II SA/BD 240/25

II SA/Bd 240/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 151 par. 1 pkt 1 kpa, art. 28 kpa
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2025r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 4 lutego 2025 r. nr SKO-714-86/24 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2024 r. A. P. ("Skarżący", "Strona") zwrócił się do Wójta Gminy C. o uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. na podstawie art. 154 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), bowiem był dzierżawcą działki nr [...] a nie brał udziału w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia tej działki. Następnie wskazał, że o decyzji w sprawie rozgraniczenia dowiedział się dopiero w dniu [...] sierpnia 2024 r., a jeśli organ uzna, że nie był on stroną i nie jest tym samym uprawnionym do żądania wznowienia, to Wójt powinien z urzędu wznowić postępowanie, bowiem w postępowaniu nie brał również udziału Marszałek Województwa [...], który jest stroną.
Po odebraniu od wnioskodawcy wyjaśnień Wójt Gminy C. postanowieniem z dnia [...] października 2024 r. wydanym w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 i art. 150 § 1 k.p.a. wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2015r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości stanowiącej własność S. S. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] położoną w K. z nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa w zarządzie Marszałka Województwa [...] oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] położna w K.. W jego uzasadnieniu wskazano, że uwzględniono argumenty wniesione przez Skarżącego oraz fakt wniesienia podania o wznowienie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się on o decyzji o rozgraniczeniu.
Decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. wydaną z powołaniem się na art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Wójt Gminy C. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2015r. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2025r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że ponieważ bezsporną okolicznością jest, że Wnioskodawca nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2015r. o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w K. stanowiącej własność S. S. z działką Skarbu Państwa nr [...] będącą w zarządzie Marszałka Województwa [...] istota sporu w sprawie sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy Skarżącemu przysługiwał przymiot strony w tym postępowaniu.
W ocenie organu przymiot strony nie zależy od istnienia subiektywnego interesu faktycznego, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strony postępowania, musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w danej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego n a tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej.
W postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2015r. Wnioskodawca nie był stroną postępowania, bowiem zostało ono wszczęte z wniosku właściciela działki nr [...], zaś Skarżący był dzierżawcą działek nr [...] i nr [...] o pow. 10,73 ha. Własność działki nr [...] przysługiwała Skarbowi Państwa, który był reprezentowany w postępowaniu przez Marszałka Województwa [...]. Z akt wynika, że umowa dzierżawy zawarta w dniu [...] października 1996 r. wygasła z dniem [...] sierpnia 2016r. Ustalenie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] nie miało żadnego wpływu na zakres prawa Wnioskodawcy wynikającego z umowy dzierżawy (która wygasła w 2016 r.). Tym samym nie był on stroną postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., wobec czego nie był też uprawniony do żądania wznowienia tego postępowania.
W ocenie organu skoro Skarżący nie miał interesu prawnego w postępowaniu rozgraniczeniowym, to brak było podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2015 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. SKO nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji o upływie terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy C., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie zaskarżonej decyzji do ponownego rozpatrzenia przez pierwszą instancję. Zarzucono naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 2 przez jego niezastosowanie,
- art. 145 § 1 pkt 1 przez jego niezastosowanie,
- art. 138 § 1 pkt 1 przez jego błędne zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz. 935 zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności, decyzji organu odwoławczego, wydanej w postępowaniu wznowieniowym, w której utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. W ocenie sądu decyzja ta jest prawidłowa.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z kolei przepis art. 149 k.p.a. przesądza, iż wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi natomiast, iż organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § , art. 145a lub art. 145b.
Postępowanie administracyjne po wpłynięciu podania o wznowienie postępowania jest podzielone na dwie fazy. W pierwszej fazie, organ bada czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowieniowych oraz, czy zostało ono wniesione z zachowaniem wymaganego terminu a także czy wnoszący poddanie był stroną postępowania, wznowienia którego się domaga. Negatywna weryfikacja którejkolwiek z tych przesłanek tj. stwierdzenie, że podanie nie pochodzi od strony, nie jest oparte na przyczynie wznowienia lub też jest spóźnione, uprawnia organ do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. W drugiej fazie (po wznowieniu postępowania) organ bada czy przesłanka wznowieniowa, na która powołuje się wnioskodawca faktycznie zaistniała, a jeżeli fakt taki potwierdzi, to czy miała ona realny wpływ na merytoryczną oceną stanu faktycznego, będącego podstawą wydania decyzji ostatecznej. Specyficzną, aczkolwiek typową sytuacją procesową, jest powołanie się przez wnioskodawcę na to, że jako strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. W sytuacji takiej, o ile nie zachodzi oczywistość, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu (co uprawnia organ do odmowy wznowienia postępowania) postępowanie należy wznowić, następnie poddać ocenie czy wnioskodawcy przysługiwał przymiot strony tego postępowania i ewentualnie czy (jeżeli organ potwierdzi przymiot strony względem wnioskodawcy) brak jego udziału w postępowaniu miał (nie miał) wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Oparta o przesłanki wskazane w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej, powinna dotyczyć takich ustaleń organu, które po przeprowadzeniu pełnowymiarowego postępowania administracyjnego, wykluczają bądź to fakt, że wnoszący podanie o wznowienie postępowania miał przymiot strony tego postępowania (jeżeli powołuje się na przesłankę wznowieniową z art 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), bądź że wnioskodawca był stroną tego postępowania, ale wskazane przez niego przesłanki wznowieniowe nie wystąpiły. Nie dochodzi tu do merytorycznej oceny decyzji, której postępowanie dotyczy, ale następuje wykluczenie dotyczące ziszczenia się przesłanki wznowieniowej - w przypadku przesłanki opartej na art 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ustalenie przez organ, że wnioskodawca nie był stroną postępowania, wznowienia którego się domagał tj. sprawa nie dotyczyła jego interesu prawnego.
W niniejszej sprawie, organ wywodzi, że przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego jest rzecz w znaczeniu materialnym, tj. nieruchomość, rozumiana jako część powierzchni ziemi stanowiąca odrębny przedmiot własności (art. 46 § 1 kodeksu cywilnego). Wskazuje, że istotą tego postępowania jest ustalenie przebiegu granic między nieruchomościami gruntowymi (nie działkami ewidencyjnymi) gdy albo nie zostały dotychczas ustalone, albo są one sporne, a w ten sposób ustalenie zasięgu prawa własności w stosunku do sąsiadujących ze sobą nieruchomości, tj. ustalenie do jakiego miejsca w terenie sięga prawo własności przysługujące właścicielom gruntów sąsiednich (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2451/17). W rezultacie rozgraniczenia następuje skonkretyzowanie nieruchomości jako odrębnego przedmiotu własności. Powyższe wskazuje zatem, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości związane jest z prawem własności nieruchomości. W postępowaniu tym realizowane są przepisy prawa cywilnego dotyczące ochrony własności, dochodzi w nim do ukształtowania treści stosunków cywilnoprawnych między właścicielami sąsiednich nieruchomości. Organ podkreślił, że w doktrynie wskazuje się, odwołując się do celu i przedmiotu postępowania rozgraniczeniowego, że legitymację czynną do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego mają właściciele i każdy ze współwłaścicieli nieruchomości, a ponadto z pewnymi zastrzeżeniami i ograniczeniami: użytkownicy wieczyści i każdy ze współużytkowników, osoby którym przysługuje na nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe oraz każda, z osób współuprawnionych z tytułu tego prawa rzeczowego, jeżeli rozstrzygnięcie w sprawie o rozgraniczenie ma wpływ na zakres wykonywania tego prawa oraz władający gruntami na zasadzie samoistnego posiadania. W ocenie organu, w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2015r. A. P. nie był stroną postępowania bowiem zostało ono wszczęte z wniosku właściciela działki n r [...] zaś Pan [...] był dzierżawcą działek nr [...] i nr [...] o pow. 10,73 ha. Własność działki nr [...] przysługiwała Skarbowi Państwa który był reprezentowany w postępowaniu przez Marszałka Województwa [...]. Z akt wynika, że umowa dzierżawy zawarta w dniu [...] października 1996r. wygasła z dniem [...] sierpnia 2016r. Ustalenie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] nie miało żadnego wpływu na zakres prawa A. P. wynikającego z umowy dzierżawy (która wygasła w 2016 roku). Tym samym nie był on Stroną postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2015r. a tym samym Stroną uprawnioną do żądania wznowienia tego postępowania.
Stanowisko to w ocenie Sądu jest prawidłowe. Organ zasadnie wyjaśnił, że przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu należy oceniać w oparciu o ogólną zasadę wyrażoną w art. 28 k.p.a. , która oparta jest na kryterium interesu prawnego. Stroną na mocy art. 28 k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowić może podstawę interesu prawnego i stwarzać dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Nie może go natomiast stanowić interes faktyczny. Przymiot strony nie zależy zatem od istnienia subiektywnego interesu faktycznego, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strony postępowania, musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w danej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Skarżący uzasadniał swoje żądanie twierdzeniem, że jako dzierżawca działki nr [...] winien być stroną w postępowaniu dotyczącym ustalenia granicy tej działki z działką sąsiednią. Nie mniej jak wynika z akt sprawy własność działki nr [...] przysługiwała Skarbowi Państwa który był reprezentowany w postępowaniu przez Marszałka Województwa [...]. Ustalenie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] , jak słusznie uznał organ nie miało żadnego wpływu na zakres praw Skarżącego wynikający z umowy dzierżawy (która wygasła w 2016r.). Tym samym nie był on Stroną postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2015r. i w konsekwencji nie był Stroną uprawnioną do żądania wznowienia tego postępowania.
Końcowo już tylko wskazać należy, że uwagi czynione przez organ pierwszej jak i drugiej instancji w kwestii art. 146 § 1 k.p.a. nie mają żadnego znaczenia prawnego albowiem dotyczy on ewentualnego uchylenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie co w sprawie nie mogło zaistnieć albowiem podstawę prawną rozstrzygnięć stanowił art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.