II SA/BD 192/23

II SA/Bd 192/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Katarzyna Korycka /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 24 ust.2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] wydaną w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (WSA) z dnia [...] czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 354/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) – po ponownym rozpoznaniu odwołania skarżącej M. R. od decyzji Burmistrza S. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] – orzekło o uchyleniu ww. decyzję Burmistrza S. i przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką A. Ż. od dnia [...] listopada 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021 r. w kwocie [...]zł miesięcznie, a począwszy od dnia [...] stycznia 2022 r. do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w kwocie [...]zł miesięcznie.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie SKO opisało dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazało, że Burmistrz S. ww. decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. odmówił skarżącej przynania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych" lub "uśr"). Rozstrzygnięcie to, po wniesieniu przez skarżącą odwołania, SKO uchyliło decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] listopada 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. w kwocie [...]zł miesięcznie, a począwszy od dnia [...] stycznia 2022 r. do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w kwocie [...]zł miesięcznie. SKO stwierdziło, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust 1b uśr. Decyzję tę, jak wskazało Kolegium, skarżąca zaskarżyła do WSA w Bydgoszczy w części dotyczącej początkowego okresu przyznania świadczenia, żądając przyznania świadczenia od dnia [...] sierpnia 2021 r. i zarzucając naruszenie art. 24 ust. 2 uśr. Po rozpoznaniu skargi WSA w Bydgoszczy ww. wyrokiem z dnia [...] czerwca 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] stycznia 2022 r. w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za 2021 r. z uwagi na stwierdzone uchybienie proceduralne, mające wpływ na wynika sprawy, którego Sąd nie mógł samodzielnie sprostować, tj. omyłkowe wskazanie przez organ odwoławczy, że świadczenie będzie przysługiwało do [...] stycznia 2021 r. zamiast do [...] grudnia 2021 r. Jednocześnie WSA stwierdził, że SKO prawidłowo i w zgodzie z treścią art. 24 ust. 2 uśr ustaliło moment od którego przysługuje przedmiotowe świadczenia, i że trafnie przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie od dnia [...] listopada 2021 r, ponieważ wniosek złożony dnia [...] sierpnia 2021 r. uzupełniła ona w zakresie wskazanym przez Sąd dopiero [...] listopada 2021 r. W związku z powyższym SKO, ponownie rozpoznając sprawę w następstwie ww. wyroku, uchyliło decyzję organu I instancji i ponownie przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie, kierując się w zakresie dotyczącym roku 2021 wskazaniami zawartymi w wyroku WSA z dnia [...] czerwca 2022 r., jako że przyznało stronie świadczenie za ten rok - od [...] listopada 2021 r. do [...] grudnia 2021 r. SKO podkreśliło jednocześnie, że w sprawie nie było podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę z art. 17 ust. 1b uśr, a także że w świetle art. 24 ust. 2 uśr wniosek strony o przyznanie wnioskowanego świadczenia wpłynął dnia [...] listopada 2021 r., co skutkowało przyznaniem jej świadczenia od dnia [...] listopada 2021 r.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do WSA, zaskarżając ją w części i zarzucając naruszenie art. 24 ust. 2 uśr poprzez jego niezastosowanie i przyznanie jej świadczenia od dnia [...] listopada 2021 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od [...] sierpnia 2021 r., a także poprzez błędne uznanie, że prawidłowo wypełniony wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz z niezbędnymi dokumentami wpłynął do organu dopiero dnia [...] listopada 2021 r. Skarżąca podniosła, że wniosek o ustalenie świadczenia złożyła dnia [...] sierpnia 2021 r. oraz że organ wezwał ją do uzupełnienia brakującej dokumentacji, co wykonała w dniu [...] sierpnia 2021 r. Jak podkreśliła, w toku dalszego postępowania nie była wzywana do uzupełnienia jakichkolwiek braków. Wobec tego, w jej ocenie brak jest podstaw prawnych, aby ograniczać przyznane jej świadczenie do ram czasowych od dnia [...] listopada 2021 r., a nie od momentu złożenia wniosku, tj. od dnia [...] sierpnia 2021 r. W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO we wskazanej części.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił, że kwestia daty początkowej przyznanego świadczenia została już przesądzona prawomocnym wyrokiem WSA, a ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu jest dla organu wiążąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Kontrola zaskarżonej decyzji wymaga uwzględnienia kryterium legalności jako wyznacznika sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), a także dyrektyw wynikających z treści art. 153 ppsa dotyczących mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, jako że o sprawie wypowiedział się już WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 354/22, który jest prawomocny.
Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga więc uwzględniania wskazań oraz ocen zawartych w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy, gdyż zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W tym kontekście wskazać należy, że w przedmiotowym wyroku z dnia 21 czerwca 2021 r. WSA w Bydgoszczy, mimo że uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na uchybienie proceduralne polegające na omyłkowym wskazaniu w sentencji decyzji, że świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwało do [...] stycznia 2021 r. zamiast do [...] grudnia 2021 r. (a tym samym brak zgodności rozstrzygnięcia z uzasadnieniem decyzji), to jednak WSA jednocześnie przesądził, że SKO prawidłowo przyjęło datę początkową od której należało przyznać skarżącej wnioskowane świadczenie, tj. od [...] listopada 2021 r., a wiec pierwszego dnia miesiąca, w którym do organu wpłynął kompletny i prawidłowo wypełniony wniosek. Jak stwierdził bowiem WSA, skarżąca dopiero [...] listopada 2021 r. przedłożyła do organu kompletny wniosek.
Istotę sporu w niniejszej sprawie, w następstwie decyzji reformatoryjnej SKO i zakresu zaskarżenia tej decyzji przez skarżącą, stanowiła wyłącznie kwestia daty początkowej, od której należało przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca w skardze zakwestionowała bowiem legalność przyznania jej przez SKO wnioskowanego świadczenia od dnia [...] listopada 2021 r., wskazując że wniosek złożony został dnia [...] sierpnia 2021 r. i na wezwanie organu, uzupełniony o brakujące dokumenty w dniu [...] sierpnia 2021 r., w związku z czym nie ma podstaw prawnych, aby przyznane jej świadczenie ograniczać do ram czasowych od dnia [...] listopada 2021 r., a nie od dnia [...] sierpnia 2021 r.
Odnośnie wskazanej przez organ I instancji podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opartej na treści art. 17 ust.1b uśr, wypada jedynie nadmienić, że SKO zasadnie stwierdziło, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie tego artykułu z uwagi na treść wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. Stanowisko to wraz z argumentacją zaprezentowaną przez organ odwoławczy na gruncie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Sąd uznaje za prawidłowe i przyjmuje jako swoje. Wskazać należy również, że w rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje spełnienie przez skarżącą – sprawującą opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – warunków koniecznych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 uśr.
Mając zatem na względzie podniesione w sprawie zarzuty, zakres zaskarżenia decyzji SKO (data początkowa przyznania wnioskowanego świadczenia), ocenę prawną i wskazania zawarte w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy oraz wymienione na wstępie kryterium legalności jako wyznacznika sądowej kontroli działalności administracji publicznej, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i uwzględnia zawarte w ww. wyroku z dnia 21 czerwca 2021 r. wskazania i ocenę prawną w zakresie dotyczącym przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego za rok 2021. Orzekający w sprawie organ zgodnie ze wskazaniami WSA orzekł bowiem w zaskarżonej decyzji o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia za rok 2021 - od dnia [...] listopada 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021 r, uwzględniając zatem zarówno wytyczne w zakresie potrzeby "sprostowania" błędnie wskazanej daty w sentencji poprzedniej decyzji, jak i mając na uwadze to jaką należało przyjąć w świetle wiążących wskazań wyroku z dnia 21 czerwca 2021 r. - datę początkową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Podkreślenia wymaga, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 uśr). Co istotne, z regulacji tej wynika więc, że nie ma przesądzającego znaczenia dla ustalenia początkowej daty ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego sama data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zasada ustanowiona w art. 24 ust. 2 uśr wiąże bowiem początkowy termin uzyskania prawa nie z momentem złożenia samego wniosku, ale ze złożeniem wniosku wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
W realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca działając przez pełnomocnika złożyła w dniu [...] sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu) wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w innej formie niż na urzędowym formularzu. Pismem z dnia 16 sierpnia wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez jego podpisanie i złożenie brakujących dokumentów, co strona uczyniła w dniu [...] sierpnia 2021 r. Organ I instancji uznał skuteczność uzupełnienia wniosku, natomiast SKO w decyzji z dnia [...] października 2021 r. wskazało, że wniosek ten nie spełnia wymogów ustawowych, a organ I instancji winien wezwać skarżącą do uzupełnienia jego braków pod rygorem pozostawienia bez rozpatrzenia. Oceniając powyższe stanowisko SKO, WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia [...] czerwca 2021 r. wskazał, że pomimo błędnego uzasadnienia, organ odwoławczy słusznie jednak stwierdził niekompletność wniosku, która polegała na nieprzedłożeniu przez skarżącą oświadczenia figurującego na s. 5/5 urzędowego wzoru wniosku, stanowiącego odpowiedzi na pytania:
"Oświadczam, że:
- rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz
- nie ma opiekuna faktycznego dziecka wymagającego opieki ani osoby będącej rodziną zastępczą spokrewnioną, dla dziecka wymagającego opieki w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Oświadczam, że jestem świadoma/świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia".
Tę część wniosku, jak stwierdził to WSA w wyroku z dnia [...] czerwca 2021 r., skarżąca uzupełniła dopiero [...] listopada 2021 r., składając wniosek na urzędowym formularzu (k. 6 akt administracyjnych). Mając zatem na uwadze przedstawione realia rozpoznawanej sprawy oraz wiążące zalecenia wydanego w sprawie wyroku WSA, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia począwszy od [...] listopada 2021 r. Jak przesądził to bowiem WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 21 czerwca 2021 r., dopiero w tym miesiącu (dnia [...] listopada 2021 r.) wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego można było uznać za kompletny i rodzący skutki prawne w rozumieniu art. 24 ust. 2 uśr.
Podkreślenia wymaga przy tym, że wskazany wyrok zgodnie z art. 153 ppsa ma moc wiążącą w sprawie, co oznacza że organy nie mogły przyznać skarżącej wnioskowanego świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o jego przyznanie, gdyż byłoby to niezgodne ze wskazaniem zawartym w ww. wyroku z dnia 21 czerwca 2021 r. Skoro skarżąca nie zaskarżyła tego wyroku, doprowadzając do jego uprawomocnienia, to tym samym nie może teraz skutecznie podnieść zarzutu naruszenia art. 24 ust 2 uśr na skutek przyjęcia, że prawo do świadczenia winno być ustalone od listopada 2021 r., a nie od miesiąca w którym złożyła ona wniosek do organu (tj. od sierpnia 2021 r. ), skoro taką właśnie ocenę prawną wyrażono w wyroku z dnia [...] czerwca 2021 r., który na skutek jego uprawomocnienia, ma moc wiążącą w niniejszej sprawie. Tym samym wszelkie podniesione w skardze argumenty w tym zakresie, nie mogły zostać uwzględnione przez Sąd orzekający w obecnym składzie. Kwestia bowiem początkowego terminu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie, wymagającej uzupełnienia braków pierwotnie złożonego wniosku o przyznanie świadczenia, została przesądzona w wyroku z dnia 21 czerwca 2021 r., a zatem wyrażona w tym zakresie ocena prawna i wskazania wiążą nie tylko orzekające w sprawie organy, ale również tut. Sąd. Przyznanie skarżącej przedmiotowego świadczenia zgodnie z jej żądaniem dotyczącym daty początkowej ustalenia tego prawa, pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z oceną prawą i wskazaniami zwartymi w wyroku z dnia 21 czerwca 2021 r., a tym samym w sposób istotny naruszałoby prawo.
Dlatego też Sąd stwierdził, że w sprawie prawidłowo nie przyznano skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od pierwszego dnia miesiąca złożenia wniosku tj. od sierpnia 2021 r. oraz zgodnie z prawem przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od [...] listopada 2021 r. w związku z uzupełnieniem przedmiotowego wniosku w dniu [...] listopada 2021 r. Wskazać należy również, że Sąd orzekając o legalności zaskarżonej decyzji, związany był zakresem jej zaskarżenia przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, obejmującym datę początkową od której przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne (ramy czasowe przyznania świadczenia od dnia [...] listopada 2021 r., a nie od dnia [...] sierpnia 2021 r.)
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.