II SA/BD 244/23

II SA/Bd 244/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 15 grudnia 2022 r., nr WSOC.1.621.1.70.2022.ASz w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] r. do Wójta Gminy B. [...] wpłynął wniosek B. W. o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego.
Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy B. [...] orzekł o wymeldowaniu P. W. z dotychczasowego pobytu stałego w Ł. przy ul. [...].
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła strona, wnosząc o uchylenie decyzji i zawiadomienie premiera Rzeczypospolitej Polskiej o fakcie wniesienia przez niego odwołania od decyzji. Skarżący nie sformułował zarzutów ani wobec przedmiotowej decyzji, ani wobec postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ w pierwszej kolejności wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia [...] r. o ewidencji ludności (dalej: "u.e.l.") i wskazał na orzeczenia sądów administracyjnych, które znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy było poprawne i zgodne z obowiązującymi przepisami, przeprowadzone w sposób szczegółowy, a strony postępowania w sposób prawidłowy zostały ustalone, a także informowane o podejmowanych czynnościach i przysługujących im prawach. Podkreślił, że popiera ocenę materiału dowodowego dokonanego przez organ pierwszej instancji, z którego wynika, że strona skarżący trwale opuścił miejsce stałego pobytu.
Wojewoda podkreślił, że w przypadku postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu, wskazanych w art. 28 ust. 2 u.e.l., decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego, w tym z oświadczeń samego skarżącego wynika, że opuścił on miejsce stałego pobytu w lutym 2022 r. w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. XIV Wydział Cywilny z dnia [...] r., sygn. akt XIV Ns 262/21, w którym został do tego zobowiązany. Dodał, że Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II Ca 252/22 oddalił wniesioną przez skarżącego apelację. Podkreślił, że w związku z tym powyższe postanowienie jest prawomocne. Organ podkreślił, że skarżący podporządkował się decyzji sądu i opuścił miejsce zamieszkania, a co więcej toczy się postępowanie zmierzające do rozwiązania małżeństwa B. W. i skarżącego, w związku z powyższym opuszczenie stałego miejsca zamieszkania przez skarżącego miało charakter dobrowolny i trwały, a możliwość powrotu skarżącego do miejsca stałego pobytu jest mało prawdopodobne. Organ podkreślił, że z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się również takie, które nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu.
Mając na uwadze powyższe Wojewoda stwierdził, że w przypadku skarżącego ziściły się przesłanki wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. Opuścił on bowiem miejsce jego stałego pobytu, realizując nakaz określony w prawomocnym wyroku sądu powszechnego, zatem opuszczenie przez niego miejsca stałego pobytu ma charakter dobrowolny, a w związku z faktem, iż w chwili orzekania o wymeldowaniu nie wykazano istnienia przesłanek przeciwnych, należy uznać opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego pobytu za trwałe, z uwagi na brak możliwości jego powrotu do tego miejsca. Organ podkreślił, że nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji.
Nie zgadzając się z powyższym, skarżący złożył skargę do tutejszego Sądu skargę, wskazując, że własnoręcznie zbudowanego domu nie opuścił dobrowolnie, a stosując się do "decyzji" Sądu Rejonowego, która w jego ocenie była oparta o sfałszowaną opinię biegłych bydgoskiego OZSS. W związku z powyższym o sfałszowaniu opinii została zawiadomiona prokuratura. Natomiast złożenie wniosku o kasację decyzji nastąpi po przesłaniu wyroku do apelacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze z zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż zarówno strony, jak i uczestnik postępowania, wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. do Wójta Gminy B. [...] wpłynął wniosek B. W. o wymeldowanie P. W. z miejsca pobytu stałego pod adresem: Ł., ul. [...]. Do wniosku dołączono m.in. kopię postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt II Ca 252/22 o oddaleniu apelacji P. W. od postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt XIV Ns 262/21 zobowiązującego go jako sprawcy przemocy domowej do opuszczenia mieszkania. Wnioskodawczyni przedłożyła też kopię aktu notarialnego, mocą którego nabyła przedmiotową nieruchomość do swojego majątku osobistego. Skarżący oświadczył, że wyprowadził się z miejsca stałego pobytu z powodu nakazu zawartego w "decyzji" sądu. Wyjaśnił też, że toczy się postępowanie w sprawie orzeczenia o rozwiązaniu przez rozwód jego małżeństwa z wnioskodawczynią. Stwierdził także, że zamierza powrócić do miejsca stałego pobytu ze względu na dzieci i na fakt, że zaburzenia psychiczne, jakimi dotknięta jest - zadaniem skarżącego - jego żona, stanowią zagrożenie dla życia zdrowia dzieci. W trakcie przeprowadzonych oględziny lokalu mieszkalnego skarżący oświadczył, że nie zajmuje żadnego pomieszczenia w budynku mieszkalnym i nie ma tam jego rzeczy. Narzędzia do pracy i rower znajdują się w obejściu domu. Organ ustalił, że P. W. mieszka obecnie w B. przy ul. [...], a korespondencję należy kierować na adres: B. ul. [...]. Nadto skarżący nie posiada kluczy do budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Ł. (zostały wymienione zamki w drzwiach) i nie partycypuje w kosztach jego utrzymania.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 u.e.l., zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 tej ustawy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności, czy z innych praw do lokalu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] r., sygn. akt IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt II OSK 824/11). Zameldowanie nie służy zatem powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności bądź innego prawa do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób takich praw nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, decyzja ta ma więc charakter "czysto" ewidencyjny i służy wyłącznie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania danej osoby. Dla uznania, że zachodzą podstawy do wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu wymagane jest jedynie: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego, po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania. W orzecznictwie utrwalił się przy tym pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.
Trwała zmiana miejsca pobytu następuje wówczas, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z zorganizowaniem w innym, nowym miejscu, ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany, przez zachowanie, które wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (zob. wyroki NSA z dnia: 14 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2224/19; 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2961/20; 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2915/18; 1 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2068/17).
Odnośnie natomiast przesłanki dobrowolności w orzecznictwie wskazuje się, że brak jej spełnienia nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do wymeldowania. Co prawda regułą jest, że opuszczenie lokalu powinno być konsekwencją zachowania samego wymeldowanego i nosić cechy dobrowolności, jednak w sytuacjach nietypowych, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu na skutek stosowania odpowiednich norm prawa rodzinnego bądź karnego nie może przebywać w lokalu, okoliczność tę należy także uwzględnić na gruncie prawa administracyjnego. Oznacza to, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Zatem w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne. W rezultacie opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym mowa w art. 35 u.e.l., obejmuje także przypadek opuszczenia tego miejsca pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy państwa. Obowiązek meldunkowy ma charakter ewidencyjny ukierunkowany na rejestrację danych o miejscu pobytu osób i nic nie przemawia za tym, aby w razie opuszczenia miejsca pobytu w wyniku przymusu państwowego utrzymywać w rejestrze dane, które są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 136/20).
Zdaniem Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy powyższe przesłanki zastosowania art. 35 u.e.l. zostały spełnione. Skarżący nie przebywa bowiem w budynku mieszkalnym w Ł. przy ul. [...]. Nie zajmuje żadnego pomieszczenia w tym budynku i nie ma tam jego rzeczy. Należy również zauważyć, że skarżący nie posiada kluczy do mieszkania. Według B. W. nie przybywa on pod tym adresem od lutego 2022 r. P. W. mieszka i zorganizował swoje centrum życiowe w innym miejscu niż to, w którym był do tej pory zameldowany. Wprawdzie skarżący oświadczył, że zamierza powrócić do miejsca stałego pobytu, jednakże charakter pobytu danej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym nie może być oceniany jedynie w kategoriach zamiaru osoby zainteresowanej, lecz winien być weryfikowany poprzez odniesienie do innych niż wolicjonalne, zobiektywizowanych okoliczności, zwłaszcza zaś do tego, czy realizacja tego zamiaru w świetle tych okoliczności będzie możliwa (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 1502/15). W tym kontekście należy zauważyć, że orzeczeniem sądowym skarżący został zobowiązany do opuszczenia domu położonego w Ł. przy ul. [...] i bezpośredniego jego otoczenia, wobec stosowania przemocy względem B. W.. W tej sytuacji powrót P. W. do miejsca dotychczasowego zameldowania nie jest uzależniony od jej woli. Nie jest też możliwe wspólne zamieszkiwanie skarżącego oraz jego rodziny. Z postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt XIV Ns 262/21 wynika, że skarżący stosował przemoc psychiczną. Ośmieszał i podważał autorytet matki. Swoim zachowaniem wzbudzał też niepokój u dzieci. Sąd cywilny nie dał przy tym wiary zeznaniom P. W., że jego żona cierpi na zaburzenia psychiczne. Trzeba również wskazać, że toczy się postępowanie o rozwiązanie przez rozwód jego małżeństwa. W kategoriach zatem obiektywnych powrót skarżącego do miejsca pobytu stałego jest mało prawdopodobny.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że opuszczenie przez skarżącego lokalu mieszkalnego ma charakter trwały, co nie jest kwestionowane w skardze.
W skardze strona podnosi brak spełnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu, podkreślając, że uczyniła to na skutek "decyzji" sądu cywilnego. Jak to już jednak wskazano opuszczenie miejsca stałego pobytu, obejmuje także przypadek opuszczenia go pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy państwa. Okoliczność zatem, że skarżący musiał opuścić mieszkanie na skutek orzeczenia sądu, nie stoi na przeszkodzie wymeldowaniu go. W sytuacji bowiem, gdy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań skarżącego, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.