II SA/Bd 228/22

II SA/Bd 228/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Katarzyna Korycka
Leszek Tyliński /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
I OSK 2258/22 - Postanowienie NSA z 2023-11-20
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 24 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji z rejestru ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
M. O. (zwana dalej skarżącą) pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. wniosła do Starostwa Powiatowego w A. K. o udostępnienie numeru księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] C., prowadzonej przez Sąd Rejonowy w A. K.. W uzasadnieniu ww. wniosku strona wskazała, iż konieczne jest ustalenie przez wnioskodawczynię podstawy nabycia ww. nieruchomości, gdyż po uzyskaniu przedmiotowej informacji możliwe, iż stronie będzie przysługiwało roszczenie z art. 991 Kodeksu cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.).
Starosta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., [...] odmówił udostępnienia informacji z rejestru ewidencji gruntów i budynków na temat numeru księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w C.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zaspokojenie wierzytelności nie stanowi interesu prawnego, tylko jest to interes faktyczny w rozumieniu przepisów ogólnego postępowania administracyjnego i prawa geodezyjnego i kartograficznego, a udostępnienie informacji zawartych w operacie ewidencyjnym na żądanie innych podmiotów niż wymienionych w pkt 1-2a art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.), zwanej dalej ustawą Pgik jest możliwe, gdy zostanie wykazany interes prawny związany z gruntami, budynkami i lokalami będącymi przedmiotem wypisu.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca, wskazując iż zamiar realizacji roszczenia z art. 991 Kodeksu cywilnego stanowi podstawę materialną jej roszczenia. Ponadto skarżąca wskazała, że aby móc kierować pozew o zapłatę zachowku, wprzód należy ustalić kwotę majątku, którego została pozbawiona osoba realizująca to roszczenie.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. (zwany dalej K-PWINGiK) decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczywszy treść przepisów ustawy Pgik podał, że skarżąca działając na podstawie art. 991 Kodeksu cywilnego zamierza dochodzić roszczenia o zachowek.
K-PWINGiK wskazał, że z przepisu art. 991 Kodeksu cywilnego nie wynika, iż w wyniku przysługującego przeciwko spadkobiercy roszczenia o zachowek potrzebny jest numer księgi wieczystej. Także brak jest wskazania, iż numer księgi wieczystej potrzebny jest do ustalenia kwoty majątku spadkowego, ponieważ jak to wskazuje skarżąca "ciężar dowodu w zakresie zasadności roszczenia zapłaty zachowku (a więc zasadności żądania zapłaty określanej w przyszłym pozwie kwoty, składu majątku spadkowego, sposobu jego wyzbycia się i dalszego nim dysponowania) spoczywa na skarżącej". Tym samym, art. 991 Kodeksu cywilnego nie jest przepisem prawa materialnego, którą to normę można wskazać jako podstawę tak, aby skarżąca mogła ubiegać się o wydanie numeru księgi wieczystej.
Organ odwoławczy podniósł, że sam zamiar dochodzenia przez skarżącą roszczenia o zachowek nie określa konkretnego prawa podmiotowego. To określenie zamiaru dokonania jakiejś czynności. Interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, i takowy należy wpisać we wniosku, nawiązując do okoliczności faktycznych będących przesłankami zastosowania ww. przepisu prawa materialnego.
K-PWINGiK podzielił stanowisko organu I instancji, iż zaspokojenie wierzytelności nie stanowi interesu prawnego, tylko interes faktyczny w rozumieniu przepisów ogólnego postępowania administracyjnego oraz ustawy Pgik. Ponadto Starosta [...] podkreślił, że udostępnienie stronie numeru księgi wieczystej wnioskowanej nieruchomości prowadziłoby do ustalenia danych osobowych właściciela nieruchomości, tym samym doprowadziłoby do udostępnienia danych o charakterze podmiotowym, które to udostępnienie tych danych ograniczone jest zapisem art. 24 ust. 5 ustawy Pgik.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez skarżącą dotyczącego powołania się przez organ I instancji w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/G1 795/18, K-PWINGiK wskazał, iż Starosta [...] trafnie wyjaśnił różnicę między pojęciem interesu faktycznego oraz prawnego podnosząc, że informacja, iż numer księgi wieczystej jest niezbędny do przeprowadzenia postępowania sądowego świadczy wyłącznie o istnieniu interesu faktycznego, a nie interesu prawnego.
Reasumując, w wyniku rozpoznania odwołania w świetle wyżej przytoczonych przepisów prawa, prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych oraz całokształtu materiału dowodowego, w ocenie K-PWINGiK skarżąca nie ma interesu prawnego w uzyskaniu danych podmiotowych, a takie pozyskałby w sytuacji udostępnienia jej numerów ksiąg wieczystych. Zatem w świetle art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik nie było podstaw do udzielenia żądanych informacji. Dane będące przedmiotem wniosku - udostępnienie numerów ksiąg wieczystych, gdy wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości, są danymi na podstawie których można uzyskać dane o charakterze podmiotowym, tym samym wymagają wykazania interesu prawnego w celu ich pozyskania. Natomiast zamiarem wnioskodawcy w pozyskaniu żądanych danych, jest w istocie uzyskanie informacji potrzebnych do roszczenia o zachowek, co nie stanowi interesu prawnego lecz faktyczny, czego dowodzi przywołane w niniejszej sprawie orzecznictwo.
Skarżąca zaskarżyła decyzję K-PWINGiK, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 24 ust. 4 w zw. z art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie wyrażające się uznaniem, iż istnieją podstawy do odmowy udostępnienia informacji z rejestru gruntów i budynków tj. numeru księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w C., wobec braku interesu prawnego wnioskodawczyni, w tym braku wskazania podstawy prawnomaterialnej, w uzyskaniu tych danych, podczas gdy wnioskodawczyni w toku postępowania wykazała, iż posiada interes prawny w pozyskaniu ww. danych, zaś podstawy swego roszczenia upatruje w treści art. 991 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 187 §1 Kodeksu postępowania cywilnego - przepisie materialnoprawnym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: ,,p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Sąd w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji.
Zdaniem sądu administracyjnego, prawidłowo organy administracji uznały, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego do żądania udostępnienia informacji numeru księgi wieczystej. Ustawodawca nie definiował pojęcia ,,interes prawny" użytego w art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik.
Należy stwierdzić, że nie jest możliwe przedstawienie precyzyjnej i uniwersalnej konstrukcji tego pojęcia. O ile droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym jest otwarta dla każdego podmiotu, to interes prawny w rozumieniu ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego.
Skarżąca składając wniosek o udostępnienie informacji numeru księgi wieczystej wskazała, że ,,może okazać się, iż wnioskodawczyni będzie przysługiwało roszczenie z art. 991 k.c". Oczywiście, można zakładać, że żądane dokumenty stanowić mogą materiał dowodowy w postępowaniu cywilnym. Jednak o zakresie postępowania dowodowego decyduje wyłącznie sąd cywilny. Skarżąca może wnioskować o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, których wydania domagała się w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Jednak o dopuszczeniu dowodu rozstrzyga w drodze postanowienia sąd cywilny. Jest oczywiste, że sąd ten może zobowiązać skarżącą do złożenia takich dokumentów. Na tej podstawie skarżąca niewątpliwie jest legitymowana do złożenia wniosku w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik. Wezwanie sądu stanowi bowiem dowód wykazania interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu.
Nie można też wykluczyć, że sąd powszechny we własnym zakresie ustali numer księgi wieczystej bowiem posiada takie kompetencje.
Zatem interes prawny skarżącej może zostać skonkretyzowany dopiero w postępowaniu sądowym o zachowek. Jednak organy administracji na podstawie samego faktu zamiaru wszczęcia postępowania o zachowek, nie mogły przyjąć, że skarżąca jest podmiotem uprawnionym do żądania dokumentów z ewidencji gruntów i budynków. Przy takim rozumowaniu każdy byłby uprawniony do żądania takich danych.
W myśl art. 24 ust. 2 i 3 Pgik informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne i udostępniane przez starostę m.in. w formie wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu. W związku z powyższym w art. 24 ust. 4 Pgik przyjęto, że każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. W ust. 5, do którego przepis ten się odwołuje, ustalono m.in., że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje odpisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie: (3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.
Jak stanowi art. 20 ust. 1 Pgik ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Z kolei z art. 20 ust. 2 Pgik wynika, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;
2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1.
Kluczowym w niniejszej sprawie zagadnieniem było rozstrzygnięcie, czy numer księgi wieczystej stanowi dane ewidencyjne podlegające udostępnieniu każdemu, na podstawie art. 24 ust. 4 Pgik, czy też zastosowanie w tej sprawie znajdzie art. 24 ust. 5 pkt 3 tej ustawy. Kompleksowej analizy przepisów obowiązującego w tym zakresie prawa dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2192/16, CBOSA, przyjmując, że oznaczenia księgi wieczystej nie można traktować jako ,,zbioru oznaczonych cyfr i znaków". Otrzymanie informacji dotyczącej oznaczenia księgi wieczystej umożliwia bowiem w sposób łatwy i prosty dostęp do treści całej księgi wieczystej, a więc wszystkich IV działów, a w tym również do zawartych w niej danych podmiotowych. Nie ma bowiem wątpliwości, że samo posiadanie oznaczenia księgi wieczystej umożliwia w sposób łatwy i prosty, niewymagający nadmiernych kosztów, czasu ani szczególnych działań na dostęp do danych podmiotowych osób ujawnionych w księgach wieczystych, którymi w przypadku osób fizycznych są: imię (imiona), nazwisko, imiona rodziców oraz numer Pesel. Podzielając wyrażony w przytoczonym wyroku pogląd, Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym uznał, że w sytuacji, gdy przedmiot żądania wkracza w sferę informacji o konkretny podmiot, to wniosek taki ma charakter przedmiotowo-podmiotowy, podlegając regułom ustalonym w art. 24 ust. 5 Pgik. Uzyskanie z ewidencji gruntów numeru księgi wieczystej prowadzi bowiem do niczym nieograniczonego dostępu do danych zawartych w księdze wieczystej, obejmującej również dane osobowe właściciela nieruchomości. W tych warunkach, zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 Pgik, wnioskodawca powinien wykazać interes prawny w uzyskaniu informacji podmiotowo-przedmiotowej, co zasadnie akcentował organ w zaskarżonej decyzji. Ogólna reguła jawności ksiąg wieczystych nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż - co już wyżej wywiedziono - zasada ta w zakresie ewidencji gruntów i budynków nie obowiązuje. Skoro zaś uzasadniając żądanie wnioskodawczyni oparła swój interes jedynie na fakcie, że zamierza realizować roszczenia z art. 991 kodeksu cywilnego, to uzasadnionym było uznanie powyższej okoliczności za niewystarczającą dla wykazania interesu opartego na prawie mocującego wnioskodawczynię do domagania się wypisu z rejestru gruntów i z rejestru budynków dla opisanej nieruchomości, przy uwzględnieniu numeru księgi wieczystej.
Argumenty podnoszone przez skarżącą nie mogły zatem zostać uwzględnione przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, a zaskarżona decyzja K-PWINGiK jest zgodna z obowiązującym prawem, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Na marginesie należy zauważyć, odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że jednym z elementów pozwu o zachowek, który zamierza złożyć jest podanie wartości przedmiotu sporu to, iż zgodnie z art. 156 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899) rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Natomiast w myśl art. 155 ust. 3 ww ustawy właściwe organy, agencje, o których mowa w ust. 1 pkt 6a, spółdzielnie mieszkaniowe, sądy oraz urzędy skarbowe są obowiązane udostępniać rzeczoznawcom majątkowym rejestry i dokumenty, o których mowa w ust. 1, w tym umożliwiać sporządzanie kopii dokumentów w dowolnej formie.