II SA/BD 22/04

II SA/Bd 22/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /sprawozdawca/
Ireneusz Fornalik
Marzenna Linska-Wawrzon /przewodniczący/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Skarżony organ
Wojewoda
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
art. 37j ust. 1a
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Marzenna Lińska- Wawrzon Elżbieta Piechowiak (spr.) Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 r. na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi J.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2003r. Nr [...] Prezydent Miasta [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekł o utracie przez J.K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2003r. i o przyznaniu jej prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] października 2003r. w wysokości [...]% kwoty zasiłku dla bezrobotnych.
W podstawie prawnej decyzji organ I instancji powołał 37j ust.1,la i 2, art.37Iust.2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity:
Dz.U. z 2001r., Nr6, poz.56 ze zm.) w związku z art. 11 ust.2 Ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentów szkół (Dz. U. Nr154, poz. 1793 ) oraz art.3 ust.1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 6, poz. 65).
W uzasadnieniu podano, iż zgodnie ze wskazaniem zawartym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w [...] z dnia 25 czerwca 2003r. w sprawie SA.Bd 1135/03 organ ponownie rozpatrując sprawę przeprowadził postępowanie dowodowe i przesłuchał świadków celem ustalenia charakteru pracy wykonywanej przez J.K. w okresie od [...] września 1975r. do [...] stycznia 1983r. w [...] Zakładach A w B., a także wystąpił do Archiwum Zlikwidowanych Przedsiębiorstw w [...] o wydanie angaży z akt osobowych strony.
Na podstawie posiadanej dokumentacji organ I instancji ustalił, że J.K. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...] grudnia 2001r.i w tym samym dniu złożyła wniosek o przyznanie jej zasiłku przedemerytalnego. Strona nie dysponowała jednak zaświadczeniem o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach w Zakładach A i dlatego w dniu 23 października 2003r. przeprowadzono dowód z
przesłuchania dwóch świadków, którzy zgodnie potwierdzili fakt świadczenia przez J.K. pracy w charakterze obuwnika szwacza i brygadzisty manipulanta w pełnym wymiarze czasu pracy. W świetle powyższych ustaleń organ I instancji uznał, że łączny okres pracy uprawniający do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego wynosił w przypadku strony [...] lat, [...] miesiące i [...] dni, w tym ponad [...] lat zatrudnienia w szczególnych warunkach. Powołując się na art. 371 ust. 1 i 2 omawianej ustawy organ stwierdził, że zasiłek przedemerytalny przysługuje J.K. od dnia [...] października 2003r. gdyż dopiero [...] października 2003r. nastąpiło złożenie przez stronę ostatniego dokumentu niezbędnego do ustalenia uprawnień, którym w tym przypadku są zeznania świadków odebrane przez pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...].
W odwołaniu wniesionym do Wojewody [...] J.K.
"podniosła zarzut wadliwości rozstrzygnięcia organu I instancji zarówno co do wysokości
świadczenia, jak i daty jego przyznania wskazując, że zasiłek przedemerytalny winien być jej przyznany od dnia rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] tj. od dnia [...] grudnia 2001r. w kwocie wynoszącej [...]% kwoty zasiłku dla bezrobotnych. Zdaniem skarżącej organ winien również zaliczyć do okresu jej zatrudnienia w szczególnych warunkach okres świadczenia przez nią pracy w charakterze pracownika młodocianego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku przedemerytalnego, przyznał skarżącej zasiłek przedemerytalny od dnia [...] października 2003r. w wysokości [...]% kwoty zasiłku dla bezrobotnych i w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy.
Uznając zasadność zarzutu skarżącej co do błędnego określenia wysokości przysługującego jej zasiłku przedemerytalnego organ odwoławczy stwierdził, że pomimo, iż przyznanie zasiłku następuje w dacie późniejszej, jednak spełnienie wszystkich niezbędnych przesłanek odnosi się do dnia rejestracji. Do tego dnia należy również odnieść wysokość przyznawanego świadczenia, a zatem skoro w dacie rejestracji J.K. w Powiatowym Urzędzie Pracy gmina [...] była gminą uznaną za zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, a ostatni stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy, to stronie przysługuje zasiłek przedemerytalny w wysokości [...]% kwoty zasiłku podstawowego.
Podzielając w pozostałej części stanowisko organu I instancji Wojewoda [...] przytoczył treść art. 37j ust.1 pkt 2 cyt. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i stwierdził, że skarżąca w okresie od [...] września 1975r. do [...] lipca 1977r.
świadczyła pracę w charakterze pracownika młodocianego na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Okres ten nie może być zatem zaliczony do pracy w szczególnych warunkach z uwagi na niepełny wymiar pracy świadczonej przez pracowników młodocianych. Powyższe wynika z konstrukcji przepisów prawnych dających podstawę do zaliczenia pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, z których jednoznacznie wynika, że praca taka musi być świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przewidzianego na danym stanowisku(§2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze Dz.U. nr 8, poz. 43 ze zm.).
W ocenie organu II instancji Prezydent Miasta [...] prawidłowo również uznał, że zasiłek przedemerytalny przysługuje skarżącej od [...] października 2003r., skoro dopiero w dniu poprzedzającym tę datę nastąpiło złożenie ostatniego dokumentu niezbędnego do ustalenia uprawnienia, którym w tym przypadku były odebrane przez pracownika PUP zeznania świadków. Dopiero w drodze postępowania sądowego możliwa była tak dalece idąca interpretacja przepisu art. 37 j ust.1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która pozwoliła organom, wbrew literalnemu brzmieniu tego przepisu na przeprowadzanie postępowania dowodowego w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym nie jest winą urzędu pracy, iż w momencie sprawdzania przesłanek przyznania skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego, organy rozpatrujące sprawę po raz pierwszy w dniu rejestracji skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy stosowały się do obowiązujących w tym czasie przepisów prawnych. Przyznanie zatem prawa do zasiłku od dnia [...] października 2003r. jest zgodne z art. 371 ust.2 omawianej ustawy.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze J.K. domagała się przyznania jej prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia rejestracji t.j. od [...] grudnia 2001r. i spłaty ustawowych odsetek.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie powinna ponosić konsekwencji zaniechania przez organy administracji publicznej zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności, że skarżąca wskazywała na celowość przeprowadzenia takiego dowodu w piśmie wystosowanym do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] w październiku 2002r.
W odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst
jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 58, poz. 514 ze zm) była wielokrotnie nowelizowana. Dla
rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie miała nowelizacja dokonana ustawą z dnia
17 grudnia 200lr. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentów szkół (Dz.U. Nr154, poz.1793). Na mocy art.3 pkt13 tej ustawy uchylony został z dniem 31 grudnia 200lr. przepis art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w myśl którego zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz
posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiadała okres uprawniający do zasiłku
wynoszący dla kobiet: 25 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W miejsce zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego ustawa zmieniająca wprowadziła jedno świadczenie przedemerytalne.
W myśl art. 11 ust.2 ustawy zmieniającej osoby, które przed dniem jej wejścia w życie, to jest przed 1 stycznia 2002r., zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia m.in. prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują prawo do niego na dotychczasowych zasadach. Przepis ten określa materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia nabycie oraz zachowanie prawa do zasiłku przedemerytalnego.
Jak wynika z treści uzasadnień wydanych decyzji, tak organ I instancji jak i organ odwoławczy stanęły na stanowisku, iż w rozważanym przypadku, w art. 37 j ust. 1 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawodawca wprowadził ograniczenie dowodowe w zakresie odnoszącym się do sposobu wykazania okresu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Zdaniem organów, tylko przewidziane w "odrębnych przepisach" świadectwo zakładu pracy mogło być dowodem wykonywania pracy w wyżej wymienionych warunkach. Dopiero wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego umożliwił taką interpretację w/w przepisu, która uprawniała organy do stosowania przepisów o postępowaniu dowodowym zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego w celu ustalenia, czy strona spełnia warunku do przyznania jej zasiłku przedemerytalnego. W konsekwencji organy orzekające w sprawie stanęły na stanowisku, że stosując przepis art. 371
.
ust.2 ustawy skarżącej przysługiwał zasiłek przedemerytalny od dnia następnego po dniu
złożenia ostatniego dokumentu niezbędnego do ustalenia uprawnień, to jest po dniu odebrania przez pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...] zeznań świadków. Pogląd taki należy jednak uznać za błędny. Jak wynika z akt sprawy, wszystkie dokumenty, które stanowiły postawę ustalenia przez organy zaistnienia przesłanek nabycia przez stronę prawa do zasiłku przedemerytalnego skarżąca złożyła w dniu [...] grudnia 2001r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa do tego świadczenia. Na potwierdzenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach w [...] Zakładach A skarżąca przedłożyła świadectwo pracy z dnia [...] stycznia 1983r., umowę o pracę z dnia [...] lipca 1977r.i karty przeniesienia pracownika. Z dokumentów tych wynika, że w okresie zatrudnienia w tym zakładzie skarżąca zajmowała stanowiska obuwnika szwacza 1 brygadzisty manipulanta. Jednocześnie z pisma Archiwum Zlikwidowanych Przedsiębiorstw w [...] z dnia [...] grudnia 2001r. wynika, że jedynymi znajdującymi się w aktach osobowych dokumentami potwierdzającymi pracę skarżącej w warunkach szczególnych w [...] Zakładach A były dokumenty osobowe przedłożone przez stronę wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Treść powyższych dokumentów determinowała zatem kierunek, w jakim powinno być prowadzone postępowanie przez organy administracyjne. Należy mieć na względzie, że świadectwo pracy wydane pracownikowi w trybie art. 97 Kodeksu Pracy ma charakter informacyjny i stanowi oświadczenie wiedzy zakładu pracy. Jeżeli jednak organ administracyjny rozpoznający sprawę dostrzegł sprzeczność tych dokumentów z innymi dowodami (lub okolicznościami i faktami znanymi temu organowi z urzędu) wówczas powinien przeprowadzić stosowne postępowanie w tym zakresie (np. zażądać udostępnienia oryginałów lub nadesłanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów znajdujących się w aktach osobowych strony, bądź przeprowadzić dowód w postaci przesłuchania świadków). Ciężar dowodu obciąża jednak w tym przypadku organ administracyjny (art. 77 k.p.a.). Organ administracji, rozpoznający sprawę w I instancji nie uczynił jednak tego i dopiero w dniu [...] października 2003r. przeprowadził dowód z przesłuchania świadków na okoliczność ustalenia okresu wykonywania przez skarżącą prac uznanych za wykonywane w szczególnych warunkach. Taki sposób prowadzenia postępowania należy uznać za niedopuszczalny w świetle zasady szybkości postępowania (art.12§1 kpa) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art.8 kpa), zwłaszcza, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż podstawą zaliczenia okresu pracy skarżącej w [...] Zakładach A do okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach były dokumenty złożone przez stronę przy wniosku z dnia [...] grudnia 2001r. o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, a zeznania świadków jedynie potwierdziły okoliczności wskazane w tych dokumentach. Z całą stanowczością należy podkreślić, że skarżącej nie można postawić zarzutu opieszałości w złożeniu niezbędnych dokumentów, skoro zostały one przedstawione organowi I instancji wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Wadliwa interpretacja przepisu art.37j omawianej ustawy stanowiącego materialnoprawną podstawę przyznania zasiłku przedemerytalnego (co legło u podstaw uchylenia decyzji organów obu instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny), a także naruszenie szeregu zasad postępowania administracyjnego omówionych powyżej spowodowały, że organy nie skorzystały we właściwym czasie ze środków dowodowych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego celem ustalenia, czy w okresie zatrudnienia skarżącej w [...] Zakładach A wykonywała ona pracę w szczególnych warunkach. Takie postępowanie organów administracji publicznej nie może skutkować pogorszeniem sytuacji prawnej obywatela. Nie jest bowiem trafne stanowisko prezentowane w motywach zaskarżonej decyzji, iż w rozważanym przypadku stosowanie przepisów o postępowaniu dowodowym zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego możliwe było jedynie na skutek wiążącej organy orzekające oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w niniejszej sprawie.
W świetle przytoczonych wyżej okoliczności uznać należało, że orzekające w sprawie organy naruszyły prawo, w szczególności art.37lusL2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz przepisy o postępowaniu dowodowym w administracji (art. 7,8,12§1, 77§1 i art. 80 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego też względu Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145§1 pkt! liLa i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.