II SA/Bd 209/13

II SA/Bd 209/13 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2013-05-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2013-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Sygn. powiązane
II OSK 2248/13 - Wyrok NSA z 2014-09-17
II OZ 774/15 - Postanowienie NSA z 2015-08-28
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] odmówiono skarżącemu S. K. przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu represji doznanych w [...] 1982 r. Organ I instancji wskazał, ze podnoszone przez stronę okoliczność nie stanowią represji w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) i nie mogą zostać potraktowane jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką.
W wyniku zapadłej decyzji skarżący wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.
Decyzją z dnia [...] [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję.
W jej uzasadnieniu podał, że analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji jednoznacznie pozwala wykluczyć, by do strony miały zastosowanie przepis ustawy o kombatantach, wedle której, uprawnienia kombatanckie przyznawane są za działalność kombatancką uznaje lub za działalność równorzędną. Organ podkreślił, iż uprawnienia kombatanckie nie przysługują wszystkim osobom, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Zauważył, iż podnoszone przez stronę okoliczność nie stanowią represji w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) i nie mogą zostać potraktowane jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Obowiązująca ustawa enumeratywnie wylicza tytuły, z jakich możliwe jest przyznanie uprawnień wnikających z ustawy z dnia 21 stycznia 1991r. Nie możliwe więc jest przyznanie uprawnień kombatanckich za wnioskowane przez stronę represje.
Organ zaznaczył, iż nie kwestionuje represji, jakim strona podlegała w okresie PRL, jednakże powyższe nie stanowią represji w rozumieniu ww. ustawy.
Organ orzekając w przedmiocie uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach związany jest brzmieniem przepisów ustawy. Natomiast wolą ustawodawcy tego rodzaju represje nie zostały zaliczone do kategorii zdarzeń wyczerpujących przesłanki art. 1-4 ustawy o kombatantach. Ustawodawca nie przewidział możliwości zastosowania przepisów ustawy i przyznania uprawnień z niej wynikających z innych tytułu.
Od powyższej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem.
W uzasadnieniu wskazał, że dnia [...] 1982 r. został pobity przez funkcjonariuszy publicznych, w związku z czym doznał rozstroju zdrowia.
W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania oraz art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Nie może natomiast rozpoznają sprawę kierować się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.
Dokonują kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowiła kwestia przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 400 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r.). Skarżący bowiem, jak wynika z akt sprawy, w licznej korespondencji kierowanej do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób represjonowanych w W., wnioskował o wydanie decyzji w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oraz dodatku kombatanckiego do renty rolniczej, opierając swoje uprawnienia w tym zakresie na podstawie prawnej określonej w art. 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. oraz orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2011 r. stwierdzającym niezgodność z prawem wprowadzenia stanu wojennego, a uzasadniając je represjami doznanych w czasie stanu wojennego. Powołał się m.in. na okoliczność pobicia go z przyczyn politycznych przez funkcjonariuszy publicznych w dniu [...] 1982 r. w związku z nieprawdziwym zarzutem znieważenia symboli religijnych, na fakt niestawienia się po wprowadzeniu stanu wojennego w zmilitaryzowanej Kompanii Pożarniczej G. oraz na fakt zdania legitymacji PZPR w 1982 r. po powtórnym wstąpieniu do partii w 1980 r. Zdaniem skarżącego, wskazane okoliczności spowodowały, że znalazł się w zainteresowaniu władzy państwowej i został uznany za niebezpiecznego politycznie. Efektem zaś pobicia, jak wskazał, były silne bóle głowy, stany lękowe, zaburzenia pamięci i słuchu, a w konsekwencji choroby psychiczne (schizofrenia, psychoza alkoholowa), na które zapadł. W ocenie skarżącego, stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 16 marca 2011 r. nielegalności wprowadzenia stanu wojennego uzasadnia odpowiedzialności prawną i finansową państwa za przestępstwa stanu wojennego, w tym wniosek skarżącego uzasadniony represjami, których doświadczył w tym okresie i ich następstwami w życiu skarżącego, w szczególności zdrowotnymi.
Zdaniem natomiast Kierownika Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób represjonowanych w W. nie było podstaw do uwzględnia wniosku skarżącego, albowiem nie mają do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.
Oceniając zgodność z prawem przytoczonego stanowiska organu wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. precyzują, co należy rozumieć przez działalność kombatancką i działalność równorzędną działalności kombatanckiej. Stosownie zaś do regulacji art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, a także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub przymusowego wynarodowienia.
Z przepisów art. 9 – 20² ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. wynika natomiast, że kombatantom oraz osobom uprawnionym na podstawie jej art. 4 przysługuje szereg uprawnień określonych w ustawie. Uprawnienia te jednak przysługują w myśl art. 21 ust. 1 przywołanej ustawy osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4 tej ustawy, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, chyba że jej działalność charakteryzuje się cechami wykluczającymi możliwość nabycia uprawnień, o których mowa w art. 21 ust. 2 ustawy (dotyczy to głównie współpracy z okupantem, pracy w strukturach aparatu bezpieczeństwa władz komunistycznych lub też, gdy uchybiła godności obywatela polskiego). O spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby lub rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. W świetle powyższego stwierdzić należy, że warunkiem ubiegania się o świadczenia określone w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r., jest przyznanie w drodze decyzji uprawnień kombatanckich, a więc potwierdzenie działalności wymienionej w art. 1 ust. 2 i art. 2 tej ustawy lub też potwierdzenie faktów wymienionych w art. 4 tej ustawy (doznanie ściśle wskazanych w tym przepisie represji).
W ocenie Sądu okoliczności faktyczne przedstawione przez skarżącego i traktowanych przez niego jako represje, nie można zakwalifikować jako działalności kombatanckiej lub działalności równorzędnej działalności kombatanckiej (art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. ), a także jako represji wojennych i okresu powojennego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. i jako faktów, o których mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy. Wobec powyższego uprawnione było stanowisko organu orzekającego w przedmiotowej sprawie, o braku podstaw pranych do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich, co stanowi warunek konieczny otrzymania uprawnień określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że opisanych przez skarżącego okoliczności i zdarzeń nie można uznać jako spełniających warunki wymienione w art. 1 ust. 2 oraz art. 2 ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. Przepisy te bowiem dotyczą okresu I i II Wojny Świtowej oraz zdarzeń mających miejsce w czerwcu 1956 r. i grudniu 1970 r. Skarżący natomiast, jak wskazano wyżej, wywodzi swoje uprawnienia kombatanckie z sytuacji mających miejsce w czasie stanu wojennego tj. w okresie od 13 grudnia 1981 r. do 22 lipca 1983 r., i ich konsekwencji w życiu skarżącego. Charakter krzywd opisanych przez skarżącego (przede wszystkim rozstrój zdrowia fizycznego i psychicznego na skutek pobicia strony), nie może być także zakwalifikowany jako działalności, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., bowiem przepis ten dotyczy, jak słusznie wskazał to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 5 marca 2013 r. o sygn. akt II SA/Bk 35/13 (dostępnym na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), przebywania w sowieckiej niewoli lub obozach internowania, jak też przebywania w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach niewoli i odosobnienia. Z przyczyn podanych powyżej nie było też podstaw do stwierdzenia, iż w przypadku skarżącego mogą mieć zastosowanie przepisy art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., a więc do uznania skarżącego za osobę, która podlegała represjom wojennym i okresu powojennego lub która została odebrana rodzicom w celu eksterminacji lub przymusowego wynarodowienia. Przepis art. 4 ust. 1 dotyczy bowiem okresu wojennego, a powojennego i mającego miejsce na terytorium Polski wyłącznie w ściśle określonym przedziale czasowym, obejmującym lata 1944 – 1956 r., zaś przepis art. 4 ust. 2 odnosi się włącznie do faktu odebrana dziecka rodzicom we ww. celu, na co skarżący nie wskazał w żadnym z pism kierowanych do organu. Biorąc zatem pod uwagę regulacje zawarte w art. 1 – 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., oraz okoliczność, że wyraźnie określają one osoby, do którym mogą mieć zastosowanie jej przepisy, poprzez ograniczenia czasowe, przedmiotowe i podmiotowe, należy uznać, że niedopuszczalnym jest ich rozszerzająca wykładnia (zwłaszcza tych określonych w art. 4) uzasadniona np. trudną sytuacją zdrowotną czy materialną osoby pokrzywdzonej w poprzednim systemie politycznym. W ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. nie przewidziano żadnych uprawnień kombatanckich związanych z represjami mającymi miejsce w okresie stanu wojennego tj. w latach 1981-1983 (por. ww. wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Białymstoku z dnia 5 marca 2013 r.). Tym samym uznać należy, że okoliczność faktyczne opisane przez skarżącego w licznych pismach kierowanych do organu, w żadnym wypadku nie uzasadniają wniosku skarżącego o potwierdzenie jego uprawnień kombatanckich. Dokonana przez Sąd ocena zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem tj. w szczególności z normami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., wskazuje, iż skarga strony nie zasługuje na uwzględnienie, a organ podjął rozstrzygnięcie odpowiadające zasadzie legalności. Oczywisty brak podstaw prawnych do uwzględnia wniosku skarżącego, nie wykazanie i nie udokumentowanie przez skarżącego jakichkolwiek okoliczności świadczących o spełnieniu warunków ustawowych do pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku, nie obligował organu, wbrew zarzutom skarżącego, do poszukiwania we własnym zakresie dowodów uzasadniających żądanie wniosku.
W tym stanie rzeczy, mają na względzie powyższe Sąd, na odstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.