II SA/Bd 226/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2020-09-08
NSAbudowlaneWysokawsa
inwestycje drogowespecustawa drogowazmiana decyzjiart. 155 k.p.a.skutki prawnorzeczoweprzeniesienie własnościdrogi publiczneWSABydgoszcz

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy odmowę zmiany decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, uznając, że przepisy specustawy drogowej uniemożliwiają zmianę decyzji w części dotyczącej skutków prawnorzeczowych.

Sprawa dotyczyła wniosku o zmianę ostatecznej decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej w trybie art. 155 k.p.a. Wójt Gminy O. chciał zmniejszyć zakres inwestycji, argumentując, że projekt wykonawczy nie przewiduje rozbudowy ulicy na całej działce, co generowałoby nieuzasadnione koszty. Organy administracji (Starosta i Wojewoda) odmówiły zmiany, wskazując, że przepisy specustawy drogowej (art. 12 ust. 4) uniemożliwiają zmianę decyzji w części dotyczącej skutków prawnorzeczowych, czyli przeniesienia własności nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargi, podzielając stanowisko organów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał sprawę ze skarg Gminy [...] oraz B. J. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Bydgoskiego z dnia [...] lipca 2019 r. odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2018 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie ulicy [...]. Wniosek o zmianę decyzji złożony przez Wójta Gminy O. w trybie art. 155 k.p.a. miał na celu zmniejszenie zakresu inwestycji poprzez zatwierdzenie nowego podziału działki nr 122/3, argumentując, że projekt wykonawczy nie przewiduje rozbudowy na całej powierzchni tej działki, a przejęcie jej w całości i wypłata odszkodowania byłyby nieuzasadnionym wydatkiem. Wójt podkreślił, że na nieruchomości wykonano prace zgodnie z nowym projektem, uwzględniającym zachowanie ogrodzenia i nasadzeń właścicieli. Starosta odmówił zmiany, wskazując, że zmiany w projekcie zagospodarowania terenu nie stanowią istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, a co ważniejsze, że zmiany w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą dotyczyć elementów decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, które wywołują skutki w sferze prawnorzeczowej. Podkreślono, że zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej, nieruchomości zajęte pod drogę publiczną stają się z mocy prawa własnością jednostki samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, podzielając stanowisko, że wniosek dotyczy istotnego elementu (zmiana linii rozgraniczającej teren inwestycji i nowego podziału nieruchomości), co wyklucza możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. ze względu na skutki prawnorzeczowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargi. Sąd uznał, że kluczową kwestią jest rozstrzygnięcie, czy przepis szczególny (art. 12 ust. 4 specustawy drogowej) sprzeciwia się zmianie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. Sąd podzielił stanowisko organów, że regulacja ta ma charakter szczególny i wyłącza możliwość dowolnego stosowania skutków prawnorzeczowych do sytuacji faktycznych nie wynikających ściśle z tej regulacji. Nabycie własności przez jednostkę samorządu terytorialnego następuje z mocy prawa z dniem ostateczności decyzji, a nie na mocy orzekania w trybie art. 155 k.p.a. Zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie może cofnąć skutku prawnorzeczowego zaistniałego z mocy prawa. W związku z tym, sąd uznał, że nie ma potrzeby rozważania przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony, gdyż sama możliwość zmiany decyzji w tym zakresie jest wyłączona przez przepisy szczególne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki nie może być rozpatrywany w trybie art. 155 k.p.a. w części dotyczącej skutków prawnorzeczowych, ponieważ przepisy specustawy drogowej (w szczególności art. 12 ust. 4) mają charakter szczególny i wyłączają możliwość zmiany decyzji w tym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego w związku z decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej następuje z mocy prawa z dniem ostateczności decyzji. Zmiana tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie może cofnąć skutku prawnorzeczowego zaistniałego z mocy prawa. Przepisy specustawy drogowej mają charakter szczególny i sprzeciwiają się takiej zmianie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

specustawa drogowa art. 12 § ust. 1-4, 4c-f

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

specustawa drogowa art. 11 § ust. 1, 3, 4c-f

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 11a § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 11f § ust. 1 pkt 6, ust. 8

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 16

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 18

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.p. art. 2 § art. 2a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 21

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy specustawy drogowej (art. 12 ust. 4) mają charakter szczególny i wyłączają możliwość zmiany decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w części dotyczącej skutków prawnorzeczowych (przeniesienia własności) w trybie art. 155 k.p.a. Nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego następuje z mocy prawa z dniem ostateczności decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, a nie na mocy orzekania w trybie art. 155 k.p.a. Zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie może cofnąć skutku prawnorzeczowego zaistniałego z mocy prawa.

Odrzucone argumenty

Możliwość zmiany decyzji ostatecznej Starosty w trybie art. 155 k.p.a. z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony. Naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez uznanie, że nie ma możliwości zmiany decyzji ostatecznej Starosty. Naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego. Naruszenie art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Nabycie to nie jest przedmiotem orzekania w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, lecz stanowi skutek prawny tej decyzji, gdy stanie się ona ostateczna. Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, jako wydana w określonym czasie, konkretyzuje czas zaistnienia woli ustawodawcy w zakresie uzyskania własności przez podmioty publicznoprawne, tj. z chwilą, gdy decyzja ta stanie się ostateczna. Nie można bowiem decyzją wydaną w trybie art. 155 k.p.a. cofnąć skutku prawnorzeczowego zaistniałego z mocy prawa w chwili, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Skład orzekający

Grzegorz Saniewski

przewodniczący-sprawozdawca

Elżbieta Piechowiak

sędzia

Joanna Janiszewska-Ziołek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy drogowej w kontekście możliwości zmiany decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej w trybie art. 155 k.p.a., zwłaszcza w odniesieniu do skutków prawnorzeczowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z inwestycjami drogowymi i zastosowaniem art. 155 k.p.a. do decyzji o skutkach prawnorzeczowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z inwestycjami drogowymi i możliwością korygowania decyzji administracyjnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem budowlanym i administracyjnym.

Czy można cofnąć skutki prawne decyzji o budowie drogi? Sąd wyjaśnia granice art. 155 k.p.a.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 226/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2020-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Grzegorz Saniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska-Ziołek
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II OSK 1512/21 - Wyrok NSA z 2024-03-06
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1496
art. 11 ust. 6 i 8
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych  tekst jedn
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2020 r. sprawy ze skarg Gminy [...] oraz B. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej oddala skargi.
Uzasadnienie
1. Starosta bydgoski decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...], na podstawie art. 11a ust. 1 i 3, art. 11f, art. 11i, art. 12 ust. 1-4, 4c-f, art. 16 i art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.jedn.:Dz. U. z 2017 r. poz. 1496; zwanej dalej "specustawą drogową") zatwierdził projekt budowlany, podział nieruchomości i zezwolił Wójtowi G. O. na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie ulicy [...] w [...]. Decyzja stała się ostateczna [...] marca 2018 r.
Inwestycja obejmowała m.in. działkę nr [...] o powierzchni o powierzchni 88 m2 powstałą z podziału działki nr [...].
1. P. z [...] maja 2019 r. Wójt G. O., na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") wniósł o zmianę ostatecznej decyzji Starosty z [...] stycznia 2018 r.
Zmiana polegać miała na zmniejszeniu zakresu inwestycji poprzez zatwierdzenie nowego projektu podziału działki oznaczonej nr 122/3 oraz uwzględnienie zmian w projekcie wykonawczym.
W uzasadnieniu wniosku Wójt podniósł, że projekt wykonawczy inwestycji nie przewiduje rozbudowy ulicy na całej działce nr [...]. W związku z tym przejęcie tej działki z mocy prawa w całości oraz wypłata odszkodowania za dodatkowe powierzchnie gruntu byłaby nieuzasadnionym wydatkiem finansów publicznych.
Wnioskodawca podkreślił, że na przedmiotowej nieruchomości wykonano prace inwestycyjne zgodnie z nowym projektem podziału i projektem inwestycyjnym uwzględniającym zachowanie ogrodzenia, nasadzonych drzew i krzewów właścicieli.
Do wniosku została dołączona zgodna na zmianę decyzji wyrażona przez A. i R. J. a także projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] o powierzchni 65 m2 oraz nr [...] o powierzchni 2168 m2.
2. Starosta bydgoski decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] odmówił zmiany swojej decyzji z [...] stycznia 2018 r.
Starosta ustalił, że decyzja z [...] stycznia 2018 r. zezwalająca na realizację inwestycji drogowej obejmowała swym zakresem podział działki nr [...] na działki nr [...] o powierzchni 88 m2 i nr [...] o powierzchni 2145 m2, przeniesienie własności działki nr 122/45 oraz zatwierdzenie projektu budowlanego obejmującego realizację inwestycji na działce nr [...].
W oparciu o treść księgi wieczystej [...] Starosta ustalił, że na podstawie umowy darowizny z [...] czerwca 2018 r. właścicielem tej nieruchomości jest B. J. J.. W dniu wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej oraz w dniu jej ostateczności właścicielami nieruchomości byli A. i R. J..
Zdaniem Starosty wnioskodawca nie wykazał w sposób wyczerpujący jaki słuszny interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za zmianą decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej.
Starosta podkreślił, że zmiany w projekcie zagospodarowania terenu, które zostały zrealizowane w ramach ustalonych decyzją z [...] stycznia 2018 r., linii rozgraniczających teren, w świetle art. 32a specustawy drogowej nie stanowią istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wójt, pomimo że wnioskował o zatwierdzenie nowego projektu budowlanego, nie dołączył takowego do wniosku.
Starosta wskazał, powołując się na pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że zmianie w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą podlegać elementy deklaratoryjne decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, dotyczące jej skutków w sferze prawnorzeczowej. Nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian w określeniu przebiegu linii rozgraniczających inwestycji w takiej części, w której ich skutkiem jest zmian stanu własnościowego (prawnego) nieruchomości, zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej.
Wobec tego Starosta stwierdził, że jest możliwe odwrócenie skutków prawnych decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w zakresie zatwierdzenia lokalizacji inwestycji drogowej i przywrócenie własności wskazanych we wniosku działek gruntu na rzecz ich poprzednich właścicieli w trybie art. 155 k.p.a. Stoi temu na przeszkodzie, oprócz art. 12 ust. 1 – 4 specustawy drogowej, także art. 21 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Przepis ten określa, że drogi publiczne stanowią własność odpowiednio Skarbu Państwa lub właściwej jednostki terytorialnej. N. jest zatem możliwe przeniesienie własności poszczególnych działek gruntu zajętych pod drogę publiczną na rzecz innych podmiotów niż określone w art. 2a ustawy o drogach publicznych.
3. Wojewoda Kujawsko – P., w wyniku rozpatrzenia odwołań wniesionych przez Wójta G. O. oraz B. J., decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] lipca 2019 r.
4. W uzasadnieniu Wojewoda podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 k.p.a. nie można upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. Co więcej – prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron.
Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie wniosek o zmianę decyzji dotyczy istotnego elementu, jakim jest zmiana zatwierdzonej ostateczną decyzją linii rozgraniczającej teren inwestycji poprzez wprowadzenie nowego podziału nieruchomości. Nie zachodzi zatem tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym, o której stanowi art. 155 k.p.a.
Wojewoda podzielił także stanowisko Starosty, że ze względu na zmiany prawa własności będące wynikiem zatwierdzonego podziału nieruchomości, w trybie art. 155 k.p.a. nie jest możliwe odwrócenie skutków prawnych decyzji lokalizacyjnej i przywrócenie własności wskazanych we wniosku działek gruntu na rzecz ich poprzednich właścicieli. Sprzeciwiają się temu zarówno przepisy art. 12 ust. 1 – 4 specustawy drogowej jak też art. 2a ustawy o drogach publicznych.
Za niezasadny uznał Wojewoda podnoszony w odwołaniach zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. poprzez zmianę utrwalonej praktyki rozstrzygania podobnych spraw organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji, rozpoznający odwołanie od decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji nie jest związany poglądem prawnym wyrażonym na etapie innego postępowania w decyzjach wydawanych przez Starostę bydoskiego.
5. G. O. w skardze wniosła o uchylenie decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Starosty zarzucając naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez uznanie, że pomimo przesłanek uzasadniających uznanie możliwości zmiany decyzji ostatecznej Starosty z [...] stycznia 2018 r. w zaskarżonej decyzji organ przesłanek tych nie uwzględnił, a ponadto nie wziął pod uwagę także tej przesłanki, że zmiana decyzji leży tak w interesie społecznym jak i w interesie strony – G. O..
W uzasadnieniu skarżąca Gmina podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko.
6. B. J. w skardze na decyzję Wojewody wniósł o jej uchylenie zarzucając:
1) naruszenie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 11f ust. 8 specustawy drogowej poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sprawie w wyniku wadliwego uznania, iż:
a) w sprawie nie wystąpił słuszny interes społeczny lub/i słuszny interes strony przemawiający za zmianą ostatecznej decyzji Starosty bydgoskiego z [...] stycznia 2018 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, polegającej na rozbudowie ulicy [...]
b) nie istnieje możliwość dokonania zmiany decyzji Starosty z [...] stycznia 2018 r. z uwagi na brak możliwości zmiany w trybie art. 155 k.p.a. decyzji w części wywołującej zmiany właścicielskie w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy,
2) naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy,
3) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. oraz 77 § 1 poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i poprzez nieprzeprowadzenie dowodów zmierzających do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że organ nie wypełnił wynikającego z art. 7 i 77 k.p.a. obowiązku aktywnego działania w zakresie przeprowadzenia odpowiedniego postępowania wyjaśniającego i dowodowego, tak aby w sposób kompetentny i wyczerpujący ustalić, czy w sprawie wystąpił słuszny interes społeczny oraz słuszny interes strony.
Ponadto w ocenie Skarżącego w stanie faktycznym sprawy występują zarówno przesłanka słusznego interesu społecznego jak i słusznego interesu strony. Za ustaleniem, iż w sprawie wystąpił słuszny interes społeczny przemawia w szczególności konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego (zmiany) decyzji ostatecznej, w sytuacji, w której w wyniku przeprowadzenia inwestycji polegającej na rozbudowie ulicy [...] doszło do odmiennego niż wynikający z decyzji sposobu zagospodarowania działek przeznaczonych pod realizację inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Jak wskazał bowiem wnioskujący Wójt, projekt wykonawczy na podstawie którego faktycznie zrealizowano inwestycję nie przewidywał rozbudowy ulicy w całości na działce oznaczonej w projekcie podziału nr [...]. Jeżeli faktyczny sposób realizacji inwestycji drogowej wynikający z projektu wykonawczego doprowadził do innego niż zakładany pierwotnie sposobu wykorzystania części działki nr [...], to w słusznym interesie społecznym pozostaje konieczność zmiany decyzji ostatecznej, w taki sposób, aby decyzja zezwalająca Wójtowi na realizację inwestycji drogowej odpowiadała faktycznemu sposobowi wykonania inwestycji, bez utrzymania zbędnych i szkodliwych z punktu widzenia interesu finansowego Gminy podziałów nieruchomości, pociągających za sobą konieczność wypłaty właścicielom nieruchomości odszkodowań, których to ciężarów dałoby się uniknąć w przypadku zmiany sposobu podziału działki nr [...].
Zdaniem Skarżącego za zmianą decyzji przemawia także słuszny interes strony. Część należącej do strony działki nr [...], która pierwotnie miała posłużyć do realizacji inwestycji drogowej jest częścią działki zagospodarowanej, otoczonej ogrodzeniem, ze znajdującymi się w tym właśnie miejscu nasadzeniami i obiektami małej architektury. Wykonanie decyzji z [...] stycznia 2018r. oznaczałaby konieczność usunięcia ogrodzenia, nasadzeń, istotnego zmniejszenia się powierzchni działki [...], co w sposób negatywny wpływałoby na możliwość gospodarczego wykorzystania działki 122/3 oraz utrudniałaby normalne, niezakłócone korzystanie z nieruchomości.
W sytuacji, w której projekt wykonawczy przewidział mniejszą niż zakładano pierwotnie ingerencję inwestycji w działkę 122/3, w słusznym interesie strony pozostaje zmiana decyzji z [...] stycznia 2018 r. tak, aby faktyczny i ostateczny sposób podziału nieruchomości stanowiącej działkę 122/3 odbył się w sposób możliwie najłagodniej ingerującej w prawa własności strony co do działki 122/3 oraz w możliwość jej wykorzystania na potrzeby mieszkaniowe strony, uwzględniający przy tym faktyczny sposób wykonania inwestycji stosownie do warunków projektu wykonawczego.
W ocenie Skarżącego nie występuje także przepis szczególny, który uniemożliwiałby zmianę ostatecznej decyzji z [...] stycznia 2018 r. w sposób wskazany wnioskiem Wójta.
Skarżący podniósł, że przepis szczególny jakim jest art. 11f ust. 8 specustawy drogowej nie tylko nie wyłącza możliwości zmiany decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, lecz wprost przewiduje taką możliwość, zastrzegając jedynie dodatkowy warunek w postaci węższej legitymacji do złożenia oświadczenia o wyrażeniu zgody na zmianę decyzji. Nie może ulegać wątpliwości, iż zgoda Wójta została w sposób nie budzący wątpliwości wyrażona m. in. we wniosku o zmianę decyzji - pismo Wójta z [...] maja 2019 r.
7. W odpowiedziach na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi są niezasadne.
8. Należy zauważyć, że w sprawie nie jest sporne, że dla zrealizowania inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie ul. [...] wystarczający jest teren, który we wniosku Wójta o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. został opisany jako projektowana działka nr [...] o powierzchni 65 m2. Na potrzeby inwestycji zbędna jest zatem ta część terenu, która wykraczając poza granice owej projektowanej działki pozostaje w granicach działki nr [...] o powierzchni 88 m2 opisanej w decyzji Starosty zezwalającej na realizację inwestycji drogowej z [...] stycznia 2018 r.
9. Istotną kwestią w sprawie jest natomiast rozstrzygnięcie, czy tak jak twierdzi Wojewoda – możliwości zmiany decyzji ostatecznej Starosty z [...] stycznia 2018 r. sprzeciwia się przepis szczególny.
10. Zgodnie z art. 11f ust. 8 specustawy drogowej do zmiany decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stosuje się odpowiednio przepis art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem, że zgodę wyraża wyłącznie strona, która złożyła wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Stosownie natomiast do treści art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
11. Słusznie zwraca uwagę organ, że wnioskowa przez Wójta zmiana decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej sprowadza się do takich zmian, które wkraczają w kwestie własnościowe. Wnioskowa w trybie art. 155 k.p.a. zmiana dotyczy zmian linii rozgraniczających inwestycję i wyłączenie skutkiem tego z inwestycji tej części działki nr [...], która została uprzednio (jako działka nr [...]) wywłaszczona na rzecz G. O. na mocy decyzji z [...] stycznia 2018 r. Według wnioskodawcy ta część terenu działki nr [...], która została wymieniona we wniosku o zmianę decyzji uległyby wskutek wydania decyzji w trybie art. 155 k.p.a. wyłączeniu z terenu inwestycji (poprzez przesunięcie linii rozgraniczających teren nieruchomości przejętych pod inwestycję), co skutkować miałoby jednoczesnym zwrotnym przejściem prawa własności na rzecz poprzednich właścicieli. Strona zatem przypisuje decyzji wydawanej w trybie art. 155 k.p.a. szczególny skutek (decyzji przenoszącej własność), który nie wynika z istoty tej regulacji.
12. Zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko organu, że regulacja zawarta 12 ust. 4 specustawy drogowej ma charakter szczególny, sprzeciwiający się możliwości zastosowania art. 155 k.p.a. Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (por. wyrok z 9 lutego 2017 r. sygn. IV SA/Wa 2506/16) na tle analogicznych przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1297, ze zm.), że nie jest możliwe dowolne stosowanie skutków prawnorzeczowych wynikających z ww. normy do sytuacji faktycznych nie wynikających ściśle z tej regulacji.
13. Art. 11f ust. 6 specustawy drogowej stanowi, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei art. 12 ust. 4 specustawy drogowej stanowi, że nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:
1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,
2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych
- z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
Nabycie to nie jest przedmiotem orzekania w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, lecz stanowi skutek prawny tej decyzji, gdy stanie się ona ostateczna. Nabycie własności nieruchomości przez podmioty publicznoprawne w omawianej sytuacji następuje bowiem z woli samego ustawodawcy. Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, jako wydana w określonym czasie, konkretyzuje czas zaistnienia woli ustawodawcy w zakresie uzyskania własności przez podmioty publicznoprawne, tj. z chwilą, gdy decyzja ta stanie się ostateczna. Ponadto decyzja ta konkretyzuje również przedmiot woli ustawodawcy poprzez władcze określenie terenu wyznaczonego liniami rozgraniczającymi, który jest przeznaczony pod lokalizację drogi publicznej. Zaistnienie skutku prawnego w postaci uzyskania własności nieruchomości przez podmioty publicznoprawne nie zależy więc od woli organu orzekającego, lecz od jego oceny prawnej dopuszczalności wyznaczenia linii rozgraniczającej teren inwestycji drogowej w określonym miejscu. Skutek ten w razie objęcia liniami rozgraniczającymi następuje z mocy prawa i w żaden sposób nie zależy od woli dotychczasowego właściciela. W miejsce zaś odebranego prawa własności ustawodawca przyznał majątkowy równoważnik prawa w postaci odszkodowania.
Taki sposób uregulowania skutku prawnorzeczowego ma swoje umocowanie w konkretnej normie prawa materialnego. Normę tę należy interpretować ściśle i w granicach sprawy administracyjnej, którą jest zezwolenie na realizację inwestycji drogowej. Tymczasem postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest odrębnym postępowaniem w nowej sprawie pod względem procesowym, ale również materialnym. W postępowaniu tym organ bada inne przesłanki, niż w postępowaniu o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Z tego względu przenoszenie skutków szczególnej regulacji prawnej zawartej w art. 12 ust. 4 specustawy drogowej do skutków jakie miałaby wywołać decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalne. Jedynie wobec szczególnych podmiotów prawa publicznego jakim jest Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego przepis przewiduje skutek w sferze prawa rzeczowego. Adresat skutku prawnorzeczowego jest ściśle określony. Nie może być nim zatem dowolna osoba, która uprzednio była właścicielem przejętych działek. Ponadto skutek ten wynika wyłącznie z decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej tj. wydanej na podstawie art. 11f specustawy drogowej, nie zaś rozstrzygnięcia opartego na normie art. 155 k.p.a.
Tak jak wskazał organ, stanowisko to znajduje potwierdzenie w poglądach doktryny, zgodnie z którymi nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian w określeniu przebiegu linii rozgraniczających inwestycji w takiej części, w której ich skutkiem jest zmiana stanu własnościowego (prawnego) nieruchomości. Nie można bowiem decyzją wydaną w trybie art. 155 k.p.a. cofnąć skutku prawnorzeczowego zaistniałego z mocy prawa w chwili, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Zmiana decyzji może być dokonana w takiej części lub zakresie, który nie będzie kolidował z ukształtowanym dotychczas stanem własnościowym. (tak M. Wolanin, Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz 2. wydanie, C.H. Beck Warszawa 2010).
Powyższe stanowisko zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lipca 2019 r. (sygn. II OSK 2271/17).
14. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że nieruchomość opisana w decyzji Starosty z [...] stycznia 2018 r. jako działka nr [...] o powierzchni 88 m2 z momentem uzyskania waloru ostateczności przez tę decyzją stała się własnością G. O., natomiast treść przepisu szczególnego tj. art. 12 ust. 4 specustawy drogowej – sprzeciwia się wnioskowanej przez Wójta w trybie art. 155 k.p.a. zmianie ww. decyzji Starosty z [...] stycznia 2018 r., której skutkiem miałaby być ponowna zmiana własności tj. ponowne nabycie własności części przedmiotowej nieruchomości przez jej poprzednich właścicieli.
15. Powyższe czyni bezpodstawnym potrzebę rozważania kwestii, czy w sprawie zaistniały przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony przemawiających za zmianą decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. Tym samym bezpodstawne staje się także rozważanie, czy w tym zakresie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania (art. 7, 8, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. ) odnośnie ustalenia, czy w sprawie wystąpił interes społeczny bądź słuszny interes strony. Na marginesie należy jedynie zauważyć, że Skarżący nie wskazał, jakich to konkretnie okoliczności organ nie zbadał – w sytuacji braku kwestionowania przez organ, że część nieruchomości nr [...] o powierzchni 88 m2 nie jest potrzebna na zrealizowanie inwestycji drogowej.
16. Należy na marginesie zauważyć, że jeżeli w wyniku przeprowadzonej inwestycji okazało się, że cześć byłej działki nr [...] stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o realizacji inwestycji drogowej, to zachodzi przesłanka do zwrotu tej części wywłaszczonej nieruchomości.
17. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718), Sąd oddalił skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI