II SA/BD 266/06

II SA/Bd 266/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Ewa Kruppik-Świetlicka
Grażyna Malinowska-Wasik /sprawozdawca/
Krzysztof Gruszecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
art. 20 ust. 3
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie uprawnienia wdowy po kombatancie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2005r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2005 r., nr [...] o odmowie przyznania S. Z. uprawnień wdowy po kombatancie – A. Z. W motywach tej decyzji wskazano, iż wprawdzie z przedłożonego przez stronę zaświadczenia z Archiwum Państwowego w Ł. wynika, że rodzina jej męża została wysiedlona z miejscowości S. do obozu w Inowrocławiu i figuruje na liście osób przeznaczonych do wywiezienia do Generalnej Guberni, jednakże wspomniany obóz nie został wymieniony w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których osadzone były osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106 poz. 1154), a w związku z tym nie ma podstaw do przyznania stronie uprawnień wdowy po kombatancie.
Z kolei w § 5 pkt 1 lit. g wymienionego rozporządzenia figuruje wprawdzie obóz w Inowrocławiu jako obóz przejściowy policji bezpieczeństwa (obóz internowania), lecz z włączonego do akt z urzędu w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy pisma IPN Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 23.12.2005 r. wynika, iż miejsce, do którego zawożono przesiedlanych określone w zaświadczeniu Archiwum Państwowego w Ł. jako obóz, było tzw. punktem zbornym, w którym przebywali wysiedleni Polacy w oczekiwaniu na przetransportowanie do Generalnej Guberni. Punkty zborne nie podlegały natomiast niemieckiej policji bezpieczeństwa lecz aparatowi przesiedleńczemu. Odnosząc się zaś do pobytu męża strony w obozie w Ł., organ stwierdził, iż odwołująca nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających tę okoliczność, ani nie wskazała, jakiego rodzaju był to obóz.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję S. Z. podniosła, iż w dniu [...] 1939 r. mąż jej wraz z całą rodziną został wywieziony z miejscowości S. od obozu w I., o którym mowa w § 5 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których osadzone były osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (cyt. wyżej), który to obóz miał charakter eksterminacyjny, a osoby w nim osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Podkreśliła także, iż na podstawie tego samego co przedłożone przez nią zaświadczenia Archiwum Państwowego w Ł. siostry jej męża otrzymały uprawnienia kombatanckie, na dowód czego załączyła decyzje Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2006r. i z dnia [...] 2005 r.. W drugiej z wymienionych decyzji uzasadniając przyznanie uprawnień kombatanckich B. P. organ powołał się na informację Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 19 czerwca 2005 r., iż w I. na B. okupant jesienią 1939 r. założył obóz przejściowy dla Polaków internowanych przez policję bezpieczeństwa w ramach tzw. akcji inteligencja, który to obóz istniał do wiosny 1940r.. Następnie obok obozu przejściowego założono areszt policji bezpieczeństwa i obóz pracy wychowawczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wskazując, iż decyzje przyznające uprawnienia kombatanckie siostrom męża strony zostaną wzruszone w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności. Kontrola ta ogranicza się zatem do zbadania, czy organ rozpoznający sprawę nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W razie uwzględnienia skargi sąd wydaje jedynie rozstrzygnięcia kasacyjne, co oznacza, iż nie jest kompetentny do orzeczenia w zakresie danego przypadku co do istoty sprawy, to jest o przyznaniu lub odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Właściwy w tym zakresie jest wyłącznie organ do spraw kombatantów.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przyznanie uprawnień kombatanckich zależy od spełnienia przez osobę ubiegającą się o nie ustawowych materialnoprawnych przesłanek, przy czym uprawnienia te, zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennnego (Dz. U. 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm.) przysługują także wdowie po kombatancie.
W niniejszej sprawie zachodziła zatem konieczność ustalenia, czy warunki niezbędne do uzyskania powyższych uprawnień spełniał zmarły w grudniu 2004r. mąż wnioskodawczyni – A. A. Z.
W przypadku A. A. Z., który co jest bezsporne, przebywał w grudniu 1939r. wraz z rodzeństwem i matką w obozie w Inowrocławiu, skąd następnie wywieziony został na teren Generalnego Gubernatorstwa (vide zaświadczenie Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 22 sierpnia 2005r. sygn. 841-1204/2005) przesłanki uznania za kombatanta określały przepisy art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. W myśl powyższych przepisów ustawę stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, zaś represjami w rozumieniu ustawy są między innymi okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. "b") lub w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. "c" ).
Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. (Dz. U. nr 106, poz. 1154) w § 5 wymieniono inne miejsca odosobnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, to jest przejściowe obozy policji bezpieczeństwa (obozy internowania), wychowawcze obozy pracy, a także obozy typu "Polenlager" i obozy pracy przymusowej Żydów, a w § 6 wyszczególnione zostały inne miejsca odosobnienia, których dotyczy art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy.
Obóz w I. nie znajduje się na liście miejsc odosobnienia zawartej w § 6 powyższego rozporządzenia wykonawczego. Figuruje natomiast w § 5 pkt 1g tegoż rozporządzenia, tj. pod pozycją "przejściowe obozy policji bezpieczeństwa". Niezbędne zatem przy rozstrzyganiu w przedmiocie uprawnień kombatanckich było ustalenie czy wymieniany przez wnioskodawczynię obóz w I., w którym jako dziecko przebywał jej mąż, był właśnie tego rodzaju obozem, czy też innym obozem istniejącym w tym samym czasie w I.
Dowodem, na którym oparł się organ przyjmując , iż A. A. Z. przebywał w innym obozie na terenie Inowrocławia (w zbornym punkcie przesiedleńczym) było pismo Instytutu Pamięci Narodowej - Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] 2005r. sygn. [...] dotyczące wysiedlonej z tej samej miejscowości – S. rodziny D. a nie Z., w którym to piśmie stwierdza się, iż miejsce do którego zawieziono przesiedlanych z S. określane w zaświadczeniu Archiwum Państwowego w Ł. jako obóz, było jednym z niewielu punktów zbornych organizowanych na przełomie lat 1939-1940 przez okupanta, podlegających aparatowi przesiedleńczemu (od wiosny 1940r. – Centralnemu Urzędowi Przesiedleńczemu) a nie niemieckiej policji bezpieczeństwa i wysiedlani oczekując na przetransportowanie do Generalnego Gubernatorstwa przebywali tam od kilkunastu godzin do kilkunastu dni.
W skardze do Sądu skarżąca powołała się natomiast na odmienne pismo Instytutu - Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] 2005r. syg. [...], z którego wynika, że w Inowrocławiu jesienią 1939r. powstał obóz przejściowy dla Polaków internowanych przez policję bezpieczeństwa w ramach tzw. "akcji inteligencja" i istniał do zakończenia akcji wiosną 1940r. Pismo to stanowiło podstawę przyznania w grudniu 2005r. uprawnień kombatanckich siostrze A. Z. – B. urodzonej w 1937r., z którą wyżej wymieniony razem w obozie w Inowrocławiu przebywał, bowiem – kierując się jego treścią – organ uznał iż B. Z., aktualnie P. osadzona była w obozie, o którym mowa w § 5 pkt 1 lit. g rozporządzenia.
Jakkolwiek z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzeka, w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby, to w świetle mających zastosowanie w niniejszym postępowaniu przepisów art. 7, 75 i 77 kpa, obligowany jest do przeprowadzenia także z urzędu wszelkich dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Sprzeczne ustalenia dotyczące charakteru tego samego obozu w sprawach dotyczących przebywającego w nim razem rodzeństwa świadczą o tym, że nie dopełniono w niniejszym przypadku obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego.
Skoro organ ponownie rozpoznając sprawę skarżącej sięgnął z urzędu do pisma IPN z dnia 23 grudnia 2005r. dotyczącego innej rodziny wysiedlonej z S. – D., to tym bardziej winien przeanalizować dokumenty Instytutu związane z obozem w I. załączone do akt zakończonego zaledwie miesiąc wcześniej postępowania z wniosku siostry A. Z. oraz zwrócić się w razie potrzeby do wymienionego Instytutu o dodatkowe informacje umożliwiające usunięcie rozbieżności i zajęcie jednoznacznego stanowiska co do charakteru obozu, w którym przebywała rodzina Z. Nie można bowiem wykluczyć, że w Inowrocławiu funkcjonowały równocześnie dwa obozy o różnym przeznaczeniu (w tym jeden typowo przesiedleńczy) i że mąż skarżącej osadzony był właśnie w obozie którego charakter określono w piśmie IPN z dnia 29 czerwca 2005r., a tym samym będącym miejscem odosobnienia, o którym mowa w § 5 pkt 1g rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia 20 września 2001r.
Poza tym bliższego wyjaśnienia wymagałaby kwestia pobytu A. Z. w obozie w Łodzi poprzedzającego jego deportację do Generalnej Guberni (vide życiorys – k 4). Ustalając, co to był za obóz organ być może uzyskałby dodatkowo bardziej szczegółowe informacje odnośnie miejsca, z którego wyżej wymieniony tam wraz z rodziną przybył.
Zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, należycie rozpatrzony pozwoli na stwierdzenie, że kończąca postępowanie administracyjne decyzja jest wynikiem respektowania znajdujących unormowanie w art. 80 kpa i 8 kpa zasad swobodnej lecz nie dowolnej oceny dowodów oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a także konstytucyjnej zasady równości wszystkich obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).
Uznając, iż zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istoty wpływ na treść rozstrzygnięcia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.