II SA/Bd 220/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-07-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowyogrzewaniepaliwa stałeCEEBdeklaracjakorektaomyłkapostępowanie administracyjnepomoc społeczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego z powodu błędnej interpretacji przepisów dotyczących deklaracji CEEB i pominięcia możliwości wyjaśnienia omyłki.

Skarżąca W. S. została pozbawiona dodatku węglowego, ponieważ jej deklaracja CEEB pierwotnie wskazywała "inny rodzaj biomasy" jako paliwo, a dopiero później została skorygowana na "węgiel i paliwa węglopochodne". Organy obu instancji uznały, że korekta po terminie uniemożliwia przyznanie dodatku. Sąd uchylił te decyzje, wskazując, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego, pominęły możliwość wyjaśnienia omyłki przez stronę oraz nie wykorzystały dostępnych instrumentów procesowych, takich jak wywiad środowiskowy, co naruszyło zasady postępowania administracyjnego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego dla W. S., której wniosek został odrzucony przez Burmistrza S. K. i utrzymany w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podstawą odmowy była rozbieżność między pierwotną deklaracją CEEB (wskazującą "inny rodzaj biomasy") a późniejszą korektą (wskazującą "węgiel i paliwa węglopochodne"), dokonaną po terminie wymaganym przez ustawę. Organy uznały, że zmiana deklaracji po [...] sierpnia 2022 r. uniemożliwia przyznanie dodatku. Skarżąca argumentowała, że pierwotne wskazanie było wynikiem omyłki, a faktycznie od zawsze używała węgla. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił obie decyzje. Sąd podkreślił, że organy zbyt formalistycznie potraktowały deklarację CEEB, ignorując możliwość wyjaśnienia omyłki przez stronę. Zwrócono uwagę na nowelizację ustawy wprowadzającą art. 2 ust. 15a-15g, które nakazują organom szerszą weryfikację wniosku, w tym możliwość korzystania z innych dokumentów i przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Sąd stwierdził, że organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 79a § 1, 80 k.p.a.) i błędnie zastosowały lub pominęły przepisy ustawy o dodatku węglowym, nie badając rzeczywistego stanu faktycznego i nie dając skarżącej możliwości wykazania, że faktycznie używa węgla do ogrzewania. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek zawartych w uzasadnieniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, korekta deklaracji CEEB dokonana po terminie nie wyklucza przyznania dodatku węglowego, jeśli pierwotne wskazanie było wynikiem omyłki, a organ nie zbadał wystarczająco stanu faktycznego i nie wykorzystał dostępnych instrumentów procesowych do wyjaśnienia wątpliwości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy zbyt formalistycznie podeszły do deklaracji CEEB, pomijając możliwość wyjaśnienia omyłki przez stronę i nie przeprowadzając wywiadu środowiskowego ani innych czynności dowodowych. Ustawa przewiduje szerszą weryfikację wniosku i możliwość uwzględnienia rzeczywistego stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15a

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15b

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 2 § 15g

Ustawa o dodatku węglowym

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § 3

Ustawa o dodatku węglowym

u.w.t.i.r. i c.e.e.b. art. 27a § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.w.t.i.r. i c.e.e.b. art. 27g § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7b

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Omyłka w pierwotnej deklaracji CEEB co do rodzaju paliwa. Konieczność zbadania rzeczywistego stanu faktycznego, a nie tylko formalnej treści deklaracji. Niewykorzystanie przez organy instrumentów procesowych (wywiad środowiskowy, wezwanie do wyjaśnień). Zastosowanie przepisów nowelizacji ustawy o dodatku węglowym (art. 2 ust. 15a-15g).

Odrzucone argumenty

Korekta deklaracji CEEB po terminie uniemożliwia przyznanie dodatku. Treść deklaracji CEEB jest decydująca dla przyznania dodatku.

Godne uwagi sformułowania

Organy obu instancji, poprzestając na stwierdzeniu braku doniosłości dla sprawy korekty deklaracji dokonanej po [...] sierpnia 2022 r., całkowicie pominęły twierdzenia skarżącej co do tego, że paliwem wykorzystywanym w kotle ogrzewającym jej gospodarstwo domowe jest w istocie węgiel, a błędna deklaracja jest wynikiem omyłki. Formalistyczne podejście do sprawy skarżącej zaprezentowane przez organy obu instancji nie daje się obronić w kontekście celów ustawy o dodatku węglowym. Ratio legis świadczenia wprowadzonego u.d.w. koncentruje się na udzieleniu pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Skład orzekający

Grzegorz Saniewski

przewodniczący

Jerzy Bortkiewicz

członek

Joanna Brzezińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego, zwłaszcza w kontekście omyłek w deklaracjach CEEB i obowiązków organów w zakresie postępowania dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem węglowym i jego warunkami, ale zasady interpretacji przepisów i postępowania administracyjnego mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest badanie rzeczywistego stanu faktycznego i możliwość wyjaśnienia omyłek w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla wielu obywateli ubiegających się o świadczenia.

Omyłka w deklaracji CEEB nie musi oznaczać utraty dodatku węglowego – sąd przypomina o obowiązku badania faktów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 220/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 1 i ust. 15-19g
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. [...], Burmistrz S. K. odmówił W. S. (skarżącej) świadczenia w formie dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku z dnia [...] sierpnia 2022 r. o przyznanie spornego dodatku skarżąca oświadczyła, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, tymczasem w deklaracji Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) z dnia [...] lipca 2022 r. skarżąca jako źródło ciepła i źródło spalania paliw zaznaczyła kocioł na paliwo stałe (nieużywane, ogrzewanie wody, ogrzewanie centralne), a jako rodzaj spalanych paliw wskazano inny rodzaj biomasy. Organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2022 r. złożono drugą deklarację o wpis do CEEB, w której skarżąca wskazała, że źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe (w użyciu, ogrzewanie centralne, ogrzewanie wody), a rodzajem stosowanego w kotle paliwa jest węgiel i paliwa węglopochodne. Po przytoczeniu treści art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 – dalej "u.d.w.") organ stwierdził, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż po [...] sierpnia 2022 r. skarżąca dokonała zmiany w deklaracji, dopisując rodzaj stosowanych paliw – węgiel i paliwa węglopochodne. W ocenie organu skarżąca nie spełnia zatem warunków do otrzymania dodatku – skarżąca dokonała po [...] sierpnia 2022 r. zmiany kotła na paliwo stałe z nieużywanego na eksploatowany i dodała węgiel jako stosowane w kotłach na paliwo stałe.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że wskazanie w pierwotnej deklaracji, jako paliwa, innego rodzaju biomasy było wynikiem omyłki, którą skarżąca poprawiła w korekcie deklaracji z [...] sierpnia 2022 r.
Decyzją z [...] stycznia 2023 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu dotychczasowego toku postępowania oraz treści art. 2 ust. 1 i 3 u.d.w., organ odwoławczy wskazał, że skarżąca dokonała w dniu [...] sierpnia 2022 r. zmiany pierwotnej deklaracji (z [...] lutego 2022 r.) w ten sposób, że wskazała jako wykorzystywane w kotle paliwo węgiel i paliwa węglopochodne. Stwierdził, że skoro po terminie wskazanym w art. 2 ust. 1 u.d.w., tj. po [...] sierpnia 2022 r. skarżąca dokonała zmiany powodującej uzyskania uprawnienia do pobrania dodatku węglowego, to świadczenie to nie może być przyznane. Organ zwrócił uwagę na powinność starannego wypełniania deklaracji. Wskazał nadto, że w sprawie nie ma zastosowania art. 2 ust. 15g u.d.w., albowiem skarżąca zgłosiła wcześniej główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy W. S. zarzuciła organowi naruszenie art. 2 ust. 1, ust. 15 i ust. 15g u.d.w. poprzez ich błędną wykładnię i błędne zastosowanie. Wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w jej sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 2 ust. 15g u.d.w. Wskazała, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w., co wskazała w oświadczeniu z [...] sierpnia 2022 r. o zmianie deklaracji z [...] lutego 2022 r. Wskazała, że od zawsze używa węgla jako paliwa w użytkowanym przez siebie piecu, a zaznaczenie "innego rodzaju biomasy" w pierwotnej deklaracji było wynikiem omyłki. Wskazała, że przyjęta przez organ odwoławczy interpretacja art. 2 ust. 15g u.d.w. stawia w uprzywilejowanej pozycji osoby, które w ogóle nie wypełniły ustawowego obowiązku i nie złożyły deklaracji CEEB, względem osób, które złożyły deklarację, choć zawierającą omyłkę.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie ze stanowiącym podstawę decyzji obu instancji art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (publ. jak wcześniej wskazano) dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia [...] sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 ww. ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
Jak wynika ze złożonej przez skarżącą w dniu [...] lipca 2022 r. deklaracji Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków zadeklarowała ona – jako rodzaj stosowanych w kotle paliwa stałego – "inny rodzaj biomasy". W tym zakresie w dniu [...] sierpnia 2022 r., a więc po złożeniu wniosku i po upływie terminu opisanego w art. 2 ust. 1 u.d.w. (po [...] sierpnia 2022 r.) skarżąca skorygowała deklarację, oznaczając jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego "węgiel i paliwa węglopochodne".
Organy obu instancji wyszły z założenia, że skoro zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w. uprawnionymi do dodatku węglowego są osoby prowadzące gospodarstwo domowe, którego głównym źródłem ciepła jest spalanie węgla kamiennego, brykietu lub peletu zawierającego co najmniej 85% węgla kamiennego, zaś skarżąca w deklaracji CEEB wskazała jako rodzaj paliwa "inny rodzaj biomasy", to skarżącej wnioskowany dodatek się nie należy.
W istocie, zgodnie z art. 2 ust. 15 u.d.w. organy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Powyższy przepis nadaje zatem szczególną rolę oświadczeniom strony zawartym w deklaracji CEEB. Organy na podstawie ww. przepisu (jak należy przyjąć, bo nie wymieniono go ani w podstawie prawnej obu decyzji, ani w ich uzasadnieniu prawnym) przyjęły, że treść deklaracji uwidoczniona przed [...] sierpnia 2022 r. determinuje wynik sprawy o przyznanie dodatku węglowego. W ocenie Sądu okoliczności podlegające analizie organu w sprawie w tym przedmiocie wykraczają istotnie poza wskazaną wyżej kwestię.
Przede wszystkim wskazać należy że organy obu instancji, dokonując weryfikacji wniosku skarżącej poprzez proste porównanie danych wskazanych przez skarżącą w deklaracji CEEB oraz treści art. 2 ust. 3 u.d.w. pominęły jednak, że ustawa o dodatku węglowym w dacie rozstrzygania przez organy zawierała stosowalne w sprawie uregulowania art. 2 ust. 15a – 15e. Ww. przepisy dodane zostały mocą art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 - dalej "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu [...] września 2022 r. W myśl zaś art. 52 ww. ustawy do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą. Dodane nowelizacją przepisy, wobec wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej [...] sierpnia 2022 r., miały bez wątpienia zastosowanie w sprawie.
I tak, zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym, d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych; 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
Treść powyższego przepisu jednoznacznie zatem wskazuje, że o ile deklaracja CEEB jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego, to nie jest to jedyny dowód w sprawie podlegający uwzględnieniu. Organ może weryfikować wniosek w oparciu o dokumenty wskazane przykładowo w art. 2 ust. 15a u.d.w. Jest to katalog otwarty ("w szczególności"), nie wyklucza on zatem innych materiałów, z których odczytać można istotne okoliczności dla wyniku sprawy o przyznanie świadczenia. Takim materiałem z pewnością będzie treść ewentualnych dokumentów przedkładanych przez stronę na okoliczność wykazania, że spełnia ona warunki do przyznania dodatku węglowego, a rozbieżność danych ujawnionych w deklaracji jest wynikiem zrozumiałej omyłki (wnioskodawca nie musi posiadać fachowej wiedzy w zakresie kwalifikacji danych paliw stałych). Powyższe odnosi się zresztą z do samego art. 2 ust. 15 u.d.w., gdzie deklaracja CEEB, choć "w szczególności" brana pod uwagę przez organ podczas weryfikacji wniosku, nie jest opisywana jako jedyny dokument podlegający analizie w związku z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego.
Organy obu instancji, poprzestając na stwierdzeniu braku doniosłości dla sprawy korekty deklaracji dokonanej po [...] sierpnia 2022 r., całkowicie pominęły twierdzenia skarżącej co do tego, że paliwem wykorzystywanym w kotle ogrzewającym jej gospodarstwo domowe jest w istocie węgiel, a błędna deklaracja jest wynikiem omyłki. Organy nie wezwały skarżącej o ewentualne dodatkowe wyjaśnienia w tym zakresie, np. poprzez przedłożenie dokumentacji dotyczącej wykorzystywanego pieca, faktur za zakup węgla lub innego paliwa węglopochodnego.
W obliczu zasadniczej wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy nie przeprowadziły ponadto wywiadu środowiskowego, do czego upoważniał organ art. 2 ust. 15b u.d.w. (również dodany ustawą zmieniającą), zgodnie z którym jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych; przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c), a w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d). "Wątpliwości co do gospodarstwa domowego wnioskodawcy" w zakresie, w jakim dotyczą rodzaju wykorzystywanego paliwa, są w ocenie Sądu w niniejszej sprawie wyraźne, a to w świetle treści wniosku (w którym skarżąca wskazywała, że korzysta z kotła na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w.), okoliczności dokonania korekty deklaracji, jak i stanowiska wyrażonego w odwołaniu od decyzji I instancji, co uwzględnić winien już organ odwoławczy rozważając zastosowanie art. 136 § 1 k.p.a.
Wywiad środowiskowy jednoznacznie pozwoli zresztą ustalić, czy pod wskazywanym we wniosku adresem skarżąca w istocie prowadzi gospodarstwo domowe. Zauważyć bowiem należy, że art. 2 ust. 1 u.d.w. jednoznacznie wskazuje, iż dodatek węglowy wypłacany jest osobom celem ogrzania prowadzonego przez nich gospodarstwa domowego, a nie jakiejkolwiek innej nieruchomości, do której wnioskodawca ma tytuł prawny.
Doniosłość ustaleń wynikających z wywiadu środowiskowego potwierdza nadto art. 2 ust. 15g u.d.w., słusznie wskazywany przez skarżącą jako przepis, którego zastosowania organy obu instancji w sposób nieuzasadniony nie rozważyły. Zgodnie z nim dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia [...] sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Przepis powyższy potwierdza, że nie wyłącznie dane wynikające z deklaracji CEEB, ale rzeczywisty stan faktyczny w gospodarstwie domowym wnioskodawcy decyduje o zasadności przyznania spornego dodatku. Trudno też przyjąć interpretację powyższego przepisu zaprezentowaną przez organ odwoławczy, jakoby okoliczność złożenia deklaracji CEEB wykluczała jego zastosowanie, skoro w sposób uprzywilejowany stawia ona osoby, które nie wypełniły ustawowego obowiązku złożenia ww. deklaracji, względem osób, które taką deklarację złożyły, ale która zawiera informację nieodpowiadającą stanowi faktycznemu.
Formalistyczne podejście do sprawy skarżącej zaprezentowane przez organy obu instancji nie daje się obronić w kontekście celów ustawy o dodatku węglowym. Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471) "projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa". Powyższe potwierdza, że ratio legis świadczenia wprowadzonego u.d.w. koncentruje się na udzieleniu pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Potwierdza to również treść art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w., zgodnie z którymi dodatek przyznaje się, w opisanych tam okolicznościach, nawet w sytuacji niezłożenia wniosku przez stronę oraz niezgłoszenia lub niewpisania głównego źródła ogrzewania w deklaracji CEEB, a które to przepisy przewidują w tym zakresie działanie organu z urzędu. Nie spełnia celów ustawy takie postępowanie organu rozpoznającego wniosek o przyznanie świadczenia w niej przewidzianego, w którym kwestia zgodnego z prawdą oznaczenia rodzaju paliwa w formularzu deklaracji ma prymat nad faktycznym stanem rzeczy w zakresie rodzaju wykorzystywanego paliwa.
Instrumenty opisane w art. 2 ust. 15 oraz 15a i 15b i nast. mają umożliwić organowi dokonanie wyczerpujących ustaleń stanu faktycznego co do przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zaniechanie ich wykorzystania tylko z uwagi na to, że deklaracja CEEB została w spornym zakresie skorygowana po dniu [...] sierpnia 2022 r. świadczy o zawężeniu ustaleń organów obu instancji do formalnej kwestii aktualności danych w deklaracji CEEB, a nie do zasadniczej dla wyniku tej sprawy faktycznej okoliczności wykorzystywania przez skarżącą paliwa stałego do ogrzewania jej gospodarstwa domowego. Pamiętać należy, że rozpoznając sprawę z wniosku o dodatek węglowy organ związany jest ogólnymi zasadami postępowania dowodowego opisanymi w k.p.a. Organ winien zatem toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 § 1 k.p.a.). Organ winien ponadto działać w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także należycie i wyczerpującego informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Wreszcie zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Organy obu instancji nie podjęły nawet próby wyjaśnienia wątpliwości związanych ze sprzecznymi oświadczeniami skarżącej w deklaracji CEEB, a oświadczeniem zawartym we wniosku (i dalej, w odwołaniu od decyzji I instancji) co do wykorzystywania paliwa, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.d.w. Organy ani nie wykorzystały instrumentów procesowych przewidzianych w art. 2 ust. 15 i nast., nie wezwały skarżącej do stosownych wyjaśnień, nie poinformowały o okolicznościach mających wpływ na możliwość pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Rozpoznając sprawę w drugiej instancji organ odwoławczy zupełnie pominął zaś twierdzenia skarżącej, że rozbieżność pomiędzy treścią pierwotnej deklaracji CEEB nie wynikała ze zmiany stanu faktycznego ale omyłki związanej z brakiem specjalistycznej wiedzy co do kategoryzacji poszczególnych rodzajów paliwa. Zauważyć zresztą wypada, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy li tylko w oparciu o deklarację CEEB sprzeczny jest z rzeczywistym stanem rzeczy właśnie z tego powodu, że dane ujawnione w deklaracji zostały umieszczone tam w wyniku błędu.
Organy – badając całokształt okoliczności faktycznych sprawy z wniosku o przyznanie dodatku węglowego – winny również zbadać, czy skarżąca była (jest) beneficjentem lub ubiegała się o przyznanie innych świadczeń pomocowych i czy w innych postępowaniach dotyczących tych świadczeń składała oświadczenia, z których wynikałby podstawowy sposób ogrzewania jej gospodarstwa domowego, a przede wszystkim czy jako główne źródło tego ogrzewania wskazywano któreś ze źródeł wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. Czynności wyjaśniające przeprowadzone w tym kierunku winny obejmować uzyskanie informacji od innych organów właściwych w sprawach świadczeń pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych, zgodnie z zasadą współdziałania organów administracyjnych opisaną w art. 7b k.p.a.
Mając to zatem na uwadze Sąd stwierdził, że rozpoznanie sprawy przez organy obu instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 § 1, 79a § 1 i 80 k.p.a., mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a także w warunkach błędnego zastosowania w sprawie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w., jak i nieprawidłowego niezastosowania art. 2 ust. 15b u.d.w. Stanowi to podstawę do uchylenia decyzji obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329).
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni wykładnię prawa i wskazania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI