Sąd w niniejszym składzie uznał, że doszło do rażącego naruszenia prawa w zakresie przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze. Jak wykazano w powyższych rozważaniach, organ I instancji powinien był uwzględnić, iż teren inwestycji na działce nr [...] obejmuje grunty klasy R IIIb, które w chwili wydania decyzji dla przeznaczenia na cele nierolnicze wymagały uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, zaś samo przeznaczenie powinno być dokonane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi na to, że organ I instancji w swojej decyzji pominął zbadanie powyższej przesłanki, organ odwoławczy prawidłowo stwierdził nieważność decyzji o warunkach zabudowy. Z tych też przyczyn zaskarżoną w sprawie decyzję Sąd uznał za prawidłową i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI