II SA/Bd 272/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2019-06-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
praca przymusowadeportacjaświadczenie pieniężnek.p.a.interes społecznysłuszny interes stronyII wojna światowadzieckorepresje

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, uznając, że nie zaszły przesłanki do uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego za pracę przymusową.

Skarżący J. C. domagał się uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego za pracę przymusową, argumentując, że jako 8-letnie dziecko był deportowany i zmuszany do pracy. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia wcześniejszych decyzji, wskazując, że okoliczności te były już badane i nie spełniają kryteriów ustawy. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący dążył do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a nie do oceny przesłanek z art. 154 k.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi J. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która utrzymała w mocy wcześniejsze decyzje odmawiające przyznania świadczenia pieniężnego za pracę przymusową. Skarżący twierdził, że jako dziecko (8 lat) został deportowany i zmuszany do pracy przymusowej, co powinno uzasadniać uchylenie decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. z uwagi na słuszny interes strony. Organ administracji odmówił uchylenia decyzji, argumentując, że okoliczności te były już przedmiotem postępowań i kontroli sądowej, a skarżący nie przedstawił nowych dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę, uznając, że skarżący w istocie dążył do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a nie do oceny przesłanek z art. 154 k.p.a. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy, a jedynie ocenie przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Ponadto, sąd wskazał na bogatą historię postępowań w tej sprawie, w tym wcześniejsze wyroki sądów administracyjnych, które nie przyznały skarżącemu świadczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący dążył do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a nie do oceny przesłanek z art. 154 k.p.a., które są odrębnym trybem postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek z art. 154 k.p.a. (interes społeczny lub słuszny interes strony) do uchylenia decyzji, a jedynie próbował ponownie merytorycznie rozpatrzyć sprawę, która była już wielokrotnie badana i rozstrzygana przez organy i sądy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

k.p.a. art. 154 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie w tym trybie nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy, lecz ocenie przesłanek z art. 154 § 1 k.p.a.

u.ś.p.d.p.p. art. 2 § pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Definicja deportacji do pracy przymusowej, która obejmuje wywiezienie do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r.

Pomocnicze

Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich art. 2

Przepis umożliwiający weryfikację decyzji ostatecznych w trybie zwykłym, zobowiązujący organ do ponownej oceny stanu faktycznego i subsumcji do aktualnego brzmienia przepisów.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi, gdy zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego dotycząca jego statusu jako deportowanego do pracy przymusowej w wieku 8 lat i jego prawa do świadczenia pieniężnego. Argumentacja skarżącego, że jego wysiedlenie i praca stanowiły deportację do pracy przymusowej, a nie realizację powszechnego obowiązku pracy.

Godne uwagi sformułowania

skarżący w istocie zmierzał do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem (...) nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Skład orzekający

Grzegorz Saniewski

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Janiszewska-Ziołek

sędzia

Anna Klotz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 k.p.a. w kontekście wniosków o wzruszenie decyzji ostatecznych dotyczących świadczeń kombatanckich i pracy przymusowej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i wieloletniej historii postępowań, co ogranicza jej bezpośrednie zastosowanie do podobnych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych i sądowych dotyczących świadczeń za okres II wojny światowej, a także precyzyjne granice stosowania art. 154 k.p.a.

Czy 8-letnie dziecko deportowane do pracy przymusowej zasługuje na świadczenie? Sąd rozstrzyga po latach.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 272/19 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2019-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz
Grzegorz Saniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska-Ziołek
Symbol z opisem
6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 2748/21 - Wyrok NSA z 2021-01-29
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. skarżący J. C. wniósł o zmianę, w trybie art. 154 k.p.a. decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu do S. K. i O. R. z 9 grudnia nr [...], która została utrzymana w mocy decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], odmawiającej uchylenia decyzji własnej o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego za deportację do pracy przymusowej – z uwagi na przemawiający za tym interes społeczny a zarazem słuszny interes strony, poprzez uchylenie decyzji własnej o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu świadczenia.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że prawidłowo ocena stanu faktycznego oraz poprawna wykładnia przepisów ustawy prowadzi do jednoznacznej konkluzji, iż strona będąc małoletnim dzieckiem (8 lat) została poddana represjom w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Represje te polegały na deportacji czyli wywiezieniu do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r.
Skarżący podkreślił, że praca przymusowa podczas II wojny światowej odebrała mu dzieciństwo, była źródłem nadmiernego wysiłku fizycznego, chronicznego zmęczenia, oddzielenia od rodziny, przemocy fizycznej (bicia ze strony żony nowego właściciela gospodarstwa), ciągłych upokorzeń oraz głodu. Skarżący podniósł, że żył w otoczeniu wrogości, wykorzystywany do granic możliwości do ciężkich i nieprzystosowanych dla 8-letniego wówczas dziecka prac fizycznych.
Zdaniem skarżącego w tych okolicznościach ujawnia się podstawa zmiany decyzji ostatecznej tj. słuszny interes strony. Okoliczności wskazują również jednoznacznie, że żądanie zmiany decyzji jest słuszne w ujęciu obiektywnym i zasługuje na społeczną akceptację.
Za zmianą wskazanej decyzji przemawia w opinii skarżącego także interes społeczny, wyrażający się w potrzebie przyznawania świadczeń osobom, które spełniają przesłanki określone w przepisach prawa statuujących te świadczenia. W opozycji do interesu społecznego niewątpliwie stoi stosowanie błędnej, zawężającej wykładni tych przepisów, co znamionuje ostateczną decyzję wskazana w petitum wniosku. Skarżący podniósł, że wydana w sprawie decyzja ostateczna została wydana bez wszechstronnego zbadania materiału dowodowego, przy uwzględnieniu zawężającej wykładni art. 2 pkt 2 lit. a ww. ustawy z dnia [...] maja 1996 r., z pominięciem orzecznictwa dotyczącego braku ustawowego kryterium odległości, na jaką miło wystąpić wywiezienie, jako warunku przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Nr [...] Szef Urzędu do S. K. i O. R. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2013 r. nr [...].
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Szef Urzędu do S. K. i O. R. decyzją z [...] stycznia 2019r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] września 2018 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku obecnie prowadzonego postępowania strona nie przedstawiła żadnych dowodów i nie wskazała na jakikolwiek nowe okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, iż interes społeczny lub słuszny interes strony nakazuje wzruszenie decyzji ostatecznej.
Organ zauważył, że powoływane przez skarżącego okoliczności były już brane pod uwagę w postępowaniu zakończonym decyzją o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej. Prawidłowość rozstrzygnięć kończących wówczas prowadzone postępowanie zostało potwierdzone w trybie kontroli sądowoadministracyjnej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 16 grudnia 2014 r. oddalający skargę; sygn. akt II SA/Bd 657/14 ).
W skardze do Sądu J. C. wniósł o uchylenie decyzji Szefa Urzędu do S. K. i O. R. decyzją z [...] stycznia 2019 r. i wydanie w tym zakresie decyzji co do istoty sprawy ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
- art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego ustalenia okoliczności sprawy, wydanie decyzji bez przeprowadzenia całościowej oceny materiału dowodowego i zaniechanie odniesienia się do zarzutów strony co do faktu deportacji jako małego dziecka i skierowania do pracy przymusowej,
- art. 154 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zmianę decyzji z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony,
- przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nieprawdą jest stwierdzenie organu zawarte w uzasadnieniu, że "rodzina wnioskodawcy została wysiedlona w ramach masowych przesiedleń ludności polskiej bez skierowania do pracy przymusowej, lecz w wyniku przejęcia gospodarstw rolnych przez osadników niemieckich". Skarżący podniósł, żę zaraz po wysiedleniu jego rodziny w listopadzie 1940 r. i deportacji do Topoli Królewskiej, która była obozem przejściowym, ojciec skarżącego został skierowany do pracy przymusowej w grudniu 1940 r. Z Topoli Królewskiej skarżący został przewieziony do Grabowa, a z Grabowa otrzymał przydział do pracy przymusowej w Bowętowie, gdzie pracował 33 miesiące w warunkach urągających dorosłym osobom, mieszkał przez cały ten czas w stajni ze zwierzętami, zmuszany do pracy ponad siły dziecka, podczas gdy wówczas był 8-letnim chłopcem oderwanym przemocą od najbliższej rodziny. Skarżący podkreślił, że odległość deportacji do pracy przymusowej nie ma większego znaczenia, na co wskazuje doktryna i orzecznictwo sądowe.
Skarżący zwrócił uwagę, że organ powołał wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 grudnia 2014 r., ale nie przywołał wyroku tego Sądu z 23 lipca 2013 r., w którym to wyroku Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 2012 r., uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z 2013 r. na mocy których to decyzji odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie może zatem – jak wnosi o to skarżący – wydać decyzji co do istoty sprawy. Badając natomiast postępowanie organów administracji w sposób, w jaki Sąd władny jest to uczynić, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie uchybia prawu.
Należy na wstępie zwrócić uwagę na zapadłe dotychczas rozstrzygnięcia organu oraz sądów administracyjnych w przedmiocie przyznania skarżącemu świadczenia z tytułu pracy przymusowej na mocy przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (obecnie "ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich" – zmiana nazwy ustawy wprowadzona na mocy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; Dz. U. z 2018r. poz. 1522).
Pierwszym rozstrzygnięciem w przedmiotowej kwestii była decyzja Kierownika Urzędu do S. K. i O. R. (zwanego dalej "Kierownikiem") z [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] odmawiająca skarżącemu przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że skarżący nie spełnia określonego w art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia [...] maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP.
Decyzja powyższa został utrzymana w mocy decyzją Kierownika z [...] sierpnia 2004 r. Skarga na decyzję z [...] sierpnia 2004 r. został odrzucona prawomocnym postanowieniem WSA w Bydgoszczy z [...] kwietnia 2005 r. (sygn. akt II SA/Bd 1155/04).
Skarżący zwracał się do Kierownika o uchylenie, w trybie art. 154 k.p.a., decyzji z [...] sierpnia 2004 r. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Kierownik decyzją z [...] maja 2010 r. Nr [...] odmówił uchylenia decyzji z [...] sierpnia 2004 r. Decyzja z [...] maja 2010 r. została utrzymana w mocy decyzją Kierownika z [...] lipca 2010 r.
Skarga do sądu administracyjnego na decyzję z [...] lipca 2010 r. została odrzucona prawomocnym postanowieniem WSA w Bydgoszczy z [...] listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 958/10.
Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku skarżącego z [...] czerwca 2011 r. Kierownik decyzją z [...] lipca 2011 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] lipca 2010 r. a następnie decyzją z [...] września 2011 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2011 r.
WSA w Bydgoszczy wyrokiem z [...] marca 2012 r. (sygn. akt II SA/Bd 1309/11) uchylił zarówno decyzję Kierownika z [...] września 2011 r. jak też poprzedzającą ją decyzję z [...] lipca 2011 r. Powodem uchylenia było stwierdzenie, że skarżący we wniosku nie sprecyzował swojego żądania co do trybu (podał 3 różne ewentualności), w jakim powinno być one rozpatrzone, a organ nie zwrócił się do wnioskodawcy o takie sprecyzowanie; w szczególności organ nie zwrócił się do wnioskodawcy o to, czy wnosi o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 2 ustawy z dnia [...] lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Sąd w wyroku podkreślił, że "art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. (...) jest przepisem szczególnym w stosunku do uregulowanych w k.p.a. nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Złożenie wniosku z powołaniem się na ww. ustawę (...) zobowiązuje organ do dokonania na nowo oceny stanu faktycznego i dokonania subsumcji do aktualnego brzmienia art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich."
Następnie Kierownik decyzją z [...] lipca 2012 r., działając na podstawie art. 154 k.p.a. odmówił uchylenia swojej decyzji z [...] sierpnia 2004 r., a następnie decyzją z [...] sierpnia 2012 r. uchylił swoją decyzję z [...] lipca 2012 r. i umorzył postępowanie.
Z kolei decyzją z [...] października 2012 r., wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich – odmówił skarżącemu przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kierownika z [...] stycznia 2013 r. nr [...].
W kolejnym postępowaniu Kierownik decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...] stwierdził nieważność swojej decyzji z [...] stycznia 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2012 r.
W wyniku rozpatrzenia skargi na decyzję z [...] stycznia 2013 r. WSA w Bydgoszczy wyrokiem z [...] lipca 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 302/13):
- stwierdził nieważność decyzji Kierownika z [...] stycznia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2012 r.
- uchylił decyzję Kierownika z [...] lutego 2013 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ rozpatrując wniosek skarżącego z [...] czerwca 2011 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia [...] lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym (...) nie mógł wydać rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania świadczenia pieniężnego. Sąd stwierdził, że przepisem art. 2 ustawy zmieniającej "ustawodawca umożliwił organom weryfikację decyzji ostatecznych w trybie zwykłym. Z przepisu tego wprost wynika, że złożenie wniosku ze wskazaniem na art. 2 ustawy zmieniającej skutkować powinno, zależnie od poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, wydaniem albo decyzji zmieniającej dotychczasową decyzję ostateczną odmawiającą przyznania prawa do świadczenia, albo decyzji odmawiającej zmiany tej decyzji. W postępowaniu prowadzonym na wniosek strony złożony w trybie art. 2 ustawy zmieniającej organ nie może zaś przyznać wnioskowanego świadczenia albo odmówić jego przyznania nie nawiązując do decyzji wcześniej rozstrzygającej kwestię prawa do tego świadczenia, posiadającej walor ostateczności."
W wyniku dalszego postępowania Kierownik decyzją z 9 grudnia nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia [...] lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] sierpnia 2004 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2004 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że rodzina skarżącego została w roku 1940 wysiedlona ze swojego gospodarstwa w miejscowości B. do miejscowości B.. Obie miejscowości położone są na terenie tej samej gminy. W maju 1942 r. skarżący został skierowany do pracy do gospodarstwa rolnego zasiedlonego przez [...] O. S.. W gospodarstwie tym skarżący został zatrudniony wraz z rodzicami. Rodzice skarżącego pracowali w gospodarstwach niemieckich za wyżywienie. Ojciec skarżącego rozpoczął pracę w 1940 r., matka w 1941 r., a sam skarżący w maju 1942 r. Organ stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż rodzina skarżącego została wywieziona z miejscowości B. do miejscowości B. w celu wykonania pracy przymusowej. Zdaniem organu analiza akt sprawy wskazuje, że przyczyną wywiezienia nie było skierowanie do pracy przymusowej, lecz opróżnienie konkretnych terenów, które okupant przeznaczył na poligon. Praca wykonywana przez rodziców strony, aczkolwiek powiązana ze zmianą miejsca zamieszkania, nie była "pracą przymusową" w rozumieniu ustawy, lecz stanowiła realizację praktycznie powszechnego w okresie okupacji obowiązku pracy na rzecz III Rzeszy.
Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] Kierownik utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] grudnia 2013 r., podtrzymując swoje ustalenia i ocenę sprawy.
Wniesiona przez skarżącego skarga na decyzję z [...] kwietnia 2014 r. została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Bydgoszczy z [...] grudnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Bd 657/14).
Powyższa analiza wskazuje, że wniosek skarżącego o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 k.p.a. odnosił się nie do decyzji wydanej w trybie zwykłym z uwzględnieniem pierwotnego brzemienia ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (tj. decyzji z 27 sierpnia 2004 r.), ale do decyzji wydanej na podstawie art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (tj. do decyzji z [...] kwietnia 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję z [...] grudnia 2013 r.), przy której wydaniu organ zobowiązany był uwzględnić nowe brzmienie art. art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. zgodnie z którym deportacją jest także wywiezienie do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed [...] września 1939r., a nie tylko z tego terytorium na wskazane przez ustawodawcę terytoria poza [...].
Należy wskazać, że stosownie do art. 154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przesłanką zastosowania art. 154 k.p.a. jest zgodność wzruszenia decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem strony, co oznacza, iż organ administracji publicznej przy rozpoznawaniu sprawy o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej winien ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art.154 k. p. a. jest ustalenie przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a zatem przesłanek, o jakich mowa w tymże przepisie, nie zaś kolejne merytoryczne rozpatrzenie sprawy dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich i kolejna kontrola merytoryczna decyzji ostatecznej.
W postępowaniu toczącym się w trybie art.154 k.p.a. nie dokonuje się ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją. Jest to wprawdzie postępowanie nowe, ale w którym badane są tylko i wyłącznie przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
W przedmiotowej sprawie słusznie organ ocenił, że skarżący w istocie zmierzał do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Podnoszone przez skarżącego okoliczności jego zdaniem świadczą o tym, że nie był po prostu wysiedlony do nowego miejsca zamieszkania, w którym podjął pracę kierowany przymusem ekonomicznym bądź w związku z powszechnym obowiązkiem pracy, ale jego wysiedlenie miało charakter celowy, a tym celem było przymuszenie do pracy (deportacja do pracy przymusowej). Wskazywane przez niego okoliczności są zatem w istocie okolicznościami pozwalającymi na ocenę, czy spełnione są przesłanki przyznania świadczenia pieniężnego w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w brzmieniu ustalonym ustawą z 25 lutego 2011r. O istnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony w uchyleniu decyzji nie może zaś świadczyć jedynie odmienna ocena tych samych okoliczności, które były już poddane ocenie w decyzji, o której uchylenie (w trybie art. 154 k.p.a.) ubiega się strona.
Należy podkreślić, że jak wyżej wskazano, decyzja merytoryczna, o której uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. ubiegał się skarżący, była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego (por. wskazywany wyżej wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 grudnia 2014 r. sygn. II SA/Bd 657/14, oddalający skargę).
Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI